II OSK 1986/22
Podsumowanie
Przejdź do pełnego tekstuNSA oddalił skargę kasacyjną obywatela Ukrainy, który kwestionował decyzję o zobowiązaniu do powrotu i zakazie wjazdu, mimo że powoływał się na konflikt zbrojny i prawo rodzinne.
Skarżący kasacyjnie obywatel Ukrainy domagał się uchylenia decyzji o zobowiązaniu do powrotu i zakazie wjazdu na terytorium RP, argumentując m.in. zagrożeniem życia w związku z konfliktem zbrojnym oraz naruszeniem prawa do życia rodzinnego. Naczelny Sąd Administracyjny oddalił skargę, uznając, że choć konflikt zbrojny może uzasadniać udzielenie ochrony, to nie wyłącza możliwości oceny sytuacji prawnej skarżącego w oparciu o przepisy obowiązujące w momencie wydania decyzji. Sąd podkreślił, że prawo rodzinne nie zostało naruszone, gdyż kontakty z córkami były sporadyczne, a obowiązek alimentacyjny mógł być realizowany z zagranicy.
Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznał skargę kasacyjną V.R., obywatela Ukrainy, od wyroku WSA w Warszawie, który oddalił jego skargę na decyzję Szefa Urzędu do Spraw Cudzoziemców o zobowiązaniu do powrotu i zakazie wjazdu na terytorium RP. Skarżący powoływał się na naruszenie przepisów prawa materialnego, w tym art. 348 pkt 1 u.c. poprzez niezastosowanie zgody na pobyt ze względów humanitarnych w związku z konfliktem zbrojnym na Ukrainie, a także naruszenie art. 8 EKPC i prawa do życia rodzinnego. NSA oddalił skargę kasacyjną. Sąd wskazał, że choć konflikt zbrojny może uzasadniać udzielenie ochrony uzupełniającej lub zgody na pobyt ze względów humanitarnych, to nie wyłącza możliwości oceny sytuacji prawnej skarżącego w oparciu o przepisy obowiązujące w momencie wydania decyzji. Podkreślono, że prawo do życia rodzinnego nie zostało naruszone, gdyż skarżący nie prowadził intensywnego życia rodzinnego w Polsce, a jego kontakty z córkami były sporadyczne, a obowiązek alimentacyjny mógł być realizowany z zagranicy. Sąd zaznaczył, że zmiana okoliczności faktycznych po wydaniu decyzji (jak wybuch konfliktu) może być podstawą do wszczęcia odrębnego postępowania, ale nie wpływa na ocenę legalności zaskarżonego wyroku w postępowaniu kasacyjnym.
Asystent AI do analizy prawnej
Przeanalizuj tę sprawę w kontekście orzecznictwa, przepisów i doktryny. Uzyskaj pogłębioną analizę, projekt pisma lub odpowiedź na pytanie prawne.
Zagadnienia prawne (3)
Odpowiedź sądu
Nie, jeśli kontakty rodzinne są sporadyczne, a obowiązek alimentacyjny może być realizowany z zagranicy, a waga popełnionego przestępstwa (udział w zorganizowanej grupie przestępczej) przemawia za ochroną porządku publicznego.
Uzasadnienie
Sąd ocenił, że skarżący nie prowadził intensywnego życia rodzinnego w Polsce, a jego relacje z córkami były ograniczone. Waga popełnionego przestępstwa i interes państwa w ochronie porządku publicznego przeważają nad interesem skarżącego w utrzymaniu więzi rodzinnych w Polsce.
