II OSK 2023/21

Naczelny Sąd Administracyjny2022-12-06
NSAbudowlaneŚredniansa
prawo budowlanesamowola budowlananakaz rozbiórkilegalizacja budowypostępowanie administracyjneNSAskarga kasacyjnanieruchomości

Podsumowanie

NSA oddalił skargę kasacyjną w sprawie samowolnej budowy magazynu, uznając, że inwestor nie dopełnił obowiązków legalizacyjnych.

Sprawa dotyczyła skargi kasacyjnej M. S. od wyroku WSA w Krakowie, który oddalił jego skargę na decyzję o nakazie rozbiórki samowolnie wybudowanego budynku magazynowego. Inwestor nie przedłożył wymaganej dokumentacji do legalizacji obiektu w wyznaczonym terminie. Sądy obu instancji uznały, że organy prawidłowo zastosowały art. 48 Prawa budowlanego, nakazując rozbiórkę z powodu braku działań legalizacyjnych ze strony inwestora.

Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznał skargę kasacyjną M. S. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie, który utrzymał w mocy decyzję o nakazie rozbiórki samowolnie wybudowanego budynku magazynowego. Sprawa rozpoczęła się od kontroli PINB, który stwierdził budowę bez pozwolenia i nakazał wstrzymanie robót oraz dostarczenie dokumentacji legalizacyjnej w terminie 6 miesięcy. Inwestor nie przedłożył wymaganych dokumentów, co skutkowało wydaniem decyzji nakazującej rozbiórkę. WSA w Krakowie oddalił skargę inwestora, uznając, że nie wykazał on obiektywnych trudności w pozyskaniu dokumentów ani nie podjął wystarczających działań w celu legalizacji obiektu. NSA, rozpoznając skargę kasacyjną, stwierdził, że zarzuty dotyczące naruszenia przepisów proceduralnych i materialnych nie są uzasadnione. Sąd podkreślił, że postępowanie legalizacyjne na podstawie art. 48 Prawa budowlanego wymaga od inwestora aktywnego działania, a brak przedłożenia dokumentów w wyznaczonym terminie, bez wykazania obiektywnych przeszkód, uzasadnia nakaz rozbiórki. NSA oddalił skargę kasacyjną, podzielając stanowisko Sądu I instancji.

Potrzebujesz głębszej analizy? Agent AI przeanalizuje tę sprawę na tle orzecznictwa i odpowiedniego stanu prawnego.

Sprawdź

Zagadnienia prawne (3)

Odpowiedź sądu

Tak, organ prawidłowo wydał decyzję nakazującą rozbiórkę, ponieważ inwestor nie dopełnił obowiązków legalizacyjnych i nie wykazał obiektywnych przeszkód uniemożliwiających pozyskanie dokumentów.

Uzasadnienie

Inwestor nie przedłożył wymaganej dokumentacji do legalizacji samowolnie wybudowanego obiektu w terminie 6 miesięcy od postanowienia PINB. Nie wykazał również obiektywnych trudności w pozyskaniu dokumentów ani nie podjął wystarczających działań w celu ich uzyskania. Brak aktywności inwestora uzasadniał wydanie decyzji nakazującej rozbiórkę.

Rozstrzygnięcie

Decyzja

oddalono_skargę

Przepisy (10)

Główne

p.b. art. 48 § ust. 1, 2, 3, 4, 5

Ustawa z dnia 7 lipca 1994 r. Prawo budowlane

Przepisy dotyczące postępowania w przypadku samowolnej budowy, w tym nakazu rozbiórki w przypadku niedopełnienia obowiązków legalizacyjnych.

Pomocnicze

k.p.a. art. 7

Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego

Zasada prawdy obiektywnej i podejmowania wszelkich czynności niezbędnych do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego.

k.p.a. art. 75 § § 1

Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego

Obowiązek organu do zebrania i rozpatrzenia materiału dowodowego.

k.p.a. art. 77 § § 1

Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego

Obowiązek organu do wyczerpującego zebrania i rozpatrzenia materiału dowodowego.

k.p.a. art. 81

Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego

Obowiązek organu do uzupełniania materiału dowodowego.

p.p.s.a. art. 151

Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

Oddalenie skargi, gdy brak jest podstaw do jej uwzględnienia.

p.p.s.a. art. 183 § § 1, § 2

Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

Zakres rozpoznania sprawy przez NSA i przesłanki nieważności postępowania.

p.p.s.a. art. 184

Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

Oddalenie skargi kasacyjnej.

p.p.s.a. art. 106 § § 3

Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

Możliwość przeprowadzenia dowodu uzupełniającego przez sąd.

p.b. art. 33 § ust. 2 pkt 1, 2 i 4 oraz ust. 3

Ustawa z dnia 7 lipca 1994 r. Prawo budowlane

Dokumenty wymagane do projektu budowlanego.

