II OSK 2000/22

Naczelny Sąd Administracyjny2025-03-27
NSAAdministracyjneŚredniansa
ewidencja ludnościpobyt staływymeldowanieprawo administracyjnepostępowanie administracyjneNSA

NSA oddalił skargę kasacyjną dotyczącą wymeldowania, potwierdzając, że brak fizycznego zamieszkiwania i koncentracji spraw życiowych w lokalu przez ponad 10 lat uzasadnia wymeldowanie, nawet jeśli osoba sporadycznie odwiedzała to miejsce.

Sprawa dotyczyła skargi kasacyjnej W. T. od wyroku WSA w Lublinie, który utrzymał w mocy decyzję o wymeldowaniu skarżącego z pobytu stałego. Skarżący zarzucał Sądowi I instancji naruszenie przepisów proceduralnych i materialnych, w tym nierozpatrzenie materiału dowodowego. Naczelny Sąd Administracyjny oddalił skargę, uznając, że zgromadzony materiał dowodowy, w tym zeznania świadków i wnioskodawczyni, jednoznacznie wskazywał na brak fizycznego zamieszkiwania skarżącego pod wskazanym adresem od około 2010 roku i brak zamiaru stałego przebywania, co uzasadniało wymeldowanie.

Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznał skargę kasacyjną W. T. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Lublinie, który oddalił skargę na decyzję Wojewody Lubelskiego utrzymującą w mocy decyzję Prezydenta Miasta Lublina o wymeldowaniu skarżącego z pobytu stałego. Skarżący zarzucił Sądowi I instancji naruszenie przepisów prawa materialnego i postępowania, w szczególności poprzez nierozpatrzenie wnikliwie materiału dowodowego i błędne ustalenie, że opuścił on lokal na stałe już w 2010 roku. Naczelny Sąd Administracyjny oddalił skargę kasacyjną, stwierdzając, że nie została ona oparta na uzasadnionych podstawach. Sąd podkreślił, że pobyt stały wymaga fizycznego zamieszkiwania pod danym adresem z zamiarem stałego przebywania i koncentracji spraw życiowych. W ocenie NSA, zgromadzony materiał dowodowy, w tym zeznania wnioskodawczyni, syna skarżącego oraz świadków, jednoznacznie potwierdzał, że skarżący od około 2010 roku nie zamieszkiwał w lokalu przy ul. [...] w [...] i nie miał zamiaru stałego przebywania w tym miejscu. Wizyty skarżącego w lokalu, nawet te związane z kontrolą broni, czy kontakty z synem, nie mogły być traktowane jako dowód stałego zamieszkiwania. Sąd uznał również, że wymiana zamków w drzwiach nie musiała być spowodowana wyłącznie kłótniami z synem, a nawet jeśli, to nie wykluczała ona dobrowolnego opuszczenia lokalu. NSA odrzucił zarzuty dotyczące nieuwzględnienia wniosków dowodowych (oględziny lokalu, zeznania świadka J. G.), uznając, że materiał dowodowy był wystarczający do rozstrzygnięcia sprawy, a dowody te nie byłyby decydujące dla ustalenia stanu faktycznego.

Asystent AI do analizy prawnej

Przeanalizuj tę sprawę w kontekście orzecznictwa, przepisów i doktryny. Uzyskaj pogłębioną analizę, projekt pisma lub odpowiedź na pytanie prawne.

Analiza orzecznictwa Badanie przepisów Odpowiedzi na pytania Drafting pism
Wypróbuj Asystenta AI

Zagadnienia prawne (3)

Odpowiedź sądu

Tak, brak fizycznego zamieszkiwania i koncentracji spraw życiowych w lokalu przez tak długi okres, bez zamiaru stałego przebywania, uzasadnia wymeldowanie, niezależnie od sporadycznych wizyt czy problemów z dostępem do lokalu.

Uzasadnienie

Pobyt stały wymaga fizycznego zamieszkiwania i zamiaru stałego przebywania. Długotrwałe nieprzebywanie w lokalu, nawet przy sporadycznych odwiedzinach, świadczy o braku takiego zamiaru i uzasadnia wymeldowanie. Okoliczności takie jak wymiana zamków nie wykluczają dobrowolnego opuszczenia lokalu.

Rozstrzygnięcie

Decyzja

oddalono_skargę

Przepisy (14)

Główne

u.e.l. art. 35

Ustawa o ewidencji ludności

Organ wydaje z urzędu lub na wniosek decyzję w sprawie wymeldowania obywatela polskiego, który opuścił miejsce pobytu stałego albo opuścił miejsce pobytu czasowego przed upływem deklarowanego okresu pobytu i nie dopełnił obowiązku wymeldowania się.

u.e.l. art. 25 § 1

Ustawa o ewidencji ludności

Pobytem stałym jest zamieszkanie w określonej miejscowości pod oznaczonym adresem z zamiarem stałego przebywania.

p.p.s.a. art. 145 § 1

Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

Podstawa do uwzględnienia skargi w przypadku naruszenia przepisów prawa materialnego lub postępowania, które mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy.

p.p.s.a. art. 151

Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

W przypadku braku podstaw do uwzględnienia skargi, sąd ją oddala.

