II OSK 2019/23
Podsumowanie
Przejdź do pełnego tekstuNaczelny Sąd Administracyjny rozpoznał skargę kasacyjną G. D. od wyroku WSA w Gliwicach, który oddalił jej skargę na decyzję Wojewody Śląskiego. Wojewoda odmówił udzielenia pozwolenia na rozbudowę instalacji gazowej, ponieważ skarżąca nie wykazała prawa do dysponowania nieruchomością na cele budowlane. Decyzja opierała się na wpisie w księdze wieczystej, zgodnie z którym działka nr [...] stanowiła własność J. K. i G. K., a J. K. sprzeciwił się inwestycji. Skarżąca podnosiła, że nabyła prawo do nieruchomości przez zasiedzenie, jednakże dowody na to przedstawiła dopiero na etapie postępowania sądowego. NSA uznał, że kwestia zasiedzenia jest zagadnieniem wstępnym należącym do właściwości sądu cywilnego i nie może być rozstrzygana przez organ administracji ani sąd administracyjny. Podkreślono, że domniemanie zgodności wpisu w księdze wieczystej z rzeczywistym stanem prawnym (art. 3 ust. 1 u.k.w.) może być obalone jedynie prawomocnym orzeczeniem sądu powszechnego. Sąd nie dopatrzył się naruszeń przepisów proceduralnych ani materialnych, w tym art. 151, 141 § 4, 3 § 1, 133 § 1, 134 § 1 p.p.s.a., ani art. 172 § 1 i 2 k.c. oraz art. 32 ust. 4 pkt 2 Pr.bud. W konsekwencji, NSA oddalił skargę kasacyjną, stwierdzając, że skarżąca nie wykazała skutecznie prawa do dysponowania nieruchomością na cele budowlane.
Przeanalizuj tę sprawę w pełnym kontekście orzecznictwa.
Analiza orzecznictwa · odpowiedzi na pytania · badanie przepisów · drafting pism.
Wartość praktyczna
Siła precedensu: WysokaUgruntowanie zasady, że kwestie zasiedzenia nieruchomości należą do wyłącznej kompetencji sądów cywilnych i nie mogą być rozstrzygane w postępowaniu administracyjnym ani przez sądy administracyjne, nawet w kontekście pozwolenia na budowę. Podkreślenie mocy domniemania z księgi wieczystej.
Orzeczenie dotyczy specyficznej sytuacji, w której skarżąca nie wykazała prawa do nieruchomości na etapie postępowania administracyjnego, a dopiero później podniosła argument zasiedzenia. Może nie mieć zastosowania w przypadkach, gdy kwestia zasiedzenia została już prawomocnie rozstrzygnięta przez sąd cywilny.
Zagadnienia prawne (3)
Czy kwestia zasiedzenia nieruchomości może być rozstrzygana w postępowaniu administracyjnym lub przez sąd administracyjny w kontekście pozwolenia na budowę?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Nie, kwestia zasiedzenia nieruchomości jest zagadnieniem wstępnym należącym do wyłącznej właściwości sądu cywilnego i nie może być rozstrzygana przez organ administracji ani sąd administracyjny.
Uzasadnienie
Sąd administracyjny podkreślił, że domniemanie zgodności wpisu w księdze wieczystej z rzeczywistym stanem prawnym może być obalone jedynie prawomocnym orzeczeniem sądu powszechnego. Organ administracji nie jest władny do dokonywania odmiennych ustaleń prawnych od tych wynikających z ksiąg wieczystych, a zastępowanie sądu cywilnego w takich kwestiach jest niedopuszczalne.
Czy brak wykazania prawa do dysponowania nieruchomością na cele budowlane, wynikającego z wpisu w księdze wieczystej, uzasadnia odmowę udzielenia pozwolenia na budowę?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Tak, organ administracji architektoniczno-budowlanej ma obowiązek odmówić udzielenia pozwolenia na budowę, jeśli inwestor nie wykaże prawa do dysponowania nieruchomością na cele budowlane, a domniemanie z księgi wieczystej nie zostało obalone orzeczeniem sądu cywilnego.
Uzasadnienie
Wojewoda prawidłowo oparł się na domniemaniu z księgi wieczystej, wskazującym innych właścicieli, a inwestorka nie przedstawiła dowodu na obalenie tego domniemania w toku postępowania administracyjnego. Brak takiego dowodu skutkuje niemożnością udzielenia pozwolenia na budowę.
Czy sąd administracyjny może dokonywać własnych ustaleń faktycznych dotyczących zasiedzenia nieruchomości?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Nie, sąd administracyjny jest związany granicami skargi kasacyjnej i bada legalność zaskarżonej decyzji, a nie dokonuje własnych ustaleń faktycznych wykraczających poza postępowanie administracyjne, zwłaszcza w kwestiach zastrzeżonych dla sądów cywilnych.
Uzasadnienie
Sąd administracyjny nie jest uprawniony do dokonywania własnych ustaleń faktycznych w sprawach, które należą do kompetencji sądów powszechnych, takich jak ustalenie zasiedzenia nieruchomości. Jego rola polega na kontroli zgodności z prawem działań organów administracji.
Przepisy (26)
Główne
Pr.bud. art. 32 § ust. 4 pkt 2
Prawo budowlane
p.p.s.a. art. 184
Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
k.c. art. 172 § § 1 i 2
Kodeks cywilny
u.k.w. art. 3 § ust. 1
Ustawa o księgach wieczystych i hipotece
Domniemywa się, że prawo jawne z księgi wieczystej jest wpisane zgodnie z rzeczywistym stanem prawnym. Domniemanie to może być obalone jedynie orzeczeniem sądu powszechnego.
