II OSK 1948/22
Podsumowanie
Przejdź do pełnego tekstuNaczelny Sąd Administracyjny rozpoznał skargę kasacyjną J.Z. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie, który utrzymał w mocy postanowienie Małopolskiego Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego o nałożeniu grzywny w celu przymuszenia. Grzywna ta została nałożona w związku z niewykonaniem ostatecznej i prawomocnej decyzji nakazującej rozbiórkę samowolnie wybudowanego budynku gospodarczego. Skarżąca zarzuciła Sądowi I instancji naruszenie przepisów postępowania, w tym art. 7 i 77 KPA w zw. z art. 18 i art. 121 § 5 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji oraz art. 48 ust. 1 Prawa budowlanego, argumentując, że nakaz rozbiórki powinien dotyczyć tylko części obiektu, a nie całości. Podniosła również zarzut naruszenia art. 106 § 3 p.p.s.a. przez odmowę przeprowadzenia dowodów uzupełniających. Naczelny Sąd Administracyjny, rozpoznając skargę kasacyjną w jej granicach i badając z urzędu jedynie nieważność postępowania, uznał zarzuty za bezzasadne. Sąd podkreślił, że postępowanie w przedmiocie nałożenia grzywny w celu przymuszenia dotyczy jedynie legalności jej nałożenia i sposobu ustalenia wysokości, a nie kwestionowania zasadności pierwotnej decyzji o rozbiórce, która była ostateczna i prawomocna. W związku z tym organy egzekucyjne miały prawo uwzględnić całą powierzchnię budynku objętą nakazem rozbiórki przy ustalaniu wysokości grzywny. NSA stwierdził również, że odmowa przeprowadzenia dowodów była uzasadniona, ponieważ załączone dokumenty dotyczyły legalności budynku lub sytuacji życiowej skarżącej, a nie kwestii związanych z nałożeniem grzywny. Sytuacja finansowa skarżącej nie miała wpływu na zasadność nałożenia grzywny. W konsekwencji, na podstawie art. 184 p.p.s.a., Naczelny Sąd Administracyjny oddalił skargę kasacyjną.
Przeanalizuj tę sprawę w pełnym kontekście orzecznictwa.
Analiza orzecznictwa · odpowiedzi na pytania · badanie przepisów · drafting pism.
Wartość praktyczna
Siła precedensu: ŚredniaUgruntowanie stanowiska NSA w zakresie zakresu kontroli sądowej w sprawach dotyczących grzywny w celu przymuszenia oraz znaczenia ostateczności decyzji administracyjnych.
Dotyczy specyficznej sytuacji nałożenia grzywny w celu przymuszenia do rozbiórki samowolnie wybudowanego obiektu.
Zagadnienia prawne (3)
Czy w postępowaniu egzekucyjnym dotyczącym nałożenia grzywny w celu przymuszenia do wykonania obowiązku rozbiórki, strona może kwestionować zasadność pierwotnej decyzji nakazującej rozbiórkę?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Nie, postępowanie egzekucyjne w przedmiocie nałożenia grzywny w celu przymuszenia dotyczy jedynie legalności nałożenia grzywny i sposobu ustalenia jej wysokości, a nie zasadności pierwotnego rozstrzygnięcia, które jest ostateczne i prawomocne.
Uzasadnienie
NSA podkreślił, że przedmiotem kontroli sądowej w sprawie grzywny jest legalność postanowienia o jej nałożeniu i sposób ustalenia wysokości, a nie kwestionowanie ostatecznej decyzji nakazującej rozbiórkę. Organy egzekucyjne nie mają podstaw do badania zasadności lub zakresu pierwotnego nakazu rozbiórki.
Czy sąd administracyjny pierwszej instancji naruszył przepisy postępowania, odmawiając przeprowadzenia dowodów uzupełniających z dokumentów, które nie odnosiły się bezpośrednio do kwestii nałożenia grzywny lub jej wysokości?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Nie, odmowa przeprowadzenia dowodów była uzasadniona, jeśli dokumenty te dotyczyły okoliczności niezwiązanych z przedmiotem postępowania egzekucyjnego, takich jak legalność budynku czy sytuacja życiowa strony.
Uzasadnienie
NSA uznał, że dokumenty załączone przez skarżącą nie miały znaczenia dla sprawy nałożenia grzywny, ponieważ dotyczyły legalności budynku objętego nakazem rozbiórki lub sytuacji życiowej skarżącej, a nie kwestii związanych z samym postępowaniem egzekucyjnym i wysokością grzywny.
Czy trudna sytuacja finansowa strony zobowiązanej może stanowić podstawę do uchylenia postanowienia o nałożeniu grzywny w celu przymuszenia?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Nie, grzywna w celu przymuszenia jest formą nacisku finansowego, a sytuacja finansowa strony nie ma wpływu na fakt jej nałożenia ani wysokość.
Uzasadnienie
NSA wyjaśnił, że grzywna w celu przymuszenia ma charakter przymuszający, a nie karny, i jej celem jest skłonienie do wykonania obowiązku. Sytuacja finansowa czy życiowa strony nie wpływa na zasadność jej nałożenia ani wysokość.
