II OSK 1970/21

II OSK 1970/21 - Wyrok NSA
Data orzeczenia
2024-05-15
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2021-09-07
Sąd
Naczelny Sąd Administracyjny
Sędziowie
Grzegorz Antas
Paweł Miładowski /sprawozdawca/
Wojciech Mazur /przewodniczący/
Symbol z opisem
6053 Obywatelstwo
Skarżony organ
Minister Spraw Wewnętrznych i Administracji
Treść wyniku
Uchylono zaskarżony wyrok i przekazano sprawę do ponownego rozpoznania przez Wojewódzki Sąd Administracyjny
Sentencja
Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: Sędzia NSA Wojciech Mazur (spr.) Sędziowie Sędzia NSA Paweł Miładowski Sędzia del. WSA Grzegorz Antas Protokolant asystent sędziego Emilia Olszewska-Gągała po rozpoznaniu w dniu 15 maja 2024 r. na rozprawie w Izbie Ogólnoadministracyjnej skargi kasacyjnej Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 1 lipca 2021 r. sygn. akt IV SA/Wa 45/21 w sprawie ze skargi N. K. na decyzję Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji z dnia 25 listopada 2020 r. nr DOiR-I-6251-47/2020/AF w przedmiocie stwierdzenia nieważności decyzji 1. uchyla zaskarżony wyrok i przekazuje sprawę Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Warszawie do ponownego rozpoznania; 2. odstępuje od zasądzenia zwrotu kosztów postępowania kasacyjnego w całości.
Uzasadnienie
Wyrokiem z dnia 1 lipca 2021 r., sygn. akt IV SA/Wa 45/21, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, uwzględniając skargę N. K. (obecnie N. C.), uchylił zaskarżoną decyzję Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji z dnia 25 listopada 2020 r., nr DOiR-l-6251-47/2020/AF, oraz poprzedzającą ją decyzję tegoż Ministra z dnia 9 października 2020 r., nr DOiR-l-6251-38/2020/DC, którą stwierdzono nieważność decyzji Wojewody Mazowieckiego z 28 września 2015 r., nr WSC-1.6121.2.379.2015, uznającej N. K., narodowości ukraińskiej, za obywatela polskiego.
Sąd I instancji za przedwczesne uznał przesądzenie, że decyzja o uznaniu za obywatela polskiego z 2015 r. została wydana z rażącym naruszeniem prawa. Wskazał, że w obrocie prawnym wciąż pozostaje ostateczna decyzja o udzieleniu cudzoziemce zezwolenia na osiedlenie się z 2009 r., a ona spełniła kryterium czasowe pobytu na terytorium RP. Z formalnego punktu widzenia cudzoziemka spełnia więc przesłanki do uznania jej obywatelstwa.
Decyzja o uznaniu za obywatela jest wprawdzie tylko względnie oparta na związaniu administracyjnym, ale organ zobowiązany jest do wykazania okoliczności uzasadniających wystąpienie przesłanki z art. 31 pkt 2 ustawy z dnia 2 kwietnia 2009 r. o obywatelstwie polskim (Dz. U. z 2012 r. poz. 161 ze zm.), zwanej dalej "u.o.p.". Organ działał w trybie nadzwyczajnym, stąd wydanie decyzji działającej ex tunc – jest prawnie dopuszczalne, ale wymaga uwzględnienia konstytucyjnej zasady względnej niezbywalności obywatelstwa polskiego i zakazu pozbawienia obywatelstwa (por. wyroku NSA z 16 czerwca 2011 r., II OSK 1155/10). Innymi słowy, stwierdzenie nieważności decyzji o uznaniu obywatelstwa polskiego, z powodu rażącego naruszenia prawa, może nastąpić jedynie w przypadku, gdy nie ma najmniejszych wątpliwości, że decyzja ta narusza prawo w sposób rażący (por. wyrok NSA z 8 sierpnia 2012 r., II OSK 1612/11).