Pomocnicze

u.e.l. art. 28 § 4

Ustawa o ewidencji ludności

Zameldowanie na pobyt stały (lub czasowy) służy wyłącznie celom ewidencyjnym i ma na celu potwierdzenie faktu pobytu osoby w miejscu, w którym się zameldowała.

p.p.s.a. art. 183 § 1

Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej.

p.p.s.a. art. 184

Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

Podstawa do orzeczenia o oddaleniu skargi kasacyjnej.

k.p.a. art. 7

Kodeks postępowania administracyjnego

Organ obowiązany do podejmowania kroków niezbędnych do dokładnego ustalenia stanu faktycznego oraz do załatwienia sprawy, mając na uwadze interes społeczny i słuszny interes stron.

k.p.a. art. 77 § 1

Kodeks postępowania administracyjnego

Organ obowiązany w sposób wyczerpujący zebrać i rozpatrzyć cały materiał dowodowy.

k.p.a. art. 80

Kodeks postępowania administracyjnego

Organ ocenia na podstawie całokształtu materiału dowodowego, czy okoliczności istotne z punktu widzenia stosowanych przepisów prawa materialnego zostały udowodnione.

k.p.a. art. 75 § 1

Kodeks postępowania administracyjnego

Dowodami mogą być dokumenty, zeznania świadków, opinie biegłych, oględziny i przesłuchanie strony.

k.p.a. art. 78 § 1

Kodeks postępowania administracyjnego

Zasada swobodnej oceny dowodów.

k.p.a. art. 136 § 1

Kodeks postępowania administracyjnego

Organ odwoławczy może przeprowadzić dowody uzupełniające.

k.p.a. art. 85

Kodeks postępowania administracyjnego

Oględziny i badania.

Argumenty

Odrzucone argumenty

Naruszenie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c p.p.s.a. w zw. z art. 7, 77 § 1, 80 k.p.a. poprzez nierozpatrzenie materiału dowodowego i nieustalenie, czy powodem wymiany zamków nie były kłótnie skarżącego z synem. Naruszenie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c p.p.s.a. w zw. z art. 7, 77 § 1, 80 k.p.a. poprzez nierozpatrzenie materiału dowodowego i niewłaściwe zwrócenie uwagi na wątpliwości dotyczące wiarygodności zeznań świadka D. M. Naruszenie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c p.p.s.a. w zw. z art. 7, 77 § 1, 80 k.p.a. poprzez nierozpatrzenie materiału dowodowego i pominięcie zeznań skarżącego, że miejscem jego stałego pobytu jest przedmiotowy lokal. Naruszenie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c p.p.s.a. w zw. z art. 7, 77 § 1, 80 k.p.a. poprzez nierozpatrzenie materiału dowodowego i wybiórczą ocenę w oparciu o zeznania wnioskodawczyni i jej świadków. Naruszenie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c p.p.s.a. w zw. z art. 7, 77 § 1, 80 k.p.a. poprzez uznanie, że wniesienie pozwu o przywrócenie posiadania nie miało wpływu na ustalenie wyprowadzenia się skarżącego w 2010 r. Naruszenie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c p.p.s.a. w zw. z art. 75 § 1, 78 § 1 i 2, 136 § 1 k.p.a. poprzez nieuwzględnienie wniosku o dopuszczenie dowodu z zeznań świadka J. G. Naruszenie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c p.p.s.a. w zw. z art. 85, 78 § 2, 136 § 1 k.p.a. poprzez nieuwzględnienie wniosku o przeprowadzenie oględzin lokalu. Naruszenie art. 145 § 1 pkt 1 lit. a w zw. z art. 151 p.p.s.a. poprzez nieuwzględnienie skargi i nieuchylenie zaskarżonych decyzji. Naruszenie art. 35 u.e.l. poprzez jego niewłaściwe zastosowanie i przyjęcie, że skarżący nie mieszka na stałe w przedmiotowym lokalu.

Godne uwagi sformułowania

warunkiem, by pobyt danej osoby uznać za stały, konieczne jest fizycznie zamieszkiwanie pod oznaczonym adresem i jednocześnie wyrażanie woli stałego w nim przebywania, czyli koncentracji spraw życiowych. Niedopełnienie obowiązku wymeldowania się w kontekście warunków uzasadniających przypisywanie określonemu pobytowi charakteru stałego powinno zatem wiązać się z wykazaniem, że osoba zameldowana w miejscu pobytu opuściła je oraz że nie występuje u niej zamiar fizycznego przebywania już w tym miejscu jako miejscu stałego pobytu, to jest koncentrowania w nim swoich dalszych interesów życiowych. Ocena zaistnienia tychże przesłanek powinna mieć na uwadze charakter decyzji o wymeldowaniu, której rozstrzygnięcie wywiera skutki wyłącznie na płaszczyźnie ewidencyjnej, służąc jedynie aktualizacji i doprowadzeniu do wymaganej zgodności pomiędzy rzeczywistym miejscem zamieszkania danej osoby a miejscem jej zameldowania. aby uznać pobyt danej osoby za stały, należy fizycznie zamieszkiwać pod oznaczonym adresem i jednocześnie mieć wolę stałego w tym miejscu przebywania, czyli koncentracji w nim spraw życiowych. Ocena, czy opuszczenie lokalu ma charakter trwały, nie może być oparta na takim rozumieniu trwałości, który stan ten utożsamia z opuszczeniem lokalu prowadzącym do nieposiadania definitywnie z nim już nigdy żadnego związku. Nie powinno ulegać wątpliwości, że interpretacja tego kryterium powinna być nakierowana na nadanie mu takiego znaczenia w kontekście rozważanych okoliczności konkretnej sprawy, które nie będzie godziło w czysto ewidencyjny charakter meldunku, prowadząc do utrzymywania tzw. fikcji meldunkowej, tj. sytuacji, w której strona nie zamieszkująca przez okres kilku lub nawet kilkunastu lat w lokalu, wskazując na łączące ją z nim różnego charakteru więzi, utrzymuje, że jej zamiarem jest w nim stałe przebywanie.

