II OSK 2002/24
Podsumowanie
Przejdź do pełnego tekstuNaczelny Sąd Administracyjny rozpoznał skargę kasacyjną M. Sp. z o.o. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie, który uchylił decyzję Mazowieckiego Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego (WINB) nakładającą obowiązek wykonania robót budowlanych polegających na zamurowaniu trzech otworów okiennych w budynku przy ul. [...] w Warszawie. WSA uznał, że organy administracji przeprowadziły postępowanie z naruszeniem przepisów KPA, w szczególności art. 7, 77, 80 i 107 § 3, a co za tym idzie, przedwcześnie zastosowały art. 51 ust. 1 pkt 2 Prawa budowlanego. Sąd pierwszej instancji wskazał na brak wyjaśnienia kluczowych kwestii, takich jak data powstania okien, ich zgodność z pierwotnym pozwoleniem na budowę (budynek z ok. 1913 r.), obowiązujące wówczas przepisy, zabudowa sąsiednich działek oraz analiza dokumentacji archiwalnej i opinii technicznej. NSA, rozpoznając skargę kasacyjną, stwierdził, że nie została ona oparta na usprawiedliwionych podstawach. Sąd podkreślił, że sądy administracyjne kontrolują legalność zaskarżonych aktów, a nie rozstrzygają merytorycznie spraw administracyjnych. Zarzuty dotyczące pominięcia przepisów historycznych (statut budowlany Cesarstwa Rosyjskiego, rozporządzenie z 1916 r., rozporządzenie z 1928 r.) oraz naruszenia przepisów postępowania (art. 134 § 1 p.p.s.a.) zostały uznane za niezasadne, ponieważ WSA prawidłowo uchylił decyzje organów z powodu niewystarczającego wyjaśnienia stanu faktycznego. Podobnie zarzuty dotyczące ustawy o ochronie zabytków i konieczności uzgodnienia z konserwatorem zabytków zostały uznane za przedwczesne, gdyż dopiero po prawidłowym postępowaniu administracyjnym będzie można ocenić, czy takie uzgodnienie jest wymagane. Zarzut dotyczący braku wezwania wspólnoty mieszkaniowej do udziału w postępowaniu został uznany za bezzasadny, gdyż mógł być podniesiony jedynie przez stronę, która faktycznie została pominięta. Wobec powyższego, NSA oddalił skargę kasacyjną.
Przeanalizuj tę sprawę w pełnym kontekście orzecznictwa.
Analiza orzecznictwa · odpowiedzi na pytania · badanie przepisów · drafting pism.
Wartość praktyczna
Siła precedensu: ŚredniaWskazuje na obowiązek sądów administracyjnych do kontroli legalności decyzji administracyjnych i konieczność prawidłowego wyjaśnienia stanu faktycznego przez organy przed zastosowaniem przepisów dotyczących samowoli budowlanej, zwłaszcza w przypadku starszych budynków.
Dotyczy specyficznej sytuacji prawnej i faktycznej związanej z legalnością otworów okiennych w starym budynku i procedurą administracyjną. Nie stanowi przełomowej wykładni prawa.
Zagadnienia prawne (4)
Czy organy administracji publicznej prawidłowo zastosowały art. 51 ust. 1 pkt 2 Prawa budowlanego, nakładając obowiązek zamurowania otworów okiennych, bez uprzedniego pełnego wyjaśnienia stanu faktycznego i prawnego dotyczącego ich powstania?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Nie, organy administracji nie wyjaśniły wystarczająco stanu faktycznego i prawnego, co skutkowało przedwczesnym zastosowaniem art. 51 ust. 1 pkt 2 Prawa budowlanego.
Uzasadnienie
Sąd pierwszej instancji uznał, że organy nie ustaliły kluczowych okoliczności, takich jak data powstania okien, ich zgodność z pierwotnym pozwoleniem na budowę, obowiązujące przepisy prawne w momencie ich powstania, czy zabudowa sąsiednich działek. Brak tych ustaleń uniemożliwił prawidłowe zastosowanie przepisów dotyczących samowoli budowlanej.
Czy sąd administracyjny jest zobowiązany do samodzielnego ustalania stanu faktycznego i stosowania przepisów prawa materialnego zamiast organów administracji?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Nie, sąd administracyjny kontroluje legalność zaskarżonych aktów administracyjnych, a nie rozstrzyga merytorycznie spraw administracyjnych.