W postępowaniu nieważnościowym nie prowadzi się postępowania dowodowego w celu wyjaśnienia wszystkich okoliczności mających znaczenie dla rozstrzygnięcia istoty sprawy, wychodząc z założenia, że wada ma tkwić w samym rozstrzygnięciu, a nie w postępowaniu, które doprowadziło do jego wydania. Oczywistość naruszenia prawa ma "rzucać się w oczy", gdyż restrykcyjność sankcji tego rodzaju powoduje, że przyjmuje się, że tylko kardynalne naruszenie przepisów prawa należy obwarować taką sankcją.
Sąd wskazał, że organ odwołuje się do faktu, że decyzja o obywatelstwie została wydana w wyniku popełnienia czynu karalnego. Cudzoziemka nie kwestionuje, że w dacie wystąpienia o udzielenie zezwolenia na osiedlenie się posłużyła się podrobionym aktem stanu cywilnego, a uzyskanie tego zezwolenia umożliwiło jej uzyskanie decyzji o uznaniu obywatelstwa. O ile więc w postępowaniu w przedmiocie odmowy uznania za obywatela polskiego argumentacja tego rodzaju jest wystarczająca (por. wyrok WSA w Warszawie z 7 czerwca 2021 r., IV SA/Wa 597/210), o tyle w postępowaniu nieważnościowym co do decyzji, na mocy której cudzoziemka nabyła obywatelstwo, organ musi wykazać ponad wszelką wątpliwość, że w sprawie doszło do rażącego naruszenia prawa. Decyzja o odmowie potwierdzenia obywatelstwa nie odbiera żadnych uprawnień, nie pogarszając dotychczasowej sytuacji cudzoziemki. Decyzja o uznaniu obywatelstwa powoduje z kolei w zasadzie nieodwracalne skutki prawne (por. wyrok NSA z 13 lipca 2020 r., II OSK 933/20). Stąd stwierdzenie nieważności decyzji tego rodzaju oznacza, że skutki tego rozstrzygnięcia są podobne do pozbawienia obywatelstwa.
Zdaniem Sądu, okoliczności tego rodzaju, że dowody, na których podstawie ustalono istotne dla sprawy okoliczności faktyczne, okazały się fałszywe, czy to, że decyzja wydana została w wyniku przestępstwa, stanowią przesłanki wznowieniowe, a nie nieważnościowe, co jest ważne ze względu na tzw. zakaz konkurencyjności trybów nadzwyczajnych.
Pomiędzy przywołanymi rozstrzygnięciami istnieje związek przyczynowy tego rodzaju, że wydanie decyzji o uznaniu cudzoziemca za obywatela polskiego, na podstawie art. 30 ust. 1 pkt 7 u.o.p. jest uzależnione od uprzedniej decyzji zezwalającej na pobyt stały na terytorium RP, którą cudzoziemiec uzyskał w związku z polskim pochodzeniem. Z tego względu organ, chcą wzruszyć ostateczną decyzję o uznaniu obywatelstwa, winien wstrzymać się do czasu wznowienia postępowania w przedmiocie zezwolenia na osiedlenie się przez Wojewodę Mazowieckiego.
W ocenie Sądu, dopiero wówczas otworzy się możliwość rozpatrywania nieposzanowania polskiego porządku prawnego przez cudzoziemkę w kontekście rażącego naruszenia prawa, o którym mowa w art. 156 § 1 pkt 2 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. – Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2020 r. poz. 256 ze zm.), zwanej dalej "K.p.a.". Wojewoda Mazowiecki we wznowionym postępowaniu wyda decyzję o stwierdzeniu wydania zaskarżonej decyzji z naruszeniem prawa oraz wskazaniem okoliczności, z powodu których nie uchylił tej decyzji, ze względu na skutek upływu czasu przewidzianego w art. 146 K.p.a. W stanie sprawy organ będzie mógł wtedy odstąpić od badania przesłanki wznowieniowej co do decyzji o uznaniu obywatelstwa, gdyż w art. 146 § 1 pkt 8 K.p.a. mowa "o decyzji uchylonej lub zmienionej", ale nie o decyzji wydanej z naruszeniem prawa.