Skład orzekający

Robert Sawuła

przewodniczący

Andrzej Wawrzyniak

sędzia

Grzegorz Antas

sprawozdawca

Informacje dodatkowe

Wartość precedensowa

Siła: Średnia

Powoływalne dla: "Ustalenie kryteriów stałego zamieszkiwania i zamiaru przebywania w kontekście wymeldowania, zwłaszcza w sytuacjach długotrwałego braku fizycznej obecności w lokalu."

Ograniczenia: Orzeczenie dotyczy specyficznej sytuacji faktycznej i interpretacji przepisów ustawy o ewidencji ludności. Nie stanowi przełomu, ale utrwala dotychczasowe stanowisko NSA w kwestii pobytu stałego.

Wartość merytoryczna

Ocena: 5/10

Sprawa dotyczy powszechnego obowiązku meldunkowego i jego konsekwencji, co może być interesujące dla szerszego grona odbiorców, choć sama analiza prawna jest dość techniczna.

Czy po 10 latach nieobecności w mieszkaniu można się z niego wymeldować? NSA wyjaśnia.

Asystent AI dla prawników

Twój asystent do analizy prawnej

Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka ponad 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.

Analiza orzecznictwa i przepisów
Drafting pism i dokumentów
Odpowiedzi na pytania prawne
Pogłębiona analiza z doktryny