Uzasadnienie
NSA podkreślił, że rolą sądu jest kontrola zgodności z prawem decyzji administracyjnych, a nie zastępowanie organów w ustalaniu stanu faktycznego i stosowaniu prawa materialnego. Zastosowanie właściwych przepisów prawa materialnego może nastąpić dopiero po prawidłowo przeprowadzonym postępowaniu administracyjnym.
Czy w przypadku budynku o ponad stuletniej historii, z potencjalnym wpisem do rejestru zabytków, konieczne jest uzgodnienie decyzji nakładającej obowiązek zamurowania okien z konserwatorem zabytków?
Odpowiedź sądu
Kwestia ta jest przedwczesna do rozstrzygnięcia na etapie skargi kasacyjnej, gdyż wymaga uprzedniego prawidłowego przeprowadzenia postępowania administracyjnego i ustalenia podstaw do ewentualnego uzgodnienia.
Uzasadnienie
NSA uznał, że zarzuty dotyczące ustawy o ochronie zabytków i konieczności uzgodnienia z konserwatorem zabytków są przedwczesne, ponieważ decyzje organów zostały uchylone z powodu wadliwości postępowania. Dopiero po prawidłowym ustaleniu stanu faktycznego będzie można ocenić, czy istnieje potrzeba uzgodnienia z konserwatorem.
Czy brak wezwania wspólnoty mieszkaniowej do udziału w postępowaniu, w przypadku budynku wielolokalowego, stanowi podstawę do uwzględnienia skargi kasacyjnej wniesionej przez inny podmiot?
Odpowiedź sądu
Nie, zarzut ten może być zasadnie podniesiony jedynie przez stronę, która faktycznie została pominięta w postępowaniu.
Uzasadnienie
NSA stwierdził, że zarzut dotyczący braku wezwania wspólnoty mieszkaniowej do udziału w postępowaniu jest bezzasadny, gdy jest podnoszony przez uczestnika postępowania, który nie twierdzi, że sam został pominięty, a jedynie wskazuje na potencjalne uchybienie dotyczące innej strony.
Przepisy (19)
Główne
p.b. art. 51 § 1 pkt 2
Ustawa z dnia 7 lipca 1994 r. Prawo budowlane
Nakaz zamurowania otworów okiennych jako roboty budowlane wykonane w sposób naruszający prawo, wymaga uprzedniego pełnego wyjaśnienia stanu faktycznego i prawnego.
p.p.s.a. art. 134 § § 1
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
Zakres kontroli sądu administracyjnego - sąd rozstrzyga w granicach sprawy.
p.p.s.a. art. 174
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
Podstawy skargi kasacyjnej: naruszenie prawa materialnego lub przepisów postępowania.
Pomocnicze
p.b. art. 39
Ustawa z dnia 7 lipca 1994 r. Prawo budowlane
k.p.a. art. 7
Kodeks postępowania administracyjnego
Obowiązek organów do podejmowania wszelkich niezbędnych działań w celu dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego i prawnego sprawy.
k.p.a. art. 77
Kodeks postępowania administracyjnego
Obowiązek organów do wyczerpującego zebrania i rozpatrzenia materiału dowodowego.
k.p.a. art. 80
Kodeks postępowania administracyjnego
Obowiązek organów do oparcia rozstrzygnięcia na podstawie całokształtu materiału dowodowego.
k.p.a. art. 107 § § 3
Kodeks postępowania administracyjnego
Wymogi dotyczące uzasadnienia decyzji, w tym wskazanie podstawy prawnej i faktycznej.
p.p.s.a. art. 145 § § 1 ust. 1 lit. a
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
Podstawa do uchylenia decyzji z powodu naruszenia prawa materialnego.
p.p.s.a. art. 145 § § 1 ust. 1 lit. c
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
Podstawa do uchylenia decyzji z powodu naruszenia przepisów postępowania.
p.p.s.a. art. 183 § § 1
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądamiami administracyjnymi
NSA rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej.
p.p.s.a. art. 184
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądamiami administracyjnymi
p.p.s.a. art. 182 § § 2
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądamiami administracyjnymi
Rozporządzenie Prezydenta Rzeczypospolitej z dnia 16 lutego 1928 r. o prawie budowlanem i zabudowie osiedli art. 198
Dotyczy urządzenia otworów w murze ogniochronnym, uzależnione od uznania właściwej władzy.
