II OSK 2006/22

II OSK 2006/22 - Wyrok NSA
Data orzeczenia
2023-05-10
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2022-09-09
Sąd
Naczelny Sąd Administracyjny
Sędziowie
Grzegorz Antas /sprawozdawca/
Jacek Chlebny /przewodniczący/
Zdzisław Kostka
Symbol z opisem
6271 Ochrona cudzoziemca, w tym nadawanie statusu uchodźcy, azyl, zezwolenie na pobyt tolerowany i ochrona czasowa
Hasła tematyczne
Cudzoziemcy
Skarżony organ
Inne
Treść wyniku
Oddalono skargę kasacyjną
Sprostowano omyłkę
Powołane przepisy
Dz.U. 2018 poz 1109
art. 13, art. 14, art. 15, art. 16, art. 17, art. 19 ust. 1 pkt 1, art. 20 ust. 1 pkt 1, art. 38 ust. 1, ust. 2 pkt 3-4 i ust. 4, art. 42, art. 89p ust. 1
Ustawa z dnia 13 czerwca 2003 r. o udzielaniu cudzoziemcom ochrony na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej  - tekst jedn.
Dz.U. 1993 nr 61 poz 284
art. 6, art. 15 ust. 2,
Konwencja o Ochronie Praw Człowieka i Podstawowych Wolności sporządzona w Rzymie dnia 4 listopada 1950 r., zmieniona następnie Protokołami nr 3, 5 i 8 oraz uzupełniona Protokołem nr 2.
Dz.U. 2022 poz 329
art. 151
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi  - t.j.
Dz.U. 1997 nr 78 poz 483
art. 2
Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej z dnia 2 kwietnia 1997 r. uchwalona przez Zgromadzenie  Narodowe w dniu 2 kwietnia 1997 r., przyjęta przez Naród w referendum konstytucyjnym w dniu  25 maja 1997 r., podpisana przez Prezydenta Rzeczypospolitej Polskiej w dniu 16 lipca 1997 r.
Dz.U. 2021 poz 735
art. 6, art. 7, art. 8, art. 9, art. 10, art. 11, art. 14 § 2, art. 77, art. 78, art. 79, art. 80, art. 81, art. 85, art. 86, art. 89, art. 90, art. 95, art. 107 § 1-5
Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego - tekst jedn.
Sentencja
Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: sędzia NSA Jacek Chlebny Sędziowie: sędzia NSA Zdzisław Kostka sędzia del. WSA Grzegorz Antas (spr.) po rozpoznaniu w dniu 10 maja 2023 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Ogólnoadministracyjnej skargi kasacyjnej R.N., T.N. i G.N. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 25 maja 2022 r. sygn. akt IV SA/Wa 416/22 w sprawie ze skargi R.N., T.N. i G.N. na decyzję Rady do Spraw Uchodźców z dnia 30 grudnia 2021 r. nr RdU-356-2/S/19 w przedmiocie uznania wniosku o udzielenie ochrony międzynarodowej za niedopuszczalny 1. oddala skargę kasacyjną; 2. prostuje oczywistą omyłkę pisarską zawartą w komparycji wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 25 maja 2022 r. sygn. akt IV SA/Wa 416/22 w ten sposób, że w miejsce błędnego imienia skarżącej "T." wpisuje "T.".
Uzasadnienie
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie wyrokiem z 25 maja 2022 r., IV SA/Wa 416/22 oddalił skargę wniesioną przez R.N., działającą w imieniu własnym oraz małoletnich dzieci (R.N. i G.N.) na decyzję Rady do Spraw Uchodźców (dalej: RdSU) z 30 grudnia 2021 r. nr RdU-356-2/S/19 utrzymującą w mocy decyzję Szefa Urzędu do Spraw Cudzoziemców (dalej: SUdSC) z 25 maja 2021 r. nr DPU.420.1345.2020, którą wskazany organ, działając na podstawie art. 38 ust. 1, ust. 2 pkt 4 i ust. 4 ustawy z dnia 13 czerwca 2003 r. o udzielaniu cudzoziemcom ochrony na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej (Dz. U. z 2018 r. poz. 1109 ze zm.), dalej: u.u.c.o., uznał wniosek cudzoziemki o udzielenie ochrony międzynarodowej za niedopuszczalny.