Przenosząc na grunt rozpatrywanej sprawy argumentację uchwały NSA o sygn. akt I OPS 2/12, Sąd stwierdził, że skoro wyłączono z podstaw wznowienia sytuację, gdy decyzja, na podstawie której wydano decyzję zależną, okazała się wydana z naruszeniem prawa, to taka decyzja zależna powinna podlegać rozpatrzeniu w postępowaniu o stwierdzenie nieważności decyzji. Wtedy organ ma możliwość badania przesłanki rażącego naruszenia prawa i oceny, czy uznanie obywatelstwa polskiego cudzoziemki stanowiło zagrożenie dla obronności lub bezpieczeństwa państwa albo ochrony bezpieczeństwa i porządku publicznego przy uwzględnieniu skutków nabycia obywatelstwa oraz konstytucyjnej ochrony trwałości nabytego obywatelstwa.
Sąd nie podzielił bowiem zarzutów skargi, zwłaszcza w kontekście naruszenia art. 34 ust. 2 Konstytucji RP, gdyż przepis konstytucyjny nie wyłącza zastosowania nadzwyczajnych trybów wzruszania decyzji ostatecznych. Sąd zauważył również, że cudzoziemka nie może skutecznie powołać się na zasadę ochrony praw nabytych, bowiem wskutek posłużenia się podrobionym dokumentem nie można uznać, że do nabycia obywatelstwa polskiego doszło zgodnie z prawem. Sąd podziela stanowisko, że zasada względnej niezbywalności obywatelstwa ma zastosowanie wyłącznie w sytuacji, gdy zostało ono nabyte zgodnie z prawem (por. wyrok NSA z 10 kwietnia 2019 r., II OSK 1263/17).
Ponadto, wbrew założeniom autora skargi użyte w przepisie art. 31 pkt 2 u.o.p. pojęcie zagrożenia dla ochrony bezpieczeństwa i porządku publicznego nie jest tożsame z pojęciem naruszenia tych wartości. Wyrok skazujący nie jest zatem konieczny dla zbadania wystąpienia przesłanek negatywnych, określonych w tym przepisie. Cudzoziemka swoim zachowaniem naruszyła obowiązujący porządek prawny, posługując się podrobionym dokumentem, co zostało w sprawie wykazane w sposób nie budzący wątpliwości. Konstytucyjna trwałość obywatelstwa wyklucza natomiast wzruszenie ostatecznej decyzji tylko z powodu powstałego po wydaniu decyzji zagrożenia dla bezpieczeństwa państwa lub porządku publicznego.
Sąd zauważył jednak, że niezależnie od tego, czy organ stwierdza nieważność decyzji, czy też wydaje decyzję stwierdzającą wydanie decyzji z naruszeniem prawa powinien rozważyć zaistnienie ustawowej przesłanki i uzasadnić zajęte w tym zakresie stanowisko, stosowanie do wymagań art. 107 § 3 K.p.a. O ile organ przyjął, że decyzja została wydana z rażącym naruszeniem, o tyle zaniechał rzetelnego wyjaśnienia tej kwestii bez odwoływania się do przesłanek innych niż wznowieniowe.
W wytycznych Sąd wskazał, że organ uwzględni ocenę prawną wyrażoną w uzasadnieniu i wstrzyma się z zbadaniem nieważności decyzji Wojewody Mazowieckiego z 28 września 2015 r. do czasu zakończenia postępowania wznowieniowego w przedmiocie postępowania zakończonego decyzją Wojewody Mazowieckiego z 16 lipca 2009 r.
Skargę kasacyjną od powyższego wyroku opartą na przesłankach z art. 174 pkt 1 i 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2019 r. poz. 2325 ze zm.), zwanej dalej "p.p.s.a.", złożył Minister Spraw Wewnętrznych i Administracji, wnosząc o uchylenie zaskarżonego wyroku w całości i oddalenie skargi "zwykłej"; ewentualnie – uchylenie zaskarżonego orzeczenia w całości i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Warszawie oraz zasądzenie kosztów postępowania, w tym zastępstwa procesowego wg norm przepisanych.
Zaskarżonemu wyrokowi zarzucono naruszenie prawa procesowego, które mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy, tj.