u.o.z. art. 3 § pkt 12
Ustawa z dnia 23 lipca 2003 r. o ochronie zabytków i opiece nad zabytkami
u.o.z. art. 6 § ust. 1 pkt b
Ustawa z dnia 23 lipca 2003 r. o ochronie zabytków i opiece nad zabytkami
u.o.z. art. 9 § ust. 3
Ustawa z dnia 23 lipca 2003 r. o ochronie zabytków i opiece nad zabytkami
u.w.l. art. 6
Ustawa z dnia 24 czerwca 1994 r. o własności lokali
p.p.s.a. art. 25 § § 3
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
Dotyczy wezwania do udziału w postępowaniu.
Argumenty
Skuteczne argumenty
Organy administracji nie wyjaśniły wystarczająco stanu faktycznego i prawnego dotyczącego powstania otworów okiennych, co skutkowało przedwczesnym zastosowaniem art. 51 ust. 1 pkt 2 Prawa budowlanego.
Odrzucone argumenty
Zarzuty skargi kasacyjnej dotyczące pominięcia przepisów historycznych (statut budowlany Cesarstwa Rosyjskiego, rozporządzenia z 1916 i 1928 r.) i naruszenia przepisów postępowania (art. 134 § 1 p.p.s.a.). • Zarzuty dotyczące ustawy o ochronie zabytków i konieczności uzgodnienia z konserwatorem zabytków. • Zarzut dotyczący braku wezwania wspólnoty mieszkaniowej do udziału w postępowaniu.
Godne uwagi sformułowania
sądy administracyjne kontrolują czy zaskarżone akty administracyjne zostały podjęte zgodnie z prawem, a nie orzekają za organy administracyjne. • Nie jest zatem uzasadnione oczekiwanie, że Sąd będzie zamiast organu merytorycznie rozstrzygał sprawę, a więc, że będzie za organ administracyjny ustalał stan faktyczny sprawy i stosował przepisy prawa materialnego. • Zastosowanie właściwych przepisów prawa materialnego może nastąpić dopiero po prawidłowo przeprowadzonym postępowaniu administracyjnym. • Przedwczesne byłoby rozstrzyganie w kwestii ustaleń z konserwatorem zabytków, ponieważ dopiero po prawidłowo przeprowadzonym postępowaniu będzie możliwe ustalenie, czy i ewentualnie w jakim zakresie są podstawy do uzgadniania decyzji z konserwatorem zabytków. • Tego typu zarzut zasadnie może podnosić jedynie strona, którą faktycznie w określonym postępowaniu pominięto.
Skład orzekający
Andrzej Wawrzyniak
sprawozdawca
Grzegorz Antas
członek
Roman Ciąglewicz
przewodniczący
Informacje dodatkowe
Wartość precedensowa
Siła: Średnia
Powoływalne dla: "Wskazuje na obowiązek sądów administracyjnych do kontroli legalności decyzji administracyjnych i konieczność prawidłowego wyjaśnienia stanu faktycznego przez organy przed zastosowaniem przepisów dotyczących samowoli budowlanej, zwłaszcza w przypadku starszych budynków."
Ograniczenia: Dotyczy specyficznej sytuacji prawnej i faktycznej związanej z legalnością otworów okiennych w starym budynku i procedurą administracyjną. Nie stanowi przełomowej wykładni prawa.
Wartość merytoryczna
Ocena: 5/10
Sprawa dotyczy interpretacji przepisów budowlanych w kontekście historycznego budynku i potencjalnych samowoli budowlanych. Jest interesująca dla prawników specjalizujących się w prawie budowlanym i administracyjnym.
“Czy zamurowanie okien w stuletnim budynku to zawsze samowola budowlana? NSA wyjaśnia, jak organy powinny badać legalność.”
Sektor
budownictwo
Twój asystent do analizy prawnej.
Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.
- Analiza orzecznictwa i przepisów
- Drafting pism i dokumentów
- Odpowiedzi na pytania prawne
- Pogłębiona analiza z doktryny
Pełny tekst orzeczenia
Oryginalna treść postanowienia (niezmieniona). Otwiera się jako osobna strona.