Argumenty

Odrzucone argumenty

Naruszenie art. 51 ust. 1 pkt 1 p.b. poprzez narażenie skarżącego na wysoką szkodę materialną. Naruszenie art. 7, 75 § 1, 77 § 1, 81 k.p.a. w zw. z art. 151 p.p.s.a. poprzez uznanie decyzji za prawidłowe mimo nieprzeprowadzenia wyczerpującego postępowania dowodowego. Naruszenie art. 7 k.p.a. poprzez niepodjęcie przez Sąd I instancji czynności niezbędnych do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego. Naruszenie art. 77 k.p.a. poprzez nie nakazanie organowi administracji wyczerpującego zebrania i rozpatrzenia materiału dowodowego.

Godne uwagi sformułowania

Doprowadzenie do legalizacji samowolnie wykonanych robót nie jest jednakże obowiązkiem, ale prawem inwestora. Jeśli więc inwestor zamierza doprowadzić do zalegalizowania obiektu, powinien wywiązać się z nałożonych na niego obowiązków, w szczególności przedłożyć wymagane dokumenty. W kontrolowanej sprawie inwestor nie przedłożył wymaganych dla legalizacji dokumentów, ani też nie wykazał, że ich pozyskanie napotkało na obiektywne trudności. Wymaga podkreślenia, że ustawodawca nie zdecydował się na wyznaczenie sprawcy samowoli budowlanej jednego sztywnego terminu, w którym wymagana dokumentacja powinna zostać sporządzona i przedstawiona organowi nadzoru budowlanego. Decyzja, jak długi powinien być ten termin, została pozostawiona do uznania organu, który powinien kierować się w tym zakresie uwarunkowaniami faktycznymi rozpatrywanej przez siebie sprawy. Trudności w pozyskaniu przez skarżącego dokumentacji dotyczącej robót budowlanych realizowanych na nieruchomości przed nabyciem użytkowania wieczystego przez stronę pozbawione są znaczenia prawnego.

Skład orzekający

Robert Sawuła

przewodniczący

Tomasz Zbrojewski

członek

Grzegorz Antas

sprawozdawca

Informacje dodatkowe

Wartość precedensowa

Siła: Średnia

Powoływalne dla: "Potwierdzenie zasad postępowania legalizacyjnego w przypadku samowolnej budowy i konsekwencji niedopełnienia obowiązków przez inwestora."

Ograniczenia: Dotyczy specyficznej sytuacji braku współpracy inwestora w procesie legalizacji i nieprzedstawienia wymaganej dokumentacji.

Wartość merytoryczna

Ocena: 5/10

Sprawa ilustruje typowe problemy w postępowaniach dotyczących samowoli budowlanej i konsekwencje braku współpracy inwestora z organami nadzoru budowlanego. Jest to istotne dla praktyków prawa budowlanego.

Samowola budowlana: dlaczego brak dokumentów może oznaczać nakaz rozbiórki?

Sektor

budownictwo

Agent AI dla prawników

Masz pytanie dotyczące tej sprawy?

Zapytaj AI Research — przeanalizuje to orzeczenie w kontekście ponad 1,4 mln innych spraw i aktualnych przepisów.

Wyszukiwanie w 1,4 mln orzeczeń SN, NSA i sądów powszechnych
Dogłębna analiza z powołaniem na źródła
Zadawaj pytania uzupełniające — jak rozmowa z ekspertem

