II OSK 2026/24
Podsumowanie
Przejdź do pełnego tekstuNaczelny Sąd Administracyjny rozpoznał skargę kasacyjną Wojewody Śląskiego od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach, który stwierdził bezczynność organu w sprawie udzielenia zezwolenia na pobyt czasowy obywatelce Filipin. Sąd pierwszej instancji uznał, że przepisy ustawy o pomocy obywatelom Ukrainy (u.o.p.), w szczególności art. 100d, zawieszające bieg terminów załatwiania spraw dotyczących legalizacji pobytu cudzoziemców, mają zastosowanie wyłącznie do obywateli Ukrainy. W związku z tym WSA stwierdził bezczynność organu. Naczelny Sąd Administracyjny uznał ten pogląd za błędny. NSA, opierając się na wykładni językowej, celowościowej oraz orzecznictwie, stwierdził, że art. 100d u.o.p. ma zastosowanie do wszystkich cudzoziemców, niezależnie od ich obywatelstwa i powodu przybycia do Polski. W związku z tym, bieg terminu na załatwienie wniosku skarżącej nie rozpoczął się, co wyklucza stwierdzenie bezczynności organu. NSA uchylił zaskarżony wyrok w części dotyczącej stwierdzenia bezczynności i umorzenia postępowania, a w tej części oddalił skargę. Sąd odstąpił od zasądzenia zwrotu kosztów postępowania kasacyjnego.
Przeanalizuj tę sprawę w pełnym kontekście orzecznictwa.
Analiza orzecznictwa · odpowiedzi na pytania · badanie przepisów · drafting pism.
Wartość praktyczna
Siła precedensu: WysokaInterpretacja przepisów zawieszających bieg terminów w sprawach pobytowych cudzoziemców (art. 100d u.o.p.) oraz zasady stwierdzania bezczynności organu w takich sytuacjach.
Orzeczenie dotyczy stanu prawnego obowiązującego w dacie wydania wyroku WSA. Późniejsze nowelizacje ustawy o pomocy obywatelom Ukrainy oraz orzecznictwo NSA (np. dotyczące niezgodności z Konstytucją przedłużenia zawieszenia terminów po 30.06.2024 r.) mogą wpływać na aktualność niektórych aspektów.
Zagadnienia prawne (3)
Czy przepisy art. 100c i 100d ustawy o pomocy obywatelom Ukrainy w związku z konfliktem zbrojnym na terytorium tego państwa (u.o.p.), zawieszające bieg terminów załatwiania spraw dotyczących legalizacji pobytu cudzoziemców, mają zastosowanie wyłącznie do obywateli Ukrainy, czy do wszystkich cudzoziemców?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Przepisy art. 100c i 100d u.o.p. mają zastosowanie do wszystkich cudzoziemców, niezależnie od ich obywatelstwa i powodu przybycia do Polski.
Uzasadnienie
NSA oparł się na wykładni językowej (brak ograniczenia do obywateli Ukrainy), celowościowej (wsparcie administracji w obliczu napływu cudzoziemców) oraz analizie innych przepisów ustawy, które nie zawierają takiego ograniczenia. Wskazano, że celem było usprawnienie pracy urzędów w trudnym okresie.
Czy w sytuacji, gdy przepisy art. 100d u.o.p. zawieszają bieg terminów załatwiania spraw dotyczących zezwoleń na pobyt czasowy, można stwierdzić bezczynność organu?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Nie, w sytuacji gdy bieg terminu na załatwienie sprawy został zawieszony na mocy art. 100d u.o.p., nie można stwierdzić bezczynności organu.
Uzasadnienie
Skoro bieg terminu nie rozpoczął się lub został zawieszony, organ nie jest zobowiązany do jego dotrzymania, a zatem nie można mu przypisać bezczynności ani przewlekłości postępowania.
Od kiedy należy liczyć termin na załatwienie wniosku o zezwolenie na pobyt czasowy, jeśli wniosek zawiera braki formalne?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Nawet jeśli wniosek zawiera braki formalne, bieg terminu na załatwienie sprawy nie rozpoczyna się w okresie obowiązywania art. 100d u.o.p.