Powiązane tematy

Pełny tekst orzeczenia

Oryginał, niezmieniony
II OSK 2000/22 - Wyrok NSA
Data orzeczenia
2025-03-27
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2022-09-08
Sąd
Naczelny Sąd Administracyjny
Sędziowie
Andrzej Wawrzyniak
Grzegorz Antas /sprawozdawca/
Robert Sawuła /przewodniczący/
Symbol z opisem
6050 Obowiązek meldunkowy
Hasła tematyczne
Ewidencja ludności
Sygn. powiązane
III SA/Lu 673/21 - Wyrok WSA w Lublinie z 2022-04-12
Skarżony organ
Wojewoda
Treść wyniku
Oddalono skargę kasacyjną
Powołane przepisy
Dz.U. 2021 poz 510
art. 35
Ustawa z dnia 24 września 2010 r. o ewidencji ludności - t.j.
Dz.U. 2019 poz 2325
art. 145 § 1 pkt 1 lit. c, art. 151
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - t.j.
Dz.U. 2021 poz 735
art. 7,art. 77 § 1,art. 80, art. 75 § 1, art. 78 § 1 i 2, art. 136 § 1
Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego - tekst jedn.
Sentencja
Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący sędzia NSA Robert Sawuła Sędziowie: sędzia NSA Andrzej Wawrzyniak sędzia del. WSA Grzegorz Antas (spr.) Protokolant sekretarz sądowy Aleksandra Zbraniborska po rozpoznaniu w dniu 27 marca 2025 r. na rozprawie w Izbie Ogólnoadministracyjnej skargi kasacyjnej W. T. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Lublinie z dnia 12 kwietnia 2022 r. sygn. akt III SA/Lu 673/21 w sprawie ze skargi W. T. na decyzję Wojewody Lubelskiego z dnia 25 sierpnia 2021 r. nr SO-III.621.1.31.2021.MS w przedmiocie wymeldowania z pobytu stałego oddala skargę kasacyjną.
Uzasadnienie
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie wyrokiem z 12 kwietnia 2022 r., III SA/Lu 673/21 oddalił skargę W. T. na decyzję Wojewody Lubelskiego z 25 sierpnia 2021 r., nr SO-III.621.1.31.2021.MS utrzymującą w mocy decyzję Prezydenta Miasta Lublina z 15 czerwca 2021 r., nr SA-ZW-I.5343.2.401.2020, którą wskazany organ, działając na podstawie art. 35 ustawy z dnia 24 września 2010 r. o ewidencji ludności (Dz. U. z 2021 r. poz. 510 ze zm.), dalej: u.e.l., orzekł na wniosek M. T. o wymeldowaniu W. T. z pobytu stałego w lokalu przy ul. [...] w [...].
W. T. złożył skargę kasacyjną, którą zaskarżył powyższy wyrok w całości, zarzucając Sądowi I instancji, stosownie do art. 174 pkt 1 i 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2022 r. poz. 329 ze zm.), dalej: p.p.s.a., naruszenie przepisów prawa materialnego oraz przepisów postępowania, które mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy, tj.:
1) art. 145 § 1 pkt 1 lit. c p.p.s.a. w zw. z art. 7 i art. 77 § 1 oraz art. 80 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2021 r. poz. 735), dalej: k.p.a., poprzez nierozpatrzenie przez Sąd w sposób wnikliwy i wszechstronny całego materiału dowodowego i w rezultacie nieustalenie, czy powodem wymiany zamków w mieszkaniu przy ul. [...] w [...] nie były kłótnie skarżącego z synem stale tam mieszkającym K. T., a jeżeli tak, to pozwoliłoby to doprowadzić do wniosku, że skoro skarżący kłócił się z synem mieszkającym w tym mieszkaniu, to musiałby tam stale przebywać;
2) art. 145 § 1 pkt 1 lit. c p.p.s.a. w zw. z art. 7 i art. 77 § 1 oraz art. 80 k.p.a. poprzez nierozpatrzenie przez Sąd w sposób wnikliwy i wszechstronny całego materiału dowodowego i w rezultacie niewłaściwe zwrócenie uwagi na wątpliwości dotyczące wiarygodności zeznań świadka D. M. poprzez uznanie, iż świadek wskazując, że nie widział skarżącego 15 lat, chciał uargumentować to, że on tam rzeczywiście nie mieszka, podczas gdy biorąc pod uwagę treść zeznań świadka w korelacji z innymi dowodami, należało się zastanowić, czy świadek rzeczywiście przywiązywał wagę do skarżącego i okoliczności pojawiania oraz jego rzeczywistego wyprowadzenia się z przedmiotowego lokalu, skoro z jego zeznań wynika, że w ciągu 5 pierwszych lat niewidzenia skarżącego, uznawał, że on tam rzeczywiście mieszka;
3) art. 145 § 1 pkt 1 lit. c p.p.s.a. w zw. z art. 7 i art. 77 § 1 oraz art. 80 k.p.a. poprzez nierozpatrzenie przez Sąd w sposób wnikliwy i wszechstronny całego materiału dowodowego i pominięcie zeznań skarżącego, który stwierdził, iż miejscem jego stałego pobytu jest mieszkanie przy ul. [...] w [...], a okoliczność, iż w chwili obecnej tam nie przebywa wynika tylko i wyłącznie z pozbawienia go posiadania przedmiotowej nieruchomości przez żonę M. T. i w rezultacie uznanie, że skarżący nie ma miejsca stałego pobytu w mieszkaniu przy ul. [...] w [...] już od 2010 r.;