Powiązane tematy

Pełny tekst orzeczenia

II OSK 2023/21 - Wyrok NSA
Data orzeczenia
2022-12-06
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2021-09-10
Sąd
Naczelny Sąd Administracyjny
Sędziowie
Grzegorz Antas /sprawozdawca/
Robert Sawuła /przewodniczący/
Tomasz Zbrojewski
Symbol z opisem
6014 Rozbiórka budowli lub innego obiektu budowlanego, dokonanie oceny stanu technicznego obiektu, doprowadzenie obiektu do s
Hasła tematyczne
Budowlane prawo
Sygn. powiązane
II SA/Kr 1315/20 - Wyrok WSA w Krakowie z 2021-02-02
Skarżony organ
Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego
Treść wyniku
Oddalono skargę kasacyjną
Powołane przepisy
Dz.U. 2013 poz 267
art. 33 ust 2 pkt 1, 2 i 4 oraz ust. 3, art. 48-49a
Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego - tekst jednolity
Dz.U. 2020 poz 256
art. 7 art. 75 § 1 art. 77 § 1 i art. 81
Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego - t.j.
Dz.U. 2019 poz 2325
art. 151
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - t.j.
Sentencja
Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: sędzia NSA Robert Sawuła Sędziowie: sędzia NSA Tomasz Zbrojewski sędzia del. WSA Grzegorz Antas (spr.) po rozpoznaniu w dniu 6 grudnia 2022 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Ogólnoadministracyjnej skargi kasacyjnej M. S. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie z dnia 2 lutego 2021 r., sygn. akt II SA/Kr 1315/20 w sprawie ze skargi M. S. na decyzję Małopolskiego Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego z dnia 16 września 2020 r., znak: WOB.7721.474.2016.SROZ w przedmiocie nakazu rozbiórki oddala skargę kasacyjną.
Uzasadnienie
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie wyrokiem z 2 lutego 2021 r., II SA/Kr 1315/20 oddalił skargę M. S. na decyzję Małopolskiego Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego (dalej: MWINB) z 16 września 2020 r. nr 467/2020 w przedmiocie nakazu rozbiórki.
W odniesieniu do ustaleń faktycznych i prawnych, które stały za wydanym orzeczeniem, Sąd I instancji stwierdził, że Powiatowy Inspektor Nadzoru Budowlanego w Nowym Sączu dla Powiatu Nowosądeckiego (dalej: PINB) podczas kontroli przeprowadzonej 12 sierpnia 2015 r. ustalił, iż na terenie działki nr ew. [...] w miejscowości X. prowadzone są roboty budowlane związane z budową budynku magazynowego o wymiarach w rzucie poziomym 40,70 m x 7,35 m. Obiekt jest wykonywany na istniejących fundamentach, posiada ściany z pustaków betonowych, a także jest częściowo zadaszony. PINB pismem z 4 września 2015 r. zawiadomił o wszczęciu z urzędu postępowania w sprawie samowolnej budowy budynku magazynowego na terenie ww. działki w miejscowości X., a następnie postanowieniem z 2 października 2015 r. nr 393/2015, działając na podstawie art. 48 ust. 2 i 3 ustawy z dnia 7 lipca 1994 r. Prawo budowlane (Dz. U. z 2013 r. poz. 267 ze zm.), dalej: p.b., nakazał M. S. jako inwestorowi i właścicielowi obiektu wstrzymać roboty budowlane prowadzone przy budowie ww. budynku magazynowego oraz zabezpieczyć teren budowy, jak również nałożył na niego obowiązek dostarczenia w terminie 6 miesięcy od dnia otrzymania postanowienia zaświadczenia właściwego organu o zgodności obiektu z przepisami miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego, czterech egzemplarzy projektu budowlanego wraz z opiniami, uzgodnieniami, pozwoleniami i innymi dokumentami wymaganymi przepisami szczególnymi oraz zaświadczeniem sporządzającego ww. projekt o wpisie na listę członków samorządu zawodowego, jak również oświadczenia o posiadanym prawie do dysponowania nieruchomością na cele budowlane. Decyzją z 24 maja 2016 r. nr 284/2016 PINB na podstawie art. 48 ust. 1 w zw. z art. 48 ust. 4 p.b. nakazał M. S. wykonać rozbiórkę ww. budynku magazynowego. Uzasadniając powyższe rozstrzygnięcie, organ wskazał, że inwestor nie przedłożył żadnego z dokumentów wymienionych w postanowieniu. Odnosząc się do pisma strony z 10 maja 2016 r., w którym inwestor wystąpił o przeprowadzenie ekspertyzy technicznej obiektu celem ustalenia jego faktycznej kategorii, PINB stwierdził, że nie ustala kategorii obiektu znajdującego się w budowie. Taki obowiązek należy do projektanta i powinien on zostać zrealizowany w projekcie budowlanym, którego inwestor nie przedstawił. Żądanie przedłużenia terminu PINB ocenił natomiast jako niezasadne. Prośba inwestora została złożona już po upływie terminu i jak przyjął PINB, ma ona na celu jedynie przedłużenie postępowania.
