II OSK 2006/24

Naczelny Sąd Administracyjny2025-09-26
NSAbudowlaneŚredniansa
prawo budowlanesamowola budowlananakaz rozbiórkilegalizacja budowypostępowanie administracyjneskarga kasacyjnaNSAWSAnadzór budowlany

Naczelny Sąd Administracyjny oddalił skargę kasacyjną dotyczącą nakazu rozbiórki samowolnie wybudowanego kurnika, uznając, że ustalenie dokładnej daty budowy nie było kluczowe dla zastosowania przepisów o samowoli budowlanej.

Sprawa dotyczyła skargi kasacyjnej J. F. od wyroku WSA w Warszawie, który oddalił jego skargę na decyzję o nakazie rozbiórki kurnika. Skarżący zarzucał sądowi pierwszej instancji naruszenie prawa procesowego poprzez niejednoznaczne ustalenie daty budowy obiektu. Naczelny Sąd Administracyjny oddalił skargę kasacyjną, wskazując, że ustalenie, czy budowa rozpoczęła się w 2015 r., było wystarczające do stwierdzenia samowoli budowlanej, a przepisy dotyczące legalizacji stosuje się według daty rozstrzygania sprawy, a nie daty budowy.

Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznał skargę kasacyjną J. F. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie, który utrzymał w mocy decyzję o nakazie rozbiórki samowolnie wybudowanego kurnika. Skarżący zarzucił sądowi pierwszej instancji naruszenie przepisów postępowania, w szczególności art. 7, 77 § 1 i 80 k.p.a., poprzez nieprawidłowe ustalenie daty budowy obiektu. Twierdził, że budynek istniał w 2018 r., a nie został wybudowany w 2015 r., co miało wpływ na zastosowanie właściwych przepisów prawa materialnego. Naczelny Sąd Administracyjny, rozpoznając sprawę w granicach skargi kasacyjnej i nie stwierdzając nieważności postępowania, oddalił skargę. Sąd podkreślił, że zgodnie z art. 193 zd. 2 p.p.s.a., uzasadnienie wyroku oddalającego skargę kasacyjną zawiera ocenę zarzutów skargi. NSA wskazał, że ustalenie, iż budowa rozpoczęła się w 2015 r., było wystarczające do stwierdzenia samowoli budowlanej, niezależnie od tego, czy wymagała zgłoszenia, czy pozwolenia na budowę. Sąd podkreślił utrwalone stanowisko orzecznictwa, że możliwość legalizacji obiektu oceniana jest na datę wydania decyzji w procedurze sanacyjnej, a ocena samowoli budowlanej według przepisów obowiązujących w czasie budowy. NSA stwierdził, że skarżący nie podważył oceny WSA, iż ustalenia organów co do czasu budowy były wystarczające, a także błędnie wskazał, że precyzyjne ustalenie czasu budowy miało znaczenie dla określenia warunków legalizacji, podczas gdy organy miały obowiązek zastosować art. 48 Prawa budowlanego w brzmieniu obowiązującym w dacie rozstrzygania sprawy. W konsekwencji skarga kasacyjna została oddalona na podstawie art. 184 p.p.s.a.

Asystent AI do analizy prawnej

Przeanalizuj tę sprawę w kontekście orzecznictwa, przepisów i doktryny. Uzyskaj pogłębioną analizę, projekt pisma lub odpowiedź na pytanie prawne.

Analiza orzecznictwa Badanie przepisów Odpowiedzi na pytania Drafting pism
Wypróbuj Asystenta AI

Zagadnienia prawne (3)

Odpowiedź sądu

Nie, niejednoznaczne ustalenie daty rozpoczęcia budowy nie stanowiło naruszenia prawa procesowego, które mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy, jeśli ustalenia organów co do czasu budowy były wystarczające do stwierdzenia samowoli budowlanej i zastosowania właściwych przepisów prawa materialnego.

Uzasadnienie

Sąd uznał, że ustalenie, iż budowa rozpoczęła się w 2015 r., było wystarczające do stwierdzenia samowoli budowlanej, niezależnie od tego, czy budowa wymagała zgłoszenia czy pozwolenia na budowę. Przepisy dotyczące legalizacji stosuje się według daty rozstrzygania sprawy, a nie daty budowy.