Rozstrzygnięcie
Decyzja
odrzucono_skargę
Przepisy (30)
Główne
u.c. art. 302 § ust. 1 pkt 7
Ustawa o cudzoziemcach
Pomocnicze
u.c. art. 348 § pkt 2
Ustawa o cudzoziemcach
u.c. art. 348 § pkt 1 lit. a-d
Ustawa o cudzoziemcach
u.c. art. 303 § ust. 1
Ustawa o cudzoziemcach
u.c. art. 310 § ust. 1 pkt 1
Ustawa o cudzoziemcach
u.c. art. 318 § ust. 1
Ustawa o cudzoziemcach
u.c. art. 315 § ust. 1
Ustawa o cudzoziemcach
u.c. art. 319 § pkt 3
Ustawa o cudzoziemcach
u.c. art. 100 § ust. 1 pkt. 2
Ustawa o cudzoziemcach
u.c. art. 356 § ust. 1 pkt 1 i 2
Ustawa o cudzoziemcach
u.c. art. 356 § ust. 2
Ustawa o cudzoziemcach
u.c. art. 330 § ust. 1 pkt 4
Ustawa o cudzoziemcach
k.p.a. art. 61a § § 1
Kodeks postępowania administracyjnego
k.p.a. art. 7
Kodeks postępowania administracyjnego
k.p.a. art. 77 § § 1
Kodeks postępowania administracyjnego
k.p.a. art. 84 § § 1
Kodeks postępowania administracyjnego
k.p.a. art. 80
Kodeks postępowania administracyjnego
k.c. art. 25
Kodeks cywilny
k.k. art. 258 § § 1
Kodeks karny
Ustawa o udzielaniu cudzoziemcom ochrony na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej art. 15 § pkt 3
Ustawa o udzielaniu cudzoziemcom ochrony na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej art. 303 § ust. 1 pkt 1
Ustawa o udzielaniu cudzoziemcom ochrony na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej art. 306 § pkt 1
Ustawa o udzielaniu cudzoziemcom ochrony na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej art. 351 § pkt 1
Ustawa o udzielaniu cudzoziemcom ochrony na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej art. 356 § ust. 1 pkt 1 i 2
Ustawa o udzielaniu cudzoziemcom ochrony na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej art. 356 § ust. 2
p.p.s.a. art. 183 § § 1
Ustawa Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
p.p.s.a. art. 183 § § 2
Ustawa Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
p.p.s.a. art. 174 § pkt 2
Ustawa Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
p.p.s.a. art. 184
Ustawa Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
p.p.s.a. art. 182 § § 2
Ustawa Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
Argumenty
Odrzucone argumenty
Naruszenie art. 348 pkt 1 lit. a-d u.c. poprzez niezastosowanie zgody na pobyt ze względów humanitarnych w związku z konfliktem zbrojnym na Ukrainie. Naruszenie art. 8 ust. 1 EKPC w zw. z art. 303 ust. 1 i art. 348 pkt 2 u.c. poprzez niezastosowanie i naruszenie prawa do życia rodzinnego i prywatnego.
Godne uwagi sformułowania
Okoliczność wybuchu konfliktu zbrojnego zagrażającego osobom cywilnym ze względu na masową przemoc powiązać należy z przesłanką udzielenia cudzoziemcowi ochrony uzupełniającej. Wymóg zapewnienia cudzoziemcowi na podstawie ww. przepisu w sprawie udzielenia ochrony międzynarodowej skutecznego środka zaskarżenia umożliwiającego pełne rozpatrzenie ex nunc zarówno okoliczności faktycznych, jak i kwestii prawnych odnosi się przy tym wyłącznie do postępowania odwoławczego toczącego się przed sądem pierwszej instancji. W ślad za stwierdzeniem, że skarżący został prawomocnie skazany za przestępstwo udziału w zorganizowanej grupie przestępczej, dokonane ustalenia odnoszące się do stanu cywilnego wskazywały na to, że cudzoziemiec jest osobą rozwiedzioną. Ocena prawna Sądu I instancji wiąże się z wadliwym zastosowaniem prawa materialnego (art. 8 ust. 1 EKPC w zw. z art. 303 ust. 1 i art. 348 pkt 2 u.c.), jeżeli wniosek taki jest wyprowadzany z oceny stanu faktycznego, który skarżący we własnym zakresie uznaje za prawidłowy, a zatem odpowiadający zaistniałemu w sprawie, niemniej nie znajduje to podstawy w treści zaskarżonego wyroku.
Skład orzekający
Jerzy Siegień
przewodniczący
Małgorzata Miron
członek
Grzegorz Antas
sprawozdawca
Informacje dodatkowe
Wartość precedensowa
Siła: Wysoka
Powoływalne dla: "Interpretacja przepisów dotyczących zobowiązania do powrotu cudzoziemców w kontekście konfliktu zbrojnego, prawa do życia rodzinnego oraz zasad postępowania kasacyjnego."
Ograniczenia: Orzeczenie dotyczy specyficznej sytuacji skarżącego i jego relacji rodzinnych, a także specyfiki postępowania kasacyjnego w kontekście zmian faktycznych po wydaniu wyroku sądu I instancji.
Wartość merytoryczna
Ocena: 7/10
Sprawa dotyczy ważnych kwestii prawnych związanych z prawami cudzoziemców, konfliktem zbrojnym i prawem rodzinnym, co czyni ją interesującą dla prawników specjalizujących się w prawie imigracyjnym i administracyjnym.
“Konflikt zbrojny a prawo do pozostania w Polsce: NSA rozstrzyga losy cudzoziemca skazanego za przestępstwo.”
Twój asystent do analizy prawnej
Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka ponad 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.