W wyniku rozpatrzenia odwołania złożonego przez M. S., MWINB decyzją z 16 września 2020 r. utrzymał w mocy decyzję organu I instancji. Organ odwoławczy podtrzymał stanowisko PINB wskazujące, że stanowiący przedmiot postępowania obiekt pozostaje samowolą budowlaną, ponieważ możliwość jego budowy była uzależniona od uprzedniego uzyskania przez inwestora pozwolenia na budowę. Działanie inwestora podlegało stąd procedurze określonej w art. 48 p.b., w ramach której PINB wszczął postępowanie legalizacyjne, nakładając na odwołującego postanowieniem z 2 października 2015 r. obowiązek dostarczenia w terminie 6 miesięcy dokumentacji umożliwiającej legalizację spornego obiektu. Odwołujący nie przedstawił tejże dokumentacji, nie przedłożył również żadnego dowodu potwierdzającego poczynienie działań zmierzających do pozyskania dokumentów, do których uzyskania był zobowiązany. W związku z niewykonaniem przez inwestora ww. obowiązku, PINB stosując art. 48 ust. 4 p.b., prawidłowo w tych warunkach wydał decyzję nakazującą rozbiórkę budynku magazynowego.
M. S. złożył skargę na powyższą decyzję MWINB z 16 września 2020 r., zarzucając jej naruszenie: 1) art. 7 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2020 r. poz. 256 ze zm.), dalej: k.p.a., poprzez niepodjęcie przez organ wszelkich czynności niezbędnych do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego oraz do załatwienia sprawy, mając na względzie interes społeczny i słuszny interes obywateli, co miało wpływ na treść orzeczenia wskutek utrzymania decyzji o nakazaniu rozbiórki budynku magazynowego; 2) art. 77 k.p.a. poprzez to, że organ będąc obowiązany w sposób wyczerpujący zebrać i rozpatrzyć cały materiał dowodowy, mógł w każdym stadium postępowania zmienić, uzupełnić lub uchylić swoje postanowienie dotyczące przeprowadzenia dowodu, a przeprowadzając postępowanie z urzędu mógł przesłuchać również nowych świadków i biegłych na okoliczności będące przedmiotem tego postępowania, czego organ nie zrobił, ograniczając się jedynie do wydania decyzji o rozbiórce, 3) art. 51 ust. 1 pkt 1 p.b., poprzez to, że organ wydając decyzję o rozbiórce budynku magazynowego naraża skarżącego na poniesienie wysokiej szkody materialnej. W uzupełnieniu skargi skarżący w piśmie z 21 stycznia 2021 r. przedłożył m .in. zdjęcia lotnicze na potwierdzenie faktu, że budynek z wiatą będący przedmiotem sporu istniał w tym samym miejscu wcześniej, skarżący jedynie powiększył jego powierzchnię przez dokonanie jego rozbudowy.
W odpowiedzi na skargę MWINB wniósł o jej oddalenie.
Oddalając skargę, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie stwierdził, że zaskarżona decyzja odpowiada prawu. Sąd I instancji wskazał na treść art. 48 ust. 1-4 p.b. i wyjaśnił, że ustalony przez organy stan faktyczny w zasadniczej części pozostaje niesporny. Na działce nr ew. [...] w X., której właścicielem jest Gmina X., a użytkownikiem wieczystym skarżący, został wybudowany w części budynek magazynowy bez pozwolenia na budowę (stan surowy otwarty, częściowo zadaszony, fundamenty betonowe, ściany z pustaków betonowych). Prawo użytkowania wieczystego skarżący nabył w grudniu 2013 r. Sąd I instancji stwierdził, że w ustalonych okolicznościach sprawy zasadne było wydanie decyzji nakazującej rozbiórkę budynku. Zdaniem Sądu, skarżący nie wykazał, by w sprawie zachodziły okoliczności uzasadniające przedłużenie terminu wyznaczonego postanowieniem z 2 października 2015 r. Termin wykonania obowiązku przedstawienia