II OSK 2005/22

II OSK 2005/22 - Wyrok NSA
Data orzeczenia
2025-03-26
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2022-09-09
Sąd
Naczelny Sąd Administracyjny
Sędziowie
Jerzy Stankowski
Mirosław Gdesz
Paweł Miładowski /przewodniczący sprawozdawca/
Symbol z opisem
6014 Rozbiórka budowli lub innego obiektu budowlanego, dokonanie oceny stanu technicznego obiektu, doprowadzenie obiektu do s
Hasła tematyczne
Budowlane prawo
Sygn. powiązane
II SA/Gd 593/21 - Wyrok WSA w Gdańsku z 2022-04-27
Skarżony organ
Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego
Treść wyniku
Oddalono skargę kasacyjną
Powołane przepisy
Dz.U. 2020 poz 1333
art. 50 ust. 1 pkt 2 i 4,  art. 51 ust. 1 pkt 2
Ustawa z dnia 7 lipca 1994 r. Prawo budowlane - t.j.
Sentencja
Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący - Sędzia NSA Paweł Miładowski (spr.), Sędzia NSA Jerzy Stankowski, Sędzia WSA (del.) Mirosław Gdesz, Protokolant inspektor sądowy Bernadetta Pręgowska, po rozpoznaniu w dniu 26 marca 2025 r. na rozprawie w Izbie Ogólnoadministracyjnej skargi kasacyjnej I. P. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku z dnia 27 kwietnia 2022 r. sygn. akt II SA/Gd 593/21 w sprawie ze skargi I. P. na decyzję Pomorskiego Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego w Gdańsku z dnia 13 sierpnia 2021 r. nr WOP.7721.71.2015.EL w przedmiocie nałożenia określonych obowiązków w celu doprowadzenia obiektu budowlanego do stanu zgodnego z prawem oddala skargę kasacyjną.
Uzasadnienie
Wyrokiem z dnia 27 kwietnia 2022 r., sygn. akt II SA/Gd 593/21, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku oddalił skargę I. P. na decyzję Pomorskiego Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego, zwanego dalej "WINB", w Gdańsku z dnia 13 sierpnia 2021 r., nr WOP.7721.71.2015.EL, którą w pkt 1 uchylił decyzję Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego z dnia 23 grudnia 2019 r., nr PINB-I-7140/1/09, w części dotyczącej terminu wykonania obowiązku i wyznaczył nowy termin do dnia 30 listopada 2021 r.; w pkt 2 utrzymał ww. decyzję PINB w pozostałym zakresie, tj. co do skierowanego do I. P. w oparciu o art. 51 ust. 1 pkt 2 ustawy z dnia 7 lipca 1994 r. – Prawo budowlane (Dz. U. z 2020 r. poz. 1333 ze zm.), zwanej dalej "P.b.", nakazu zamurowania dwunastu otworów wentylacyjnych oraz jednego otworu okiennego w zewnętrznej ścianie budynku piekarni na działce nr [...] obr. [...] w W. przy ul. [...], (ściana budynku z otworami usytuowana w granicy z sąsiednimi działkami nr [...], [...] obr. [...]), poprzez wypełnienie otworów wyrobem budowlanym spełniającym warunek ściany oddzielenia pożarowego o parametrach El 30, w celu doprowadzenia istniejącej ściany do stanu zgodnego z przepisami.
Sąd I instancji wskazał, że w okolicznościach niniejszej sprawy w wyroku z 19 kwietnia 2017 r. o sygn. akt II SA/Gd 57/17 WSA w Gdańsku przesądził, że postępowanie w tej sprawie powinno toczyć się w trybie art. 50-51 P.b. i, że doprowadzenie spornych robót do stanu zgodnego z prawem powinno nastąpić na podstawie analizy przepisów rozporządzenia Ministra Infrastruktury z dnia 12 kwietnia 2002 r. w sprawie warunków technicznych, jakim powinny odpowiadać budynki i ich usytuowanie z daty orzekania. Ponadto w sprawie wymagane było ustalenie okoliczności związanych w realizacją przedmiotowych otworów. Jednak co do czterech z nich organom nie udało się ustalić okoliczności w jakich zostały zrealizowane poza tym, że powstały w okresie do 16 czerwca 2009 r. w budynku zrealizowanym najprawdopodobniej w końcu XIX wieku. Jednak niezależnie od tego Sąd stwierdził, że sporne otwory okienny i wentylacyjne naruszają obecnie obowiązujące przepisy techniczne zawarte w rozporządzeniu z dnia 12 kwietnia 2002 r. w sprawie warunków technicznych budynków. W ocenie Sądu, przedmiotowe otwory (w tym otwór okienny) znajdują się w ścianie budynku usytuowanej w granicy z działką sąsiednią, należało uznać, że ich istnienie narusza regulacje § 12 rozporządzenia Ministra Infrastruktury z dnia 12 kwietnia 2012 r. w sprawie warunków technicznych, jakim powinny odpowiadać budynki ich usytuowanie (Dz. U. z 2019 r. poz. 1065 ze zm.). Co więcej, taka ściana zewnętrzna stanowi element oddzielenia pożarowego i zgodnie z § 232 ust. 1 i 2 ww. rozporządzenia ściany takie powinny być wykonane zgodnie z określonymi wymogami. Ponadto z § 147 ww. rozporządzenia wynikają wymogi dla wentylacji i klimatyzacji; z § 152 – wymogi dla czerpni powietrza; a otwory wentylacyjne winny spełniać wymogi, m.in. w zakresie wymiarów, wskazane w Polskiej Normie PN-67/B-03410 Wentylacja. Zgodnie z tą normą, otwory wentylacyjne kołowe powinny mieć w przekroju pionowym średnicę min 80 mm. Natomiast, jak wynika z protokołu oględzin z 4 września 2019 r., otwory wentylacyjne mają średnicę 15, 30, 40, 50 i 60 mm.
