II OSK 2041/06
Podsumowanie
Przejdź do pełnego tekstuNSA uchylił wyrok WSA i decyzję WINB w sprawie nakazu rozbiórki ogrodzenia, uznając, że organy nadzoru budowlanego miały kompetencje do działania, nawet jeśli roboty nie wymagały pozwolenia lub zgłoszenia.
Sprawa dotyczyła nakazu rozbiórki ogrodzenia działki prywatnej, które miało blokować dostęp do drogi. Sąd pierwszej instancji oddalił skargę, podzielając stanowisko organów, że nie mają one kompetencji w sprawach nie wymagających pozwolenia lub zgłoszenia. Naczelny Sąd Administracyjny uchylił wyrok WSA i decyzję WINB, uznając, że organy nadzoru budowlanego miały kompetencje do działania na podstawie art. 50 ust. 1 pkt 2 Prawa budowlanego, nawet jeśli roboty nie wymagały pozwolenia lub zgłoszenia, a także że należy rozważyć, czy ogrodzenie nie było od strony 'innego miejsca publicznego'.
Sprawa rozpatrywana przez Naczelny Sąd Administracyjny dotyczyła skargi kasacyjnej M. O.-K. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie, który oddalił jej skargę na decyzję Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego. Decyzją tą uchylono decyzję Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego nakazującą rozbiórkę ogrodzenia działki nr [...] w C., które miało blokować dostęp do drogi publicznej. Organ pierwszej instancji nakazał rozbiórkę, uznając naruszenie przepisów Prawa budowlanego i warunków technicznych. Organ odwoławczy uchylił tę decyzję i umorzył postępowanie, stwierdzając, że sprawa nie podlega reglamentacji organów nadzoru budowlanego, gdyż ogrodzenie było od strony drogi prywatnej i nie przekraczało 2,20 m wysokości. Sąd pierwszej instancji podzielił to stanowisko, uznając, że organy nadzoru budowlanego nie mają kompetencji do ingerencji w sprawy, które nie wymagają pozwolenia na budowę ani zgłoszenia. Naczelny Sąd Administracyjny uznał skargę kasacyjną za zasadną, uchylając wyrok WSA i decyzję WINB. Sąd wskazał na naruszenie art. 30 ust. 1 pkt 3 Prawa budowlanego poprzez błędne zastosowanie oraz art. 50 ust. 1 pkt 2 Prawa budowlanego przez błędną wykładnię. NSA podkreślił, że organy nadzoru budowlanego mają kompetencje do działania również w przypadkach, gdy roboty budowlane nie wymagają pozwolenia lub zgłoszenia, jeśli mogą one spowodować zagrożenie bezpieczeństwa ludzi lub mienia. Sąd nakazał ponowne rozpatrzenie sprawy przez WINB z uwzględnieniem przedstawionej wykładni prawa.
Asystent AI do analizy prawnej
Przeanalizuj tę sprawę w kontekście orzecznictwa, przepisów i doktryny. Uzyskaj pogłębioną analizę, projekt pisma lub odpowiedź na pytanie prawne.
Zagadnienia prawne (3)
Odpowiedź sądu
Tak, organy nadzoru budowlanego posiadają kompetencje do działania na podstawie art. 50 ust. 1 pkt 2 Prawa budowlanego, nawet jeśli roboty budowlane nie wymagają pozwolenia na budowę lub zgłoszenia, jeśli mogą one spowodować zagrożenie bezpieczeństwa ludzi lub mienia.
Uzasadnienie
NSA uznał, że art. 50 ust. 1 pkt 2 Prawa budowlanego pozwala organom nadzoru budowlanego na wstrzymanie robót budowlanych w przypadkach innych niż określone w art. 48 i 49b, w tym gdy roboty nie wymagają pozwolenia lub zgłoszenia, ale mogą powodować zagrożenie. Błędne jest stanowisko, że brak obowiązku pozwolenia lub zgłoszenia wyłącza kompetencje organów.
Rozstrzygnięcie
Decyzja
uchylono_decyzję
Przepisy (10)
Główne
u.p.b. art. 30 § ust. 1 pkt 3
Ustawa z dnia 7 lipca 1994 r. - Prawo budowlane
Budowa ogrodzeń od strony dróg, ulic, placów, torów kolejowych i innych miejsc publicznych oraz ogrodzeń o wysokości powyżej 2,20 m wymaga zgłoszenia. Należy rozważyć, czy droga niebędąca drogą publiczną może być uznana za 'inne miejsce publiczne'.
u.p.b. art. 50 § ust. 1 pkt 2
Ustawa z dnia 7 lipca 1994 r. - Prawo budowlane
Organy nadzoru budowlanego mogą wstrzymać roboty budowlane, które mogą spowodować zagrożenie bezpieczeństwa ludzi lub mienia, także wtedy, gdy roboty te nie wymagają pozwolenia na budowę ani zgłoszenia.
p.p.s.a. art. 188
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
Podstawa do uchylenia zaskarżonego wyroku.
p.p.s.a. art. 145 § par. 1 pkt 1 lit a
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
Podstawa do uchylenia zaskarżonego wyroku w przypadku naruszenia prawa materialnego.
p.p.s.a. art. 203 § pkt 1
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
Podstawa do zasądzenia zwrotu kosztów postępowania.
p.p.s.a. art. 200
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
Podstawa do zasądzenia zwrotu kosztów postępowania.