Powiązane tematy
Pełny tekst orzeczenia
Oryginał, niezmienionyII OSK 1986/22 - Wyrok NSA Data orzeczenia 2023-02-07 orzeczenie prawomocne Data wpływu 2022-09-08 Sąd Naczelny Sąd Administracyjny Sędziowie Grzegorz Antas /sprawozdawca/ Jerzy Siegień /przewodniczący/ Małgorzata Miron Symbol z opisem 6272 Wizy, zezwolenie na zamieszkanie na czas oznaczony, na osiedlenie się, wydalenie z terytorium Rzeczypospolitej Polskiej Hasła tematyczne Cudzoziemcy Skarżony organ Szef Urzędu do Spraw Cudzoziemców Treść wyniku Oddalono skargę kasacyjną Powołane przepisy Dz.U. 2020 poz 35 art. 303 ust. 1 i art. 348 pkt 2, art. 348 pkt 1 lit. a-d Ustawa z dnia 12 grudnia 2013 r. o cudzoziemcach - t.j. Sentencja Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: sędzia NSA Jerzy Siegień Sędziowie: sędzia NSA Małgorzata Miron sędzia del. WSA Grzegorz Antas (spr.) po rozpoznaniu w dniu 7 lutego 2023 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Ogólnoadministracyjnej skargi kasacyjnej V.R. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 18 lutego 2022 r. sygn. akt IV SA/Wa 1746/21 w sprawie ze skargi V.R. na decyzję Szefa Urzędu do Spraw Cudzoziemców z dnia 8 września 2021 r. nr DL.WIPO.412.397.2021/ERe w przedmiocie zobowiązania do powrotu oraz zakazu ponownego wjazdu na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej i innych państw z obszaru Schengen oddala skargę kasacyjną. Uzasadnienie Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie wyrokiem z 18 lutego 2022 r., IV SA/Wa 1746/21 oddalił skargę V.D. na decyzję Szefa Urzędu do Spraw Cudzoziemców (dalej: SUdSC) z 8 września 2021 r. nr DL.WIPO.412.397.2021/ERe w przedmiocie zobowiązania do powrotu oraz zakazu ponownego wjazdu na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej i innych państw z obszaru Schengen. W odniesieniu do ustaleń faktycznych i prawnych, które stały za wydanym orzeczeniem, Sąd I instancji stwierdził, że Komendant Placówki Straży Granicznej w G. (dalej: KPSG) decyzją z 23 marca 2021 r. nr MO-GK/042/D-ZDP/2021, działając na podstawie art. 302 ust. 1 pkt 7, art. 310 ust. 1 pkt 1, art. 318 ust. 1 w zw. z art. 315 ust. 1 oraz art. 319 pkt 3 ustawy z dnia 12 grudnia 2013 r. o cudzoziemcach (Dz. U. z 2020 r. poz. 35 ze zm.), dalej: u.c., orzekł o zobowiązaniu V.R. obywatela Ukrainy, do powrotu w terminie 15 dni od dnia doręczenia decyzji i zakazie ponownego wjazdu na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej i innych państw obszaru Schengen na okres 3 lat. Uzasadniając powyższą decyzję, organ wyjaśnił, że funkcjonariusze Placówki Straży Granicznej w G. podczas dokonywanej 9 lutego 2021 r. kontroli legalności pobytu cudzoziemca stwierdzili, iż jego dane osobowe zostały umieszczone w wykazie osób niepożądanych na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej. Przyczyną rejestracji wpisu było popełnienie przez cudzoziemca przestępstwa, za który został prawomocnie skazany na karę pozbawienia wolności w zawieszeniu na okres próby 3 lat oraz karę grzywny w wysokości 60 stawek dziennych po 100 złotych każda. Decyzją z 22 lutego 2021 r. Wojewoda Pomorski w wyniku rozpatrzenia wniosku cudzoziemca odmówił mu udzielenia zezwolenia na pobyt czasowy i pracę w związku z wystąpieniem przesłanki wymienionej w art. 100 ust. 1 pkt. 2 u.c. Uwzględnienie wskazanego stanu faktycznego, zdaniem KPSG, nakazywało uznać, że w sprawie zaistniały warunki, o których mowa w art. 302 ust. 1 pkt 7 u.c., nakazujące zobowiązać cudzoziemca do powrotu oraz zakazać mu ponownego wjazdu na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej i innych państw z obszaru Schengen. KPSG przyjął, że przesłanki negatywne do wydania przedmiotowej decyzji nie występują, w szczególności, wbrew odmiennej ocenie cudzoziemca, nie można mówić o tym, że decyzja zobowiązująca do powrotu przyczyni się do naruszenia praw cudzoziemca chronionych przez art. 348 pkt 2 u.c. Organ zauważył, że cudzoziemiec jest ojcem dwóch córek: R.R. (ur. w 2004 r.) oraz K.R. (ur. 2009 r.), które mieszkają wraz z jego byłą żoną w