R.N., T.N. i G.N. złożyli skargę kasacyjną, którą zaskarżyli powyższy wyrok w całości, zarzucając mu naruszenie:
1) przepisów prawa materialnego przez błędną jego wykładnię i niewłaściwe zastosowanie - art. 13, art. 14, art. 15, art. 16, art. 17, art. 19 ust. 1 pkt 1, art. 20 ust. 1 pkt 1 i art. 42 u.u.c.o. oraz art. 15 ust. 2 Konwencji o ochronie praw człowieka i podstawowych wolności, sporządzonej w Rzymie dnia 4 listopada 1950 r. (Dz. U. z 1993 r. Nr 61 poz. 284), dalej: EKPC;
2) przepisów postępowania mające istotny wpływ na wynik sprawy - art. 38 ust. 1, ust. 2 pkt 3-4 i ust. 4, art. 89p ust. 1 u.u.c.o., art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2022 r. poz. 329 ze zm.), dalej: p.p.s.a., art. 2 Konstytucji RP, art. 6 EKPC, art. 107 § 1-5, art. 6, art. 7, art. 8, art. 9, art. 10, art. 11, art. 14 § 2, art. 77, art. 78, art. 79, art. 80, art. 81, art. 85, art. 86, art. 89, art. 90 i art. 95 k.p.a.
Z uwagi na powyższe zarzuty skargi kasacyjnej skarżący wnieśli o uchylenie zaskarżonego wyroku i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania Sądowi I instancji, a także zasądzenie na rzecz skarżących kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa prawnego w wysokości sześciokrotności stawki minimalnej, oświadczając, że wnoszą o rozpoznanie sprawy na rozprawie.
Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:
Na wstępie wyjaśnienia wymaga, że sprawa została skierowana do rozpoznania na posiedzeniu niejawnym zarządzeniem Przewodniczącej Wydziału II Izby Ogólnoadministracyjnej z 14 lutego 2023 r. Podstawę tego zarządzenia stanowił art. 15zzs4 ust. 3 w zw. z ust. 1 ustawy z dnia 2 marca 2020 r. o szczególnych rozwiązaniach związanych z zapobieganiem, przeciwdziałaniem i zwalczaniem COVID-19, innych chorób zakaźnych oraz wywołanych nimi sytuacji kryzysowych (Dz. U. z 2020 r. poz. 1842 ze zm.). Strony zostały powiadomione o skierowaniu sprawy na posiedzenie niejawne i miały możliwość zajęcia stanowiska w sprawie, co oznacza, że standardy ochrony ich praw zostały zachowane. Rozpoznanie przedmiotowej sprawy na posiedzeniu niejawnym było więc dopuszczalne.
Rozpoznając wniesioną skargę kasacyjną, przypomnieć należy, że zgodnie z art. 183 § 1 p.p.s.a. Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej, bierze jednak z urzędu pod rozwagę nieważność postępowania, której przesłanki enumeratywnie wymienione w art. 183 § 2 p.p.s.a. w niniejszej sprawie nie występują. Oznacza to, że przytoczone w skardze kasacyjnej przyczyny wadliwości prawnej zaskarżonego wyroku determinują zakres kontroli dokonywanej przez Naczelny Sąd Administracyjny.
Oceniając w tak zakreślonych granicach skargę kasacyjną wniesioną w niniejszej sprawie, należy stwierdzić, że nie została ona oparta na uzasadnionych podstawach.