Przepisy (12)
Główne
u.p.e.a. art. 121 § § 5
Ustawa o postępowaniu egzekucyjnym w administracji
Wysokość grzywny w przypadku obowiązku przymusowej rozbiórki budynku lub jego części stanowi iloczyn powierzchni zabudowy budynku lub jego części, objętego nakazem przymusowej rozbiórki, i 1/5 ceny 1 m2 powierzchni użytkowej budynku mieszkalnego, ogłoszonej przez Prezesa Głównego Urzędu Statystycznego.
p.p.s.a. art. 184
Ustawa Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
Podstawa prawna oddalenia skargi kasacyjnej.
Prawo budowlane art. 48 § ust. 1
Ustawa Prawo budowlane
Zarzut naruszenia przepisu w kontekście zakresu nakazu rozbiórki.
Pomocnicze
u.p.e.a. art. 119
Ustawa o postępowaniu egzekucyjnym w administracji
Określa przypadki, w których nakłada się grzywnę.
u.p.e.a. art. 126
Ustawa o postępowaniu egzekucyjnym w administracji
Reguluje zwrot grzywny w przypadku wykonania obowiązku.
p.p.s.a. art. 183 § § 2
Ustawa Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
Określa przesłanki nieważności postępowania, które sąd bada z urzędu.
p.p.s.a. art. 106 § § 3
Ustawa Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
Reguluje możliwość przeprowadzenia przez sąd dowodów uzupełniających.
p.p.s.a. art. 250
Ustawa Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
Dotyczy przyznawania wynagrodzenia pełnomocnikowi z urzędu.
p.p.s.a. art. 258-261
Ustawa Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
Postępowanie w sprawie przyznawania wynagrodzenia pełnomocnikowi z urzędu.
Prawo budowlane art. 48 § ust. 1
Ustawa Prawo budowlane
Dotyczy nakazania rozbiórki obiektu budowlanego wybudowanego bez wymaganego pozwolenia na budowę lub zgłoszenia.
k.p.a. art. 7
Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego
Zarzut naruszenia przepisu w kontekście kontroli legalności działania organów.
k.p.a. art. 77
Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego
Zarzut naruszenia przepisu w kontekście kontroli legalności działania organów.
Argumenty
Odrzucone argumenty
Zarzut naruszenia art. 145 § 1 pkt 1 lit. c p.p.s.a. w zw. z art. 7 i 77 k.p.a. oraz art. 18 i art. 121 § 5 u.p.e.a. w zw. z art. 48 ust. 1 Prawa budowlanego, dotyczący zakresu nakazu rozbiórki. • Zarzut naruszenia art. 106 § 3 p.p.s.a. przez odmowę przeprowadzenia dowodów uzupełniających.
Godne uwagi sformułowania
Postępowanie przed Naczelnym Sądem Administracyjnym, które zostało zainicjowane wniesioną skargą kasacyjną, nie polega na ponownym rozpoznaniu sprawy w jej całokształcie, lecz ogranicza się do rozpatrzenia poszczególnych zarzutów w ramach wskazanych podstaw kasacyjnych. • W przedmiotowej sprawie kontroli Sądu poddane zostało jednakże postanowienie [...] Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego z [...] lipca 2021 r., w przedmiocie nałożenia na skarżącą grzywny w celu przymuszenia wykonania obowiązku o charakterze niepieniężnym - wynikającego z ostatecznej i prawomocnej decyzji [...]. • Grzywna w celu przymuszenia nie jest karą, lecz formą nacisku, która ma na celu skłonienie zobowiązanej, przez dolegliwość finansową, do określonego zachowania się (wykonania rozbiórki). • Ani sytuacja finansowa strony zobowiązanej, ani jej sytuacja rodzinna i życiowa nie ma wpływu na fakt nałożenia grzywny ani jej wysokość.
Skład orzekający
Wojciech Mazur
przewodniczący sprawozdawca
Leszek Kiermaszek
sędzia
Magdalena Dobek-Rak
sędzia del. WSA
Informacje dodatkowe
Wartość precedensowa
Siła: Średnia
Powoływalne dla: "Ugruntowanie stanowiska NSA w zakresie zakresu kontroli sądowej w sprawach dotyczących grzywny w celu przymuszenia oraz znaczenia ostateczności decyzji administracyjnych."
Ograniczenia: Dotyczy specyficznej sytuacji nałożenia grzywny w celu przymuszenia do rozbiórki samowolnie wybudowanego obiektu.
Wartość merytoryczna
Ocena: 5/10
Sprawa ilustruje ważną zasadę proceduralną dotyczącą zakresu kontroli sądowej w postępowaniu egzekucyjnym i podkreśla znaczenie ostateczności decyzji administracyjnych, co jest istotne dla praktyków prawa administracyjnego.
“Grzywna za samowolę budowlaną: Czy można kwestionować nakaz rozbiórki w postępowaniu egzekucyjnym?”
Sektor
budownictwo
Twój asystent do analizy prawnej.
Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.
- Analiza orzecznictwa i przepisów
- Drafting pism i dokumentów
- Odpowiedzi na pytania prawne
- Pogłębiona analiza z doktryny
Pełny tekst orzeczenia
Oryginalna treść postanowienia (niezmieniona). Otwiera się jako osobna strona.