Pomocnicze
u.p.b. art. 48 § ust. 1
Ustawa z dnia 7 lipca 1994 r. - Prawo budowlane
u.p.b. art. 49b § ust. 1
Ustawa z dnia 7 lipca 1994 r. - Prawo budowlane
u.p.b. art. 30 § ust. 6 pkt 1
Ustawa z dnia 7 lipca 1994 r. - Prawo budowlane
Dotyczy sytuacji, gdy właściwy organ może nałożyć obowiązek uzyskania pozwolenia na wykonanie robót budowlanych, jeżeli mogą one spowodować zagrożenie bezpieczeństwa ludzi lub mienia.
rozp. ws. war. techn. art. 14 § ust. 1
Rozporządzenie Ministra Infrastruktury z dnia 12 kwietnia 2002 r. w sprawie warunków technicznych, jakim powinny odpowiadać budynki i ich usytuowanie
Przepis ten dotyczy dostępu do drogi publicznej dla działki budowlanej i budynku, a nie warunków technicznych samego ogrodzenia. Nie stanowi podstawy do nakazania rozbiórki ogrodzenia.
Argumenty
Skuteczne argumenty
Organy nadzoru budowlanego mają kompetencje do działania na podstawie art. 50 ust. 1 pkt 2 Prawa budowlanego, nawet jeśli roboty budowlane nie wymagają pozwolenia lub zgłoszenia, gdy mogą one spowodować zagrożenie. Należy rozważyć, czy droga, która nie jest drogą publiczną, ale jest oficjalnie nazwaną ulicą i miejscem faktycznego korzystania, może być uznana za 'inne miejsce publiczne' w rozumieniu art. 30 ust. 1 pkt 3 Prawa budowlanego.
Odrzucone argumenty
Organy nadzoru budowlanego nie mają kompetencji do działania w sprawach dotyczących robót budowlanych, które nie wymagają pozwolenia na budowę ani zgłoszenia. Ogrodzenie od strony drogi prywatnej, poniżej 2,20 m wysokości, nie wymaga zgłoszenia i nie podlega reglamentacji organów nadzoru budowlanego. § 14 ust. 1 rozporządzenia Ministra Infrastruktury w sprawie warunków technicznych, jakim powinny odpowiadać budynki i ich usytuowanie, nie ma zastosowania do ogrodzenia.
Godne uwagi sformułowania
nie każde działanie obywateli w sferze szeroko pojmowanego budownictwa podlega tym przepisom nie każde działanie obywateli w sferze szeroko pojmowanego budownictwa podlega tym przepisom organy nadzoru budowlanego nie posiadają kompetencji do podejmowania przewidzianych Prawem budowlanym działań, gdy chodzi o obiekty budowlane, których wykonanie nie wymaga pozwolenia na budowę lub zgłoszenia właściwemu organowi. organy nadzoru budowlanego mogą podejmować działania przewidziane w Prawie budowlanym także wtedy, gdy chodzi o obiekty budowlane lub roboty budowlane, nie wymagające pozwolenia na budowę albo zgłoszenia właściwemu organowi.
Skład orzekający
Alicja Plucińska-Filipowicz
sędzia
Andrzej Jurkiewicz
przewodniczący
Zdzisław Kostka
sprawozdawca
Informacje dodatkowe
Wartość precedensowa
Siła: Wysoka
Powoływalne dla: "Ustalenie kompetencji organów nadzoru budowlanego w sprawach robót budowlanych nie wymagających pozwolenia lub zgłoszenia, a także interpretacja pojęcia 'innego miejsca publicznego' w kontekście obowiązku zgłoszenia budowy ogrodzenia."
Ograniczenia: Orzeczenie dotyczy specyficznej sytuacji blokowania dostępu do drogi i interpretacji przepisów Prawa budowlanego. Konkretne ustalenia faktyczne mogą wpływać na zastosowanie.
Wartość merytoryczna
Ocena: 7/10
Sprawa dotyczy powszechnego problemu ogrodzeń i dostępu do nieruchomości, a także wyjaśnia ważne kwestie kompetencji organów administracji. Pokazuje, że nawet rutynowe sprawy mogą prowadzić do istotnych rozstrzygnięć prawnych.
“Czy ogrodzenie na prywatnej drodze może zablokować dostęp służbom ratunkowym? NSA wyjaśnia kompetencje nadzoru budowlanego.”
Dane finansowe
WPS: 1285 PLN
Sektor
budownictwo
Twój asystent do analizy prawnej
Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka ponad 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.