Wystąpienie z kolejnym wnioskiem o udzielenie ochrony międzynarodowej w rozumieniu art. 2 pkt 7a u.u.c.o. powoduje wszczęcie postępowania administracyjnego, którego tok określa art. 38 ust. 1-6 u.u.c.o. Postępowanie wszczęte kolejnym wnioskiem różni się od postępowania w sprawie pierwszego wniosku o udzielenie ochrony międzynarodowej tym, że w pierwszym etapie tego postępowania organ zobowiązany jest zbadać dopuszczalność złożenia kolejnego wniosku, a dopiero po jej potwierdzeniu w formie postanowienia wydanego na podstawie art. 38 ust. 5 u.u.c.o. przejść może do merytorycznego zbadania wniosku z zastosowaniem przesłanek przyznania ochrony międzynarodowej określonych w rozdziale 1 działu II u.u.c.o. Zakres postępowania wyjaśniającego w przedmiocie dopuszczalności wniosku zawiera się w obowiązku dokonania przez organ oceny, czy zaistniały albo zostały przedstawione przez wnioskodawcę nowe dowody lub okoliczności faktyczne lub prawne, znacząco zwiększające prawdopodobieństwo udzielenia mu ochrony międzynarodowej (art. 38 ust. 2 pkt 3 u.u.c.o.). Negatywny wynik tejże kontroli powinien skutkować, w świetle art. 38 ust. 4 u.u.c.o., wydaniem przez organ decyzji o uznaniu wniosku o udzielenie ochrony międzynarodowej za niedopuszczalny. Taki sposób oceny kolejnego wniosku o udzielenie ochrony międzynarodowej odpowiada rozwiązaniu przyjętemu w art. 40 dyrektywy Parlamentu Europejskiego i Rady 2013/32/UE z 26 czerwca 2013 r. w sprawie wspólnych procedur udzielania i cofania ochrony międzynarodowej – wersja przekształcona (Dz. U. UE.L z 2013 r. nr 180, s. 96), zgodnie z którym państwa członkowskie mogą odrzucić wniosek o udzielenie ochrony międzynarodowej jako niedopuszczalny w przypadku, gdy wniosek jest kolejnym wnioskiem i nie zaistniały ani nie zostały przedstawione przez wnioskodawcę żadne nowe okoliczności lub ustalenia wpływające na ocenę, czy wnioskodawca kwalifikuje się jako beneficjent ochrony międzynarodowej na mocy dyrektywy Parlamentu Europejskiego i Rady 2011/95/UE z dnia 13 grudnia 2011 r. w sprawie norm dotyczących kwalifikowania obywateli państw trzecich lub bezpaństwowców jako beneficjentów ochrony międzynarodowej, jednolitego statusu uchodźców lub osób kwalifikujących się do otrzymania ochrony uzupełniającej oraz zakresu udzielanej ochrony (wersja przekształcona) (Dz. U. UE.L. z 2011 r. nr 337, s. 9).
Wskazana konstrukcja postępowania w sprawie udzielenia ochrony międzynarodowej, gdy jest ono inicjowane kolejnym wnioskiem cudzoziemca, wymusza nadanie kluczowego znaczenia nowym dowodom lub okolicznościom faktycznym lub prawnym, znacząco zwiększającym prawdopodobieństwo udzielenia ochrony międzynarodowej, którym należy nadać charakter "nowości" w stosunku do elementów prawnych sprawy administracyjnej skonkretyzowanych na mocy wydanej uprzednio przez SUdSC lub RdSU decyzji ostatecznej. Tego aspektu sprawy wnoszący skargę kasacyjną przy zaskarżeniu wyroku Sądu I instancji nie poddał wystarczającemu rozważeniu, czego wyrazem jest rodzaj stawianych Sądowi zarzutów kasacyjnych i argumentacja stanowiąca ich uzasadnienie, która nie czyni jakiegokolwiek wyraźnego rozróżnienia pomiędzy procesem ustalania podstawy faktycznej uzasadniającej przyznanie cudzoziemcowi statusu uchodźcy lub objęcie go ochroną uzupełniającą na zasadach ogólnych a procedurą wszczynaną kolejnym wnioskiem o udzielenie ochrony międzynarodowej, w ramach której ocenie podlega jego dopuszczalność warunkowana spełnieniem wymagań określonych w art. 38 ust. 2 pkt 3 u.u.c.o.
