II OSK 2043/22

Naczelny Sąd Administracyjny2023-06-29
NSAAdministracyjneWysokansa
ochrona międzynarodowauchodźcacudzoziemiecwniosekniedopuszczalnośćskarga kasacyjnaNSAprawo administracyjneustawa o cudzoziemcach

NSA oddalił skargę kasacyjną w sprawie o udzielenie ochrony międzynarodowej, uznając, że kolejne wnioski skarżącej nie zawierały nowych okoliczności uzasadniających jej przyznanie.

Skarga kasacyjna dotyczyła odmowy udzielenia ochrony międzynarodowej obywatelce C. M. U., która złożyła szósty wniosek w tej sprawie. Organy administracji oraz WSA uznały, że przedstawione okoliczności nie stanowiły nowych dowodów ani faktów znacząco zwiększających prawdopodobieństwo udzielenia ochrony. NSA podzielił to stanowisko, podkreślając, że kolejne wnioski nie mogą służyć kwestionowaniu ocen z poprzednich postępowań, a podnoszone nowe fakty (np. sytuacja rodzinna, stan zdrowia, rzekome poszukiwania syna) nie spełniały wymogów nowości i istotności.

Sprawa dotyczyła skargi kasacyjnej M. U. od wyroku WSA w Warszawie, który oddalił jej skargę na decyzję Rady do Spraw Uchodźców o uznaniu kolejnego, szóstego wniosku o udzielenie ochrony międzynarodowej za niedopuszczalny. Skarżąca powoływała się na obawy związane z sytuacją męża, który rzekomo pomagał bojownikom, oraz na własne bezpieczeństwo. Organy administracji uznały, że nie przedstawiono nowych dowodów ani okoliczności, które znacząco zwiększałyby prawdopodobieństwo udzielenia ochrony, a wcześniejsze twierdzenia były już oceniane. WSA potwierdził, że okoliczności takie jak śmierć męża, stan zdrowia czy sytuacja rodzinna nie są przesłankami do udzielenia ochrony międzynarodowej, a ponowna ocena faktów z poprzednich postępowań jest niedopuszczalna. NSA oddalił skargę kasacyjną, wskazując, że instytucja kolejnego wniosku nie może służyć kwestionowaniu prawomocnych decyzji administracyjnych i sądowych. Podkreślono, że nowe okoliczności podnoszone w skardze kasacyjnej (np. dotyczące syna) nie były przedmiotem postępowania administracyjnego, a nawet gdyby były, nie miałyby znaczenia dla sprawy, gdyż dotyczyły pełnoletnich osób nieobjętych wnioskiem. Sąd uznał również, że brak przesłuchania skarżącej nie miał wpływu na wynik sprawy, zwłaszcza w świetle nowelizacji przepisów dopuszczającej odstąpienie od tej czynności w przypadku stwierdzenia niedopuszczalności wniosku.

Asystent AI do analizy prawnej

Przeanalizuj tę sprawę w kontekście orzecznictwa, przepisów i doktryny. Uzyskaj pogłębioną analizę, projekt pisma lub odpowiedź na pytanie prawne.

Analiza orzecznictwa Badanie przepisów Odpowiedzi na pytania Drafting pism
Wypróbuj Asystenta AI

Zagadnienia prawne (3)

Odpowiedź sądu

Nie, instytucja kolejnego wniosku nie może służyć kwestionowaniu ocen wyrażonych w ostatecznych decyzjach administracyjnych lub prawomocnych wyrokach sądów administracyjnych dotyczących poprzednich wniosków.

Uzasadnienie

NSA podkreślił, że kolejne wnioski o ochronę międzynarodową nie mogą być wykorzystywane do podważania prawomocnych rozstrzygnięć. Ocena nowych okoliczności jest dopuszczalna tylko wtedy, gdy znacząco zwiększają one prawdopodobieństwo udzielenia ochrony i nie były przedmiotem wcześniejszych postępowań.