S. Na ocenę podstaw udzielenia cudzoziemcowi zgody na pobyt ze względów humanitarnych ma wpływ sporadyczny jego kontakt z córkami, cudzoziemiec na co dzień mieszka i pracuje bowiem w G., oddalonym ponad 500 kilometrów od miejsca zamieszkania swoich dzieci, widując się z nimi, jak zeznał podczas przesłuchania, raz na 2 lub 3 miesiące. Świadomy wybór miejsca stanowiącego centrum życia, który prowadzi do osłabienia rzeczywistych więzi rodzinnych z córkami, świadczy, zdaniem KPSG, o niewielkim stopniu zażyłości w relacji z dziećmi. W toku postępowania odwoławczego SUdSC decyzją z 6 września 2021 r. uchylił decyzję KPSG w części dotyczącej określenia terminu dobrowolnego powrotu i orzekł w tym zakresie ponownie, utrzymując w mocy decyzję organu I instancji w pozostałej części. Organ odwoławczy podzielił stanowisko organu I instancji, zgodnie z którym okoliczność figurowania danych odwołującego w wykazie cudzoziemców, których pobyt na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej jest niepożądany, wyczerpuje przesłankę wymienioną w art. 302 ust. 1 pkt 7 u.c. Wpis w wykazie został dokonany w związku z wyrokiem Sądu Okręgowego w [...] II Wydział Karny z 14 maja 2019 r., [...] K 86/17 skazującego cudzoziemca za czyn z art. 258 § 1 ustawy z dnia 6 czerwca 1997 r. Kodeks karny (Dz. U. z 2018 r. poz.1600 ze zm.), dalej: k.k. Wyrok ten stał się prawomocny 23 stycznia 2020 r., a wpis w wykazie widnieje z terminem obowiązywania do 22 stycznia 2023 r. Organ odwoławczy stwierdził, że w sprawie nie zachodzi przesłanka z art. 348 pkt 2 i 3 u.c., albowiem, co prawda, z zeznań oraz treści odwołania cudzoziemca wynika, iż na terenie Polski przebywają dwie jego córki, jednak nie prowadzi on z nimi wspólnego życia rodzinnego. SUdSC wyjaśnił, że wyjazd cudzoziemca z Polski nie jest jednoznaczny z zerwaniem kontaktów z córkami. Nic nie stoi na przeszkodzie, aby cudzoziemiec utrzymywał kontakty z nimi z kraju pochodzenia. Może się to odbywać za pomocą ogólnodostępnych środków komunikacji, córki pod opieką matki mogą również odwiedzać cudzoziemca na Ukrainie w okresie obowiązywania zakazu ponownego wjazdu. Powrót do kraju pochodzenia nie narusza tym samym prawa skarżącego do życia rodzinnego lub prywatnego w rozumieniu przepisów Konwencji o ochronie praw człowieka i podstawowych wolności sporządzonej w Rzymie 4 listopada 1950 r., zmienionej następnie Protokołami nr 3, 5 i 8 oraz uzupełnionej Protokołem nr 2 (Dz. U. z 1993 r. Nr 61, poz. 284), dalej: EKPC, jak również praw dziecka określonych w Konwencji o prawach dziecka przyjętej przez Zgromadzenie Ogólne Narodów Zjednoczonych z 20 listopada 1989 r. (Dz. U. z 1991 r. Nr 120, poz. 526), dalej: KPD. V.R. złożył skargę na ww. decyzję SUdSC, wnosząc o jej uchylenie, jak również uchylenie poprzedzającej ją decyzji KPSG. Skarżący zarzucił organowi naruszenie: 1) art. 61a § 1 w zw. z art. 7, art. 77 § 1 i art. 84 § 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2021 r. poz. 735), dalej: k.p.a., poprzez procedowanie wbrew wymogom zawartym w tych przepisach, polegające na braku podjęcia wszelkich czynności w celu dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego sprawy oraz braku zebrania całego materiału dowodowego i co za tym idzie nie rozpatrzeniu go w sposób wyczerpujący, wskutek czego organ w sposób całkowicie arbitralny ustalił okoliczności faktyczne związane z sytuacją rodziną skarżącego, podczas gdy niezbędne było przeprowadzenie dowodu z zeznań świadków T.D. oraz R.R.; 2) art. 8 EKPC w zw. z art. 303 ust. 1 i art. 348 u.c. poprzez wydanie decyzji naruszającej prawo skarżącego do życia rodzinnego i prywatnego; 3) art. 25 ustawy z 23 kwietnia 1964 r. Kodeks cywilny (Dz. U. z 2020 r. poz. 1740 ze zm.), dalej: k.c., poprzez jego błędną interpretację i uznanie przez organ, iż miejscem zamieszkania osoby fizycznej jest miejscowość, w której dana osoba przebywa, podczas gdy miejscem zamieszkania osoby fizycznej jest miejscowość, w której osoba ta przebywa z zamiarem stałego pobytu, a w przypadku skarżącego jest to miasto S. W odpowiedzi na skargę SUdSC wniósł o jej oddalenie. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie powołanym na wstępie wyrokiem stwierdził, że zaskarżona decyzja odpowiada prawu. Sąd I instancji wyjaśnił, że w sprawie nie budzi wątpliwości, iż decyzja o zobowiązaniu cudzoziemca do powrotu jest decyzją związaną i to, że wobec skarżącego zachodzi pozytywna przesłanka do zobowiązania do powrotu, wskazana w art. 302 ust. 1 pkt 7 u.c. Charakter obowiązujący ma wpis danych cudzoziemca do wykazu cudzoziemców, których pobyt na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej jest niepożądany. Przedmiotowy wpis został dokonany w związku z wyrokiem Sądu Apelacyjnego w [...] z 23 stycznia 2020 r., [...] AKa 320/19, którym utrzymany został w mocy wyrok Sądu Okręgowego w [...] z 14 maja 2019 r., [...] K 86/17. Odnosząc się do zarzutu skarżącego, że zobowiązanie do powrotu pomija jego sytuację rodzinną, Sąd I instancji zauważył, że okoliczności wyłączające obowiązek wydania decyzji o zobowiązaniu do powrotu mają charakter wyjątku od zasady i muszą być interpretowane ściśle (exceptiones non sunt extendendae). Skarżący domagając się udzielenia zgody na pobyt ze względów humanitarnych, powołuje się na ochronę życia rodzinnego lub prywatnego, dla przyznania bezterminowego prawa pobytu na podstawie art. 348 pkt 2 u.c. nie wystarczy jednakże, jak podkreślił Sąd, ustalenie, że cudzoziemiec prowadzi jakiekolwiek życie prywatne lub rodzinne na terenie Polski. Wydalenie osoby przebywającej nielegalnie na terytorium państwa - strony EKPC stanowi przejaw realizacji zasady ochrony porządku publicznego i nie stanowi samo przez się naruszenia zobowiązań konwencyjnych. Dopiero zaistnienie szczególnych okoliczności pozwala na przełamanie wspomnianej zasady. W realiach rozpoznawanej sprawy, zdaniem Sądu I instancji, mieć na uwadze należało, że skarżący nie zamieszkuje razem ze swoimi dziećmi, które w Polsce mieszkają wraz z byłą żoną cudzoziemca. Z jego zeznań wynika, że alimenty na rzecz córek zostały zasądzone jeszcze podczas jego pobytu na Ukrainie, a relacje z córkami ograniczają się do spotkań raz na 2 lub 3 miesiące. Zdaniem Sądu I instancji, sytuacja ta wskazuje na nieuczestniczenie w bieżącym, codziennym procesie opiekuńczym i wychowawczym dzieci cudzoziemca. Starsza z córek jest już osobą pełnoletnią. W kontekście złożonego przez tę córkę oświadczenia, dołączonego do odwołania, Sąd wskazał, że podane informacje co do częstotliwości kontaktów oraz pełnego wywiązywania się z obowiązku alimentacyjnego pozostają w sprzeczności z wcześniejszymi zeznaniami cudzoziemca złożonymi pod rygorem odpowiedzialności karnej. Sąd zauważył równocześnie, że wprawdzie organ odwoławczy nie uwzględnił wynikającej z odwołania informacji o zmianie miejsca zamieszkania strony (cudzoziemiec przeniósł się z G. do S.), jednakże okoliczność ta nie miała istotnego znaczenia, gdyż skarżący nie przebywa razem z córką, zamieszkawszy w mieszkaniu swojej siostry. Powyższe dowodzi, że prowadzone przez skarżącego na terenie Polski życie rodzinne nie jest na tyle intensywne i długotrwałe, że wymaga udzielenia skarżącemu bezterminowego tytułu pobytowego, pomimo istnienia pozytywnej przesłanki do zobowiązania go do powrotu, u podstaw której leżało prawomocne skazanie cudzoziemca za przestępstwo udziału w zorganizowanej grupie przestępczej. Brak sprawowania bieżącej opieki na córkami sprawia, że dotychczasowe kontakty mogą być kontynuowane za pośrednictwem środków elektronicznych. Ciążący na skarżącym obowiązek alimentacyjny, ustalony jeszcze podczas jego pobytu w kraju pochodzenia, powinien być przez niego realizowany niezależnie od tego, w jakim kraju skarżący aktualnie przebywa. Zdaniem Sądu, bezzasadne okazały się sformułowane w skardze zarzuty naruszenia przepisów postępowania. Organ rozpoznał bowiem sprawę w oparciu o całość zebranego materiału dowodowego, a poczynione na jego podstawie ustalenia nie naruszają zasad oceny dowodów (art. 80 k.p.a.). Kwestia dotycząca miejsca zamieszkania