4) art. 145 § 1 pkt 1 lit. c p.p.s.a. w zw. z art. 7 i art. 77 § 1 oraz art. 80 k.p.a. poprzez nierozpatrzenie przez Sąd w sposób wnikliwy i wszechstronny całego materiału dowodowego i dokonanie oceny w sposób wybiórczy w oparciu jedynie o zeznania wnioskodawczyni M. T. i zawnioskowanych przez nią świadków w zakresie ustalenia, że skarżący już od 2010 r. nie mieszka w przedmiotowym lokalu, pomimo że z innych środków dowodowych wynika, iż powodem zmiany zamków w przedmiotowym lokalu mającej miejsce w 2020 r. był zamiar uniknięcia kłótni skarżącego z synem K. T., co oznacza, że skarżący mieszkał w przedmiotowym lokalu po 2010 r.;
5) art. 145 § 1 pkt 1 lit. c p.p.s.a. w zw. z art. 7 i art. 77 § 1 oraz art. 80 k.p.a. poprzez nierozpatrzenie przez Sąd w sposób wnikliwy i wszechstronny całego materiału dowodowego i uznanie, że wniesienie przez skarżącego pozwu o przywrócenie posiadania przedmiotowego lokalu nie miało wpływu na ustalenie, że wyprowadził się on na stałe już w 2010 r., skoro wystąpił z nim dopiero w 2020 r., podczas gdy wystąpienie z pozwem dopiero w 2020 r. było odpowiedzią na wymianę zamków w przedmiotowym lokalu i pozbawienie skarżącego jego posiadania, a skarżący wcześniej nie miał podstaw występowania do Sądu, ponieważ zawsze dobrowolnie korzystał z przedmiotowego lokalu i posiadał do niego klucze;
6) art. 145 § 1 pkt 1 lit. c p.p.s.a. w zw. z art. 75 § 1 w zw. z art. 78 § 1 i 2 w zw. z art. 136 § 1 k.p.a. poprzez uznanie za bezpodstawny zarzutu skarżącego co do nieuwzględnienia wniosku skarżącego o dopuszczenie dowodu z zeznań świadka J. G., pomimo że skarżący wyjaśnił konieczność powołania świadka dopiero na tym etapie postępowania, a okoliczności na jakie miał być przesłuchany świadek byłyby istotne dla rozstrzygnięcia niniejszego postępowania, gdyż wykazałyby, że skarżący stale przebywał w mieszkaniu przy ul. [...] w [...] do czasu pozbawienia go przez żonę posiadania tego lokalu;
7) art. 145 § 1 pkt 1 lit. c p.p.s.a. w zw. z art. 85 w zw. z art. 78 § 2 w zw. z art. 136 § 1 k.p.a. poprzez uznanie za bezpodstawny zarzutu skarżącego co do nieuwzględnienia wniosku o przeprowadzenie oględzin w mieszkaniu przy ul. [...] w [...] z powodu nieprzydatności dla rozstrzygnięcia, podczas gdy oględziny przedmiotowej nieruchomości pozwoliłyby ustalić, czy w przedmiotowym mieszkaniu znajdują się rzeczy skarżącego, w szczególności majtki, skarpetki uprawniające do uznania, że przebywa on stale w przedmiotowym mieszkaniu, pomimo chwilowych trudności związanych z uzyskaniem do niego dostępu;
8) art. 145 § 1 pkt 1 lit. a w zw. z art. 151 p.p.s.a. poprzez nieuwzględnienie skargi i nieuchylenie zaskarżonych decyzji, pomimo że zachodziły podstawy do jej uwzględnienia w konsekwencji całkowicie dowolnego ustalenia, że skarżący na stałe wyprowadził się z przedmiotowego lokalu w 2010 r., pomimo iż ustalenia te zostały poparte jedynie dowodami z zeznań osób, które pozostają w konflikcie ze skarżącym, syna K. T. i żony M. T. i są całkowicie nie do pogodzenia z okolicznością, iż skarżący wniósł do Sądu pozew o przywrócenie posiadania, czym zareagował na wymianę zamków i pozbawienie go posiadania lokalu dopiero w 2020 r., co czyni jednocześnie niezasadnym stwierdzenie, że skarżący opuścił przedmiotowy lokal na stałe;
9) art. 35 u.e.l. poprzez jego niewłaściwe zastosowanie i przyjęcie, że skarżący nie mieszka na stałe w mieszkaniu przy ul. [...] w [...] i w związku z tym należy go wymeldować, pomimo iż z okoliczności niniejszej sprawy wynika, że organy I i II instancji nie wykazały, że skarżący opuścił na stałe miejsce pobytu w przedmiotowym lokalu.
Z uwagi na powyższe zarzuty skarżący kasacyjnie wniósł o uchylenie zaskarżonego wyroku w całości i rozpoznanie skargi skutkujące uchyleniem w całości zaskarżonej decyzji Wojewody Lubelskiego i poprzedzającej ją decyzji Prezydenta Miasta Lublina, ewentualnie uchylenie zaskarżonego wyroku i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania Sądowi I instancji, a także zasądzenie kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa procesowego.
W odpowiedzi na skargę kasacyjną uczestnik postępowania M. T. wniosła o jej oddalenie w całości.
Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:
Przeprowadzając kontrolę instancyjną zaskarżonego wyroku, przypomnieć należy, że zgodnie z art. 183 § 1 p.p.s.a. Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej, bierze jednak z urzędu pod rozwagę nieważność postępowania, której przesłanki enumeratywnie wymienione w art. 183 § 2 p.p.s.a. w niniejszej sprawie nie występują. Oznacza to, że przytoczone w skardze kasacyjnej przyczyny wadliwości prawnej zaskarżonego wyroku determinują zakres kontroli dokonywanej przez Naczelny Sąd Administracyjny.
Oceniając w tak zakreślonych granicach skargę kasacyjną wniesioną w niniejszej sprawie, należy stwierdzić, że nie została ona oparta przez skarżącego kasacyjnie na uzasadnionych podstawach.