dokumentów określonych w art. 48 ust. 3 p.b., jak wyjaśnił Sąd, jest terminem procesowym, którego ustalenie ustawodawca pozostawił organowi nadzoru budowlanego. Możliwe jest jego przedłużenie, jeśli umożliwi to stronie wykonanie nałożonego na nią obowiązku. Strona musi jednak wykazać, że podjęła możliwe działania zmierzające do realizacji nałożonego na nią zobowiązania. W kontrolowanej sprawie, pomimo upływu ponad 6 miesięcy od nałożenia na skarżącego obowiązku przedłożenia dokumentów do dnia wydania decyzji przez organ I instancji skarżący nie wykazał nawet tego, że wystąpił do właściwych organów celem pozyskania niezbędnych dokumentów. Okoliczności wskazane w piśmie z 10 maja 2016 r. nie wskazywały na istnienie obiektywnych trudności uniemożliwiających pozyskanie wymaganych dokumentów. Ustalenie kategorii obiektu budowlanego nie wymaga przeprowadzenia ekspertyzy. Sąd I instancji zauważył, że w odwołaniu z 6 czerwca 2016 r. skarżący wskazał tylko ogólnikowo, że podjął czynności zmierzające do wykonania nałożonego na niego obowiązku, jednak bez swojej winy nie uzyskał wymaganych przez organ dokumentów. Do akt administracyjnych nie został dołączony żaden wniosek złożony przez skarżącego ani dokument, który wskazywałby na podjęte przez niego starania na etapie postępowania odwoławczego trwającego, co podkreślił Sąd, ponad 4 lata. Także w skardze nie przywołano żadnych okoliczności wskazujących na konkretne podjęte uprzednio działania zmierzające do wykonania nałożonego postanowieniem z 2 października 2015 r. obowiązku. Sąd I instancji przypomniał, że w orzecznictwie sądów administracyjnych utrwalone jest stanowisko, zgodnie z którym po stwierdzeniu faktu samowoli budowlanej organ obowiązany jest przeprowadzić postępowanie legalizacyjne i umożliwić inwestorowi doprowadzenie robót do stanu zgodnego z prawem. Doprowadzenie do legalizacji samowolnie wykonanych robót nie jest jednakże obowiązkiem, ale prawem inwestora. Jeśli więc inwestor zamierza doprowadzić do zalegalizowania obiektu, powinien wywiązać się z nałożonych na niego obowiązków, w szczególności przedłożyć wymagane dokumenty. W kontrolowanej sprawie inwestor nie przedłożył wymaganych dla legalizacji dokumentów, ani też nie wykazał, że ich pozyskanie napotkało na obiektywne trudności. W tej sytuacji organ nadzoru budowlanego zobowiązany był wydać decyzję nakazującą rozbiórkę. Zdaniem Sądu I instancji, nie zasługiwała na uwzględnienie argumentacja skargi zmierzająca do podważenia kwalifikacji wybudowanego obiektu jako samowoli budowlanej. W okolicznościach sprawy niesporne pozostaje to, że budynek stanowi samowolę budowlaną. Okoliczności tej skarżący na etapie postępowania administracyjnego ani w skardze nie kwestionował. Skarżący przyznał, że na działce nr ew. [...] istniały wcześniejsze fundamenty, z których skorzystał, posadawiając na nich ściany budynku magazynowego. Niezasadnie więc skarżący zarzucił organom domniemywanie samowoli budowlanej. Odnosząc się do pisma z 21 stycznia 2021 r. stanowiącego uzupełnienie skargi, Sąd I instancji stwierdził, że brak jest podstaw do przeprowadzenia dowodu uzupełniającego z dokumentów załączonych do tego pisma na podstawie art. 106 § 3 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2019 r. poz. 2325), dalej: p.p.s.a. Fakt ewentualnego istnienia przed nabyciem nieruchomości przez skarżącego obiektu określonego przez skarżącego jako budynek z wiatą nie przeczy ustaleniom dokonanym przez organy i twierdzeniom samego skarżącego.
M. S. złożył skargę kasacyjną, którą zaskarżył powyższy wyrok w całości, zarzucając mu naruszenie:
1) art. 51 ust. 1 pkt 1 p.b. wskutek tego, że organ, wydając decyzję o rozbiórce budynku magazynowego, naraża skarżącego na poniesienie wysokiej szkody materialnej;
2) art. 7, art. 75 § 1, art. 77 § 1 oraz art. 81 k.p.a. w zw. z art. 151 p.p.s.a poprzez uznanie decyzji obu instancji za prawidłowe, pomimo że zostały one wydane z naruszeniem zasady prawdy obiektywnej na skutek nieprzeprowadzenia przez organy właściwego postępowania dowodowego mającego na celu pełne i wszechstronne wyjaśnienie sprawy;