Rozstrzygnięcie

Decyzja

odrzucono_skargę

Przepisy (16)

Główne

p.p.s.a. art. 151

Ustawa Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

Prawo budowlane art. 49e § 1

Ustawa Prawo budowlane

Prawo budowlane art. 48

Ustawa Prawo budowlane

Prawo budowlane art. 48 § 1

Ustawa Prawo budowlane

Prawo budowlane art. 48 § 3

Ustawa Prawo budowlane

Prawo budowlane art. 48 § 5

Ustawa Prawo budowlane

p.p.s.a. art. 184

Ustawa Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

Pomocnicze

p.p.s.a. art. 174

Ustawa Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

k.p.a. art. 7

Kodeks postępowania administracyjnego

k.p.a. art. 77 § 1

Kodeks postępowania administracyjnego

k.p.a. art. 80

Kodeks postępowania administracyjnego

Prawo budowlane art. 29

Ustawa Prawo budowlane

Prawo budowlane art. 30

Ustawa Prawo budowlane

p.p.s.a. art. 183 § 1

Ustawa Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

p.p.s.a. art. 183 § 2

Ustawa Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

p.p.s.a. art. 193 § 2

Ustawa Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

Argumenty

Odrzucone argumenty

Naruszenie prawa procesowego przez Sąd pierwszej instancji polegające na niejednoznacznym ustaleniu daty budowy kurnika (2015 r. vs. 2018 r.), co miało istotny wpływ na wynik sprawy.

Godne uwagi sformułowania

organy nadzoru budowlanego zaś ciąży obowiązek ustalenia daty zaistnienia samowoli budowlanej w sposób nie budzący wątpliwości dla oceny legalności wybudowanego obiektu nie miało znaczenia to, czy roboty budowlane zakończone zostały przed dniem 28 czerwca 2015 r. (...) czy też po tej dacie Sąd Wojewódzki zwrócił uwagę na utrwalone w orzecznictwie stanowisko, zgodnie z którym możliwość legalizacji obiektu budowlanego oceniana jest na datę wydania decyzji w procedurze sanacyjnej, zaś ocena, czy miała miejsce samowola budowlana, dokonywana jest według przepisów obowiązujących w czasie jego budowy. organy nadzoru miały obowiązek zastosować przepis art. 48 Prawa budowlanego w brzmieniu obowiązującym w dacie rozstrzygania sprawy.

Skład orzekający

Jerzy Siegień

przewodniczący

Marzenna Linska - Wawrzon

sprawozdawca

Anna Klotz

członek

Informacje dodatkowe

Wartość precedensowa

Siła: Średnia

Powoływalne dla: "Interpretacja przepisów Prawa budowlanego dotyczących samowoli budowlanej, procedury legalizacyjnej oraz momentu stosowania przepisów prawa materialnego i procesowego."

Ograniczenia: Dotyczy specyficznej sytuacji budowy obiektu inwentarskiego (kurnika) i zastosowania art. 48 Prawa budowlanego. Ustalenia faktyczne mogą się różnić w innych sprawach.

Wartość merytoryczna

Ocena: 5/10

Sprawa dotyczy powszechnego problemu samowoli budowlanej i procedury jej legalizacji, co jest istotne dla wielu właścicieli nieruchomości. Interpretacja przepisów dotyczących daty budowy i stosowania prawa jest kluczowa dla praktyki.

Samowola budowlana: Kiedy liczy się data budowy, a kiedy data decyzji?

Sektor

budownictwo

Asystent AI dla prawników

Twój asystent do analizy prawnej

Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka ponad 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.

Analiza orzecznictwa i przepisów
Drafting pism i dokumentów
Odpowiedzi na pytania prawne
Pogłębiona analiza z doktryny

