II OSK 197/21

II OSK 197/21 - Wyrok NSA
Data orzeczenia
2023-10-24
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2021-01-26
Sąd
Naczelny Sąd Administracyjny
Sędziowie
Jan Szuma
Paweł Miładowski /przewodniczący sprawozdawca/
Robert Sawuła
Symbol z opisem
6050 Obowiązek meldunkowy
Hasła tematyczne
Administracyjne postępowanie
Sygn. powiązane
II SA/Gl 583/20 - Wyrok WSA w Gliwicach z 2020-08-24
Skarżony organ
Wojewoda
Treść wyniku
Oddalono skargę kasacyjną
Zasądzono zwrot kosztów postępowania
Powołane przepisy
Dz.U. 2020 poz 256
art. 7, art. 9, art. 58 par. 1, art. 77 par. 1, art. 80
Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego - t.j.
Sentencja
Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: sędzia NSA Paweł Miładowski (spr.) Sędziowie: sędzia NSA Robert Sawuła sędzia del. WSA Jan Szuma Protokolant: starszy asystent sędziego Tomasz Szpojankowski po rozpoznaniu w dniu 24 października 2023 r. na rozprawie w Izbie Ogólnoadministracyjnej skargi kasacyjnej Wojewody Śląskiego od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach z dnia 24 sierpnia 2020 r. sygn. akt II SA/Gl 583/20 w sprawie ze skargi D. K. na postanowienie Wojewody Śląskiego z dnia 2 marca 2020 r. nr SOla.621.83.2019 w przedmiocie odmowy przywrócenia terminu do wniesienia odwołania od decyzji dotyczącej wymeldowania I. oddala skargę kasacyjną; II. zasądza od Wojewody Śląskiego na rzecz D. K. kwotę 240 (dwieście czterdzieści) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania kasacyjnego.
Uzasadnienie
Wyrokiem z dnia 24 sierpnia 2020 r., sygn. akt II SA/Gl 583/20, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach, uwzględniając skargę D. K., uchylił zaskarżone postanowienie Wojewody Śląskiego z dnia 2 marca 2020 r., nr SOIa.621.83.2019, w przedmiocie odmowy przywrócenia terminu do wniesienia odwołania od decyzji dotyczącej wymeldowania
Sąd wskazał, że zgodnie z art. 58 § 1 K.p.a., w razie uchybienia terminu należy przywrócić termin na prośbę zainteresowanego, jeżeli uprawdopodobni, że uchybienie nastąpiło bez jego winy. W niniejszej sprawie organ odwoławczy wskazał, że skarżący nie uprawdopodobnił braku swojej winy w uchybieniu terminu do wniesienia odwołania od decyzji Prezydenta Miasta S. z 12 lipca 2019 r. Jako jedną z kilku przedstawionych we wniosku o przywrócenie terminu przesłanek, uprawdopodobniających brak winy w uchybieniu terminu do wniesienia odwołania, skarżący wskazał błędną informację co do daty upływu terminu do wniesienia odwołania, otrzymaną od Naczelnika Wydziału Spraw Obywatelskich i Zarządzania Kryzysowego Urzędu Miejskiego w S.. We wniosku podniósł bowiem, że w dniu 6 sierpnia 2019 r. w siedzibie organu I instancji została mu doręczona, w trybie art. 42 § 2 K.p.a. przez upoważnionego przez Prezydenta Miasta S. –Naczelnika Wydziału Spraw Obywatelskich i Zarządzania Kryzysowego, decyzja z 12 lipca 2019 r. o wymeldowaniu z udzieleniem ustnego oraz pisemnego pouczenia, że 14-dniowy termin do złożenia odwołania kończy się 20 sierpnia 2019 r., tj. po upływie 14 dni od doręczenia decyzji.
W zaskarżonym postanowieniu organ odwoławczy, co do powyższej kwestii stwierdził, że z informacji przedstawionych przez Naczelnika Wydziału Spraw Obywatelskich i Zarządzania Kryzysowego Urzędu Miasta S. (pismo z 17 września 2019 r.) na okoliczność wprowadzenia skarżącego w błąd przez pracownika organu I instancji odnośnie terminu do wniesienia odwołania – nie wynika, że pracownik ten, w trakcie wizyty skarżącego w organie, w sposób nieprawidłowy pouczył go o przysługującym mu środku odwoławczym i terminie do jego wniesienia.
W związku z powyższym, w ramach kontroli zgodności z prawem zaskarżonego postanowienia podnieść należało, że akta administracyjne niniejszej sprawy zawierają, powołane wyżej pismo Naczelnika Wydziału Spraw Obywatelskich i Zarządzania Kryzysowego Urzędu Miasta S. z 17 września 2019 r. Jednakże – wbrew twierdzeniom organu – analiza treści tego pisma, nie prowadzi do wniosku, który został wyżej przytoczony, który to wniosek zawarto w zaskarżonym postanowieniu.