Powiązane tematy
Pełny tekst orzeczenia
Oryginał, niezmienionyII OSK 2041/06 - Wyrok NSA Data orzeczenia 2008-02-12 orzeczenie prawomocne Data wpływu 2006-12-29 Sąd Naczelny Sąd Administracyjny Sędziowie Alicja Plucińska -Filipowicz Andrzej Jurkiewicz /przewodniczący/ Zdzisław Kostka /sprawozdawca/ Symbol z opisem 6014 Rozbiórka budowli lub innego obiektu budowlanego, dokonanie oceny stanu technicznego obiektu, doprowadzenie obiektu do s Hasła tematyczne Budowlane prawo Sygn. powiązane VII SA/Wa 787/06 - Wyrok WSA w Warszawie z 2006-09-07 Skarżony organ Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego Treść wyniku Uchylono zaskarżony wyrok oraz decyzję organu administracji Powołane przepisy Dz.U. 2006 nr 156 poz 1118 art. 30 ust. 1 pkt 3, art. 50 ust. 1 pkt 2, art. 48 ust. 1, art. 49 b ust. 1, art. 30 ust. 6 pkt 1 Ustawa z dnia 7 lipca 1994 r. - Prawo budowlane - tekst jednolity Dz.U. 2002 nr 75 poz 690 par. 14 ust. 1 Rozporządzenie Ministra Infrastruktury z dnia 12 kwietnia 2002 r. w sprawie warunków technicznych, jakim powinny odpowiadać budynki i ich usytuowanie. Dz.U. 2002 nr 153 poz 1270 art. 188 w zw. z art. 195 par. 1 pkt 1 lit a, art. 203 pkt 1 i art. 200 Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Sentencja Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: Sędzia NSA Andrzej Jurkiewicz Sędziowie Sędzia NSA Alicja Plucińska-Filipowicz Sędzia NSA Zdzisław Kostka /spr./ Protokolant Agnieszka Majewska po rozpoznaniu w dniu 12 lutego 2008 r. na rozprawie w Izbie Ogólnoadministracyjnej skargi kasacyjnej M. O.-K. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 7 września 2006 r. sygn. akt VII SA/Wa 787/06 w sprawie ze skargi M. O.-K. na decyzję [...] Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego w W. z dnia [...] nr [...] w przedmiocie nakazu rozbiórki 1.uchyla zaskarżony wyrok i uchyla zaskarżoną decyzję, 2.zasądza od [...] Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego w W. na rzecz skarżącej M. O.-K. kwotę 1285 (tysiąc dwieście osiemdziesiąt pięć) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania. Uzasadnienie Zaskarżonym wyrokiem Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie oddalił skargę M. O.-K. na decyzję [...] Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego z dnia [...], którą uchylono decyzję [...] Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego z dnia [...] o nakazaniu S. L., J. A., M. Ś., K. W., M. Z. oraz B. P. rozebranie ogrodzenia działki nr [...] położonej w C. i umorzono postępowanie przed organem pierwszej instancji. Ze wskazanego przez Sąd pierwszej instancji w uzasadnieniu wyroku stanu sprawy wynikają następujące istotne okoliczności. [...] Powiatowy Inspektor Nadzoru Budowlanego decyzją z dnia [...], wskazując jako podstawę prawną art. 51 ust. 1 pkt 1 i art. 83 ust. 1 Prawa budowlanego, nakazał S. L., J. A., M. Ś., K. W., M. Z. oraz B. P. rozbiórkę zagrodzenia działki nr [...] położonej w C. gmina P., poprzez "usunięcie słupków stalowych usytuowanych w ramach rozpoczęcia grodzenia ww. działki, co spowodowało zablokowanie dostępu do drogi publicznej z działek zabudowanych usytuowanych przy ul. [...] w C., co w konsekwencji może powodować zagrożenie życia lub mienia w przypadku braku możliwości dojazdu straży pożarnej, karetek pogotowia i innych pojazdów". Uzasadniając swoją decyzję organ pierwszej instancji wskazał następujące okoliczności. Postępowanie administracyjne zostało wszczęte na wniosek M. O.-K., W. M. oraz B. S., domagających się interwencji w sprawie zagrodzenia ul. [...] w C. - działki nr [...]. W wyniku oględzin dokonanych w dniu [...] stwierdzono rozpoczęcie robót związanych z grodzeniem działki nr [...] poprzez zabetonowanie słupków stalowych w nieregularnych odstępach wzdłuż południowej granicy na wysokości działki nr [...] i nr [...], uniemożliwiając dostęp do drogi publicznej z zabudowanych działek usytuowanych przy ul. [...] oraz niezabudowanych działek o numerach [...], [...], [...], [...], [...],[...], [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...] i [...]