II OSK 1948/22

II OSK 1948/22 - Wyrok NSA
Data orzeczenia
2025-03-12
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2022-09-02
Sąd
Naczelny Sąd Administracyjny
Sędziowie
Leszek Kiermaszek
Magdalena Dobek-Rak
Wojciech Mazur /przewodniczący sprawozdawca/
Symbol z opisem
6014 Rozbiórka budowli lub innego obiektu budowlanego, dokonanie oceny stanu technicznego obiektu, doprowadzenie obiektu do s
638  Sprawy egzekucji administracyjnej;  egzekucja obowiązków o charakterze niepieniężnym
Hasła tematyczne
Egzekucyjne postępowanie
Sygn. powiązane
II SA/Kr 1135/21 - Wyrok WSA w Krakowie z 2022-02-02
Skarżony organ
Inspektor Nadzoru Budowlanego
Treść wyniku
Oddalono skargę kasacyjną
Powołane przepisy
Dz.U. 2022 poz 479
art. 121 par. 5
Ustawa z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji - t.j.
Sentencja
Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: sędzia NSA Wojciech Mazur (spr.) Sędziowie: sędzia NSA Leszek Kiermaszek sędzia del. WSA Magdalena Dobek-Rak Protokolant: starszy inspektor sądowy Elżbieta Maik po rozpoznaniu w dniu 12 marca 2025 r. na rozprawie w Izbie Ogólnoadministracyjnej sprawy ze skargi kasacyjnej J.Z. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie z dnia 2 lutego 2022 r. sygn. akt II SA/Kr 1135/21 w sprawie ze skargi J.Z. na postanowienie Małopolskiego Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego w Krakowie z dnia 30 lipca 2021 r. nr 688/2021 znak: WSE.7722.29.2021.AOPY w przedmiocie nałożenia grzywny w celu przymuszenia oddala skargę kasacyjną.
Uzasadnienie
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie wyrokiem z 2 lutego 2022 r., sygn. akt II SA/Kr 1135/21 oddalił skargę J. Z. (dalej: "skarżąca") na postanowienie [...] Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego w [...] z [...] lipca 2021 r., nr [...] w przedmiocie nałożenia grzywny w celu przymuszenia.
Skarżąca, w skardze kasacyjnej do Naczelnego Sądu Administracyjnego, zaskarżyła powyższy wyrok w całości i wniosła o jego uchylenie. Jednocześnie zwróciła się o rozpoznanie sprawy na rozprawie.
Zaskarżonemu wyrokowi zarzuciła naruszenie przepisów postępowania mogących mieć istotny wpływ na wynik sprawy, tj.:
art. 145 § 1 pkt 1 lit. c ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2022 r., poz. 329, 655, dalej "p.p.s.a.", przez naruszenie art. 7 i art. 77 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2021 r. poz. 735, 1491, 2052, dalej "k.p.a.") w zw. z art. 18 ustawy z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (Dz. U. z 2022 r., poz. 479, dalej "u.p.e.a.") oraz art. 121 § 5 u.p.e.a. w zw. z art. 48. ust 1 ustawy z dnia 7 lipca 1994 r. Prawo budowlane (w brzmieniu obowiązującym w dacie wydania względem skarżącej decyzji o rozbiórce budynku), przejawiające się w tym, że Sąd I instancji w wyniku niewłaściwej kontroli legalności działania organów I i II instancji nie zastosował ww. przepisu i nie uchylił postanowienia w przedmiocie nałożenia grzywny w celu przymuszenia skarżącej do wykonania obowiązku określonego w tytule wykonawczym z [...] listopada 2020 r., znak: [...] pomimo, że dopuszczalne jest nakazanie rozbiórki tylko w takim zakresie, w jakim wybudowano obiekt bez wymaganego pozwolenia na budowę lub zgłoszenia, zatem nakaz rozbiórki całości obiektu budowlanego znajdującego się na działce skarżącej, w sytuacji, gdy co najwyżej tylko jego część została wybudowana "samowolnie", narusza art. 48 ust. 1 Prawa budowlanego w brzmieniu obowiązującym w dacie wydania decyzji o nakazaniu rozbiórki,
art. 106 § 3 p.p.s.a., przez odmowę przez Sąd I instancji przeprowadzenia dowodów w postaci dokumentów załączonych do pisma pełnomocnika skarżącej z [...] stycznia 2022 r. w sytuacji, gdy przeprowadzenie przedmiotowych dowodów było niezbędne celem wyjaśnienia wszystkich okoliczności sprawy.
W uzasadnieniu skargi kasacyjnej skarżąca przedstawiła argumentację mającą na celu wykazanie zasadności podniesionych w niej zarzutów. Podniosła, że Sąd I instancji winien był przeanalizować szczegółowo okoliczności, które doprowadziły do nakazania rozbiórki będącego w budowie obiektu. Zwróciła uwagę także na swoją trudną sytuację materialną, która uniemożliwia jej uiszczenie grzywny w wymierzonej wysokości.