skarżącego w realiach kontrolowanej sprawy nie miała istotnego znaczenia dla rozstrzygnięcia. Skarżący nie postawił skutecznego zarzutu niedopuszczenia dowodu z zeznań starszej córki oraz zeznań siostry. V.R. złożył skargę kasacyjną, którą zaskarżył powyższy wyrok w całości, zarzucając mu naruszenie przepisów prawa materialnego: 1) art. 348 pkt 1 lit. a-d u.c. poprzez jego niezastosowanie przez Sąd I instancji w sytuacji, w której zobowiązanie skarżącego do powrotu na teren Ukrainy w obliczu bezprecedensowego konfliktu zbrojnego będzie się wiązało dla niego z: bezpośrednim zagrożeniem życia, wolności i bezpieczeństwa osobistego, ryzykiem poddania torturom, nieludzkiemu, poniżającemu traktowaniu albo karaniu, ryzkiem poddania przymusowej pracy i bezprawnym przesiedleniom, ryzkiem pozbawienia prawa do rzetelnego procesu sądowego albo ukarania bez podstawy prawnej; 2) art. 8 ust. 1 EKPC w zw. z art. 303 ust. 1 i art. 348 pkt 2 u.c. poprzez ich niezastosowanie przez Sąd I instancji w sytuacji, w której brak uchylenia zaskarżonej decyzji narusza prawo skarżącego do życia rodzinnego i prywatnego. Z uwagi na powyższe zarzuty skargi kasacyjnej skarżący wniósł o uchylenie zaskarżonego wyroku w całości i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania Sądowi I instancji oraz zasądzenie od organu na jego rzecz zwrotu kosztów postępowania, oświadczając, że zrzeka się przeprowadzenia w sprawie rozprawy. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Rozpoznając wniesioną skargę kasacyjną, przypomnieć należy, że zgodnie z art. 183 § 1 p.p.s.a. Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej, bierze jednak z urzędu pod rozwagę nieważność postępowania, której przesłanki enumeratywnie wymienione w art. 183 § 2 p.p.s.a. w niniejszej sprawie nie występują. Oznacza to, że przytoczone w skardze kasacyjnej przyczyny wadliwości prawnej zaskarżonego wyroku determinują zakres kontroli dokonywanej przez Naczelny Sąd Administracyjny. Oceniając w tak zakreślonych granicach skargę kasacyjną wniesioną w niniejszej sprawie, należy stwierdzić, że nie została ona oparta na uzasadnionych podstawach. Nie można Sądowi I instancji zarzucić naruszenia art. 348 pkt 1 lit. a-d u.c. wskutek niezastosowania ww. przepisu określającego przesłanki udzielenia cudzoziemcowi, względem którego powinna zostać wydana decyzja o zobowiązaniu do powrotu, zgody na pobyt ze względów humanitarnych na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej. Wyjaśnienie sformułowane w uzasadnieniu skargi kasacyjnej dotyczące ww. zarzutu wiąże wadliwość zaskarżonego wyroku z ujawnieniem się po wydaniu przez Sąd I instancji wyroku nowych okoliczności faktycznych. Mają one związek z dokonaną 24 lutego 2022 r. agresją Federacji Rosyjskiej na Ukrainę, podczas której naruszane jest powszechnie międzynarodowe prawo humanitarne. W kontekście tego zarzutu zauważenia wymaga, że okoliczność wybuchu konfliktu zbrojnego zagrażającego osobom cywilnym ze względu na masową przemoc powiązać należy z przesłanką udzielenia cudzoziemcowi ochrony uzupełniającej, o której mowa w art. 15 pkt 3 ustawy z dnia 13 czerwca 2003 r. o udzielaniu cudzoziemcom ochrony na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej (Dz. U. z 2021 r. poz. 1108 ze zm.). Zgodnie z powyższym przepisem, cudzoziemcowi, który nie spełnia warunków do nadania statusu uchodźcy, udziela się ochrony uzupełniającej w przypadku, gdy powrót do kraju pochodzenia może narazić go na rzeczywiste ryzyko doznania poważnej krzywdy przez poważne i zindywidualizowane zagrożenie dla życia lub zdrowia wynikające z powszechnego stosowania przemocy wobec ludności cywilnej w sytuacji międzynarodowego lub wewnętrznego konfliktu zbrojnego. W razie korzystania przez cudzoziemca z ochrony uzupełniającej postępowanie w przedmiocie zobowiązania go do powrotu nie może zostać wszczęte, a gdy do wszczęcia doszło podlega ono umorzeniu (art. 303 ust. 1 pkt 1 u.c.), w sytuacji zaś zakończenia go decyzją powrotową, decyzja ta wygasa z mocy prawa (art. 306 pkt 1 u.c.). Zagrożenia