Przedmiotem oceny Sądu I instancji była decyzja Wojewody Lubelskiego, którą organ odwoławczy utrzymał w mocy decyzję Prezydenta Miasta Lublina orzekającą o wymeldowaniu skarżącego z pobytu stałego w lokalu przy ul. [...] w [...]. Podstawę działania organu we wskazanej formie prawnej stanowił art. 35 u.e.l., zgodnie z którym organ wydaje z urzędu lub na wniosek właściciela lub podmiotów wskazanych w art. 28 ust. 2 u.e.l., decyzję w sprawie wymeldowania obywatela polskiego, który opuścił miejsce pobytu stałego albo opuścił miejsce pobytu czasowego przed upływem deklarowanego okresu pobytu i nie dopełnił obowiązku wymeldowania się. W myśl art. 25 ust. 1 u.e.l., pobytem stałym jest zamieszkanie w określonej miejscowości pod oznaczonym adresem z zamiarem stałego przebywania.
W świetle powyższej regulacji nie może budzić wątpliwości wniosek, że warunkiem, by pobyt danej osoby uznać za stały, konieczne jest fizycznie zamieszkiwanie pod oznaczonym adresem i jednocześnie wyrażanie woli stałego w nim przebywania, czyli koncentracji spraw życiowych. Niedopełnienie obowiązku wymeldowania się w kontekście warunków uzasadniających przypisywanie określonemu pobytowi charakteru stałego powinno zatem wiązać się z wykazaniem, że osoba zameldowana w miejscu pobytu opuściła je oraz że nie występuje u niej zamiar fizycznego przebywania już w tym miejscu jako miejscu stałego pobytu, to jest koncentrowania w nim swoich dalszych interesów życiowych. Przy czym tego rodzaju zamiar wskazywać powinien na cechującą decyzję o opuszczeniu miejsca dotychczasowego przebywania trwałość i zasadniczo jej dobrowolność (por. wyrok NSA z 18 maja 2021 r., II OSK 2606/18; wyrok NSA z 23 kwietnia 2020 r., II OSK 1739/19; wyrok NSA z 12 marca 2020 r., II OSK 227/19; wyrok NSA z 8 stycznia 2020 r.; II OSK 380/18; wyrok NSA z 23 maja 2019 r., II OSK 1354/19). Ocena zaistnienia tychże przesłanek powinna mieć na uwadze charakter decyzji o wymeldowaniu, której rozstrzygnięcie wywiera skutki wyłącznie na płaszczyźnie ewidencyjnej, służąc jedynie aktualizacji i doprowadzeniu do wymaganej zgodności pomiędzy rzeczywistym miejscem zamieszkania danej osoby a miejscem jej zameldowania. Porządkowy charakter ww. decyzji potwierdza dyspozycja art. 28 ust. 4 u.e.l., zgodnie z którym zameldowanie na pobyt stały (lub czasowy) służy wyłącznie celom ewidencyjnym i ma na celu potwierdzenie faktu pobytu osoby w miejscu, w którym się zameldowała.
W kontrolowanym postępowaniu w sprawie o wymeldowanie skarżącego spornością nie został objęty sposób rozumienia art. 35 u.e.l., któremu Sąd I instancji w ślad za jednolitym orzecznictwem sądowoadministracyjnym nadał wskazane wyżej znaczenie normatywne, ile zgromadzony materiał dowodowy, który w ocenie skarżącego nie został należycie rozpatrzony, przez co nie można za trafny uznać wniosku o dobrowolnym opuszczeniu przez stronę na stałe lokalu nr [...] przy ul. [...] w [...], na którym zdecydował się oprzeć Sąd I instancji. Naczelny Sąd Administracyjny tak sformułowanego zarzutu, jak i argumentacji go wspierającej jednakże nie podziela, albowiem uznaje, że zastosowaniu w sprawie art. 35 u.e.l. nie towarzyszyło dopuszczenie się przez organ uchybień procesowych na płaszczyźnie wyjaśnienia stanu faktycznego sprawy, które ważyłyby na jej wyniku.
Zgodnie z ogólnymi zasadami postępowania administracyjnego, znajdującymi bezpośrednie zastosowanie w postępowaniu prowadzonym przez organ meldunkowy na podstawie ww. przepisów u.e.l., organ administracji powinien podjąć kroki niezbędne do dokładnego ustalenia stanu faktycznego oraz do załatwienia sprawy, mając na względzie interes społeczny i słuszny interes stron (art. 7 k.p.a.). Organ jest obowiązany w sposób wyczerpujący zebrać i rozpatrzyć cały materiał dowodowy (art. 77 § 1 k.p.a.). Na podstawie całokształtu materiału dowodowego w dalszej kolejności ocenić, czy okoliczności istotne z punktu widzenia stosowanych przepisów prawa materialnego zostały udowodnione (art. 80 k.p.a.). Obowiązek rozpatrzenia całego materiału dowodowego jest ściśle powiązany z zasadą swobodnej oceny dowodów. Rozstrzygnięcie sporu, czy wnioski wynikające ze zgromadzonego materiału dowodowego znajdują w nim swoją podstawę, powinno mieć na uwadze ocenę tego, czy przyjęte przez organ ustalenia opierają się na dowodach zgromadzonych w aktach sprawy, zostały one skonfrontowane ze sobą, organ dokonał oceny ich znaczenia i wartości dla toczącej się sprawy, wyprowadzając z nich wnioski, którym nie można zarzucić sprzeczności z zasadami wiedzy, regułami logiki dotyczącymi wnioskowania, a także zasadami doświadczenia życiowego.