Jak bowiem podkreślił w cytowanym rozstrzygnięciu organ odwoławczy – we wskazanym piśmie organ I instancji, na wezwanie organu odwoławczego, szeroko uzasadnił jedynie powody i okoliczności wydania stronie oryginału decyzji po skutecznym doręczeniu w trybie art. 44 K.p.a.
W ocenie Sądu, nie jest zatem wystarczające, wskazanie w zaskarżonym postanowieniu, że organ I instancji nie potwierdził powołanej przez pełnomocnika skarżącego okoliczności wprowadzenia w błąd strony odnośnie terminu do złożenia odwołania. Treść pisma z 17 września 2019 r. nie zawiera bowiem również zaprzeczenia, że okoliczność taka miała miejsce, zaś ustalenia w tym zakresie, mają kluczowe znaczenie dla rozpoznania wniosku o przywrócenie terminu.
Z tego powodu organ miał obowiązek wyjaśnienia powyższych okoliczności poprzez odebranie oświadczenia od pracownika organu I instancji, w celu ustalenia, czy miało miejsce, powoływane przez pełnomocnika skarżącego, wprowadzenie w błąd skarżącego odnośnie terminu złożenia odwołania.
W wyniku kontroli zgodności z prawem zaskarżonego postanowienia stwierdzić więc należało, że organ odwoławczy, poprzez zaniechanie dokonania czynności w celu wyjaśnienia powyższej kwestii, doprowadził do naruszenia przepisów postępowania, w tym art. 7 i art. 77 § 1 oraz art. 80 K.p.a.
Skargę kasacyjną od powyższego wyroku opartą na przesłance z art. 174 pkt 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2019 r. poz. 2325 ze zm.), zwanej dalej "p.p.s.a.", złożył Wojewoda Śląski, wnosząc o uchylenie zaskarżonego wyroku w całości i oddalenie skargi "zwykłej"; ewentualnie – uchylenie zaskarżonego wyroku w całości i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Gliwicach oraz zasądzenie kosztów postępowania, w tym zastępstwa procesowego wg norm przepisanych.
Zaskarżonemu wyrokowi zarzucono naruszenie prawa procesowego, które mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy, tj.
- art. 145 § 1 pkt 1 lit. c p.p.s.a. przez jego niewłaściwe zastosowanie i uchylenie postanowienia, które nie zostało wydane z naruszeniem przepisów postępowania w stopniu mogącym mieć istotny wpływ na wynik sprawy, na skutek błędnego przyjęcia, że organ II instancji naruszył przepisy art. 7 i art. 77 § 1 oraz art. 80 K.p.a. poprzez zaniechanie odebrania od pracownika organu I instancji oświadczenia w celu ustalenia, czy miało miejsce, powoływane przez pełnomocnika skarżącego, wprowadzenie w błąd skarżącego odnośnie terminu złożenia odwołania, w sytuacji, gdy okoliczność ta - w świetle zebranego materiału dowodowego - pozostaje bez znaczenia dla prawidłowego załatwienia sprawy a organ II instancji rozpatrując sprawę podjął wszelkie czynności niezbędne do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego oraz do załatwienia sprawy, zebrał i rozpatrzył w sposób wyczerpujący cały materiał dowodowy konieczny do jej rozstrzygnięcia i w oparciu o tak zebrany materiał dowodowy ustalił okoliczności istotne w sprawie;
- art. 151 p.p.s.a. przez jego niezastosowanie, mimo zachodzących podstaw do jego uwzględnienia.
W odpowiedzi na skargę kasacyjną (wniesiona w terminie, o jakim mowa w art. 179 p.p.s.a.) skarżący wniósł o jej oddalenie oraz zasądzenie kosztów postępowania.
Strona wnosząca skargę kasacyjną zrzekła się rozprawy w trybie art. 182 § 2 p.p.s.a., jednak w sprawie skarżący zażądał przeprowadzenia rozprawy i dlatego przedmiotowa sprawa podlegała rozpoznaniu na rozprawie.
Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje.
Skarga kasacyjna nie zasługiwała na uwzględnienie.
Stosownie do treści art. 183 § 1 p.p.s.a., Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej z urzędu biorąc pod rozwagę jedynie nieważność postępowania.
Wobec tego, że w rozpoznawanej sprawie nie zachodzi żadna z okoliczności skutkujących nieważnością postępowania, o jakich mowa w art. 183 § 2 p.p.s.a., a nadto nie zachodzi również żadna z przesłanek, o których mowa w art. 189 p.p.s.a., które Naczelny Sąd Administracyjny rozważa z urzędu dokonując kontroli zaskarżonego skargą kasacyjną wyroku Sądu pierwszej instancji, Naczelny Sąd Administracyjny dokonał takiej kontroli zaskarżonego wyroku jedynie w zakresie wyznaczonym podstawami skargi kasacyjnej.