Rozstrzygnięcie

Decyzja

odrzucono_skargę

Przepisy (16)

Główne

p.p.s.a. art. 184

Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

u.u.c.o. art. 38 § ust. 2 pkt 3

Ustawa z dnia 13 czerwca 2003 r. o udzielaniu cudzoziemcom ochrony na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej

Pomocnicze

p.p.s.a. art. 145 § § 1 pkt 1 lit. c

Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

p.u.s.a. art. 1 § § 2

Ustawa z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych

k.p.a. art. 7

Kodeks postępowania administracyjnego

k.p.a. art. 7b

Kodeks postępowania administracyjnego

k.p.a. art. 77

Kodeks postępowania administracyjnego

k.p.a. art. 80

Kodeks postępowania administracyjnego

k.p.a. art. 107 § § 3

Kodeks postępowania administracyjnego

u.u.c.o. art. 38 § ust. 1

Ustawa z dnia 13 czerwca 2003 r. o udzielaniu cudzoziemcom ochrony na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej

u.u.c.o. art. 38 § ust. 4

Ustawa z dnia 13 czerwca 2003 r. o udzielaniu cudzoziemcom ochrony na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej

u.u.c.o. art. 13 § ust. 1

Ustawa z dnia 13 czerwca 2003 r. o udzielaniu cudzoziemcom ochrony na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej

u.u.c.o. art. 15

Ustawa z dnia 13 czerwca 2003 r. o udzielaniu cudzoziemcom ochrony na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej

u.u.c.o. art. 13 § ust. 2

Ustawa z dnia 13 czerwca 2003 r. o udzielaniu cudzoziemcom ochrony na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej

u.u.c.o. art. 44 § ust. 1

Ustawa z dnia 13 czerwca 2003 r. o udzielaniu cudzoziemcom ochrony na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej

Dopuszcza wyjątek od obowiązku przesłuchania skarżącego w postępowaniu wszczętym kolejnym wnioskiem, gdy zachodzą przesłanki do stwierdzenia niedopuszczalności wniosku z przyczyn określonych w art. 38 ust. 2 pkt 3 u.u.c.o.

u.o.c. art. 348 § pkt 2

Ustawa z dnia 12 grudnia 2013 r. o cudzoziemcach

Argumenty

Odrzucone argumenty

Naruszenie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c p.p.s.a. w zw. z art. 7 i art. 7b k.p.a. poprzez nieuwzględnienie interesu społecznego i strony. Naruszenie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c p.p.s.a. w zw. z art. 7, 77, 80 i 107 § 3 k.p.a. poprzez niewyjaśnienie okoliczności faktycznych i dowolną ocenę dowodów. Naruszenie art. 145 § 1 pkt 1 lit. a p.p.s.a. w związku z art. 38 ust. 2 pkt 3 u.u.c.o. poprzez jego niewłaściwe zastosowanie. Naruszenie art. 145 § 1 pkt 1 lit. a p.p.s.a. w związku z art. 8 EKPC, art. 13 ust. 1 w związku z ust. 3 pkt 1 i 2, ust. 4 pkt 1 oraz art. 15 u.u.c.o. poprzez ich niezastosowanie.

Godne uwagi sformułowania

instytucja kolejnego wniosku nie może służyć kwestionowaniu ocen wyrażonych w ostatecznych decyzjach administracyjnych dotyczących poprzednich wniosków. Decyzje zapadłe w postępowaniach wszczętych kolejnym wnioskiem o udzielenie ochrony międzynarodowej korzystają z waloru ostateczności, a ich podważenie może nastąpić tylko w ramach trybów nadzwyczajnych. w ramach postępowania zainicjowanego kolejnym wnioskiem cudzoziemiec nie może zmierzać do podważenia ocen prawnych wyrażonych w prawomocnych wyrokach sądów administracyjnych wydanych w odniesieniu do poprzednich decyzji w sprawie udzielenia ochrony międzynarodowej wydanych po rozpoznaniu podań tego cudzoziemca.

Skład orzekający

Jacek Chlebny

przewodniczący sprawozdawca

Mirosław Gdesz

członek

Zdzisław Kostka

członek

Informacje dodatkowe

Wartość precedensowa

Siła: Wysoka

Powoływalne dla: "Interpretacja przepisów dotyczących kolejnych wniosków o udzielenie ochrony międzynarodowej, zasady niedopuszczalności kwestionowania prawomocnych rozstrzygnięć w postępowaniach o ochronę międzynarodową."

Ograniczenia: Dotyczy specyficznej sytuacji składania wielokrotnych wniosków o ochronę międzynarodową i oceny nowości podnoszonych okoliczności.

Wartość merytoryczna

Ocena: 5/10

Sprawa jest istotna dla prawników zajmujących się prawem migracyjnym i ochroną międzynarodową, ponieważ precyzuje zasady dotyczące wielokrotnych wniosków i oceny nowych okoliczności.

Kolejny wniosek o ochronę międzynarodową? Sąd NSA wyjaśnia, kiedy to ma sens, a kiedy nie.

Asystent AI dla prawników

Twój asystent do analizy prawnej

Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka ponad 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.

