Orzeczenie · 2024-01-08

II OSK 1965/22

Sąd

Naczelny Sąd Administracyjny

Data

2024-01-08

NSAAdministracyjneWysokansa

ewidencja ludnościzameldowaniepobyt stałylegalność pobytuzgoda właścicielatytuł prawny do lokaluspór rodzinnypostępowanie administracyjneprawo administracyjne

Podsumowanie

Przejdź do pełnego tekstu

Sprawa dotyczyła skargi kasacyjnej Wojewody Mazowieckiego od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie, który uchylił decyzję Wojewody o odmowie zameldowania E. B. na pobyt stały w lokalu należącym do O. D. Sąd pierwszej instancji uznał, że do zameldowania niezbędny jest legalny pobyt w lokalu, potwierdzony zgodą właściciela. Naczelny Sąd Administracyjny, rozpoznając skargę kasacyjną, uchylił wyrok WSA i oddalił skargę O. D. NSA podkreślił, że choć w orzecznictwie istnieje pogląd o konieczności legalnego pobytu do zameldowania, to w niniejszej sprawie nie można jednoznacznie stwierdzić nielegalności zajęcia lokalu przez E. B. Sąd wskazał, że zeznania stron są sprzeczne, a dowody takie jak opłacanie czynszu przez E. B. oraz wcześniejsze ustalenia rodzinne mogą sugerować istnienie pewnych uzgodnień. NSA stwierdził, że organ meldunkowy nie jest właściwy do rozstrzygania sporów cywilnoprawnych o tytuł prawny do lokalu, a rejestracja meldunkowa ma charakter ewidencyjny. Wobec braku jednoznacznych dowodów na nielegalność pobytu, NSA uznał, że Wojewoda prawidłowo orzekł o zameldowaniu, a WSA błędnie uchylił decyzję organu.

Asystent · analiza prawna

Przeanalizuj tę sprawę w pełnym kontekście orzecznictwa.

Analiza orzecznictwa · odpowiedzi na pytania · badanie przepisów · drafting pism.

Wypróbuj Asystenta

Wartość praktyczna

Siła precedensu: Wysoka

Do czego można powołać

Ustalenie, że spory o legalność pobytu w kontekście zameldowania powinny być rozstrzygane przez sądy cywilne, a organy administracyjne nie powinny odmawiać zameldowania bez jednoznacznych dowodów na nielegalność pobytu.

Ograniczenia stosowania

Orzeczenie dotyczy specyficznej sytuacji, w której brak jest jednoznacznych dowodów na nielegalność pobytu, a spór ma charakter rodzinny i cywilnoprawny. Nie wyklucza odmowy zameldowania w przypadkach ewidentnego naruszenia prawa.

Zagadnienia prawne (3)

Czy do zameldowania na pobyt stały wymagany jest legalny pobyt w lokalu, rozumiany jako przebywanie za zgodą i wiedzą właściciela lub innego podmiotu dysponującego tytułem prawnym do lokalu?Ratio decidendi

Odpowiedź sądu

Tak, choć rejestracja meldunkowa ma charakter ewidencyjny, nie powinna sankcjonować stanów naruszających prawo. Jednakże, w sytuacji gdy nie można jednoznacznie stwierdzić nielegalności pobytu, a spór dotyczy kwestii cywilnoprawnych, odmowa zameldowania może być nieuzasadniona.

Uzasadnienie

NSA podkreślił, że choć orzecznictwo wskazuje na wymóg legalnego pobytu, to w tej konkretnej sprawie brak było jednoznacznych dowodów na nielegalne zajęcie lokalu przez osobę ubiegającą się o meldunek. Sąd administracyjny nie jest właściwy do rozstrzygania sporów cywilnoprawnych o tytuł do lokalu, a rejestracja meldunkowa nie może być narzędziem do ich rozstrzygania.

Czy organ meldunkowy jest właściwy do oceny legalności pobytu osoby w lokalu i odmowy zameldowania na tej podstawie, zwłaszcza w sytuacji toczącego się postępowania cywilnego o eksmisję?Ratio decidendi

Odpowiedź sądu

Nie, organ meldunkowy nie jest właściwy do przesądzania o legalności pobytu w sytuacji zawiłych okoliczności faktycznych i prawnych, które powinny być rozstrzygnięte przez sąd powszechny. Ocena legalności pobytu może być dokonana jedynie na podstawie prawomocnego orzeczenia sądu.

Uzasadnienie

NSA stwierdził, że organ meldunkowy nie posiada wystarczającego materiału dowodowego ani właściwości do rozstrzygnięcia o nawiązanych stosunkach prawnych między stronami (np. najmu) czy o legalności zajęcia lokalu. Dopiero prawomocne orzeczenie sądu cywilnego może przesądzić o nielegalności pobytu.

Jaką wagę ma potwierdzenie pobytu w lokalu przez właściciela lub inny podmiot dysponujący tytułem prawnym do lokalu w postępowaniu meldunkowym?

Odpowiedź sądu

Potwierdzenie pobytu ma charakter dowodowy, a nie warunkujący dokonanie zameldowania. Brak zgody właściciela nie stanowi automatycznie podstawy do odmowy zameldowania, jeśli nie można jednoznacznie stwierdzić nielegalności pobytu.

Uzasadnienie

NSA odwołał się do poglądów Trybunału Konstytucyjnego, zgodnie z którymi potwierdzenie przez właściciela ma charakter dowodowy. W sytuacji braku jednoznacznych dowodów na nielegalność pobytu, organ meldunkowy powinien realizować wolę zameldowania.

Rozstrzygnięcie

Decyzja

Uchylono decyzję

Uchylono zaskarżony wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego i oddalono skargę O. D. na decyzję Wojewody Mazowieckiego.

Przepisy (10)

Główne

u.e.l. art. 31 § w zw. z art. 24 ust. 1, art. 27 ust. 1, art. 28 ust. 1 pkt 1, art. 28 ust. 2, art. 30 ust. 1, art. 31 ust. 1 i ust. 2

Ustawa o ewidencji ludności

Przepisy te określają obowiązek zameldowania, formę zgłoszenia oraz wymogi dotyczące potwierdzenia pobytu w lokalu, w tym podpis właściciela lub innego podmiotu dysponującego tytułem prawnym. Organ gminy wydaje decyzję o zameldowaniu, jeżeli dane budzą wątpliwości lub zachodzą wątpliwości co do charakteru pobytu.

Pomocnicze

P.p.s.a. art. 145 § §1 pkt 1 lit c

Ustawa Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

Dotyczy podstaw uchylenia zaskarżonego orzeczenia przez sąd administracyjny, w tym naruszenia przepisów postępowania lub prawa materialnego.

P.p.s.a. art. 183 § §1

Ustawa Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

Określa zakres rozpoznania sprawy przez Naczelny Sąd Administracyjny w granicach skargi kasacyjnej.

P.p.s.a. art. 188

Ustawa Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

Umożliwia Naczelnemu Sądowi Administracyjnemu rozpoznanie skargi i oddalenie jej po uchyleniu wyroku sądu pierwszej instancji.

P.p.s.a. art. 203 § pkt 2

Ustawa Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

Reguluje zasady orzekania o kosztach postępowania.

k.p.a. art. 7