3) art. 7 k.p.a. wskutek tego, że Sąd I instancji nie nakazał organowi administracji publicznej podjęcia wszelkich czynności niezbędnych do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego oraz do załatwienia sprawy, mając na względzie interes społeczny i słuszny interes obywateli, co miało wpływ na treść orzeczenia, albowiem prowadziło do utrzymania w mocy decyzji o nakazaniu rozbiórki budynku magazynowego;
4) art. 77 k.p.a. poprzez fakt, że Sąd I instancji nie nakazał organowi administracji publicznej – będącemu obowiązanym – w sposób wyczerpujący zebrania i rozpatrzenia całości materiału dowodowego, a mógł w każdym stadium postępowania zmienić, uzupełnić lub uchylić swoje postanowienie dotyczące przeprowadzenia dowodu, a przeprowadzając postępowanie z urzędu mógł przesłuchać również nowych świadków - o co wnosił skarżący - i biegłych na okoliczności będące przedmiotem tego postępowania - czego organ nie zrobił, ograniczając się jedynie do wydania decyzji o rozbiórce.
Z uwagi na powyższe zarzuty skargi kasacyjnej skarżący wniósł o uchylenie zaskarżonego wyroku w całości i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania Sądowi I instancji oraz zasądzenie kosztów postępowania, jednocześnie zrzekając się przeprowadzenia w sprawie rozprawy.
Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:
Rozpoznając wniesioną skargę kasacyjną, przypomnieć należy, że zgodnie z art. 183 § 1 p.p.s.a. Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej, bierze jednak z urzędu pod rozwagę nieważność postępowania, której przesłanki enumeratywnie wymienione w art. 183 § 2 p.p.s.a. w niniejszej sprawie nie występują. Oznacza to, że przytoczone w skardze kasacyjnej przyczyny wadliwości prawnej zaskarżonego wyroku determinują zakres kontroli dokonywanej przez Naczelny Sąd Administracyjny.
Oceniając w tak zakreślonych granicach skargę kasacyjną wniesioną w niniejszej sprawie, należy stwierdzić, że nie została ona oparta na uzasadnionych podstawach.
Nie mógł stanowić uzasadnionej podstawy kasacyjnej zarzut naruszenia przez Sąd I instancji art. 51 ust. 1 pkt 1 p.b. Abstrahując od kwestii tego, że przeszkodą do zastosowania zamieszczonego w tym przepisie unormowania polegającego na przyznaniu organowi nadzoru budowlanego kompetencji do nakazania zaniechania dalszych robót budowlanych bądź rozbiórki obiektu budowlanego lub jego części, bądź też doprowadzenia obiektu do stanu poprzedniego nie jest okoliczność poniesienia przez inwestora wysokiej szkody materialnej, do której nawiązuje zarzut skarżącego, wymaga zauważenia, że ww. przepis nie mógł zostać naruszony w kontrolowanej sprawie przez Sąd I instancji, ponieważ nie podlegał on w niej zastosowaniu.
Nie stanowi przedmiotu sporu, że z uwagi na kwalifikację nadaną wykonywanym przez skarżącego robotom budowlanym związanym z samowolną budową budynku magazynowego na działce nr ew. [...] w X. prowadzone przez organy nadzoru budowlanego postępowanie legalizacyjne było kształtowane przepisami art. 48-49a p.b. W kontekście powołanej regulacji przypomnienia wymaga, że w przypadku budowy obiektu budowlanego bez wymaganego pozwolenia na budowę organ nadzoru budowlanego zobowiązany jest rozważyć, czy w sprawie zachodzą warunki niesprzeciwiające się bezwzględnie możliwości legalizacji tejże budowy. Wyłączenie takiej sytuacji stwarza podstawę do wydania postanowienia określonego w art. 48 ust. 2 i 3 p.b., w którym organ powinien wstrzymać prowadzenie robót budowlanych, nakładając równocześnie obowiązek przedstawienia, w wyznaczonym terminie: 1) zaświadczenia wójta, burmistrza albo prezydenta miasta o zgodności budowy z ustaleniami obowiązującego miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego albo decyzji o warunkach zabudowy i zagospodarowania terenu, w przypadku braku obowiązującego planu zagospodarowania przestrzennego; 2) dokumentów, o których mowa