Analiza orzecznictwa i przepisów
Drafting pism i dokumentów
Odpowiedzi na pytania prawne
Pogłębiona analiza z doktryny

Powiązane tematy

Pełny tekst orzeczenia

Oryginał, niezmieniony
II OSK 2043/22 - Wyrok NSA
Data orzeczenia
2023-06-29
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2022-09-14
Sąd
Naczelny Sąd Administracyjny
Sędziowie
Jacek Chlebny /przewodniczący sprawozdawca/
Mirosław Gdesz
Zdzisław Kostka
Symbol z opisem
6271 Ochrona cudzoziemca, w tym nadawanie statusu uchodźcy, azyl, zezwolenie na pobyt tolerowany i ochrona czasowa
Hasła tematyczne
Cudzoziemcy
Skarżony organ
Inne
Treść wyniku
Oddalono skargę kasacyjną
Powołane przepisy
Dz.U. 2022 poz 329
art. 184
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi  - t.j.
Dz.U. 2019 poz 1666
art. 38 ust. 2 pkt 3
Ustawa z dnia 13 czerwca 2003 r. o udzielaniu cudzoziemcom ochrony na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej - t.j.
Sentencja
Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: sędzia NSA Jacek Chlebny (spr.) Sędziowie: sędzia NSA Zdzisław Kostka sędzia del. WSA Mirosław Gdesz Protokolant: starszy asystent sędziego Beata Zborowska-Guziuk po rozpoznaniu w dniu 29 czerwca 2023 r. na rozprawie w Izbie Ogólnoadministracyjnej skargi kasacyjnej M.U. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 25 maja 2022 r. sygn. akt IV SA/Wa 324/22 w sprawie ze skargi M.U. na decyzję Rady do Spraw Uchodźców z dnia 16 grudnia 2021 r. nr RdU-510-5/S/16 w przedmiocie uznania wniosku o udzielenie ochrony międzynarodowej za niedopuszczalny oddala skargę kasacyjną.
Uzasadnienie
Wyrokiem z 25 maja 2022 r., sygn. akt IV SA/Wa 324/22, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie oddalił skargę w sprawie ze skargi M. U. (dalej: skarżąca) na decyzję Rady do Spraw Uchodźców z 16 grudnia 2021 r. w przedmiocie uznania wniosku o udzielenie ochrony międzynarodowej za niedopuszczalny.
Stan faktyczny i prawny sprawy przedstawiał się następująco.
W dniu 14 grudnia 2020 r. M. U. (obywatelka [...] narodowości [...]) złożyła w siedzibie Komendanta Placówki Straży Granicznej w B. swój kolejny, tj. szósty wniosek o udzielenie ochrony międzynarodowej. Wnioskiem została objęta małoletnia córka skarżącej P. U. (ur. [...]r.), która po uzyskaniu pełnoletności podtrzymała chęć bycia włączoną do postępowania z wniosku jej matki.
Decyzją z dnia 24 czerwca 2021 r. Szef Urzędu do Spraw Cudzoziemców uznał wniosek o udzielenie ochrony międzynarodowej za niedopuszczalny na podstawie art. 38 ust. 1, art. 38 ust. 2 pkt 3 i art. 38 ust. 4 ustawy z dnia 13 czerwca 2003 r. o udzielaniu cudzoziemcom ochrony na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej (Dz.U. z 2019 r. poz. 1666 z późń. zm. – dalej: u.u.c.o.). Organ uznał, że w sprawie spełniona została przesłanka art. 38 ust. 2 pkt 3 u.u.c.o., gdyż jest to kolejny wniosek o udzielenie ochrony międzynarodowej skarżącej i nie zaistniały, ani nie zostały przedstawione nowe dowody ani okoliczności faktyczne lub prawne znacząco zwiększające prawdopodobieństwo udzielenia ochrony międzynarodowej.
W uzasadnieniu decyzji organ wskazał, że pierwszy wniosek o udzielenie ochrony międzynarodowej skarżąca złożyła 20 listopada 2012 r. W toku rozpoznawania drugiego wniosku z 5 października 2015 r. cudzoziemka podczas przesłuchania oświadczyła, że poszukuje ochrony, ponieważ w kraju pochodzenia funkcjonariusze policji grozili jej, że zbiorą jej syna, jeżeli nie poda miejsca pobytu męża. Z jej relacji wynikało, że w 2012 r. jej mąż podczas zbierania czosnku w lesie spotkał bojowników i został zmuszony groźbami do dostarczenia im żywności. Po pewnym czasie do ich domu przyszli ludzie w maskach i zabrali męża. Podczas przesłuchań zmusili go do wyrażenia zgody na współpracę w ściganiu bojowników. W obawie o własne bezpieczeństwo wyjechał więc do Polski, gdzie złożył wniosek o udzielenie ochrony międzynarodowej. Potem skarżąca również przyjechała do Polski i złożyła wniosek. Nie czekając na rozpatrzenie wniosków wyjechała z mężem do F., a po otrzymaniu odmownej decyzji o nadaniu statusu uchodźcy skarżąca wróciła do C., natomiast mąż pozostał [...]