W kontrolowanej sprawie nie stanowi przedmiotu sporu okoliczność, że skarżąca, obywatelka Kazachstanu deklarująca narodowość rosyjską zwróciła się do SUdSC o nadanie jej i jej dzieciom statusu uchodźcy w Rzeczypospolitej Polskiej wnioskiem z 11 stycznia 2018 r. Został on rozpatrzony odmownie decyzją z 28 sierpnia 2018 r. nr DPU.420.93.2018, która została w toku instancji utrzymana w mocy decyzją RdSU z 6 października 2020 r. nr RdU-356/S/19. Skargę skarżącej na ww. decyzję Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie oddalił wyrokiem z 21 kwietnia 2021 r., IV SA/Wa 2739/20. Z kolei wniesioną od tego wyroku przez skarżącą skargę kasacyjną Naczelny Sąd Administracyjny oddalił wyrokiem z 12 października 2022 r., II OSK 1817/21. W orzeczeniu tym Naczelny Sąd Administracyjny zgodził się ze stanowiskiem Sądu I instancji, zgodnie z którym RdSU trafnie podważyła wiarygodność wyjaśnień skarżącej, co pozwalało zaakceptować ustalenia dokonane w postępowaniu administracyjnym, według którego przyczyną wyjazdu skarżącej z kraju pochodzenia i obawy powrotu do tego kraju nie było ani prześladowanie w rozumieniu art. 13 ust. 1 u.u.c.o., ani zagrożenia, o których mowa w art. 15 u.u.c.o.
Zdaniem RdSU, w nowym wniosku z 25 listopada 2020 r., jak i w odwołaniu od decyzji z 25 maja 2021 r. (pismo z 14 czerwca 2021 r.) skarżąca nie powołała się na jakiekolwiek nowe dowody lub okoliczności faktyczne lub prawne, znacząco zwiększające prawdopodobieństwo udzielenia jej ochrony międzynarodowej, odwołała się bowiem do faktów związanych z zagrożeniem ze strony byłego męża i pozostawaniem osobą poszukiwaną przez władze kazachskie, które podlegały już wyjaśnieniu w postępowaniu zakończonym ww. decyzją ostateczną. Akceptacja przez Sąd I instancji prawidłowości tejże oceny RdSU opierała się na podzieleniu w zaskarżonym wyroku stanowiska, zgodnie z którym wskazywane przez skarżącą w nowym wniosku okoliczności są powtórzeniem pierwotnie wyrażanych obaw przeanalizowanych już przez organy i nieuznanych za przesłanki udzielenia cudzoziemcowi ochrony międzynarodowej.
Zarzuty sformułowane przez skarżącą, zdaniem Naczelnego Sądu Administracyjnego, nie mogły doprowadzić do podważenia trafności powyższego zapatrywania Sądu I instancji, jeżeli złożona przez skarżącą skarga kasacyjna nie czyni centralnym przedmiotem zamieszczonych w niej rozważań zagadnienia dopuszczalności kolejnego wniosku, ale odwołuje się w kontekście sytuacji osobistej skarżącej do polemiki z oceną, która nakazywała RdSU odmówić w decyzji z 6 października 2020 r. nadania cudzoziemce statusu uchodźcy i udzielenia ochrony uzupełniającej.