W okolicznościach kontrolowanej sprawy zebrany materiał zasadnie został uznany przez Sąd I instancji za wystarczający do wydania zaskarżonej decyzji i taka ocena Sądu nie uchybia powołanym w skardze kasacyjnej przepisom (art. 145 § 1 pkt 1 lit. c p.p.s.a. w zw. z art. 7 i art. 77 § 1 oraz art. 80 k.p.a.). Jak to zostało już zauważone, aby uznać pobyt danej osoby za stały, należy fizycznie zamieszkiwać pod oznaczonym adresem i jednocześnie mieć wolę stałego w tym miejscu przebywania, czyli koncentracji w nim spraw życiowych. W kontrolowanej sprawie niewątpliwie tego rodzaju stan rzeczy nie zaistniał, Sąd I instancji, podzielając ustalenia Wojewody Lubelskiego, trafnie bowiem kluczowe znaczenie przypisał faktowi trwałego skoncentrowania przez skarżącego swojego życia poza lokalem przy ul. [...] w [...]. Ze zgromadzonego materiału dowodowego jednoznacznie wynika, że skarżący od około 2010 r. w nim nie przebywa, przy czym brak jest powodów, by uznać, iż jego opuszczenie nie miało charakteru dobrowolnego. Stałe zamieszkiwanie poza wskazanym lokalem przez tak długi czas, zdaniem Naczelnego Sądu Administracyjnego, świadczy bezsprzecznie o niedopełnieniu przez skarżącego obowiązku wymeldowania się, ponieważ znajdujący się na osiedlu [...] w [...] ww. lokal nie mógł w okolicznościach faktycznych sprawy być traktowany jako miejsce pobytu stałego skarżącego tylko z tego powodu, że skarżący sporadycznie (krótkotrwale) pojawiał się w nim.
Ocena, czy opuszczenie lokalu ma charakter trwały, nie może być oparta na takim rozumieniu trwałości, który stan ten utożsamia z opuszczeniem lokalu prowadzącym do nieposiadania definitywnie z nim już nigdy żadnego związku (por. wyrok NSA z 7 lutego 2024 r., II OSK 2208/22; wyrok NSA z 9 stycznia 2024 r., II OSK 1954/22). Nie powinno ulegać wątpliwości, że interpretacja tego kryterium powinna być nakierowana na nadanie mu takiego znaczenia w kontekście rozważanych okoliczności konkretnej sprawy, które nie będzie godziło w czysto ewidencyjny charakter meldunku, prowadząc do utrzymywania tzw. fikcji meldunkowej, tj. sytuacji, w której strona nie zamieszkująca przez okres kilku lub nawet kilkunastu lat w lokalu, wskazując na łączące ją z nim różnego charakteru więzi, utrzymuje, że jej zamiarem jest w nim stałe przebywanie.
Tak tymczasem właśnie należy postrzegać sytuację skarżącego. Spójne z przyjęciem, że skarżący trwale zorganizował swoje centrum życiowe w [...] było bowiem uznawanie, iż nie stanowią przeszkody do wymeldowania skarżącego jego wizyty w lokalu, których termin pokrywał się z datą dokonywanego przez Policję w trybie przepisów ustawy z dnia 21 maja 1999 r. o broni i amunicji (Dz. U. z 2020 r. poz. 955) sprawdzania warunków i sposobu przechowywania broni i amunicji, wobec niedokonania w rejestrze przez skarżącego jako posiadacza pozwolenia na broń zmiany miejsca stałego pobytu. Podobnie mógł tłumaczyć odwiedzanie ww. miejsca, niepozostający jednakże formą przebywaniu w nim, fakt zamieszkiwania w tym lokalu syna skarżącego (K. T.), z którym skarżący, jak deklarował, pomimo pojawiających się konfliktów, chciał jako rodzic utrzymywać dalszy prawidłowy bliski kontakt. Ujawniona przez skarżącego wola trwałego zorganizowania swojego centrum życiowego w innym miejscu, którego wyrazem było przyznanie się do – jak to określa skarga kasacyjna - "pomieszkiwania" w innych nieruchomościach znajdujących się w "innych lokalizacjach", o które skarżący zobowiązany był "dbać" (s. 7 skargi kasacyjnej), oznacza, iż skarżący wyzbył się zamiaru stałego przebywania w przedmiotowym lokalu.
Brak jest podstaw, zdaniem Naczelnego Sądu Administracyjnego, by nieprzebywanie w nim strony mogło być łączone z innymi powodami, w tym w szczególności z "utrudnianiem korzystania z mieszkania" wywołanym wymianą zamków w drzwiach. Przyjmowane w skardze kasacyjnej wnioskowanie, że wymiana zamków była spowodowana częstymi kłótniami skarżącego z mieszkającym w lokalu synem, a te nie mogłyby zaistnieć, gdyby skarżący w tym samym lokalu również nie zamieszkiwał, opiera się na błędnym założeniu, iż wskazany skutek może być wywołany wyłącznie podaną przez skarżącego przyczyną. Zapatrywanie strony pomija, że podłożem konfliktów nie jest wyłącznie wspólne długotrwałe przebywanie (zamieszkiwanie) ze sobą osób, ale wywoływać je mogą również krótkotrwałe nieregularne ich interakcje, które gdy mają charakter nieoczekiwany lub niepożądany w ocenie którejś z osób, sprzyjają powstawaniu pomiędzy nimi nieporozumień.