Uzasadnienie
Przepisy art. 100c i 100d u.o.p. mają charakter szczególny i wyłączają stosowanie ogólnych przepisów k.p.a. dotyczących biegu terminów, w tym tych związanych z uzupełnianiem braków formalnych. Zawieszenie biegu terminu ma charakter bezwarunkowy.
Przepisy (20)
Główne
u.o.p. art. 100d § 1
Ustawa o pomocy obywatelom Ukrainy w związku z konfliktem zbrojnym na terytorium tego państwa
Przepis ten zawiesza bieg terminów na załatwienie spraw dotyczących m.in. udzielenia cudzoziemcowi zezwolenia na pobyt czasowy. Ma zastosowanie do wszystkich cudzoziemców, nie tylko obywateli Ukrainy.
u.o.p. art. 100d § 4
Ustawa o pomocy obywatelom Ukrainy w związku z konfliktem zbrojnym na terytorium tego państwa
Zaprzestanie czynności przez organ prowadzący postępowanie w sprawach objętych zawieszeniem biegu terminów nie może być podstawą do wywodzenia środków prawnych dotyczących bezczynności lub przewlekłości.
p.p.s.a. art. 149 § 1
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
Określa przesłanki stwierdzenia bezczynności organu.
p.p.s.a. art. 151
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
Określa skutki oddalenia skargi.
p.p.s.a. art. 188
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
Podstawa do uchylenia wyroku i oddalenia skargi.
u.o.p. art. 100c § 1
Ustawa z dnia 12 marca 2022 r. o pomocy obywatelom Ukrainy w związku z konfliktem zbrojnym na terytorium tego państwa
Zawieszenie biegu terminów na załatwienie spraw dotyczących legalizacji pobytu cudzoziemców do 31 grudnia 2022 r.
Pomocnicze
u.o.c. art. 112a § 1
Ustawa z dnia 12 grudnia 2013 r. o cudzoziemcach
Określa termin na wydanie decyzji w sprawie udzielenia zezwolenia na pobyt czasowy (60 dni).
u.o.c. art. 112a § 2
Ustawa z dnia 12 grudnia 2013 r. o cudzoziemcach
Określa reguły liczenia terminu na wydanie decyzji, w tym uzupełnienie braków formalnych.
u.o.c. art. 3 § 2
Ustawa z dnia 12 grudnia 2013 r. o cudzoziemcach
Definicja 'cudzoziemca' jako osoby nieposiadającej obywatelstwa polskiego.
p.p.s.a. art. 183 § 1
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
NSA rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej.
k.p.a. art. 35
Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego
Terminy załatwiania spraw administracyjnych.
k.p.a. art. 61 § 3
Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego
Data wszczęcia postępowania.
k.p.a. art. 63 § 2
Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego
Wymogi formalne podania.
k.p.a. art. 12 § 1
Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego
Zasada szybkości postępowania.
u.o.p. art. 1 § 1
Ustawa z dnia 12 marca 2022 r. o pomocy obywatelom Ukrainy w związku z konfliktem zbrojnym na terytorium tego państwa
Zakres ustawy dotyczący pomocy obywatelom Ukrainy.
u.o.p. art. 1 § 2
Ustawa z dnia 12 marca 2022 r. o pomocy obywatelom Ukrainy w związku z konfliktem zbrojnym na terytorium tego państwa
Zakres ustawy dotyczący pomocy obywatelom Ukrainy.
Ustawa z dnia 13 stycznia 2023 r. o zmianie ustawy o pomocy obywatelom Ukrainy w związku z konfliktem zbrojnym na terytorium tego państwa oraz niektórych innych ustaw art. 1 § 32
Dodanie art. 100d do u.o.p. z mocą wsteczną od 1 stycznia 2023 r.
Ustawa z dnia 14 kwietnia 2023 r. o zmianie nazw uczelni służb państwowych nadzorowanych przez ministra właściwego do spraw wewnętrznych, o zmianie ustawy o Policji, ustawy o Straży Granicznej, ustawy o Państwowej Straży Pożarnej oraz niektórych innych ustaw art. 12 § 5
Przedłużenie obowiązywania przepisów zawieszających terminy do 4 marca 2024 r.