Na rozprawie przez Naczelnym Sądem Administracyjnym pełnomocnik skarżącej podtrzymał stanowisko zawarte w skardze. Zwrócił się także o zasądzenie kosztów nieopłaconej pomocy prawnej.
Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje.
Skarga kasacyjna nie zawiera usprawiedliwionych podstaw.
Na wstępie podkreślić należy, że Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje skargę kasacyjną w jej granicach, biorąc pod rozwagę z urzędu jedynie nieważność postępowania, której przesłanki zostały określone w art. 183 § 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2024 r. poz. 935 ze zm., dalej: "p.p.s.a."), a która nie zachodzi w tej sprawie.
Postępowanie przed Naczelnym Sądem Administracyjnym, które zostało zainicjowane wniesioną skargą kasacyjną, nie polega na ponownym rozpoznaniu sprawy w jej całokształcie, lecz ogranicza się do rozpatrzenia poszczególnych zarzutów w ramach wskazanych podstaw kasacyjnych. Naczelny Sąd Administracyjny nie ma obowiązku ani prawa badać, czy sąd administracyjny pierwszej instancji naruszył inne przepisy niż wskazane w skardze kasacyjnej.
W ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego zarzuty podniesione w skardze kasacyjnej nie mogły stanowić podstawy do uchylenia zaskarżonego wyroku.
Zwrócić należy uwagę, że pierwszy z zarzutów skargi kasacyjnej, stanowi de facto próbę podważenia obowiązku określonego w tytule wykonawczym z [...] listopada 2020 r., znak: [...], wynikającej z decyzji o nakazie rozbiórki. Skarżąca w jego uzasadnieniu podniosła bowiem, że dopuszczalne jest nakazanie rozbiórki tylko w takim zakresie, w jakim przedmiotowy obiekt został wybudowany bez wymaganego zezwolenia.
W przedmiotowej sprawie kontroli Sądu poddane zostało jednakże postanowienie [...] Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego z [...] lipca 2021 r., w przedmiocie nałożenia na skarżącą grzywny w celu przymuszenia wykonania obowiązku o charakterze niepieniężnym - wynikającego z ostatecznej i prawomocnej decyzji [...] Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego z [...] listopada 2007 r., utrzymującej w mocy decyzję Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego w [...] z [...] grudnia 2005 r., nakazującej rozbiórkę budynku gospodarczego o pow. 47,59 m2 wznoszonego bez wymaganej decyzji o pozwoleniu na budowę. Przedmiotem kontroli sądowej może podlegać zatem jedynie legalność wydania ww. postanowienia, tj. wystąpienie przesłanek do nałożenia grzywny (wynikających m.in. z art. 119 u.p.e.a., określającego przypadki, w których nakłada się grzywnę) oraz sposób ustalenia jej wysokości (art. 121 u.p.e.a.) - por. wyrok NSA z 11 maja 2021 r., II OSK 2328/18. W postępowaniu tym zobowiązany nie ma zatem jakichkolwiek możliwości kwestionowania zasadności wydanego ostatecznego rozstrzygnięcia decyzji, określającej zakres obowiązku. Kwestia ta mogłaby być badana gdyby przedmiotem postępowania była ta decyzja.
Mając powyższe na uwadze nie można uznać, aby Sąd I instancji miał podstawy do uznania, iż w toku postępowania organy naruszyły art. 7 i art. 77 k.p.a. w zw. z art. 18 u.p.e.a. oraz art. 121 § 5 u.p.e.a. w zw. z art. 48. ust 1 ustawy Prawo budowlane. Skoro bowiem z ostatecznej decyzji o nakazie rozbiórki wynikało, że rozbiórce ma podlegać cały budynek, i decyzja ta nie została skutecznie wzruszona, to tym samym organy egzekucyjne ustalając wysokość grzywny zasadnie uwzględniły całą jego powierzchnię. Zgodnie bowiem z art. 121 § 5 u.p.e.a. wysokość grzywny, o której mowa w § 4, stanowi, w przypadku obowiązku przymusowej rozbiórki budynku lub jego części, iloczyn powierzchni zabudowy budynku lub jego części, objętego nakazem przymusowej rozbiórki, i 1/5 ceny 1 m2 powierzchni użytkowej budynku mieszkalnego, ogłoszonej przez Prezesa Głównego Urzędu Statystycznego na podstawie odrębnych przepisów do obliczania premii gwarancyjnej dla posiadaczy oszczędnościowych książeczek mieszkaniowych. Organy nie miały żadnych podstaw do dokonywania własnych ustaleń co do zasadności wydania ww. nakazu rozbiórki jak i ingerowania w jego zakres w ten sposób, że winien on dotyczyć co najwyżej części a nie całości budynku. Tym samym powyższy zarzut uznać należy za bezzasadny.