w art. 33 ust. 2 pkt 1, 2 i 4 oraz ust. 3 p.b. W myśl art. 48 ust. 5 p.b., przedłożenie w wyznaczonym terminie dokumentów, o których mowa w art. 48 ust. 3 p.b., traktuje się jak wniosek o zatwierdzenie projektu budowlanego i pozwolenie na wznowienie robót budowlanych, jeżeli budowa nie została zakończona. Natomiast w przypadku niespełnienia w wyznaczonym terminie wskazanych wyżej obowiązków, organ nadzoru budowlanego zobowiązany jest zastosować art. 48 ust. 1 p.b., tj. nakazać, w drodze decyzji, rozbiórkę obiektu budowlanego lub jego części (art. 48 ust. 4 p.b.). Podstawę prawną wydania zaskarżonej decyzji MWINB z 16 września 2020 r. stanowił przywołany wyżej przepis art. 48 ust. 1 w zw. z art. 48 ust. 4 p.b. Rozstrzygnięcie to stanowiło wynik niedopełnienia przez skarżącego obowiązku nałożonego na niego w toku postępowania legalizacyjnego postanowieniem PINB z 2 października 2015 r., które zobowiązywało skarżącego do przedłożenia w terminie 6 miesięcy od dnia doręczenia tego postanowienia dokumentacji obejmującej zaświadczenie Wójta Gminy X. o zgodności budowy z ustaleniami obowiązującego miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego albo decyzji o warunkach zabudowy i zagospodarowania terenu w przypadku braku obowiązującego planu zagospodarowania przestrzennego, czterech egzemplarzy projektu budowlanego z opiniami, uzgodnieniami, pozwoleniami i innymi dokumentami wymaganymi przepisami szczególnymi, a także oświadczenia o posiadanym prawie do dysponowania nieruchomością na cele budowlane.
Nie uchybia powołanym w skardze kasacyjnej przepisom prawa procesowego – art. 151 p.p.s.a. w zw. z art. 7, art. 75 § 1, art. 77 § 1 i art. 81 k.p.a. przyjęta przez Sąd I instancji ocena, zgodnie z którą skarżący, pomimo prawidłowego doręczenia mu ww. postanowienia, które to zdarzenie zapoczątkowało bieg terminu, nie zastosował się do skierowanego do niego wezwania, będąc świadomym konsekwencji prawnych, jakie się z tego rodzaju sytuacją wiążą. Zostały one w sposób jasny i zrozumiały wyjaśnione skarżącemu w pouczeniu zamieszczonym w postanowieniu nr 393/2015, w którym PINB z jednej strony wskazał, że prawidłowe przedstawienie wymaganej dokumentacji będzie obligowało organ do ustalenia opłaty legalizacyjnej i w dalszej kolejności zatwierdzenia projektu budowlanego, a z drugiej, że niespełnienie w wyznaczonym terminie obowiązku będzie skutkowało orzeczeniem rozbiórki obiektu (s. 2 postanowienia). Materiał dowodowy zawarty w aktach sprawy nie tylko ujawnia, że wymienione w rozstrzygnięciu postanowienia dokumenty umożliwiające wdrożenie postępowania legalizacyjnego w stosunku do spornego budynku magazynowego nie zostały przez skarżącego przedłożone organowi nadzoru budowlanego, ale nie potwierdza on nawet, by skarżący, pomimo ciążącego na nim zobowiązania, powziął jakiekolwiek kroki umożliwiające zastosowanie się do niego.
Wymaga podkreślenia, że ustawodawca nie zdecydował się na wyznaczenie sprawcy samowoli budowlanej jednego sztywnego terminu, w którym wymagana dokumentacja powinna zostać sporządzona i przedstawiona organowi nadzoru budowlanego. Decyzja, jak długi powinien być ten termin, została pozostawiona do uznania organu, który powinien kierować się w tym zakresie uwarunkowaniami faktycznymi rozpatrywanej przez siebie sprawy. W dotychczasowym orzecznictwie sądowoadministracyjnym nie budzi wątpliwości zapatrywanie, że organ zobowiązany jest wyznaczyć termin, który umożliwia skuteczne zrealizowanie obowiązku nałożonego na sprawcę samowoli, upoważniony jest on również do jego przedłużenia, jeżeli przemawiają za tym szczególne okoliczności, w szczególności niemożność dochowania terminu jest spowodowana zdarzeniami, za które strona nie ponosi winy (por. wyrok NSA z 12 maja 2022 r., II OSK 890/22; wyrok NSA z 6 listopada 2020 r., II OSK 1774/20; wyrok NSA z 25 września 2019 r., II OSK 2331/17; wyrok NSA z 11 maja 2017 r., II OSK 2290/15).