Ustawa z dnia 9 lutego 2024 r. o zmianie ustawy o pomocy obywatelom Ukrainy w związku z konfliktem zbrojnym na terytorium tego państwa, ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych oraz ustawy o podatku dochodowym od osób prawnych art. 1 § 1
Przedłużenie obowiązywania przepisów zawieszających terminy do 30 czerwca 2024 r.
Ustawa z dnia 15 maja 2024 r. o zmianie ustawy o pomocy obywatelom Ukrainy w związku z konfliktem zbrojnym na terytorium tego państwa oraz niektórych innych ustaw art. 1
Przedłużenie obowiązywania przepisów zawieszających terminy do 30 września 2025 r. (NSA uznał za niezgodne z Konstytucją po 30.06.2024 r.)
Argumenty
Skuteczne argumenty
Błędna wykładnia art. 100d u.o.p. przez WSA w Gliwicach – przepis ten ma zastosowanie do wszystkich cudzoziemców, a nie tylko obywateli Ukrainy. • W związku z zawieszeniem biegu terminu na mocy art. 100d u.o.p., nie można było stwierdzić bezczynności organu.
Odrzucone argumenty
Argumenty WSA dotyczące ograniczenia stosowania art. 100d u.o.p. do obywateli Ukrainy. • Argumenty WSA dotyczące wszczęcia postępowania w dacie złożenia wniosku, mimo braków formalnych, bez uwzględnienia wpływu art. 100d u.o.p.
Godne uwagi sformułowania
NSA oparł się na wykładni językowej, celowościowej oraz orzecznictwie NSA. • Przepisy art. 100c i 100d u.o.p. stanowią rozwiązania generalne dotyczące wszystkich cudzoziemców – niezależnie od ich obywatelstwa, a nie tylko tych, których pobyt w Polsce jest wywołany wojną w Ukrainie. • Zawieszenie biegu terminów miało dać urzędom możliwość rozpatrzenia w rozsądnych terminach toczących się spraw. • Status skarżącej ze względu na obywatelstwo oraz datę wjazdu na terytorium RP pozostaje irrelewantny dla sprawy. • Odrzucenie przez WSA w Gliwicach normy art. 100d u.o.p. poprzez błędne niezastosowanie tego przepisu skutkowało przyjęciem stanu bezczynności przy zastosowaniu art. 12 § 1 i 35 k.p.a.
Skład orzekający
Małgorzata Miron
przewodniczący
Jerzy Stankowski
sędzia
Anna Szymańska
sprawozdawca
Informacje dodatkowe
Wartość precedensowa
Siła: Wysoka
Powoływalne dla: "Interpretacja przepisów zawieszających bieg terminów w sprawach pobytowych cudzoziemców (art. 100d u.o.p.) oraz zasady stwierdzania bezczynności organu w takich sytuacjach."
Ograniczenia: Orzeczenie dotyczy stanu prawnego obowiązującego w dacie wydania wyroku WSA. Późniejsze nowelizacje ustawy o pomocy obywatelom Ukrainy oraz orzecznictwo NSA (np. dotyczące niezgodności z Konstytucją przedłużenia zawieszenia terminów po 30.06.2024 r.) mogą wpływać na aktualność niektórych aspektów.
Wartość merytoryczna
Ocena: 7/10
Sprawa dotyczy ważnego zagadnienia proceduralnego w kontekście legalizacji pobytu cudzoziemców, z istotnymi konsekwencjami dla obywateli spoza Ukrainy. Wyjaśnia kluczowe wątpliwości interpretacyjne dotyczące przepisów wprowadzonych w związku z wojną w Ukrainie, ale mających szersze zastosowanie.
“Czy przepisy dla Ukraińców dotyczą wszystkich cudzoziemców? NSA rozstrzyga kluczową wątpliwość w sprawach pobytowych.”
Twój asystent do analizy prawnej.
Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.
- Analiza orzecznictwa i przepisów
- Drafting pism i dokumentów
- Odpowiedzi na pytania prawne
- Pogłębiona analiza z doktryny
Pełny tekst orzeczenia
Oryginalna treść postanowienia (niezmieniona). Otwiera się jako osobna strona.