. W C. nachodzili jej dom ludzie w mundurach i pytali o miejsce pobytu męża, grożąc, że zabiorą jej syna. Ponownie więc wyjechała do Polski w poszukiwaniu ochrony. Po otrzymaniu decyzji ostatecznej w poprzednim (piątym) postępowaniu skarżąca do kraju pochodzenia nie wracała.
W treści szóstego, obecnie rozpoznawanego wniosku skarżąca ponownie powołała się na obawę przed władzami C. w związku z działaniami jej męża na rzecz bojowników, jak również z uwagi na jej ucieczkę do Polski, o czym, zdaniem skarżącej, władze kraju pochodzenia miały wiedzieć. Organ w omawianej decyzji stwierdził, że w sprawie nie ujawniły się nowe dowody, nieznane organowi w dniu wydania ostatecznej decyzji odmownej, zwiększające prawdopodobieństwo udzielenia ochrony międzynarodowej i mogące prowadzić do zmiany oceny zagrożenia sformułowanej w tej decyzji. Organ zauważył także, że znana jest mu trudna sytuacja polityczno-społeczna w R., w tym w zamieszkiwanej przez skarżącą [...], gdzie może dochodzić do naruszeń praw człowieka. Nie dostrzegł jednak w sprawie uzasadnionych obaw przed prześladowaniem skarżącej. Skarżąca takich obaw nie wykazała w postępowaniu. Organ wskazał również, że w toku rozpoznawania sprawy odstąpił od przesłuchania cudzoziemki, gdyż obowiązek ten został zrealizowany w trakcie drugiego postępowania, a okoliczności wskazane w rozpoznawanym (szóstym) wniosku mogą zostać ocenione bez uciekania się do powtórzenia tej czynności.
W wyniku wniesionego odwołania decyzją z 16 grudnia 2021 r. Rada ds. Uchodźców utrzymała w mocy zaskarżoną decyzję. Organ wskazał, że okoliczności w postaci chęci pozostania w Polsce ze względu na stan zdrowia i mieszkającą tu rodzinę nie mają związku z przesłankami udzielenia ochrony międzynarodowej i nie stanowią nowych okoliczności ani dowodów znacząco zwiększających prawdopodobieństwo udzielenia ochrony międzynarodowej. Odnosząc się do aktualnej sytuacji w kraju pochodzenia cudzoziemki organ odwoławczy uznał, że została już dokładnie przeanalizowana, a z dostępnych aktualnie opracowań nie wynika, żeby uległa ona zasadniczej zmianie od czasu merytorycznego rozstrzygnięcia.
Skargą z 22 stycznia 2022 r. skarżąca zaskarżyła w całości powyższą decyzję.
W piśmie z 30 marca 2022 r. skarżąca podniosła, że gdyby organ prawidłowo rozpoznał pierwotny wniosek o udzielenie ochrony międzynarodowej, nie byłoby potrzeby składania kolejnych wniosków. Zarzuciła, że organ bezpodstawnie odstąpił od przesłuchania skarżącej, dlatego też nie miał możliwości uwzględnienia nowych okoliczności, które wystąpiły w sprawie. Skarżąca opisała okoliczności wyjazdu z C., deportację dwóch synów z Polski do R., wskazała przyczyny udzielenia ochrony międzynarodowej córce. Podniosła, że w 2021 r. zmarł jej mąż. Jego ciało zostało przewiezione do C. i tam pochowane. Nikt z rodziny nie uczestniczył w pogrzebie z obawy na najście służb [...], które nie wierzą, że jej mąż zmarł. Służby kilkukrotnie nachodziły jej sąsiadów w celu uzyskania informacji, gdzie przebywa.