wynikające z konfliktu zbrojnego wskazanego rodzaju dla życia i zdrowia ludności cywilnej stwarzają również możliwość traktowania ich jako równoważnych wystąpieniu przesłanki udzielenia cudzoziemcowi zgody na pobyt ze względów humanitarnych (art. 348 pkt 1 u.c.) albo zgody na pobyt tolerowany (art. 351 pkt 1 u.c.), wobec czego w sytuacji, gdy względem cudzoziemca jest prowadzone postępowanie w sprawie zobowiązania do powrotu, sytuacja toczącego się konfliktu zbrojnego może uzasadniać wydanie decyzji, która odmawia zobowiązania do powrotu i udziela zgodę na pobyt ze względów humanitarnych albo zgodę na pobyt tolerowany (art. 356 ust. 1 pkt 1 i 2 u.c.). Z art. 13 ust. 1 dyrektywy Parlamentu Europejskiego i Rady 2008/115/WE z dnia 16 grudnia 2008 r. w sprawie wspólnych norm i procedur stosowanych przez państwa członkowskie w odniesieniu do powrotów nielegalnie przebywających obywateli państw trzecich (Dz. U. UE.L z 2008 r. nr 348, str. 98 ze zm.), dalej: dyrektywa 2008/115/WE, wynika, że dany obywatel państwa trzeciego powinien otrzymać możliwość skorzystania ze skutecznych środków odwoławczych, aby zaskarżyć decyzje dotyczące powrotu. Dostrzeżenia tym niemniej wymaga, że w dyrektywie 2008/115/WE nie zostało przyjęte rozwiązanie odpowiadające wprowadzonemu w art. 46 ust. 3 dyrektywy Parlamentu Europejskiego i Rady 2013/32/UE z dnia 26 czerwca 2013 r. w sprawie wspólnych procedur udzielania i cofania ochrony międzynarodowej (Dz. U. UE. L. z 2013 r. Nr 180, str. 60). Wymóg zapewnienia cudzoziemcowi na podstawie ww. przepisu w sprawie udzielenia ochrony międzynarodowej skutecznego środka zaskarżenia umożliwiającego pełne rozpatrzenie ex nunc zarówno okoliczności faktycznych, jak i kwestii prawnych odnosi się przy tym wyłącznie do postępowania odwoławczego toczącego się przed sądem pierwszej instancji. Z tego względu w świetle przyznanej państwom członkowskim autonomii proceduralnej ocena przez Naczelny Sąd Administracyjny prawidłowości zaskarżonego wyroku oddalającego skargę na decyzję wydaną w przedmiocie zobowiązania do powrotu, uwzględniając przewidziane w p.p.s.a. zasady kontroli sądowej aktów administracyjnych, wbrew odmiennemu stanowisku skarżącego, nie może wadliwości prawnej orzeczenia wiązać z okolicznościami faktycznymi, które nastąpiły po jego wydaniu w toku postępowania kasacyjnego (por. wyrok NSA z 4 stycznia 2023 r., II OSK 1312/22; wyrok NSA z 5 października 2022 r., II OSK 2503/21). Wymaga w tym miejscu podkreślenia, że z art. 5 dyrektywy 2008/115/WE, a także z art. 19 ust. 2 Karty Praw Podstawowych Unii Europejskiej wynika bezwzględny nakaz przestrzegania w postępowaniu w sprawie zobowiązania do powrotu zasady non-refoulement (por. wyrok TSUE z 30 września 2020 r., C-402/19, LM, EU:C:2020:759, pkt 34). Skarżący nie powinien sposobowi realizowania w niniejszej sprawie gwarancji proceduralnych przewidzianych w rozdziale III ww. dyrektywy przypisywać jednakże uchybienia ww. zasadzie, ponieważ ma on prawną możliwość powołania się na zmianę okoliczności mogącą mieć znaczący wpływ na ocenę jego sytuacji na gruncie dyrektywy 2008/115/WE także, gdy nastąpiła ona po wydaniu decyzji nakazującej powrót. W pełni odnosi się to do podniesionej w skardze kasacyjnej okoliczności związanej z wybuchem konfliktu zbrojnego w kraju pochodzenia skarżącego. Stosownie do art. 356 ust. 2 u.c., jeżeli okoliczność, o której mowa w art. 348 lub art. 351 pkt 1 u.c., wyszła na jaw po wydaniu ostatecznej decyzji, właściwy organ z urzędu zobowiązany jest wszcząć odrębne postępowanie i cudzoziemiec zobowiązany do powrotu jest uprawniony do powołania się na przysługujące mu z tego tytułu gwarancje (por. wyrok NSA z 7 czerwca 2022 r., II OSK 2501/21). O zakazie wykonania decyzji zobowiązującej do powrotu w takim przypadku, a więc gdy zachodzą przesłanki do udzielenia zgody na pobyt ze względów humanitarnych lub zgody na pobyt tolerowany, przesądza wiążąco dyspozycja art. 330 ust. 1 pkt 4 u.c. Nieuzasadniony jest także zarzut naruszenia przez Sąd I instancji art. 8 ust. 1 EKPC w