1) art. 141 § 4 p.p.s.a.:
- w powiązaniu z art. 200 i art. 507 pkt 2 ustawy z dnia 12 grudnia 2013 r. o cudzoziemcach (Dz. U. z 2020 r. poz. 35 ze zm.), zwanej dalej "u.c.", przez ustalenie, że w obrocie prawnym wciąż pozostaje ostateczna decyzja z 2009 r. o udzieleniu cudzoziemcowi (skarżącej) zezwolenia na osiedlenie się (str. 4 uzasadnienia), w sytuacji gdy zgodnie z art. 200 u.c. decyzja ta wygasła z mocy prawa z dniem nabycia przez skarżącą obywatelstwa polskiego;
- w powiązaniu z art. 153 p.p.s.a. przez zawarcie w uzasadnieniu wskazań co do dalszego postępowania odnośnie decyzji Wojewody Mazowieckiego z 2009 r. o udzieleniu skarżącej zezwolenia na osiedlenie się, w sytuacji gdy decyzja ta została wydana w innym postępowaniu i wytyczne Sądu nie będą wiążące dla organów, które mogłyby potencjalnie podjąć w stosunku do niej stosowne działania (tj. Wojewody Mazowieckiego i Szefa Urzędu do Spraw Cudzoziemców);
2) art. 11 p.p.s.a. w zw. z art. 76 § 1 i 3 K.p.a. w zw. z art. 3 § 1 i art. 145 § 1 pkt 1 lit. c p.p.s.a. przez nieuwzględnienie w sprawie, że ustalenia wydanego w postępowaniu karnym prawomocnego wyroku skazującego co do popełnienia przestępstwa wiążą sąd administracyjny i organ administracji, a tym samym, że kwestia wydania z rażącym naruszeniem prawa decyzji o uznaniu skarżącej za obywatela polskiego (nr WSC-I.6121.2.379.2015) jest ewidentna i nie wymaga prowadzenia wcześniej postępowania wznowieniowego;
3) art. 3 § 1 i art 145 § 1 pkt 1 lit. c p.p.s.a. w zw. z art. 156 § 1 pkt 2 K.p.a. w zw. z art. 30 ust. 1 pkt 7 i art 31 pkt 1 i 2 u.o.p. i w zw. z art 200 i art. 507 pkt 2 u.c. oraz art. 7 i art. 83 Konstytucji RP przez błędne przyjęcie, że organ przedwcześnie wydał zaskarżoną decyzję, w sytuacji gdy:
- decyzja Wojewody Mazowieckiego z 2009 r. o udzieleniu skarżącej zezwolenia na osiedlenie się, na podstawie art. 200 u.c. wygasła z mocy prawa, tym samym bezprzedmiotowe jest wszczynanie w stosunku do niej przez Wojewodę Mazowieckiego postępowania wznowieniowego,
- wydana przez Wojewodę Mazowieckiego decyzja o uznaniu Skarżącej za obywatela polskiego rażąco narusza prawo tj. art. 31 pkt 1 i 2 u.o.p. i niepotrzebne jest wcześniejsze przeprowadzenie postępowania wznowieniowego;
- WSA nie uwzględnił przy wydawaniu wyroku podstawowych zasad Konstytucji RP (art. 7 i art. 83) i doprowadził do sytuacji w której, właściwy organ (pomimo ewidentnego zaistnienia rażącego naruszenia prawa) nie może stwierdzić nieważności decyzji obarczonej wadą kwalifikowaną.
Ponadto zarzucono naruszenie prawa materialnego, tj. art. 156 § 1 pkt 2 K.p.a. w zw. z art. 30 ust. 1 pkt 7 i art. 31 pkt 1 i 2 u.o.p. przez niewłaściwą wykładnię i przyjęcie, że zastosowanie 156 § 1 pkt 2 K.p.a. wymaga wcześniejszego przeprowadzenia postępowania wznowieniowego w stosunku do decyzji Wojewody Mazowieckiego z 2009 r. o udzieleniu skarżącej zezwolenia na osiedlenie się, podczas gdy obowiązek taki jest w świetle stanu faktycznego niniejszej sprawy nadmiarowy, bowiem wyrok skazujący jednoznacznie wskazuje na naruszanie w sposób rażący przepisów art. 31 pkt 1 i 2 u.o.p.