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie we wspomnianym na wstępie wyroku z 25 maja 2022 r., sygn. akt IV SA/Wa 324/22 oddalając skargę stwierdził, że skarżąca w swoim szóstym wniosku o nadanie statusu uchodźcy nie wskazała na żadne nowe, istotne z punktu widzenia przesłanek udzielania ochrony międzynarodowej wskazanych w art. 13 ust. 1 u.u.c.o. oraz art. 15 tej ustawy okoliczności, które zwiększałyby znacznie prawdopodobieństwo udzielenia ochrony międzynarodowej. W kolejnym wniosku o udzielenie ochrony międzynarodowej wskazała na te same okoliczności co zbadane w toku wcześniejszych postępowań wszczętych wnioskami statusowymi, tj. wydarzenia z lat 2012 (kłopoty z powodu męża, którego poszukiwali funkcjonariusze służb siłowych, przemoc psychiczna). Okoliczności te, jak słusznie zauważyły organu obu instancji nie mogą być uznane za nowe okoliczności, które zaistniały już po wydaniu decyzji w pierwszym postępowaniu, i które nie były znane skarżącemu wcześniej. Wbrew stanowisku pełnomocnika skarżącej wyrażonym w piśmie z 30 marca 2022 r. nie ma w tym postępowaniu możliwości ponownej oceny okoliczności, które podlegały już ocenie w poprzednich postępowaniach. Ponadto, w toku postępowania odwoławczego skarżąca wskazała na aktualną sytuację rodzinną (śmierć męża w [...] r., asymilacja dzieci w Polsce, brak rodziny i majątku w C.) oraz swój stan zdrowia. Organy słusznie uznały, że okoliczności te nie mają znaczenia w świetle przesłanek warunkujących udzielenie ochrony międzynarodowej. Odnośnie do pozostałych okoliczności podniesionych w skardze i piśmie z 30 marca 2022 r. Sąd pierwszej instancji wskazał, że nie były one podnoszone w toku postępowania administracyjnego, stąd nie sposób zarzucać organom administracji, że nie dokonały ich analizy. W postępowaniu sądowoadministracyjnym sąd bada zgodność z prawem decyzji administracyjnych, a nie prowadzi postępowania w przedmiocie udzielenia ochrony międzynarodowej. Fakt otrzymania przez córkę skarżącej ochrony międzynarodowej nie jest w świetle art. 13 i 15 u.u.c.o. przesłanką do dzielenia tej ochrony skarżącej. Podobnie nie są taką przesłanką silne więzi emocjonalne z córką i wnuczką. Nietrafny był też zarzut skargi nieprzeprowadzenia przez organ dowodu z przesłuchania skarżącej. Postępowanie dowodowe winno zmierzać do ustalenia okoliczności faktycznych istotnych w sprawie. Skoro skarżąca w toku postępowania nie podała okoliczności zwiększających prawdopodobieństwo udzielenia ochrony międzynarodowej, to nie było potrzeby przeprowadzania dowodu z jej przesłuchania.
W skardze kasacyjnej od powyższego wyroku skarżąca zarzuciła naruszenie:
I. na podstawie art. 174 pkt 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tj. Dz. U. z 2022 r. poz. 322 ze zm. – dalej: p.p.s.a.) naruszenie przepisów postępowania, które mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy, a mianowicie:
1. art. 145 § 1 pkt 1 lit. c p.p.s.a. w zw. z art. 1 § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz.U. z 2022 r. poz. 2492 – dalej: p.u.s.a.) w związku z art. 7 i art. 7b ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz.U. z 2018 r. poz. 1109, ze zm. – dalej: k.p.a.), poprzez nieuwzględnienie przy orzekaniu w sprawie, w szczególności przy ocenie zastosowania art. 38 ust. 2 pkt 3 u.u.c.o. interesu społecznego i interesu strony ze względu na okoliczności towarzyszące wyjazdowi z kraju pochodzenia, a także późniejsze poszukiwanie skarżącej, jej dzieci, w tym syna skarżącej w związku z wezwaniem do stawienia się na wojnę na U. po stronie [...];
2. art. 145 § 1 pkt 1 lit. c p.p.s.a. w zw. z art. 1 § 2 p.u.s.a. w związku z art. 7, art. 77, art. 80 i art. 107 § 3 k.p.a. poprzez niewyjaśnienie okoliczności faktycznych sprawy i dokonanie dowolnej oceny zebranych w sprawie dowodów, a w szczególności, poprzez bezpodstawne uznanie, że nie są nowymi okolicznościami w sprawie podniesione przez skarżącą okoliczności tj.:
- ukrywanie się przed służbami [...] w czasie wyrabiania paszportów w 2012 r. w innej miejscowości, niechodzenie przez dzieci do szkoły w tym czasie, zapłata dużej kwoty pieniędzy za wyrobienie i wydanie paszportów w skróconym terminie, sprzedanie całego majątku w kraju pochodzenia, aby mieć pieniądze na ucieczkę, pozostawienie w kraju pochodzenia wszystkich swoich rzeczy, poza niezbędnych rzeczy dla dzieci, poszukiwanie przez służby [...] męża skarżącej i jej dzieci, w szczególności synów, w tym jednego z synów w związku z wezwaniem do wojska w celu walki w U. po stronie [...],
- nieprzeprowadzenie dowodu z przesłuchania strony w zakresie powołanych przez nią okoliczności w sprawie;
II. Na podstawie art. 174 pkt 1 p.p.s.a., naruszenie prawa materialnego, tj.:
1. art. 145 § 1 pkt 1 lit. a p.p.s.a. w związku z art. 38 ust. 2 pkt 3 u.u.c.o. poprzez jego niewłaściwe zastosowanie w sytuacji, gdy skarżąca przedstawiła nowe okoliczności, które znacząco zwiększają prawdopodobieństwo udzielenia jej ochrony międzynarodowej;
2. art. 145 § 1 pkt 1 lit. a p.p.s.a. w związku z art. 8 Europejskiej Konwencji o Ochronie Praw Człowieka i Podstawowych Wolności (Dz. U. z 1993 r. Nr 61, poz. 284 z późn. zm. – dalej: EKPC), art. 13 ust. 1 w związku z ust. 3 pkt 1 i 2, ust. 4 pkt 1 oraz art. 15 u.u.c.o. poprzez ich niezastosowanie w sprawie, a tym samym błędne przyjęcie, że skarżąca nie powołała nowych okoliczności, znacząco zwiększających prawdopodobieństwo udzielenia jej ochrony międzynarodowej w Polsce.
Wobec powyższych zarzutów skarżąca wniosła o uchylenie zaskarżonego wyroku i rozpoznanie skargi, ewentualnie o uchylenie tego wyroku i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania przez Sąd pierwszej instancji. Wniosła również o zasądzenie na jej rzecz kosztów postępowania i rozpoznanie sprawy na rozprawie.
Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:
1. Skarga kasacyjna nie zasługuje na uwzględnienie.
2. W rozpoznawanej sprawie sąd administracyjny dokonuje kontroli organów administracji w zakresie przeprowadzonego postępowania w sprawie wszczętej kolejnym wnioskiem o udzielenie ochrony międzynarodowej, którego celem jest w pierwszej kolejności ustalenie czy w sprawie zaistniały lub zostały przedstawione przez wnioskodawcę nowe dowody lub okoliczności faktyczne lub prawne, znacząco zwiększające prawdopodobieństwo udzielenia ochrony międzynarodowej (art. 38 ust. 2 pkt 3 u.u.c.o.). Organ bada czy od momentu wydania ostatniej decyzji w sprawie ostatniego wniosku o udzielenie ochrony międzynarodowej zaszły nowe okoliczności lub pojawiły się nowe dowody znacząco zwiększające prawdopodobieństwo udzielenia tej ochrony. Nie przeprowadza natomiast ponownie analizy okoliczności podanych w poprzednim wniosku o udzielenie tej ochrony. W rozpoznawanej sprawie Sąd pierwszej instancji słusznie uznał, że zaskarżona decyzja Rady do Spraw Uchodźców o uznaniu kolejnego wniosku skarżącej za niedopuszczalny została wydana zgodnie z prawem.
3. Skarżąca we wniosku o udzielenie ochrony międzynarodowej z 14 grudnia 2020 r. podała, że obawia się powrotu do kraju pochodzenia ze względu na rzekome zagrożenie jej życia w związku z sytuacją jej męża, który pomagał [...] wojownikom. W toku postępowania przed organem odwoławczym, w piśmie z 13 października 2021 r. przedstawiła swoją aktualną sytuację rodzinną, w tym śmierć jej męża w [...] r., asymilację dzieci w Polsce, brak rodziny i majątku w C., a także stan zdrowia, w tym silny stres i planowany zabieg [...]