Ma pełną rację Sąd I instancji, stwierdzając, że wydanie decyzji nakazującej rozbiórkę budynku mógł w sprawie uzasadniać całkowity brak przejawiania przez skarżącego aktywności w celu zalegalizowania samowolnych robót budowlanych. Powyższe zaniechanie nie mogło zostać przez MWINB pominięte w sytuacji, gdy specyfika postępowania legalizacyjnego powoduje, że po wydaniu przez organ postanowienia na podstawie art. 48 ust. 2 i 3 p.b. działania podejmowane przez organ nadzoru budowlanego uzależnione są w całości od sposobu zachowania sprawcy samowoli budowlanej. Sformułowanemu przez skarżącego żądaniu przedłużenia terminu (pismo z 10 maja 2016 r.) nie towarzyszyły kroki, które dokumentowałyby, że powyższa prośba jest wymuszona konkretnymi okolicznościami i nie ma na celu wyłącznie przedłużenia postępowania. Przypisanie zaniechaniu skarżącego tego rodzaju motywów uzasadniać tymczasem mogła gołosłowność wyjaśnienia zamieszczonego przez skarżącego w jego odwołaniu od decyzji PINB, które wskazywało, że przez stronę zostały już podjęte czynności zmierzające do wykonania nałożonego obowiązku (s. 2 odwołania). Sąd I instancji trafnie przyjął, że odstąpienie przez organ odwoławczy od wydania decyzji utrzymującej w mocy nakaz rozbiórki na okres ponad czterech lat, albowiem tyle trwało w kontrolowanej przez Sąd sprawie postępowanie odwoławcze, sprawia, że wszelkie formułowane przez skarżącego zastrzeżenia łączące się z podkreślaniem niewyznaczenia mu przez organy nadzoru budowlanego odpowiedniego terminu, który umożliwiałby pozyskanie w całości wymaganych dokumentów, pozostają w całości nieuprawnione.
Nie można nie zauważyć, że akcentowany przez stronę zamiar wystąpienia do Rady Gminy X. o zmianę przeznaczenia terenu, na którym znajduje się działka inwestycyjna, nie mógł być traktowany jako przeszkoda procesowa do załatwienia sprawy poprzez wydanie decyzji kończącej postępowanie legalizacyjne. Stanowisko, zgodnie z którym organ nadzoru budowlanego w tym postępowaniu powinien kierować się obowiązkiem ustalenia planistycznego przeznaczenia terenu według przepisów o planowaniu przestrzennym obowiązujących w dniu rozstrzygania sprawy, a więc powinien uwzględnić aktualny (obowiązujący) miejscowy plan zagospodarowania przestrzennego zostało wyrażone przez Naczelny Sąd Administracyjny w wyroku z 23 lutego 2012 r., II OSK 2347/10, ONSAiWSA 2013/6/101 i w aktualnym orzecznictwie sądowoadministracyjnym nie budzi jakichkolwiek wątpliwości (por. wyrok NSA z 27 lutego 2020 r., II OSK 1100/18; wyrok NSA z 20 lutego 2020 r., II OSK 928/18; wyrok NSA z 27 lutego 2019 r., II OSK 931/17; wyrok NSA z 13 grudnia 2018 r., II OSK 427/18; wyrok NSA z 14 listopada 2018 r., II OSK 2819/18; wyrok NSA z 28 czerwca 2018 r., II OSK 1906/16). Mając na uwadze, że po nabyciu nieruchomości skarżący rozpoczął budowę nowego obiektu budowlanego (budynku o funkcji magazynowej) bez uzyskania wymaganego pozwolenia na budowę, skarżący jako inwestor, a zarazem sprawca samowoli budowlanej, był zobowiązany do przedstawienia projektu budowlanego jego dotyczącego, który umożliwiałby zatwierdzenie projektu budowlanego i w związku ze wstrzymaniem robót budowlanych – wydanie pozwolenia na ich wznowienie. Trudności w pozyskaniu przez skarżącego dokumentacji dotyczącej robót budowlanych realizowanych na nieruchomości przed nabyciem użytkowania wieczystego przez stronę pozbawione są znaczenia prawnego. Z faktu, że działce nr ew. [...] istniały wcześniejsze fundamenty i skarżący zdecydował się - jak określa to skarga kasacyjna - "skorzystać" z nich, nie można wyprowadzić wniosku, że wstrzymana budowa nie stanowi samowoli budowlanej i nie powinien zostać orzeczony w kontrolowanej sprawie nakaz rozbiórki.
Kierując się powyższymi względami, Naczelny Sąd Administracyjny na podstawie art. 184 p.p.s.a. oddalił skargę kasacyjną.
Sprawa została rozpoznana na posiedzeniu niejawnym stosownie do art. 182 § 2 p.p.s.a.
.

Nie znalazłeś odpowiedzi?

Zadaj pytanie naszemu agentowi AI — przeszuka orzecznictwo i przepisy za Ciebie.

Rozpocznij analizę