W pierwszej kolejności należy Sądowi I instancji wytknąć, że w sentencji zaskarżonego wyroku brak jest wskazania sądu, który wydał wyrok i jego siedziby (patrz wymogi z art. 138 p.p.s.a.). Stanowi to oczywistą omyłkę pisarską, która to wada nie ma wpływu na wynik sprawy, ponieważ skarga kasacyjna została wniesiona skutecznie za pośrednictwem właściwego Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach.
Przechodząc do merytorycznego rozpoznania skargi kasacyjnej, Naczelny Sąd Administracyjny orzekający w niniejszej sprawie za niezasadne uznał zarzuty skargi kasacyjnej naruszenia prawa procesowego.
Wbrew twierdzeniom skargi kasacyjnej Sąd I instancji trafnie ocenił, że w okolicznościach niniejszej sprawy mogło mieć miejsce, powoływane przez pełnomocnika skarżącego, wprowadzenie w błąd skarżącego odnośnie terminu złożenia odwołania. Artykuł 58 § 1 K.p.a. ustanawia jako podstawową przesłankę przywrócenie terminu – przesłankę braku winy w uchybieniu ustawowego terminu dokonania czynności procesowej. O braku winy w niedokonaniu czynności z zachowaniem terminu można mówić tylko w przypadku stwierdzenia, że dopełnienie czynności stało się niemożliwe z powodu przeszkody nie do przezwyciężenia. Ustanowione zasady ogólne, a w szczególności zasada ogólna udzielania informacji o przepisach prawa, wynikających z tych przepisów prawa uprawnieniach, obowiązkach, ograniczeniach (art. 9 K.p.a.) wynika, że w postępowaniu administracyjnymi nie ma podstaw do przyjęcia obowiązywania reguły, że nieznajomość prawa szkodzi prowadząc do pozbawienia strony możliwości obrony. W orzecznictwie NSA wielokrotnie wskazywano, że błędne pouczenie lub brak pouczenia strony o jej prawach stanowi przesłankę do przywrócenia terminu do dokonania czynności procesowej (por. wyroki NSA: z 21 grudnia 2005 r., I OSK 271/05; z 19 lipca 2012 r., I OSK 1330/12).
Ma rację Sąd I instancji, że ze wskazywanego przez skarżącego pisma organu z dnia 17 września 2019 r. nie wynika jednoznacznie, że organ błędnie pouczył skarżącego o trybie i terminie wniesienia odwołania od decyzji. Niemniej z treści tego pisma wynika przekonanie organu o doręczeniu decyzji skarżącemu w dniu 6 sierpnia 2019 r., tj. w siedzibie organu, w trybie art. 42 § 3 K.p.a., zgodnie z którym w razie koniecznej potrzeby, pisma doręcza się w każdym miejscu, gdzie się adresata zastanie. Takie działanie organ I instancji usprawiedliwiał specyfiką sprawy o wymeldowanie oraz tym, że skarżący nie wskazał adresu do doręczeń, a organ dysponował dwoma adresami skarżącego, na które zostały zaadresowane przesyłki z decyzją o wymeldowaniu. Z pisma tego wynika więc intencja organu o skutecznym doręczeniu decyzji skarżącemu, co jednak nie znajduje potwierdzenia w świetle stanowiska organu odwoławczego, który postanowieniem z 19 września 2019 r. stwierdził uchybienie terminu o wniesienia odwołania od decyzji Prezydenta Miasta S. z 12 lipca 2019 r., nr SOK.5343.3.14.2019.
Ma więc rację Sąd I instancji, że, uwzględniając zasady postępowania wynikające z art. 7 i art. 77 § 1 oraz art. 80 K.p.a., wymagają wyjaśnienia przez organ odwoławczy okoliczności związane z odbiorem decyzji przez skarżącego w siedzibie organu, co nastąpiło w dniu 6 sierpnia 2019 r., a więc jeszcze w terminie do wniesienia odwołania, który to termin rozpoczął swój bieg od 30 lipca 2019 r. Niewątpliwie błędne pouczenie w tego rodzaju okolicznościach mogło prowadzić do uchybienia terminu do wniesienia odwołania – bez winy skarżącego.
Dlatego zarzuty skargi kasacyjnej dotyczące naruszenia art. 145 § 1 pkt 1 lit. c i art. 151 p.p.s.a. nie zawierają usprawiedliwionych podstaw.
Z tych względów, na podstawie art. 184 p.p.s.a., Naczelny Sąd Administracyjny orzekł jak w sentencji wyroku. O kosztach orzeczono na podstawie art. 204 pkt pkt 2 p.p.s.a.