Przypomnienia wymaga, że okoliczność niezamieszkiwania skarżącego w lokalu, z którego został on wymeldowany zaskarżoną decyzją, potwierdzili poza wnioskodawczynią, do której tenże lokal należy, i synem skarżącego w tym lokalu mieszkającym, świadkowie, którzy złożyli w tym przedmiocie spójne zeznania, tj. A. M. (protokół zeznań, k. 9 akt adm.), A. C. (protokół zeznań, k. 10 akt adm.), W. S. (protokół przesłuchania, k. 39 akt adm.) oraz D. M. (protokół przesłuchania, k. 37 akt adm.). Trudno mówić o niezwróceniu przez Sąd I instancji uwagi na wątpliwości dotyczące wiarygodności tego ostatniego świadka. Wskazanie, że skarżący zamieszkiwał w lokalu nr [...], ale "mogło to być około 15 lat temu" wraz z uwagą, iż świadek nie wie, czy by jeszcze poznał skarżącego, nie stanowi ani o złożeniu przez D. M. zeznań niespójnych z zeznaniami pozostałych świadków, ani nie daje podstaw do kwalifikowania ich jako obarczonych zniekształceniem wynikającym z wystąpienia u zeznającego problemów poznawczych (błędów pamięci).
Sąd I instancji trafnie zauważył, że fakt zerwania przez skarżącego związków ze wskazanym lokalem i niekoncentrowanie w nim swoich spraw życiowych znajdował potwierdzenie również w innych źródłach dowodowych, których rozważenie nie pozwalało potwierdzić wyjaśnień skarżącego akcentujących niezaistnienie w rozpatrywanej sprawie przesłanek wymeldowania. Sąd I instancji trafnie przy tym uznał, że okoliczność sporu posesoryjnego, gdyby taki miał się toczyć przed sądem powszechnym, a na to wskazywały wyjaśnienia skarżącego, podlega każdorazowo ocenie organów w toku postępowania o wymeldowanie i stanowi element stanu faktycznego, który organ powinien wziąć pod uwagę przy ocenie zaistnienia przesłanek z art. 35 u.e.l., nie zaś traktować takiej okoliczności jako przesądzającej w sprawie (por. wyrok NSA z 13 grudnia 2022 r., II OSK 2075/21).
Na uwzględnienie nie zasługiwał zarzut naruszenia art. 145 § 1 pkt 1 lit. c p.p.s.a. w zw. z art. 75 § 1, art. 78 § 1 i 2 oraz art. 85 w zw. z art. 136 § 1 k.p.a., mający przejawiać się w nieuwzględnieniu wniosku skarżącego o przeprowadzenie oględzin lokalu przy ul. [...] w [...] oraz wniosku o dopuszczenie dowodu z zeznań świadka.
Sąd I instancji prawidłowo przyjął, że uprawnienie strony do zgłoszenia żądania przeprowadzenia dowodu podlega dopuszczalnym prawem ograniczeniom, które pod względem celowości i konieczności zapewnienia szybkości postępowania organ powinien każdorazowo rozważyć, zwłaszcza w sytuacji, gdy nie ma dostatecznych argumentów przemawiających za zakwestionowaniem dotychczasowych ustaleń poczynionych w sprawie. Sam fakt, że organ nie przeprowadził wszystkich dowodów zawnioskowanych przez skarżącego nie świadczy jeszcze, że postępowanie wyjaśniające zostało przeprowadzone nierzetelnie, gdy okoliczności istotne dla rozstrzygnięcia sprawy zostały ustalone definitywnie na podstawie pozostałych zgromadzonych w sprawie dowodów, a ogólnikowa, polemiczna argumentacja strony skarżącej przedstawiona w uzasadnieniu skargi kasacyjnej akcentująca, że przeprowadzenie oględzin potwierdziłoby fakt przechowywania w lokalu rzeczy należących do skarżącego, nie daje podstaw do zakwestionowania kierunku wydanego rozstrzygnięcia. W dotychczasowym orzecznictwie trafnie wskazuje się, że w sprawach dotyczących wymeldowania przeprowadzanie dowodu z oględzin lokalu nie jest obligatoryjne, a sam fakt znajdowania się w lokalu rzeczy należących do osoby, której przypisywane jest naruszenie obowiązku wymeldowania, nie jest wystarczający, by uznać go za równoważny zamieszkiwaniu przez tę osobę w omawianym miejscu z zamiarem stałego przebywania (por. wyrok NSA z 5 czerwca 2023 r., II OSK 527/22).
Działaniu polegającemu na "odstąpieniu" Wojewody Lubelskiego od przesłuchania świadka J. G. w toku postępowania odwoławczego nie można przypisać błędu, jeżeli w odwołaniu od decyzji Prezydenta Miasta Lublina z 15 czerwca 2021 r. skarżący jednoznacznie wskazał, że "[n]ie powołuje żadnych świadków" (s. 7 odwołania, k. 158 akt adm.). Relacje zachodzące pomiędzy małżonką skarżącego a J. G., który miał być przez nią namawiany do nieskładania zeznań w razie, gdyby skarżący o to go poprosił – jak sytuację tę opisuje odwołujący - nie stanowią okoliczności mającej znaczenie dla sprawy.
W tych warunkach nie zasługiwał na uwzględnienie zarzut naruszenia przez Sąd I instancji art. 151 p.p.s.a., skoro przyjęte w postępowaniu ustalenia nakazywały Sądowi orzec o oddaleniu wniesionej przez skarżącego skargi.
Mając na uwadze powyższe, Naczelny Sąd Administracyjny na podstawie art. 184 p.p.s.a. orzekł, jak w sentencji.

Potrzebujesz pomocy prawnej?

Asystent AI przeanalizuje Twoje pytanie w oparciu o orzecznictwo, przepisy i doktrynę — jak rozmowa z ekspertem.

Zadaj pytanie Asystentowi AI