zw. z art. 303 ust. 1 i art. 348 pkt 2 u.c. Trafnie Sąd I instancji przyjął, że zaskarżona decyzja nie narusza prawa cudzoziemca do ochrony jego życia rodzinnego i prywatnego w rozumieniu EKPC. Opierając się na tego rodzaju stanowisku, Sąd I instancji uwzględnił orzecznictwo ETPC, które wskazuje, w jakich warunkach ingerencja w to prawo jest dopuszczalna. Miał zatem na uwadze m.in. charakter i wagę przestępstwa popełnionego przez cudzoziemca, długość jego pobytu w Polsce, sytuację rodzinną skarżącego i trudności, jakie może on napotkać w kraju pochodzenia. Ocena materiału dowodowego zgromadzonego w sprawie nakazywała przyjąć, że skarżący przez znaczną część swojego życia mieszkał w kraju pochodzenia, podczas pobytu w Polsce, który został zapoczątkowany udzielonym w 2015 r. zezwoleniem na pobyt czasowy, dopuścił się zaś poważnego przestępstwa, w związku z popełnieniem którego jego dane zostały umieszczone w wykazie osób niepożądanych na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej. ETPC przyjmuje, że rozważenia wagi przestępstwa w kontekście wyważenia ingerencji na podstawie art. 8 EKPC powinno się dokonywać nie tyle w odniesieniu do długości wymierzonej kary, ale raczej w odniesieniu do charakteru i okoliczności konkretnego przestępstwa i jego wpływu na społeczeństwo jako całość (por. wyrok ETPC z 27 września 2022 r., Otite przeciwko Zjednoczonemu Królestwu, skarga nr 18339/19, pkt 49). W ślad za stwierdzeniem, że skarżący został prawomocnie skazany za przestępstwo udziału w zorganizowanej grupie przestępczej, dokonane ustalenia odnoszące się do stanu cywilnego wskazywały na to, że cudzoziemiec jest osobą rozwiedzioną. Ze związku małżeńskiego posiada dwie córki, tym niemniej ocenione z nimi relacje, w tym udział w procesie sprawowanej nad nimi opieki i wychowywania, zostały uznane za niepotwierdzające prowadzenia przez skarżącego życia rodzinnego, którego przerwanie stanowiłoby reakcję państwa nieproporcjonalną do względów, które za nią stoją. Ocena ta, jak należy przyjąć, uwzględniała rzeczywiste wykonywanie przez matkę władzy rodzicielskiej nad córkami, rodzaj stosunku zależności pomiędzy nimi a skarżącym, wiek córek (skończone 12 lat w przypadku K. i 17,5 lat w przypadku R. w dacie wydania zaskarżonej decyzji) przekładający się na ich rozwój psychiczny i emocjonalny oraz ewentualne ryzyka, jakie stanowiłoby rozdzielenie córek z ojcem. Stwierdzenie, że konsekwencją wykonania zaskarżonej decyzji nie jest niedopuszczalne naruszenie praw wynikających z art. 8 ust. 1 EKPC decydowało o oddaleniu przez Naczelny Sąd Administracyjny postanowieniem z 30 sierpnia 2022 r., II OZ 462/22 zażalenia skarżącego na postanowienie Sądu I instancji odmawiające wstrzymania wykonania decyzji SUdSC i poprzedzającej ją decyzji KPSG. Argumentacji zamieszczonej w skardze kasacyjnej, która podważa powyższe wnioski, nie może być przez Naczelny Sąd Administracyjny przypisana skuteczność nie tyle przez jej ogólność sprowadzającą się do akcentowania, że skarżący "chce być blisko swojej rodziny", ile przede wszystkim z uwagi na to, iż w skardze kasacyjnej jej autor nie zarzucił Sądowi I instancji naruszenia przepisów postępowania (art. 174 pkt 2 p.p.s.a.). Niezakwestionowanie podstawy faktycznej rozstrzygnięcia uniemożliwia twierdzenie, że ocena prawna Sądu I instancji wiąże się z wadliwym zastosowaniem prawa materialnego (art. 8 ust. 1 EKPC w zw. z art. 303 ust. 1 i art. 348 pkt 2 u.c.), jeżeli wniosek taki jest wyprowadzany z oceny stanu faktycznego, który skarżący we własnym zakresie uznaje za prawidłowy, a zatem odpowiadający zaistniałemu w sprawie, niemniej nie znajduje to podstawy w treści zaskarżonego wyroku. Mając na uwadze powyższe, Naczelny Sąd Administracyjny na podstawie art. 184 p.p.s.a. oddalił skargę kasacyjną. Sprawa została rozpoznana na posiedzeniu niejawnym stosownie do art. 182 § 2 p.p.s.a.
Potrzebujesz pomocy prawnej?
Asystent AI przeanalizuje Twoje pytanie w oparciu o orzecznictwo, przepisy i doktrynę — jak rozmowa z ekspertem.
Zadaj pytanie Asystentowi AI