W odpowiedzi na skargę kasacyjną skarżąca – N. K. wniosła o jej oddalenie oraz zasądzenie kosztów postępowania.
W piśmie procesowym z dnia 15 listopada 2021 r. skarżąca poinformowała o zmianie danych osobowych.
W piśmie procesowym z dnia 8 marca 2022 r. skarżąca przedstawiła dodatkową argumentację.
W piśmie procesowym z dnia 25 marca 2022 r. Minister Spraw Wewnętrznych i Administracji odniósł się do argumentacji skarżącej zawartej w jej piśmie z 8 marca 2022 r.
Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje.
Skarga kasacyjna zasługiwała na uwzględnienie.
Stosownie do treści art. 183 § 1 p.p.s.a., Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej z urzędu biorąc pod rozwagę jedynie nieważność postępowania.
Wobec tego, że w rozpoznawanej sprawie nie zachodzi żadna z okoliczności skutkujących nieważnością postępowania, o jakich mowa w art. 183 § 2 p.p.s.a., a nadto nie zachodzi również żadna z przesłanek, o których mowa w art. 189 p.p.s.a., które Naczelny Sąd Administracyjny rozważa z urzędu dokonując kontroli zaskarżonego skargą kasacyjną wyroku Sądu pierwszej instancji, Naczelny Sąd Administracyjny dokonał takiej kontroli zaskarżonego wyroku jedynie w zakresie wyznaczonym podstawami skargi kasacyjnej.
Naczelny Sąd Administracyjny orzekający w niniejszej sprawie za zasadne uznał zarzuty skargi kasacyjnej naruszenia prawa procesowego i materialnego.
Ma rację organ wnoszący skargę kasacyjną, że argumentacja – która stanowiła podstawę do stwierdzenia przez Sąd I instancji, iż przedwcześnie uznano decyzję o uznaniu za obywatela polskiego z 2015 r. jako wydaną z rażącym naruszeniem prawa – oparta jest na błędnej ocenie. Wbrew stanowisku Sądu I instancji, nie pozostaje w obrocie prawnym ostateczna decyzja o udzieleniu cudzoziemce zezwolenia na osiedlenie się z 2009 r. (stosownie do art. 500 pkt 2 u.c. z dniem wejścia w życie ustawy udzielone na podstawie dotychczasowych przepisów zezwolenia na osiedlenie – stają się zezwoleniami na pobyt stały). Jak stanowi art. 200 pkt 2 u.c. zezwolenie na pobyt stały wygasa z mocy prawa z dniem nabycia przez cudzoziemca obywatelstwa polskiego.
Ponadto odwołanie się przez Sąd I instancji do możliwości toczenia się innych postępowań nadzwyczajnych nie jest przekonujące, ponieważ Sąd nie wykazał aby w sprawach zapadłych na podstawie przepisów ustawy o cudzoziemcach lub innych, a dotyczących skarżącej, toczyły się jakiekolwiek inne postępowania konkurencyjne bądź inne postępowania nadzwyczajne, jak np. w trybie wznowienia postępowania, które przecież opierają się na odmiennych przesłankach (z art. 145 § 1 K.p.a.) niż postępowanie nieważnościowe prowadzone w trybie art. 156 § 1 K.p.a.
W tym też zakresie Sąd Administracyjny, wydając zaskarżony wyrok, nie powinien faworyzować jednej ze stron postępowania i de facto udzielać porad prawnych, tj. w jakich sprawach i jaki ewentualnie tryb postępowania powinien wdrożyć organ administracyjny.