Analizując sporne otwory w kontekście ww. przepisów Sąd doszedł do wniosku, że wskazane w nich wymogi nie są spełnione, niezależnie od tego, jaki rodzaj wentylacji otwory te będą stanowić.
W ocenie Sądu, celem niniejszego postępowania naprawczego powinno być doprowadzenie spornych otworów wentylacyjnych i okiennego do stanu zgodnego z prawem, tj. przepisami techniczno-budowlanymi zawartymi w rozporządzeniu w sprawie warunków technicznych budynków oraz Polskiej Normie PN-67/B-03410 Wentylacja. Ze względu na charakter naruszeń, aby osiągnąć taki stan, konieczne jest zamurowanie tych otworów, przy czym z uwagi na to, iż są one umieszczone w ścianie zewnętrznej stanowiącej element oddzielenia pożarowego, wymagane jest, aby otwory zostały wypełnione wyrobem budowlanym spełniającym warunek ściany oddzielania pożarowego o parametrach EI 30, co prawidłowo dostrzegły organy.
W związku z tym Sąd uznał, że zastosowanie w niniejszej sprawie art. 51 ust. 1 pkt 2 P.b. było w pełni uzasadnione w świetle poczynionych w toku postępowania ustaleń faktycznych i oceny tej nie zmienia bogato przedstawiona przez strony postępowania narracja dotycząca w głównej mierze konfliktu między właścicielkami działek nr [...] i [...]. Nie ulega bowiem wątpliwości, że ze względu na to, iż budynek piekarni znajduje się na terenie układu urbanistyczno-krajobrazowego miasta W., wpisanego do rejestru zabytków województwa pomorskiego pod numerem [...], wszelkie prace przy tym budynku, w tym wybicie otworów wentylacyjnych i okiennego, wymagało także uzyskania pozwolenia właściwego organu ochrony zabytków, jak stanowi art. 36 ustawy z dnia 23 lipca 2003 r. o ochronie zabytków (Dz. U. z 2021 r. poz. 710). Takiego zaś pozwolenia, co nie jest kwestionowane, skarżąca również nie posiada, jak również w zebranych dokumentach brak jest danych, aby właściwy organ wydał takie pozwolenie wobec budynku piekarni na działce nr [...]. Tym bardziej więc istnienie otworów w ścianie granicznej tego budynku należy uznać za naruszające prawo i wymagało interwencji organów nadzoru budowlanego.
Mając to wszystko na uwadze Sąd doszedł do wniosku, że wydane decyzje nie naruszają prawa. Organy bowiem, ponownie prowadząc postępowanie, uwzględniły wskazania zawarte w wyroku o sygn. akt II SA/Gd 57/17 i zastosowały właściwy tryb procedowania – procedurę naprawczą. W jej ramach dokonały ustaleń stanu faktycznego, wykorzystując swoje kompetencje w zakresie pozyskania niezbędnych materiałów, w szczególności historycznych oraz prowadząc oględziny, o których terminie strony były prawidłowo zawiadomione. Następnie organy prawidłowo ustaliły, jakie wymogi prawne muszą spełniać sporne otwory, dokonując przy tym analizy rozporządzenia w sprawie warunków technicznych budynków oraz Polskiej Normy PN-67/B-03410 Wentylacja, i uznały, że otwory te nie są zgodne z zawartymi w tych aktach regulacjami. W konsekwencji kompleksowo przeprowadzonego postępowania wyjaśniającego, zgodnego z art. 7, art. 77 § 1 i art. 80 K.p.a., organy prawidłowo zastosowały prawo materialne, tj. art. 51 ust. 1 pkt 2 P.b., określając trafnie zarówno obowiązek, jak i podmiot zobowiązany do jego realizacji.