. W piśmie tym zawarła prośbę o umożliwienie pozostania w Polsce. W skardze do sądu administracyjnego powtórzyła, że obawia się o swoje życie w razie powrotu do kraju pochodzenia ze względu na udzielanie przez jej męża przed ucieczką do Europy pomocy wojownikom [...]. Wskazała też na groźby odebrania jej dzieci. Zarzuciła organowi odwoławczemu, że nie wziął pod uwagę nowej okoliczności, że jej córce A. U. została przyznana ochrona uzupełniająca decyzją Szefa Urzędu ds. Cudzoziemców z 12 listopada 2021 r. Względem powyższych okoliczności Sąd pierwszej instancji słusznie uznał, że nie zwiększają one prawdopodobieństwa ochrony międzynarodowej i nie posiadają cechy nowości, o których mowa w art. 38 ust. 2 pkt 3 u.u.c.o. Udzielenie córce skarżącej ochrony międzynarodowej nie jest, jak stwierdził Sąd w zaskarżonym wyroku, w świetle art. 13 i 15 u.u.c.o, przesłanką udzielenia cudzoziemcowi ochrony międzynarodowej. Sąd pierwszej instancji odniósł się również do okoliczności podanych przez pełnomocnika skarżącej w piśmie procesowym z dnia 30 marca 2022 r., tj. m.in., że w czasie wyrabiania paszportów w 2012 r. musiała ukrywać się w innej miejscowości u swego brata, jej dzieci w tym czasie nie chodziły do szkoły, musiała zapłacić za paszporty dużą kwotę pieniędzy, sprzedała cały majątek w kraju pochodzenia za bezcen, aby mieć pieniądze na ucieczkę i opłatę za wyrobienie paszportów, zostawiła tam swoje rzeczy, zabierając tylko najbardziej niezbędne. Słusznie Sąd pierwszej instancji wskazał, że w obecnie prowadzonym postępowaniu nie ma możliwości przeprowadzenia ponownej oceny okoliczności, które były już przedmiotem oceny w poprzednich postępowaniach. Zauważyć bowiem należy, że instytucja kolejnego wniosku nie może służyć kwestionowaniu ocen wyrażonych w ostatecznych decyzjach administracyjnych dotyczących poprzednich wniosków. Decyzje zapadłe w postępowaniach wszczętych kolejnym wnioskiem o udzielenie ochrony międzynarodowej korzystają z waloru ostateczności, a ich podważenie może nastąpić tylko w ramach trybów nadzwyczajnych (art. 16 k.p.a.). Podobnie, w ramach postępowania zainicjowanego kolejnym wnioskiem cudzoziemiec nie może zmierzać do podważenia ocen prawnych wyrażonych w prawomocnych wyrokach sądów administracyjnych wydanych w odniesieniu do poprzednich decyzji w sprawie udzielenia ochrony międzynarodowej wydanych po rozpoznaniu podań tego cudzoziemca (art. 170 oraz art. 171 p.p.s.a.) (zob. np. wyrok NSA z 30 maja 2019 r., sygn. akt II OSK 3617/18; wyrok NSA z 15 grudnia 2022 r., sygn. akt II OSK 950/22, CBOSA). Względem skarżącej zostały wydany już prawomocny wyrok w sprawie niedopuszczalności czwartego z kolei wniosku z dnia 20 sierpnia 2018 r. (wyrok WSA w Warszawie z 13 listopada 2020 r., sygn. akt IV SA/Wa 2862/19). Podane informacje dotyczyły ocenionej w poprzednich postępowaniach okoliczności ucieczki z kraju pochodzenia.
4. Odnosząc się do pozostałych okoliczności wskazanych w zarzutach skargi kasacyjnej, a wcześniej podniesionych w piśmie procesowym z 30 marca 2022 r. okoliczności, tj., że służby [...] nadal szukają skarżącej, jej męża i dzieci, w szczególności synów, w tym jej syna T. U. (ur. [...]r.), którego służby [...] poszukują w celu wcielenia do [...] służby wojskowej na wojnie w U., za Sądem pierwszej instancji należy wskazać, że okoliczności te zostały po raz pierwszy powołane w omawianym piśmie, organ nie miał możliwości wypowiedzenia się w tej sprawie. Dodać należy, że nawet gdyby przyjąć, że organ mógł te okoliczności zbadać w postepowaniu administracyjnym, to nie miałyby one znaczenia w rozpoznawanej sprawie. Najmłodsze dziecko skarżącej, jej córka, która pierwotnie była objęta rozpoznawanym wnioskiem, uzyskała pełnoletność w toku kontrolowanego postępowania administracyjnego. Pozostałe dzieci