. Roboty związane z ogrodzeniem rozpoczęto w dniu [...], a ich inwestorami byli współwłaściciele działki nr [...] to jest S. L., J. A., M. Ś., K. W., M. Z. oraz B. P., którzy przystąpili do grodzenia po uzyskaniu zgody Starostwa w P.. Za tą zgodę uznano pismo z dnia [...] Starostwa Powiatowego w P. Wydział Architektoniczno-Budowlany, będące odpowiedzią na zgłoszenie z dnia [...], dotyczące zamiaru realizacji ogrodzenia na działkach nr [...] i nr [...], z którego wynikało, że planowany przez nich zakres robót nie wymaga zgłoszenia. Inwestorzy przedłożyli również pismo Urzędu Miasta i Gminy P. z dnia [...], w którym stwierdzono, że działki nr [...], nr [...] i nr [...] we wsi C. położone są w obszarze objętym ustaleniami obowiązującego miejscowego planu zagospodarowani przestrzennego części wsi C. uchwalonego w dniu [...]. Plan ten ustalał przebieg drogi dojazdowej o szerokości 6 m w liniach rozgraniczających, a geodezyjnie wydzielona działka nr [...] o szerokości 3 m jest połową docelowego pasa drogowego oraz ustalał, że poszerzenie drogi do parametrów określonych planem wymaga wydzielenia pasa terenu 3 m z działek nr [...], nr [...] i nr [...]. Lokalizacja bramy wjazdowej została pozytywnie zaopiniowana przez Urząd Miasta i Gminy w P. w piśmie z dnia [...]. Oceniając stan prawny w świetle tych okoliczności organ pierwszej instancji wskazał, że pas drogi użytkowany przez ogół mieszkańców - właścicieli działek przy nich zlokalizowanych, stanowi pas drogi publicznej i wykonanie przez inwestorów ogrodzenia od tej strony wymagało skutecznego zgłoszenia właściwemu organowi administracji architektoniczno-budowlanej. Ponadto uznał, że budowa przedmiotowego ogrodzenia w sposób istotny narusza warunki Rozporządzenia Ministra Infrastruktury z dnia 12 kwietnia 2002 r. w sprawie warunków technicznych jakim powinny odpowiadać budynki i ich usytuowanie, zgodnie z którymi do działek budowlanych oraz do budynków i urządzeń z nimi związanych należy zapewnić dojście i dojazd umożliwiający dostęp do drogi publicznej, odpowiednie do przeznaczenia i sposobu ich użytkowania oraz wymagań dotyczących ochrony przeciwpożarowej, określonych w przepisach odrębnych, zaś szerokość jezdni nie może być mniejsza niż 3 m. Dalej wskazał, że wskutek wykonania przedmiotowych robót jedyna droga dojazdowa do terenu zabudowanych działek przy ul. [...] w C. została zablokowana, co stanowi istotne naruszenie wskazanych przepisów prawa budowlanego i uznał, że skoro przy wykonaniu przedmiotowego ogrodzenia zostały naruszone przepisy warunków technicznych, w sposób o którym mowa w art. 50 ust. 1 Prawa budowlanego, to jest w sposób mogący spowodować zagrożenie bezpieczeństwa ludzi lub mienia, bądź zagrożenie środowiska, to w oparciu o przepis art. 51 ust. 1 pkt 1 Prawa budowlanego należało nakazać rozbiórkę obiektu budowlanego. Odwołanie od decyzji z dnia [...] wnieśli S. L., J. A., M. Ś., K. W., M. Z., oraz B. P.. Rozpoznając to odwołanie [...] Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego decyzją z dnia [...], powołując się na art. 138 § 1 pkt 2 k.p.a., uchylił decyzję organu pierwszej instancji i umorzył postępowanie prowadzone przed tym organem. Uzasadniając swoją decyzję organ odwoławczy stwierdził, że organ pierwszej instancji, wydając zaskarżone rozstrzygnięcia dokonał wadliwej analizy stanu faktycznego sprawy, gdyż rozpoznawana sprawa nie podlega reglamentacji organu nadzoru budowlanego. Uzasadniając to wskazał następujące okoliczności. Działka nr [...] stanowi współwłasność inwestorów i została przez nich geodezyjnie wyodrębniona z działek od nr [...] do nr [...]. W związku z potrzebą zapewnienia dojazdu do prywatnych posesji utworzono na niej prywatną drogę, która nie jest drogą publiczną w rozumieniu przepisów ustawy o drogach publicznych. Zgodnie z miejscowym planem zagospodarowania przestrzennego wsi C., droga ta ma charakter drogi wewnętrznej, pozostaje własnością prywatną i właściciele nieruchomości przylegających mogą decydować o tym, czy będzie współwłasnością użytkowników, czy też będzie obciążona służebnością. Nie ma podstaw do przejęcia tej drogi na własność Gminy P., ani zaliczenia jej do kategorii dróg publicznych. Brak jest uchwały Rady Miasta i Gminy P. o zaliczeniu jej do drogi gminnej. Wobec faktu, że z przedmiotowej drogi zaczęli korzystać właściciele posesji po drugiej stronie granicy, inwestorzy zgłosili w Starostwie Powiatowym w P. zamiar wykonania ogrodzenia. Na podstawie tych okoliczności, przedstawiając