Skargę kasacyjną od powyższego wyroku opartą na przesłankach z art. 174 pkt 1 i 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2019 r. poz. 2325 ze zm.), zwanej dalej "p.p.s.a.", złożyła skarżąca, wnosząc o uchylenie zaskarżonego wyroku w całości oraz zasądzenie kosztów postępowania, w tym zastępstwa procesowego wg norm przepisanych.
Zaskarżonemu wyrokowi zarzucono naruszenie prawa materialnego, tj. art. 51 ust. 1 pkt 2 P.b. polegające na uznaniu, iż ma on zastosowanie w sprawie w sytuacji braku podstaw do przyjęcia, iż budowa otworów została dokonana w warunkach samowoli budowlanej.
Ponadto zarzucono naruszenie prawa procesowego, które mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy, tj.
- art. 151 p.p.s.a. przez jego zastosowanie i oddalenie skargi, pomimo, iż zaskarżona decyzja organu II instancji narusza prawo materialne w postaci art. 51 ust. 1 pkt 2 P.b. oraz narusza przepisy postępowania procesowego mające wpływ na treść orzeczenia w postaci art. 145 § 1 pkt 1 i 2 K.p.a. w zw. z art. 138 § 2 K.p.a. w zw. z art. 77 § 1 K.p.a., art. 7 K.p.a., art. 9 K.p.a. i art. 80 K.p.a.;
- art. 133 § 1 p.p.s.a. polegające na pominięciu przy rozpoznawaniu sprawy wszystkich okoliczności, które podnosiła skarżąca w swej skardze, w tym:
a) skierowania nakazu rozbiórki wobec jednego okna znajdującego się w budynku mieszkalnym, a nie w budynku piekarni,
b) braku stosowania przepisów rozporządzenia Ministra Infrastruktury z dnia 12 kwietnia 2002 r. w sprawie warunków technicznych, jakim powinny odpowiadać budynki oraz ich usytuowanie.
W odpowiedzi na skargę kasacyjną i kolejnym piśmie procesowym z 25 stycznia 2025 r. E. M. przedstawiła swoje stanowisko w sprawie.
Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje.
Skarga kasacyjna nie zasługiwała na uwzględnienie.
Stosownie do treści art. 183 § 1 p.p.s.a., Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej z urzędu biorąc pod rozwagę jedynie nieważność postępowania.
Wobec tego, że w rozpoznawanej sprawie nie zachodzi żadna z okoliczności skutkujących nieważnością postępowania, o jakich mowa w art. 183 § 2 p.p.s.a., a nadto nie zachodzi również żadna z przesłanek, o których mowa w art. 189 p.p.s.a., które Naczelny Sąd Administracyjny rozważa z urzędu dokonując kontroli zaskarżonego skargą kasacyjną wyroku Sądu pierwszej instancji, Naczelny Sąd Administracyjny dokonał takiej kontroli zaskarżonego wyroku jedynie w zakresie wyznaczonym podstawami skargi kasacyjnej.
Naczelny Sąd Administracyjny orzekający w niniejszej sprawie za niezasadne uznał zarzuty skargi kasacyjnej naruszenia prawa materialnego i procesowego.
W związku z prawomocnym i wiążącym na podstawie art. 153 i art. 170 p.p.s.a. wyrokiem WSA w Gdańsku o sygn. akt II SA/Gd 57/17 (od którego NSA wyrokiem z 26 czerwca 2019 r. o sygn. akt II OSK 2102/17 oddalił skargę kasacyjną) przesądzono, że w niniejszej sprawie w związku z wykonaniem otworów w ścianie znajdującej się w granicy działki powinien mieć zastosowanie tryb naprawczy z art. 50-51 P.b. Strony postępowania, w tym skarżąca, nie mogą w tym zakresie formułować odmiennych ocen. Na przeciwne twierdzenie nie pozwala także odwoływanie się do braku ustalenia, czy wskazywane przez organy i skarżącą cztery otwory zostały zrealizowane bez odpowiedniej "zgody budowlanej". Dla prowadzenia postępowania naprawczego w trybie art. 50-51 P.b. nie jest to okoliczność, która byłaby przeszkodą, ponieważ niezależnie czy otwory powstały legalnie bądź nielegalnie, tj. z perspektywy udzielonej bądź nie – zgody budowlanej, możliwe jest wydanie stosownego nakazu z art. 51 ust. 1 pkt 2 P.b., do czego uprawnia nie tylko stwierdzenie, że otwory te nie są zgodne z aktualnie obowiązującymi przepisami (przesłanka z art. 50 ust. 1 pkt 4 P.b.), ale w okolicznościach niniejszej sprawy takie ustalenie powinno także pociągać za sobą