W istocie przedstawiona powyżej ocena skłania do stwierdzenia, że Sąd I instancji wyszedł poza granice sprawy, ponieważ w okolicznościach niniejszej sprawy obowiązany był do skontrolowania zaskarżonej decyzji pod względem jej legalności (w tym zgodnie z zasadą legalizmu, o jakiej mowa w art. 7 Konstytucji RP), czego w niniejszej sprawie zabrakło. Sąd I instancji ponownie rozpatrując przedmiotową sprawę powinien kategorycznie przesądzić o legalności zaskarżonej decyzji o stwierdzeniu nieważności decyzji o uznaniu skarżącej za obywatela polskiego, tym bardziej, że jak sam przyznał Sąd I instancji, dopuszczalne jest stwierdzenie nieważności decyzji o uznaniu obywatelstwa polskiego, o ile istnieją ku temu przesłanki.
Co do zasady ma rację Sąd I instancji, że przy ocenie rażącego naruszenia prawa wada ma tkwić w samym rozstrzygnięciu, a nie w postępowaniu, które doprowadziło do jego wydania. Jednak taka ocena Sądu nie niweczy poglądu, zgodnie z którym podstawą do stwierdzenia nieważności decyzji administracyjnej może stanowić także rażące naruszenie przepisów prawa procesowego. Za rażące naruszenie prawa w rozumieniu art. 156 § 1 pkt 2 K.p.a. uznaje się w szczególności wydanie decyzji wbrew zasadzie prawdy obiektywnej – przez naruszenie przepisów regulujących postępowanie dowodowe. W tym zakresie wskazuje się, że rażącym naruszeniem prawa pozostaje wyłącznie wydanie decyzji bez uprzedniego przeprowadzenia jakichkolwiek dowodów niezbędnych dla wyjaśnienia istoty sprawy, czy też wydanie decyzji bez przeprowadzenia dowodów obligatoryjnych w danej sprawie (por. wyrok NSA z 25 kwietnia 2023 r., II OSK 1426/20). Rażące naruszenie prawa to oczywiste naruszenie jednoznacznego przepisu prawa, a przy tym takie, które koliduje z zasadą praworządnego działania organów administracji publicznej w demokratycznym państwie prawnym, urzeczywistniającym zasady sprawiedliwości społecznej. Przy rażącym naruszeniu prawa chodzi niewątpliwie o tego rodzaju wady, które powodują konieczność eliminacji decyzji z obrotu prawnego z racji istnienia w nich wad o szczególnie dużym ciężarze gatunkowym. Wady te powstają w wyniku naruszenia prawa w toku czynności zmierzających do wydania decyzji lub w wyniku załatwienia sprawy wydaniem decyzji. Rażącym naruszeniem prawa może być również naruszenie przepisów postępowania, zwłaszcza w przypadku uchylenia się organu od przeprowadzenia postępowania wyjaśniającego i wykonania obowiązków wynikających z art. 7 i art. 77 § 1 K.p.a. Może to mieć jednak miejsce wyjątkowo i jest dopuszczalne jedynie, gdy naruszenie takie ma charakter sprzeczny z zasadą praworządności i pozostaje w bezpośrednim związku z ostatecznym rozstrzygnięciem sprawy (por. wyrok NSA z 24 sierpnia 2022 r., II OSK 2771/19).
Dlatego w okolicznościach niniejszej sprawy Sąd I instancji powinien ustalić, czy wydanie decyzji o uznaniu za obywatela polskiego następuje bezkrytycznie w oparciu o dane zawarte w sprawie o zezwoleniu na osiedlanie się, w szczególności zważywszy na postawione skarżącej zarzuty karne (art. 11 p.p.s.a. w zw. z art. 76 § 1 i 3 K.p.a.), które ostatecznie potwierdziły się. Wymaga to więc oceny, czy Wojewoda, wydając decyzję o uznaniu za obywatela polskiego, nie naruszył rażąco przepisów procedury, poprzestając w trakcie postępowania wyjaśniającego na przyjęciu, że decyzja z 2009 r. o zezwoleniu na osiedlenie się została uzyskana w związku z polskim pochodzeniem, w sytuacji gdy decyzja ta została wydana na podstawie poświadczonej kserokopii dokumentu w postaci aktu urodzenia skarżącej, który – jak się okazało – zawierał sfałszowany wpis o polskim pochodzeniu ojca skarżącej. Przy tej ocenie Sąd I instancji powinien też uwzględnić, że w decyzji administracyjnej opartej na stwierdzeniu przesłanki polskiego pochodzenia cudzoziemca – jak np. decyzja o zezwoleniu na osiedlanie się, czy to stosowanie do art. 8 ust. 2 ustawy o cudzoziemcach z 2003 r., czy – art. 6 ust. 2 ustawy o cudzoziemcach z 2013 r. – nie można odstąpić od sporządzenia uzasadnienia w części dotyczącej stwierdzenia przesłanki polskiego pochodzenia cudzoziemca. W okolicznościach niniejszej sprawy decyzja o uznaniu skarżącej za obywatela polskiego została wydana w związku z decyzją o zezwoleniu na osiedlanie się, która to decyzja nie zawierała uzasadnienia w zakresie stwierdzenia przesłanki polskiego pochodzenia cudzoziemca. Oznacza to, że Sąd I instancji powinien rozważyć, czy rzeczywiście Wojewoda, wydając decyzję o uznaniu skarżącej za obywatela polskiego, podjął wystarczające działania co do stwierdzenia istnienia rzeczywistej przesłanki polskiego pochodzenia cudzoziemca, co powinno nastąpić w trybie ustawy, o czym stanowi art. 52 ust. 5 Konstytucji RP.