ich ocenę prawną, organ odwoławczy stwierdził, że zgodnie z brzmieniem art. 30 ust. 1 pkt. 3 Prawa budowlanego zgłoszenia właściwemu organowi wymaga budowa ogrodzeń od strony dróg, ulic, placów, torów kolejowych i innych miejsc publicznych oraz ogrodzeń o wysokości powyżej 2,20 m, zaś skoro przedmiotowe ogrodzenie jest wykonywane od strony działki niemającej statusu drogi publicznej, a jego wysokość nie przekracza 2,20 m, to roboty budowlane z nim związane nie wymagały zgłoszenia. Organ odwoławczy, podobnie jak organ pierwszej instancji wskazał też, że lokalizacja bramy wjazdowej została pozytywnie zaopiniowana przez Urząd Miasta i Gminy w P., w celu zapewnienia obsługi komunikacyjnej do posesji od nr [...] do nr [...]. W konsekwencji tych rozważań organ odwoławczy uznał, że sprawa niniejsza nie podlega reglamentacji organów nadzoru budowlanego, a zainteresowani we własnym zakresie powinni zapewnić dojazd do swoich posiadłości lub wystąpić do sądu powszechnego z wnioskiem o ustanowienie służebności drogi koniecznej. Przedstawiając zarzuty skargi wniesionej przez M. O.-K., Sąd pierwszej instancji wskazał, że podniosła ona, iż korzystała z przedmiotowej drogi od wielu lat, tak samo jak właściciele wielu innych działek, zaś działania inwestorów pozbawiły ją dostępu do drogi publicznej uniemożliwiając dojazd, co ma szczególne znaczenie w przypadku pojazdów ratownictwa medycznego czy straży pożarnej. Wyjaśniając podstawę prawną swego rozstrzygnięcia Sąd pierwszej instancji podzielił pogląd organów administracji, że w rozpoznawanej sprawie organy nadzoru budowlanego nie mają kompetencji. Uzasadniając to stwierdzenie Sąd wskazał, że z art. 84 ust. 1 Prawa budowlanego, regulującego działania organów nadzoru budowlanego, wynika, iż organy te mają za zadanie czuwanie nad przestrzeganiem norm tego prawa, a w szczególności: kontrolę przestrzegania i stosowania przepisów prawa budowlanego, kontrolę działania organów administracji architektoniczno-budowlanej, badanie przyczyn powstawania katastrof budowlanych i współdziałanie z organami kontroli państwowej. Natomiast z art. 84a ust. 1 pkt 1 tej ustawy wynika, że kontrola przestrzegania i stosowania przepisów prawa budowlanego obejmuje kontrolę zgodności wykonywania robót budowlanych z przepisami prawa budowlanego, projektem budowlanym i warunkami określonymi w decyzji o pozwoleniu na budowę. Zdaniem Sądu pierwszej instancji w kontekście tej regulacji oraz innych przepisów Prawa budowlanego wynika, że nie każde działanie obywateli w sferze szeroko pojmowanego budownictwa podlega tym przepisom. Ustawodawca pozostawił bowiem, jak wskazał Sąd, pewne działania poza kontrolą organów administracji architektoniczno-budowlanej i nadzoru budowlanego. Będą to z reguły działania związane z pracami budowlanymi o niewielkim rozmiarze i zasięgu. W takich wypadkach Prawo budowlane nie przewiduje ani konieczności uzyskiwania pozwolenia budowlanego wynikającego z art. 28 Prawa budowlanego, ani też uproszczonego sposobu potwierdzania legalności tych prac w drodze dokonywania ich zgłoszenia na podstawie art. 30 tej ustawy. Taka sytuacja, zdaniem Sądu pierwszej instancji, występuje w rozpoznawanej sprawie. Skoro bowiem przedmiotowe ogrodzenie było niższe niż 2,20 m i nie było zlokalizowane od strony drogi publicznej, rozumianej zgodnie z przepisami ustawy z dnia 21 marca 1985 r. o drogach publicznych, to zasadne jest stanowisko, jak wskazał, że jego budowa nie wymagała zgłoszenia i dlatego też ewentualne działanie organu nadzoru budowlanego nie znajdowałoby umocowania w przepisach Prawa budowlanego. Sąd pierwszej instancji wskazał też, że nie ulegało wątpliwości, iż działka nr [...] jest własnością prywatną i nie jest drogą publiczną. Natomiast przeprowadzone roboty budowlane miały w istocie na celu uniemożliwienie korzystania przez część właścicieli z przedmiotowej drogi. Zdaniem Sądu pierwszej instancji organ nadzoru budowlanego pierwszej instancji wadliwie ocenił, iż przedmiotowe roboty budowlane podlegały zgłoszeniu. O takim obowiązku, jak wskazał, można byłoby mówić jedynie w przypadku spełnienia przesłanek z art. 30 ust. 1 pkt 3 Prawa budowlanego. Natomiast w przypadku stwierdzenia, że ogrodzenie zostało wybudowane nie od strony drogi lub ulicy publicznej, nie