Ustosunkowując się przy tym do podnoszonej w skardze kasacyjnej trudnej sytuacji finansowej skarżącej wyjaśnienia wymaga, że grzywna w celu przymuszenia nie jest karą, lecz formą nacisku, która ma na celu skłonienie zobowiązanej, przez dolegliwość finansową, do określonego zachowania się (wykonania rozbiórki). Ani sytuacja finansowa strony zobowiązanej, ani jej sytuacja rodzinna i życiowa nie ma wpływu na fakt nałożenia grzywny ani jej wysokość (por. wyroki NSA z: 25 lipca 2023 r., II OSK 891/22; 28 kwietnia 2020 r., II OSK 1475/19; 15 lutego 2018 r. sygn. akt II OSK 1842/17). Podnieść także należy, że grzywna w celu przymuszenia, nawet pomimo jej uiszczenia, może zostać - w razie wykonania obowiązku - zwrócona dłużnikowi na zasadzie art. 126 u.p.e.a.
Także drugi z zarzutów, tj. zarzut naruszenia art. 106 § 3 p.p.s.a., przez odmowę przez Sąd I instancji przeprowadzenia dowodów w postaci dokumentów załączonych do pisma pełnomocnika skarżącej z [...] stycznia 2022 r., uznać należy za niezasadny.
Stosownie do treści art. 106 § 3 p.p.s.a. Sąd może z urzędu lub na wniosek stron przeprowadzić dowody uzupełniające z dokumentów, jeżeli jest to niezbędne do wyjaśnienia istotnych wątpliwości i nie spowoduje nadmiernego przedłużenia postępowania w sprawie.
Podnieść należy, że załączone do ww. pisma dokumenty w żaden sposób nie odnosiły się do kwestii związanych z nałożeniem grzywny czy też sposobu ustalenia jej wysokości. Dotyczyły bowiem okoliczności odnoszących się do legalności budynku objętego nakazem rozbiórki jak również sytuacji życiowej skarżącej. Do pisma tego załączone bowiem zostały: zgłoszenie A. Z. z [...] lipca 2012 r. dotyczące budowy budynku gospodarczego na sprzęt rolniczy i narzędzia o wymiarach 5,80 x 6 m na działce nr [...] w [...]; postanowienie SR w [...] o założeniu księgi wieczystej dla kilku działek, w tym ww. o powierzchni ponad 4 ha; projekt budowlany obiektu wymienionego w zgłoszeniu z lipca 2002 r.; postanowienie Burmistrza Gminy i Miasta w [...] z [...] września 2007 r. w sprawie uzgodnienia budowy domu jednorodzinnego na działce nr [...] w [...]; postanowienie uzgadniające MZMiUW w [...] z [...] października 2007 r. ww. inwestycji; postanowienie Burmistrza Gminy i Miasta
w [...] z [...] lipca 2007 r. w sprawie sprostowania postanowienia uzgadniającego z [...] lipca 2007 r., w ten sposób, że dotyczy ono budynku gospodarczego a nie garażowego – na działce nr [...] i [...] w [...]; postanowienie uzgadniające MZMiUW
w [...] z [...] sierpnia 2008 r. ww. inwestycji; postanowienie uzgadniające Burmistrza Gminy i Miasta w [...] z [...] września 2008 r. dotyczące budynku gospodarczego na działce nr [...] i [...]; decyzja Burmistrza Gminy i Miasta w [...] o ustaleniu warunków zabudowy z [...] września 2008 r. dotyczącą budynku gospodarczego na działce
nr [...] i [...]; decyzja Burmistrza Gminy i Miasta w [...] z [...] września 2008 r.
o warunkach zabudowy, dokumenty dotyczące stanie zdrowia matki skarżącej oraz faktury za zakup węgla. Zgodzić zatem należy się z Sądem I instancji, iż nie miały one żadnego znaczenia dla niniejszej sprawy. Tym samym zasadnie odmówiono przeprowadzenia z nich dowodów.
W tych okolicznościach Naczelny Sąd Administracyjny, na podstawie art. 184 p.p.s.a., oddalił skargę kasacyjną, jako pozbawioną usprawiedliwionych podstaw.
Odnosząc się do złożonego na rozprawie przed Naczelnym Sądem Administracyjnym wniosku o przyznanie wynagrodzenia pełnomocnikowi ustanowionemu z urzędu, wyjaśnić należy, że wynagrodzenie za udzieloną pomoc prawną, należne od Skarbu Państwa (art. 250 p.p.s.a.) przyznawane jest przez wojewódzki sąd administracyjny w postępowaniu określonym w przepisach art. 258-261 p.p.s.a.