Powiązane tematy

Pełny tekst orzeczenia

Oryginał, niezmieniony
II OSK 2006/24 - Wyrok NSA
Data orzeczenia
2025-09-26
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2024-08-23
Sąd
Naczelny Sąd Administracyjny
Sędziowie
Anna Klotz
Jerzy Siegień /przewodniczący/
Marzenna Linska - Wawrzon /sprawozdawca/
Symbol z opisem
6014 Rozbiórka budowli lub innego obiektu budowlanego, dokonanie oceny stanu technicznego obiektu, doprowadzenie obiektu do s
Sygn. powiązane
VII SA/Wa 2586/23 - Wyrok WSA w Warszawie z 2024-03-15
Skarżony organ
Inspektor Nadzoru Budowlanego
Treść wyniku
Oddalono skargę kasacyjną
Sentencja
Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: sędzia NSA Jerzy Siegień, Sędziowie: sędzia NSA Marzenna Linska – Wawrzon (spr.), sędzia WSA (del.) Anna Klotz, , po rozpoznaniu w dniu 26 września 2025 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Ogólnoadministracyjnej skargi kasacyjnej J. F. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 15 marca 2024 r. sygn. akt VII SA/Wa 2586/23 w sprawie ze skargi J. F. na decyzję Mazowieckiego Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego z dnia 23 sierpnia 2023 r. nr ... w przedmiocie nakazu rozbiórki oddala skargę kasacyjną.
Uzasadnienie
Wyrokiem z dnia 15 marca 2024 r. sygn. akt VII SA/Wa 2586/23 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (dalej p.p.s.a.), oddalił skargę J. F. na decyzję Mazowieckiego Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego z dnia 23 sierpnia 2023 r. nr 1006/23 w przedmiocie nakazu rozbiórki.
J. F. złożył skargę kasacyjną, którą zaskarżył powyższy wyrok w całości, zarzucając Sądowi pierwszej instancji, na podstawie art. 174 pkt 2 p.p.s.a. w zw. z art. 7, 77 § 1 i art. 80 k.p.a., naruszenie prawa procesowego, które miało istotny wpływ na treść rozstrzygnięcia, polegające na uznaniu, że przedmiotowy budynek kurnika wybudowany został w 2015 r., podczas gdy z dokumentacji zdjęciowej załączonej do akt postępowania administracyjnego z opinii biegłego wynika, że budynek z całą pewnością istniał w 2018 r. a nie, że został wybudowany w 2015 r., na organach nadzoru budowlanego zaś ciąży obowiązek ustalenia daty zaistnienia samowoli budowlanej w sposób nie budzący wątpliwości, tak aby organy te zastosowały przepisy prawa materialnego właściwe dla daty zaistnienia potencjalnej samowoli budowlanej.
Wskazując na powyższy zarzut wniesiono o uchylenie zaskarżonego wyroku i przekazanie sprawy do ponownego rozpatrzenia.
Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:
Na wstępie należy wskazać, że zgodnie z art. 193 zd. 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2024 r. poz. 935; dalej: p.p.s.a.) uzasadnienie wyroku oddalającego skargę kasacyjną zawiera ocenę zarzutów skargi kasacyjnej. Naczelny Sąd Administracyjny nie przedstawia więc w uzasadnieniu wyroku oddalającego skargę kasacyjną opisu ustaleń faktycznych i argumentacji prawnej podawanej przez organy administracji oraz Sąd pierwszej instancji. Stan faktyczny i prawny sprawy rozstrzygniętej przez Wojewódzki Sąd Administracyjny przedstawiony został w uzasadnieniu zaskarżonego wyroku.
Stosownie do treści art. 183 § 1 p.p.s.a., Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej, biorąc z urzędu pod rozwagę wyłącznie nieważność postępowania, której przesłanki określone zostały w § 2 wymienionego przepisu.
Wobec niestwierdzenia przyczyn nieważności, skargę kasacyjną należało rozpoznać w granicach przytoczonych w niej podstaw.
Przedmiotem kontroli sądowej w niniejszej sprawie była decyzja Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego z 23 sierpnia 2023 r., którą utrzymano w mocy decyzję Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego z 16 czerwca 2023 r. nakazującą skarżącemu rozbiórkę budynku inwentarskiego wobec niezłożenia przez niego wniosku o legalizację w wymaganym terminie (art. 49e pkt 1 ustawy z dnia 7 lipca 1994 r. Prawo budowlane, dalej: Prawo budowlane).