W tych warunkach Sąd I instancji powinien rozważyć, czy Wojewoda swoim działaniem doprowadził do kwalifikowanej postaci naruszenia art. 30 ust. 1 pkt 7 u.o.p., który to przepis jako jedną z przesłanek uznania obywatelstwa polskiego zakłada w istocie posiadanie polskiego pochodzenia przez wnioskodawcę. Wnioskodawczyni zaś niezależnie od sposobu kwestionowania swojej winy w posłużeniu się sfałszowanym aktem jej urodzenia, i tak we wniosku o uznanie za obywatela polskiego sama wprost wskazała, że w rodzinie ma Polaków, co w świetle ww. okoliczności nie znajduje potwierdzenia.
A zatem w okolicznościach niniejszej sprawy wymagana jest także ocena zaskarżonej decyzji z punktu widzenia istnienia negatywnych przesłanek z art. 31 pkt 1 i 2 w zw. z art. 30 ust. 1 pkt 7 u.o.p., a mianowicie, czy przedstawiony organowi dowód (kserokopia) oraz lakoniczne wskazanie we wniosku, że wnioskodawczyni ma w rodzinie Polaków, stanowiło wystarczającą podstawę do uznania skarżącej za obywatela polskiego. Istnieją tym samym podstawy do poddania decyzji o uznaniu skarżącej za obywatela polskiego przez pryzmat przesłanek nieważnościowych, w tym przesłankę rażącego naruszenia prawa.
Dlatego zarzuty skargi kasacyjnej dotyczące naruszenia art. 141 § 4 p.p.s.a. w zw. art. 200 i art. 507 pkt 2 u.c. i art. 153 p.p.s.a.; art. 11 p.p.s.a. w zw. z art. 76 § 1 i 3 K.p.a. w zw. z art. 3 § 1 i art. 145 § 1 pkt 1 lit. c p.p.s.a.; art. 3 § 1 i art 145 § 1 pkt 1 lit. c p.p.s.a. w zw. z art. 156 § 1 pkt 2 K.p.a. w zw. z art. 30 ust. 1 pkt 7 i art. 31 pkt 1 i 2 u.o.p. i w zw. z art. 200 i art. 507 pkt 2 u.c. oraz art. 7 i art. 83 Konstytucji RP; art. 156 § 1 pkt 2 K.p.a. w zw. z art. 30 ust. 1 pkt 7 i art. 31 pkt 1 i 2 u.o.p. – zawierają usprawiedliwione podstawy, a Sąd I instancji powinien przez pryzmat powyższych wskazań dokonać oceny legalności zaskarżonej decyzji o stwierdzeniu nieważności decyzji o uznaniu skarżącej za obywatela polskiego.
Z tych względów, na podstawie art. 185 § 1 p.p.s.a., Naczelny Sąd Administracyjny orzekł jak w sentencji wyroku. O kosztach orzeczono na podstawie art. 207 § 2 p.p.s.a.