Pomocnicze
k.p.a. art. 138 § 1 pkt 2
Kodeks postępowania administracyjnego
k.p.a. art. 7
Kodeks postępowania administracyjnego
k.p.a. art. 77 § § 1
Kodeks postępowania administracyjnego
k.p.a. art. 80
Kodeks postępowania administracyjnego
k.p.a. art. 138 § § 2
Kodeks postępowania administracyjnego
k.p.a. art. 97 § § 1 pkt 4
Kodeks postępowania administracyjnego
k.p.a. art. 100 § § 1
Kodeks postępowania administracyjnego
Pr.bud. art. 28 § ust. 2
Prawo budowlane
Pr.bud. art. 33 § ust. 1
Prawo budowlane
Pr.bud. art. 34 § ust. 4
Prawo budowlane
Pr.bud. art. 36
Prawo budowlane
p.p.s.a. art. 151
Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
p.p.s.a. art. 145 § § 1 pkt 1 lit. a-c
Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
p.p.s.a. art. 141 § § 4
Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
p.p.s.a. art. 3 § § 1
Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
p.p.s.a. art. 133 § § 1
Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
p.p.s.a. art. 134 § § 1
Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
p.p.s.a. art. 188
Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
p.p.s.a. art. 185 § § 1
Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
p.p.s.a. art. 192
Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
p.p.s.a. art. 125 § § 1 pkt 1
Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
p.p.s.a. art. 203 § pkt 1
Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
Argumenty
Skuteczne argumenty
Kwestia zasiedzenia nieruchomości należy do wyłącznej właściwości sądu cywilnego i nie może być rozstrzygana przez organ administracji ani sąd administracyjny. • Domniemanie zgodności wpisu w księdze wieczystej z rzeczywistym stanem prawnym (art. 3 ust. 1 u.k.w.) może być obalone jedynie orzeczeniem sądu powszechnego. • Inwestor musi wykazać prawo do dysponowania nieruchomością na cele budowlane, a brak takiego wykazania uzasadnia odmowę udzielenia pozwolenia na budowę.
Odrzucone argumenty
Organ administracyjny powinien był przeprowadzić postępowanie wyjaśniające w celu ustalenia rzeczywistego właściciela działki i rozstrzygnąć kwestię zasiedzenia. • Sąd I instancji przekroczył granice kognicji, dokonując własnych ustaleń faktycznych dotyczących zasiedzenia. • Zasiedzenie nieruchomości nabywa się z mocy prawa, a orzeczenie sądu ma charakter deklaratoryjny, co pozwalało organowi na uwzględnienie dowodów zasiedzenia. • Organ powinien był zawiesić postępowanie administracyjne do czasu rozstrzygnięcia sprawy o zasiedzenie przez sąd cywilny.
Godne uwagi sformułowania
domniemanie zgodności wpisu w księdze wieczystej z rzeczywistym stanem prawnym • kwestia zasiedzenia nieruchomości jest zagadnieniem wstępnym należącym do wyłącznej właściwości sądu cywilnego • organ administracyjny nie jest władny przyjmować jakiekolwiek domniemania w tym zakresie • organ administracyjny nie ma możliwości, aby w toku postępowania, jakie przed nim się toczy, dokonywać odmiennych ustaleń prawnych od tych, jakie wynikają z prawomocnych orzeczeń sądowych, w tym z wpisów dokonanych w księdze wieczystej • organ administracji publicznej zastępowałby sąd powszechny bo wydawałby rozstrzygnięcie w kwestii zastrzeżonej dla postępowań cywilnych
Skład orzekający
Robert Sawuła
przewodniczący
Tomasz Zbrojewski
sprawozdawca
Piotr Broda
członek
Informacje dodatkowe
Wartość precedensowa
Siła: Wysoka
Powoływalne dla: "Ugruntowanie zasady, że kwestie zasiedzenia nieruchomości należą do wyłącznej kompetencji sądów cywilnych i nie mogą być rozstrzygane w postępowaniu administracyjnym ani przez sądy administracyjne, nawet w kontekście pozwolenia na budowę. Podkreślenie mocy domniemania z księgi wieczystej."
Ograniczenia: Orzeczenie dotyczy specyficznej sytuacji, w której skarżąca nie wykazała prawa do nieruchomości na etapie postępowania administracyjnego, a dopiero później podniosła argument zasiedzenia. Może nie mieć zastosowania w przypadkach, gdy kwestia zasiedzenia została już prawomocnie rozstrzygnięta przez sąd cywilny.
Wartość merytoryczna
Ocena: 6/10
Sprawa ilustruje ważny konflikt kompetencji między sądami cywilnymi a administracyjnymi oraz rolę ksiąg wieczystych w obrocie nieruchomościami, co jest istotne dla praktyków prawa budowlanego i nieruchomości.
“Zasiedzenie nieruchomości nie wystarczy. Bez orzeczenia sądu cywilnego nie dostaniesz pozwolenia na budowę.”
Sektor
budownictwo
Twój asystent do analizy prawnej.
Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.
- Analiza orzecznictwa i przepisów
- Drafting pism i dokumentów
- Odpowiedzi na pytania prawne
- Pogłębiona analiza z doktryny
Pełny tekst orzeczenia
Oryginalna treść postanowienia (niezmieniona). Otwiera się jako osobna strona.