W ocenie Sądu Wojewódzkiego w sprawie została prawidłowo przeprowadzona procedura legalizacyjna, w ramach której na podstawie art. 48 ust. 1, ust. 3 i ust. 5 Prawa budowlanego wydano postanowienie z 19 kwietnia 2023 r. o wstrzymaniu budowy przedmiotowego kurnika, z informacją o możliwości złożenia wniosku o jego legalizację.
Weryfikując stan faktyczny sprawy, Sąd Wojewódzki za prawidłowe uznał ustalenia, że budowa przedmiotowego budynku była realizowana (rozpoczęta) w 2015 r. Odnosząc się do zarzutów skargi Sąd Wojewódzki wyjaśnił, że dla oceny legalności wybudowanego obiektu nie miało znaczenia to, czy roboty budowlane zakończone zostały przed dniem 28 czerwca 2015 r. (data wejścia w życie ustawy nowelizującej Prawo budowlane), czy też po tej dacie.
Zarówno bowiem w jednym, jak i drugim przypadku budowa budynku gospodarczego lub budynku inwentarskiego wymagała odpowiednio zgłoszenia bądź pozwolenia na budowę, tymczasem żadnego z tych wymogów inwestor nie spełnił, co uprawniało organy nadzoru budowlanego do stwierdzenia samowoli budowlanej i wdrożenia procedury legalizacyjnej.
Zaznaczyć należy, że w uzasadnieniu zaskarżonego wyroku Sąd przedstawił szczegółową analizę regulacji art. 29 i art. 30 Prawa budowlanego wykazując, iż niezależnie od tego, czy budowa przedmiotowego budynku wymagała dokonania zgłoszenia czy uzyskania pozwolenia, to zastosowanie w sprawie miał art. 48 Prawa budowlanego w aktualnym brzmieniu właściwy dla obu przypadków samowoli budowlanej, a więc budowy obiektu budowlanego bez wymaganej decyzji o pozwoleniu na budowę albo bez wymaganego zgłoszenia.
Sąd Wojewódzki zwrócił uwagę na utrwalone w orzecznictwie stanowisko, zgodnie z którym możliwość legalizacji obiektu budowlanego oceniana jest na datę wydania decyzji w procedurze sanacyjnej, zaś ocena, czy miała miejsce samowola budowlana, dokonywana jest według przepisów obowiązujących w czasie jego budowy.
W takim stanie sprawy sformułowany w skardze kasacyjnej zarzut nie mógł podważyć rozstrzygnięcia Sądu Wojewódzkiego o oddaleniu skargi na podstawie art. 151 p.p.s.a.
Zauważyć trzeba, że oparcie skargi kasacyjnej na podstawie z art. 174 pkt 2 p.p.s.a. może być skuteczne wówczas, gdy zarzucone naruszenie przepisów postępowania mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy.
W złożonej przez stronę skardze kasacyjnej ograniczono się natomiast tylko do zarzutu naruszenia art. 7, art. 77 § 1 i art. 80 k.p.a. przez niejednoznaczne ustalenie czasu realizacji przedmiotowego budynku, jednak nie podważono oceny Sądu Wojewódzkiego, zgodnie z którą ustalenia organów co do czasu budowy (rok 2015) były wystarczające dla ustalenia, czy realizacja robót budowlanych była legalna.
W uzasadnieniu zaskarżonego wyroku Sąd Wojewódzki wykazał, że zarówno zastosowanie przepisów Prawa budowlanego obowiązującego przed nowelizacją z czerwca 2015 r., jak też po zmianie stosownych przepisów Prawa budowlanego, skutkować musiało stwierdzeniem samowoli budowlanej. Skoro wnioskowanie Sądu Wojewódzkiego odnoszące się do przepisów Prawa budowlanego, obowiązujących w analizowanych okresach, nie zostało podważone w skardze kasacyjnej, to mylnie podniesiono w niej, iż konieczne było ustalenie możliwie precyzyjnej daty budowy przedmiotowego budynku.
W szczególności błędnie wskazano, że precyzyjne ustalenie czasu realizacji inwestycji miało znaczenie dla określenia warunków legalizacji (wysokości opłaty legalizacyjnej), podczas gdy Sąd Wojewódzki wyjaśnił, że organy nadzoru miały obowiązek zastosować przepis art. 48 Prawa budowlanego w brzmieniu obowiązującym w dacie rozstrzygania sprawy.
Z tych wszystkich względów skarga kasacyjna podlegała oddaleniu, zgodnie z art. 184 p.p.s.a.
-----------------------
3

Potrzebujesz pomocy prawnej?

Asystent AI przeanalizuje Twoje pytanie w oparciu o orzecznictwo, przepisy i doktrynę — jak rozmowa z ekspertem.

Zadaj pytanie Asystentowi AI