stwierdzenie, że przedmiotowa ściana znajdująca się w granicy działki jako ściana oddzielenia przeciwpożarowego nie spełnia warunków pożarowych, co zasadniczo wyczerpuje przesłankę wykonania tych czterech otworów (a wskazywanych w skardze kasacyjnej), ale także i pozostałych otworów, w sposób mogący spowodować zagrożenie bezpieczeństwa ludzi lub mienia lub zagrożenia środowiska (przesłanka z art. 50 ust. 1 pkt 2 P.b.). Przypomnijmy, że w tym zakresie Sąd I instancji ocenił wykonanie przedmiotowych otworów nie tylko z perspektywy § 12 ww. rozporządzenia z 2002 r., czy też przepisów ustaw z 1961 r. i 1974 r., lecz właśnie przez pryzmat przepisów dotyczących ochrony przeciwpożarowej, tj. § 232 ww. rozporządzenia z 2002 r. (dotyczący wymagań dla ścian oddzielenia pożarowego). Tej zaś oceny nie podważono skutecznie w skardze kasacyjnej, aby wszystkie otwory znajdujące się w tej ścianie – w tym wskazywane cztery – nie stały w sprzeczności z § 232 ww. rozporządzenia, tj. aby stan istniejący spełniał warunek ściany oddzielania pożarowego o parametrach EI 30. Oznacza to, że w skardze kasacyjnej nie podważono skutecznie oceny Sądu I instancji co do legalności nałożonego na skarżącą nakazu z art. 51 ust. 1 pkt 2 P.b., który nakierowany jest właśnie na likwidację poprzez zamurowanie dwunastu otworów wentylacyjnych oraz jednego otworu okiennego w zewnętrznej ścianie budynku piekarni na działce nr [...] obr. [...] w W. przy ul. [...], (ściana budynku z otworami usytuowana w granicy z sąsiednimi działkami nr [...], [...] obr. [...]), poprzez wypełnienie otworów wyrobem budowlanym spełniającym warunek ściany oddzielenia pożarowego o parametrach El 30, w celu doprowadzenia istniejącej ściany do stanu zgodnego z przepisami. Nikomu nie trzeba tłumaczyć, że ex definitione niedochowanie wymogów przeciwpożarowych jest równoznacznie z permanentnym istnieniem stanu zagrożenia dla bezpieczeństwa ludzi lub mienia lub zagrożenia środowiska (to jeden z większych deliktów budowlanych). A zatem dla oceny legalności wydanej w okolicznościach niniejszej sprawy decyzji administracyjnej nie ma zasadniczo znaczenia to, że nie odnaleziono dokumentów, które wskazywałyby datę ich wykonania i mogłyby świadczyć, że ww. cztery otwory zostały zrealizowane samowolnie. Nadto odwoływanie się do prawa pruskiego, najpewniej obowiązującego w dacie budowy budynku, nie wnosi do sprawy nic nowego, bo i tak tego rodzaju twierdzenia nie wyjaśniają kiedy ww. cztery otwory mogły powstać i czy w oparciu o "jakąś" zgodę budowlaną; a żadnym razie tego rodzaju argumentacja nie niweczy tej oceny, że w wyniku zrealizowania otworów w przedmiotowej ścianie budynku, ściana ta nie spełnia warunków dla ściany oddzielenia przeciwpożarowego. Odnośnie zakresu ustalonego postępowania, to nie istnieją względy, które miałyby prowadzić do stwierdzenia, że nakaz rozbiórki skierowano wobec jednego okna znajdującego się w budynku mieszkalnym, a nie w budynku piekarni. W niniejszej sprawie ostatecznie podczas oględzin z 4 września 2019 r. ustalono, że w ścianie granicznej budynku piekarni znajduje się łącznie 13 otworów, z czego 12 to otwory nawiewne, z których jeden otwór jest wspomagany mechanicznie i 1 otwór okienny (okno skrzynkowe) o wymiarach około 1,20 x 1,20 m. Argumentacja skargi kasacyjnej w tym zakresie opiera się wyłącznie na gołosłownych twierdzeniach, w sytuacji gdy zakres przedmiotu rozstrzygnięcia organów był wynikiem przeprowadzonych oględzin.
Dlatego zarzuty skargi kasacyjnej naruszenia art. 51 ust. 1 pkt 2 P.b. oraz art. 151 p.p.s.a.; art. 145 § 1 pkt 1 i 2 K.p.a. w zw. z art. 138 § 2 K.p.a. w zw. z art. 77 § 1 K.p.a., art. 7 K.p.a., art. 9 K.p.a. i art. 80 K.p.a.; art. 133 § 1 p.p.s.a. – nie zawierają usprawiedliwionych podstaw.
Z tych względów, na podstawie art. 184 p.p.s.a., Naczelny Sąd Administracyjny orzekł jak w sentencji wyroku.