było podstaw do ingerencji organu nadzoru budowlanego. Sąd pierwszej instancji dodał przy tym, że sprawa będzie podlegała rozstrzygnięciu w postępowaniu przed sądem powszechnym, gdyż spór taki zawisł, o czym strony informowały na rozprawie. Dalej Sąd pierwszej instancji stwierdził, że na tle takiego stanu faktycznego jest oczywiste, że sprawa ma charakter cywilnoprawny, natomiast organy nadzoru budowlanego nie mają ani kompetencji, ani narzędzi prawnych do rozstrzygania takich konfliktów, przy czym Sąd ten podkreślił, że organy administracji ingerowałyby w prawo właściciela do dokonywania naniesień na swoim gruncie, a w tym przypadku rodzaj tych naniesień pozostaje poza regulacją prawa budowlanego. Sąd pierwszej instancji uznał też za wadliwe powoływanie się przez Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego na naruszenie § 14 Rozporządzenia Ministra Infrastruktury z dnia 12 kwietnia 2002 r. w sprawie warunków technicznych jakim powinny odpowiadać budynki i ich usytuowanie, gdyż przepis ten jest, jak wskazał, rodzajem postulatu prawnego, z którego wynika, iż działka budowlana musi posiadać dostęp do drogi publicznej, zaś w rozpatrywanym przypadku taki dostęp jest zaprojektowany i przewidziany przez miejscowy plan zagospodarowania przestrzennego, w którym działka nr [...] o szerokości 3 m jest połową docelowego pasa drogowego, a poszerzenie drogi do 6 m zgodnie z planem wymaga wydzielenia pasa terenu 3 m z działek nr [...], nr [...] i nr [...]. W skardze kasacyjnej, wnosząc o uchylenie wyroku w całości i zasądzenie kosztów postępowania, skarżąca zarzuciła naruszenie przepisów prawa materialnego. W szczególności zarzuciła błędną wykładnię art. 30 ust. 1 pkt 3 Prawa budowlanego przez przyjęcie, że "przedmiotowa droga, która jest oficjalnie nazwaną ulicą, nie jest miejscem publicznym". Ponadto zarzuciła naruszenie art. 30 ust. 3 pkt 1 oraz art. 50 ust. 1 pkt 2 Prawa budowlanego, a także art. 156 § 1 pkt 6 k.p.a. i § 14 ust. 1 rozporządzenia Ministra Infrastruktury z 12 kwietnia 2002 r. w sprawie warunków technicznych, jakim powinny odpowiadać budynki i ich usytuowanie. Uzasadniając zarzuty skargi kasacyjnej stwierdzono, że "nadinterpretacją" art. 30 ust. 1 pkt 3 (w oryginale oczywista omyłka, polegająca na wskazaniu punktu drugiego) jest stwierdzenie, że "przedmiotowa droga - ulica, nie jest zaliczana do miejsc publicznych." Powołano się przy tym na wyrok NSA z 13 września 2005 r. sygn. akt OSK 879/05, w którym jakoby miano stwierdzić, że "ulice, którym nadano nazwy, aczkolwiek nie są drogami publicznymi w rozumieniu art. 1 ustawy o drogach publicznych, należy traktować tak samo jak miejsca publiczne." W konsekwencji stwierdzono, że art. 30 Prawa Budowlanego miał zastosowanie i "bez zezwolenia nie wolno stawiać ogrodzenia wzdłuż tej ulicy - drogi, bez względu na jego wysokość." Ponadto wskazano, że organ administracyjny powinien kierować się art. 30 ust. 3 pkt 1 Prawa Budowlanego, który mówi, że "właściwy organ może nałożyć w drodze decyzji, obowiązek uzyskania pozwolenia na wykonanie robót budowlanych, jeżeli mogą one spowodować zagrożenie bezpieczeństwa ludzi lub mienia." Uzasadniając zarzut naruszenia art. 50 ust. 1 pkt 2 Prawa budowlanego, art. 156 § 1 pkt 6 k.p.a. i § 14 ust. 1 rozporządzenia Ministra Infrastruktury z 12 kwietnia 2002 r. w sprawie warunków technicznych, jakim powinny odpowiadać budynki i ich usytuowanie użyto następującej argumentacji: "Zagrodzenie drogi spowodowało uniemożliwienie dojazdu do domu powodów nie tylko im samym, lecz również straży ogniowej, karetce pogotowia, wozom oczyszczającym. Rodzi się pytanie, kto przyjmie odpowiedzialność za zagrożenie mienia i życia powodów, jeżeli administracja lokalna "umywa ręce", pomimo że wcześniej wydała zezwolenie na budowę domu, nadała nazwę ulicy i od [...] lat akceptowała drogę powstałą z dwumetrowego odcinka działek powodów i mieszkających po ich stronie drogi kilkunastu innych mieszkańców oraz 1-go metra drogi działek pozwanych." Rozpoznając skargę kasacyjną Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje. Skarga kasacyjna jest zasadna. W szczególności zasadny jest zarzut naruszenia art. 30 ust. 1 pkt 3 oraz art. 50 ust. 1 pkt 2 ustawy z dnia 7 lipca 1994 r. Prawo budowlane (Dz.U. nr 156 z 2006 r., poz. 