W kontrolowanej sprawie nie można nie zauważyć, że złożona skarga kasacyjna w swoich zasadniczych elementach pokrywa się z treścią skargi kasacyjnej wniesionej od wyroku z 21 kwietnia 2021 r., IV SA/Wa 2739/20, która podlegała rozpatrzeniu przez Naczelny Sąd Administracyjny przywołanym wyżej wyrokiem z 12 października 2022 r., II OSK 1817/21. Dotyczy to zarówno przytoczonych przez skarżącą podstaw kasacyjnych, jak i ich uzasadnienia. Jedynym elementem różnicującym obie skargi kasacyjne jest poszerzenie podstawy kasacyjnej środka zaskarżenia wniesionego od zaskarżonego wyroku Sądu I instancji o przepisy art. 38 ust. 1, ust. 2 pkt 3-4 i ust. 4 oraz art. 89 ust. 1 u.u.c.o., czemu nie towarzyszyło jednakże zamieszczenie w uzasadnieniu skargi kasacyjnej rzeczowego wyjaśnienia odpowiadającego znaczeniu normatywnemu przytoczonej regulacji. Takiego charakteru nie da się przypisać ogólnym uwagom opierającym się na przywołaniu treści art. 38 ust. 2 pkt 4 u.u.c.o. i wskazaniu, że sytuacja opisana w tym przepisie (niedopuszczalność kolejnego wniosku) w rozpatrywanej sprawie, zdaniem skarżącej, nie zachodzi.
W skardze kasacyjnej nie zostały wyjaśnione racje, które w ocenie skarżącej nakazywały przyjąć, że sytuacja w kraju pochodzenia (Kazachstanie) w związku z "niepokojami i naruszeniami prawa człowieka oraz prześladowaniami" wpływającymi na "bezpieczeństwo wnioskodawczyni" uległa istotnej zmianie, znacząco zwiększając prawdopodobieństwo udzielenia jej ochrony międzynarodowej. Takie działanie tymczasem uznać należy za konieczne, tak jeżeli się uwzględni krótki okres dzielący wydanie przez RdSU decyzji kończącej postępowanie (6 października 2020 r.) i wystąpienie przez skarżącą z kolejnym wnioskiem (25 listopada 2020 r.), jak i to, że wykorzystaniu na potrzeby wydania zaskarżonej decyzji podlegało nowo sporządzone opracowanie Wydziału Informacji o Krajach Pochodzenia UdSC (nr DPU-WIKP-424/70/2021 z 12 lutego 2021 r.), którego treść nie dawała podstaw, by odnaleźć w nim wnioski zbieżne z wysuniętymi przez stronę.
Przypomnienia wymaga, że w wyroku z 12 października 2022 r. Naczelny Sąd Administracyjny zwrócił uwagę na wadliwości obciążające sposób ujęcia przez autora skargi kasacyjnej zawartych w niej zarzutów. Wyrażały się one w przypisaniu Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Warszawie naruszenia przepisów, których wymienienie nie łączyło się z uzasadnieniem przez autora skargi kasacyjnej rodzaju popełnionego przez Sąd błędu, bądź polegały na odwołaniu się do przepisów pozostających bez związku z rozpatrywaną sprawą. Wykorzystanie tych samych zarzutów kasacyjnych i argumentacji sformułowanej na ich poparcie przy zaskarżeniu wyroku Sądu I instancji tę ocenę w sposób bezpośredni pozwala odnieść również do rozpoznawanej skargi kasacyjnej. Nie może budzić wątpliwości niestosowalność art. 6 EKPC w sprawach dotyczących migracji, w szczególności w sprawach azylowych (udzielania cudzoziemcom ochrony międzynarodowej). Powołany w zarzucie kasacyjnym art. 89p ust. 1 u.u.c.o., określając, że RdSU jest organem administracji publicznej rozpatrującym odwołania od decyzji i zażalenia na postanowienia wydane przez SUdSC w sprawach prowadzonych na podstawie przepisów działu II u.u.c.o., w żaden sposób nie mógł zostać naruszony w sytuacji, gdy RdSU, nie kwestionując swojej właściwości, rozpatrzyła w toku instancji sprawę zainicjowaną złożonym przez skarżącą wnioskiem z 25 listopada 2020 r.
Kierując się powyższymi względami, Naczelny Sąd Administracyjny na podstawie art. 184 p.p.s.a. oddalił skargę kasacyjną.
Stosownie do art. 156 § 1 i § 3 p.p.s.a., Naczelny Sąd Administracyjny sprostował w zaskarżonym wyroku błędnie zapisane przez Sąd I instancji imię skarżącej "T.", uwzględniając jego prawidłowe brzmienie ("T.").