skarżącej, w szczególności rzekomo poszukiwany w celu wcielenia do wojsk [...] w wojnie w U. syn, są pełnoletni i nie są objęci rozpoznawanym wnioskiem (a contratio art. 13 ust. 2 u.u.c.o.). Słusznie również Sąd pierwszej instancji ocenił, że okoliczności dotyczące aktualnej sytuacji rodzinnej skarżącej i jej stan zdrowia, który został udokumentowany dowodami dołączonymi do pisma z 30 marca 2022 r., nie mają znaczenia w świetle przesłanek warunkujących udzielenie ochrony międzynarodowej (art. 13 i n. u.u.c.o.). Ocena istnienia życia prywatnego lub rodzinnego ma znaczenie w postępowaniu w sprawie zobowiązania do powrotu (art. 348 pkt 2 ustawy z dnia 12 grudnia 2013 r. o cudzoziemcach (t.j. Dz. U. z 2023 r. poz. 519 z późn. zm.)).
5. Odnosząc się natomiast do zarzutu braku przesłuchania skarżącej, należy wskazać, że co prawda brak przesłuchania strony stanowi naruszenia przepisów postępowania, jednak skutki odstąpienia od przesłuchania z powodu wystąpienia przez wnioskodawcę z kolejnym wnioskiem o udzielenie ochrony międzynarodowej podlegają każdorazowej ocenie ze względu na ich wpływ na wynik sprawy (art. 145 § 1 pkt 1 lit. c p.p.s.a.) (wyrok NSA z dnia 18 listopada 2019 r., sygn. akt II OSK 2485/19, niepublikowane). Skoro organy rozpoznające kolejny wniosek o udzielenie ochrony międzynarodowej uznały, że nie powołano żadnych okoliczności czy nowych dowodów znacząco zwiększających prawdopodobieństwo udzielenia ochrony międzynarodowej, a Sąd pierwszej instancji dokonujący kontroli tego postępowania się z tym zgodził, to należy uznać, że brak przesłuchania skarżącej w tym przypadku nie miał wpływu na wynik sprawy. Skarżąca miała możliwość złożenia pisemnego stanowiska w sprawie, została prawidłowo pouczona o treści art. 10 k.p.a. i nie przedstawiła żadnych dowodów potwierdzających prawdziwość jej twierdzeń zawartych w tych pismach. Na marginesie należy wskazać, że aktualne brzmienie art. 44 ust. 1 u.u.c.o., zmienionego przez art. 10 pkt 1 ustawy z dnia 8 kwietnia 2022 r. (Dz.U.2022.830) zmieniającej nin. ustawę z dniem 15 kwietnia 2022 r., wprost dopuszcza wyjątek od obowiązku przesłuchania skarżącego w postępowaniu wszczętym kolejnym wnioskiem, w sytuacji, gdy zachodzą przesłanki do stwierdzenia niedopuszczalności wniosku z przyczyn określonych w art. 38 ust. 2 pkt 3 u.u.c.o., co miało miejsce w rozpoznawanej sprawie.
6. Powyższe rozważania prowadzą do wniosku, że zarzuty naruszenia przepisów postępowania, tj. art. 145 § 1 pkt 1 lit. c p.p.s.a. w związku z art. 7 i art. 7b, art. 77, art. 80 i art. 107 § 3 k.p.a., dotyczące zaniedbania obowiązku wyczerpującego zebrania i analizy całości materiału dowodowego oraz dokonania dowolnej oceny zebranych w sprawie dowodów, poprzez nieuznanie podanych okoliczności za nowych dowodów istotnie zwiększających prawdopodobieństwo udzielenia ochrony międzynarodowej i braku przesłuchania skarżącej, nie mogły zostać uwzględnione. Podobnie na uwzględnienie nie zasługiwały zarzuty naruszenia prawa materialnego, tj. art. 145 § 1 pkt 1 lit. a p.p.s.a. w związku z art. 38 ust. 2 pkt 3 u.u.c.o. oraz art. 145 § 1 pkt 1 lit. a p.p.s.a. w związku z art. 8 EKPC, art. 13 ust. 1 w związku z ust. 3 pkt 1 i 2, ust. 4 pkt 1 oraz art. 15 u.u.c.o. Odnośnie zarzutu naruszenia art. 8 EKPC, nie został on poddany rozważaniom, bowiem skarżąca nie wskazała, na czym miało by polegać naruszenie tego przepisu.
7. Mając na uwadze powyższe, Naczelny Sąd Administracyjny, na podstawie art. 184 p.p.s.a., orzekł, jak w sentencji.

Potrzebujesz pomocy prawnej?

Asystent AI przeanalizuje Twoje pytanie w oparciu o orzecznictwo, przepisy i doktrynę — jak rozmowa z ekspertem.

Zadaj pytanie Asystentowi AI