1118 ze zm.). Naruszenie art. 30 ust. 1 pkt 3 Prawa budowlanego polega na jego niewłaściwym zastosowaniu. Sąd pierwszej instancji, przyjmując zgodnie z literalnym jego brzmieniem, że w powołanym przepisie nałożono obowiązek zgłaszania budowy ogrodzeń od strony dróg, ulic, placów, torów kolejowych i innych miejsc publicznych oraz ogrodzeń o wysokości powyżej 2,20 m, przy jego stosowaniu rozważał jedynie wysokość ogrodzenia, którego budowę rozpoczęto, oraz czy jest usytuowane od strony drogi lub ulicy w rozumieniu ustawy o drogach publicznych, pomijając usytuowanie od strony innego miejsca publicznego. Podkreślić zaś należy, że powołany przepis nakłada obowiązek zgłoszenia budowy ogrodzenia nie tylko od strony dróg, ulic, placów, torów kolejowych ale także od innych miejsc publicznych. Należało zatem w rozpoznawanej sprawie rozważyć, czy z uwagi na okoliczności sprawy, w tym faktyczny sposób korzystania z nieruchomości sąsiadujących z działką nr [...], wynikający z ich przeznaczenia w miejscowym planie zagospodarowania przestrzennego, nie mogą być uznane za inne niż drogi lub ulice miejsce publiczne. Ewentualne zaś ustalenie, iż stanowią one takie miejsce publiczne powodowałoby konieczność przyjęcia, że budowa ogrodzenia działki nr [...] wymagała zgłoszenia właściwemu organowi. To zaś podważa przyjętą przez organ drugiej instancji i zaakceptowaną przez Sąd pierwszej instancji (w ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego niezasadnie, o czym w dalszej części uzasadnienia) podstawę umorzenia postępowania administracyjnego. Naruszenie art. 50 ust. 1 pkt 2 Prawa budowlanego polega na jego błędnej wykładni. Sąd pierwszej instancji oddalając w niniejszej sprawie skargę zaakceptował stanowisko organu drugiej instancji, które sprowadza się do tezy, że organy nadzoru budowlanego nie posiadają kompetencji do podejmowania przewidzianych Prawem budowlanym działań, gdy chodzi o obiekty budowlane, których wykonanie nie wymaga pozwolenia na budowę lub zgłoszenia właściwemu organowi. Stanowisko to nie jest trafne, gdyż m.in. właśnie z art. 50 ust. 1 pkt 2 Prawa budowlanego wynika, że organy administracji publicznej, konkretnie nadzoru budowlanego, mogą podejmować działania przewidziane w Prawie budowlanym także wtedy, gdy chodzi o obiekty budowlane lub roboty budowlane, nie wymagające pozwolenia na budowę albo zgłoszenia właściwemu organowi. Według powołanego przepisu, w związku z art. 83 ust. 1 Prawa budowlanego, organy nadzoru budowlanego w przypadkach innych niż określone w art. 48 ust. 1 lub w art. 49b ust. 1 wstrzymują postanowieniem prowadzenie robót budowlanych wykonywanych w sposób mogący spowodować zagrożenie bezpieczeństwa ludzi lub mienia bądź zagrożenie środowiska. Użyty w tym przepisie zwrot "w przypadkach innych niż określone w art. 48 ust. 1 lub w art. 49b ust.1" należy rozumieć w ten sposób, że chodzi o przypadki, w których tych przepisów nie można zastosować. Taka sytuacja ma zaś miejsce także wtedy, gdy są wykonywane roboty budowlane, których wykonywanie nie wymaga ani pozwolenia na budowę, ani zgłoszenia właściwemu organowi. Przyjęta interpretacja uwzględnia zakres stosowania Prawa budowlanego określony w art. 1 tej ustawy. Stanowi się tam, że Prawo budowlane normuje działalność obejmującą sprawy projektowania, budowy, utrzymania i rozbiórki obiektów budowlanych oraz określa zasady działania organów administracji publicznej w tych dziedzinach. W powołanym przepisie nie uzależnia się więc stosowania Prawa budowlanego od tego, czy obiekt budowlany może być wzniesiony na podstawie pozwolenia na budowę lub po zgłoszeniu właściwemu organowi. Kryterium stosowania Prawa budowlanego jest obiekt budowlany, do którego ogrodzenia niewątpliwie należą. Przyjmując zatem, że w niniejszej sprawie organy nadzoru budowlanego nie posiadały kompetencji do działania naruszono powołany w skardze kasacyjnej art. 50 ust. 1 pkt 2 Prawa budowlanego, który takie kompetencje tym organom nadaje. Zatem postępowanie w tej sytuacji nie mogło być umorzone, tylko dlatego, że budowa ogrodzenia nie wymagała ani pozwolenia na budowę, ani zgłoszenia właściwemu organowi. Organ nadzoru budowlanego winien był wyjaśnić, czy zachodzą określone w tym przepisie okoliczności faktyczne uzasadniające wydanie postanowienia o wstrzymaniu robót budowlanych. Skoro zaś tego nie uczynił, to nie było podstaw do umorzenia postępowania, gdyż w przyjętym stanie faktycznym postępowanie nie było bezprzedmiotowe. W tym miejscu należy wskazać, że może się ono okazać bezprzedmiotowe z uwagi na brak okoliczności faktycznych wskazanych w hipotezie normy prawnej uzasadniającej w oparciu o art. 50 ust. 1 pkt 2 Prawa budowlanego kompetencje organu administracji publicznej, jeżeli zostanie wyjaśnione, że te okoliczności faktyczne nie zachodzą. Wyraźnie jednakże należy podkreślić, że dotychczas organ drugiej instancji nie poczynił ustaleń w tym zakresie, gdyż poprzestał na błędnym założeniu, iż o bezprzedmiotowości postępowania przesądza fakt, iż postępowanie to dotyczy robót budowlanych, które nie wymagały ani pozwolenia na budowę, ani zgłoszenia właściwemu organowi. Z tych wszystkich względów uznać należało, że skarga kasacyjna posiada usprawiedliwione podstawy. Mając to na uwadze Naczelny Sąd Administracyjny uchylił zaskarżony wyrok i biorąc pod uwagę, że nie ma naruszeń postępowania i zachodzi jedynie naruszenie prawa materialnego, rozpoznając skargę uchylił zaskarżoną decyzję, gdyż została ona podjęta ze wskazanym już istotnym naruszeniem prawa materialnego. Odnosząc się do pozostałych zarzutów skargi kasacyjnej należy wskazać, że zarzut naruszenia art. 30 ust. 3 pkt 1 Prawa budowlanego tak naprawdę dotyczy, co wynika z uzasadnienia skargi kasacyjnej, naruszenia art. 30 ust. 6 pkt 1 Prawa budowlanego, który w sprawie nie miał zastosowania. Jeżeli zaś chodzi o zarzut naruszenia art. 156 § 1 pkt 6 k.p.a. i § 14 ust. 1 rozporządzenia Ministra Infrastruktury z 12 kwietnia 2002 r. w sprawie warunków technicznych, jakim powinny odpowiadać budynki i ich usytuowanie to w żaden sposób nie wyjaśniono w skardze kasacyjnej jak zostały one naruszone, przy czym w przypadku drugiego z powołanych przepisów należy mieć na uwadze, że nie określa on warunków technicznych, jakie winno spełniać ogrodzenie (warunki ogrodzeń są określone w § 41-43 powołanego rozporządzenia), lecz dojścia i dojazdy do działki budowlanej oraz budynku, co sprawia, że ma on zastosowanie przy projektowaniu zabudowy na działce budowlanej. W wyniku rozpoznania przez Naczelny Sąd Administracyjny skargi została uchylona zaskarżona decyzja, co powoduje, że sprawa odwołania wniesionego od decyzji organu pierwszej instancji będzie ponownie rozpatrywana przez [...] Inspektora Nadzoru Budowlanego. Rozpoznając tą sprawę organ ten uwzględni przedstawioną wykładnię prawa, w szczególności to, że fakt, iż roboty budowlane nie wymagają ani pozwolenia na budowę, ani zgłoszenia właściwemu organowi nie jest podstawą do uznania, że organy nadzoru budowlanego nie posiadają kompetencji do podjęcia żadnych działań w stosunku do tych robót. Organ ten uwzględni także to, że oceniając, czy budowa ogrodzenia wymaga zgłoszenia należy rozważyć, czy ma ono być usytuowane od innych miejsc publicznych niż drogi, ulice i place. W końcu należy też wyjaśnić, co w niniejszej sprawie pominięto, a co przewija się w uzasadnieniu decyzji organu pierwszej instancji, czy inwestorzy nie dokonali mimo wszystko skutecznego zgłoszenia robót budowlanych polegających na budowie ogrodzenia. Z tych wszystkich względów Naczelny Sąd Administracyjny na mocy art. 188 w zw. z art. 145 § 1 pkt 1 lit. a ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. nr 153, poz. 1270 ze zm.) uchylił zaskarżony wyrok i zaskarżoną decyzję. Wobec uwzględnienia skargi kasacyjnej i skargi na mocy art. 203 pkt 1 i art. 200 Prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi zasądzono od organu na rzecz skarżącej zwrot kosztów postępowania, na które złożyły się 500 zł wpisu od skargi, 240 zł wynagrodzenia radcy prawnego za pierwszą instancję, 15 zł zwrotu wydatków związanych z opłatą skarbową od pełnomocnictwa, 100 zł opłaty kancelaryjnej od wniosku o sporządzenie uzasadnienia wyroku, 250 zł wpisu od skargi kasacyjnej oraz 180 zł wynagrodzenia radcy prawnego za sporządzenie i wniesienie skargi kasacyjnej oraz udział w rozprawie przed Naczelnym Sądem Administracyjnym.
Potrzebujesz pomocy prawnej?
Asystent AI przeanalizuje Twoje pytanie w oparciu o orzecznictwo, przepisy i doktrynę — jak rozmowa z ekspertem.
Zadaj pytanie Asystentowi AI