II OSK 1925/24

II OSK 1925/24 - Wyrok NSA
Data orzeczenia
2025-09-18
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2024-08-14
Sąd
Naczelny Sąd Administracyjny
Sędziowie
Grzegorz Antas
Jacek Chlebny /przewodniczący sprawozdawca/
Jerzy Stankowski
Symbol z opisem
6053 Obywatelstwo
Hasła tematyczne
Obywatelstwo
Skarżony organ
Minister Spraw Wewnętrznych i Administracji
Treść wyniku
Uchylono zaskarżony wyrok i przekazano sprawę do ponownego rozpoznania przez Wojewódzki Sąd Administracyjny
Powołane przepisy
Dz.U. 2023 poz 1634
art. 54 par. 2 i art. 133 par. 1
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - t.j.
Sentencja
Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: sędzia NSA Jacek Chlebny (spr.) Sędziowie sędzia NSA Jerzy Stankowski sędzia del. WSA Grzegorz Antas po rozpoznaniu w dniu 18 września 2025 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Ogólnoadministracyjnej skargi kasacyjnej Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 28 marca 2024 r. sygn. akt VII SA/Wa 2928/23 w sprawie ze skargi A.D. na decyzję Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji z dnia 18 października 2023 r. znak: DOiR-I.6251.92.2023.KM w przedmiocie odmowy uznania za obywatela polskiego 1. uchyla zaskarżony wyrok i przekazuje sprawę Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Warszawie do ponownego rozpoznania; 2. odstępuje od zasądzenia kosztów postępowania kasacyjnego w całości.
Uzasadnienie
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie wyrokiem z 28 marca 2024 r., VII SA/Wa 2928/23, w sprawie ze skargi A.D. na decyzję Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji z 18 października 2023 r. o odmowie uznania za obywatela polskiego, uchylił zaskarżoną decyzję.
Wyrok został wydany w następującym stanie faktycznym i prawnym sprawy.
Wojewoda Małopolski (dalej: organ I instancji) decyzją z 21 sierpnia 2023 r. odmówił uznania A.D. (dalej: cudzoziemiec) za obywatela polskiego. W uzasadnieniu organ I instancji wskazał, że spełnione zostały przesłanki pozytywne uznania za obywatela, o których mowa w art. 30 ust. 1 pkt 7 ustawy z 2 kwietnia 2009 r. o obywatelstwie polskim (Dz. U. z 2023 r. poz. 1989, dalej: ustawa o obywatelstwie z 2009 r.), jednak informacje niejawne zgromadzone w aktach sprawy przemawiają za tym, że nabycie obywatelstwa polskiego przez cudzoziemca stanowi zagrożenie dla obronności lub bezpieczeństwa państwa albo bezpieczeństwa i porządku publicznego. Spełniona jest zatem przesłanka negatywna, o której mowa w art. 31 pkt 2 ustawy o obywatelstwie z 2009 r.
Odwołanie od tej decyzji złożył A.D.
Minister Spraw Wewnętrznych i Administracji (dalej: organ II instancji lub Minister) decyzją z 18 października 2023 r. utrzymał w mocy decyzję organu I instancji. Podtrzymał stanowisko organu I instancji, że w sprawie spełniona została negatywna przesłanka, o której mowa w art. 31 pkt 2 ustawy o obywatelstwie z 2009 r. Powołał się na materiał dowodowy objęty klauzulą tajności (klauzulą "zastrzeżone") w rozumieniu ustawy o ochronie informacji niejawnych.
Skargę na decyzję Ministra złożył cudzoziemiec.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie uwzględnił skargę, podając, że organ II instancji naruszył art. 7 i art. 77 § 1 k.p.a., nie przedstawiając dowodów na to, że cudzoziemiec stanowi zagrożenie dla porządku i bezpieczeństwa państwa. Sąd I instancji wskazał, że z jawnego materiału dowodowego znajdującego się w aktach, które organ przekazał wraz ze skargą, taka okoliczność nie wynika. Organ nie przekazał zaś żadnych dokumentów niejawnych.
Skargę kasacyjną złożył Minister, zaskarżając wyrok w całości. Podniósł zarzut naruszenia przepisów postępowania, które mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy, tj. art. 145 § 1 pkt 1 lit. c ustawy z 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2023 r. poz. 1634 ze zm., dalej: p.p.s.a.) w zw. z art. 133 § 1 oraz art. 62 pkt 1 p.p.s.a. w zw. z art. 141 § 4 p.p.s.a., a także w zw. z art. 7, art. 77 § 1 k.p.a. w zw. z art. 36 ust. 2 i art. 31 pkt 2 ustawy z 2 kwietnia 2009 r. o obywatelstwie polskim (Dz. U. z 2023 r. poz. 1989, dalej: ustawa o obywatelstwie z 2009 r.) polegające na tym, że Sąd I instancji nie wziął pod uwagę, iż z treści decyzji organu II instancji wynikało, że została wydana również na podstawie informacji niejawnych; a także polegające na tym, że Sąd I instancji nie wezwał organu do przedstawienia akt zawierających informacje niejawne, w konsekwencji czego wydał wyrok na podstawie części akt administracyjnych. Na podstawie tego zarzutu wniesiono o uchylenie zaskarżonego wyroku i oddalenie skargi, ewentualnie uchylenie wyroku i przekazanie sprawy WSA w Warszawie do ponownego rozpoznania, jak też zasądzenie kosztów postępowania według norm przepisanych. Skarżący kasacyjnie zrzekł się rozprawy.
W odpowiedzi na skargę kasacyjną A.D. wniósł o jej oddalenie.
Zarządzeniem z 19 sierpnia 2025 r. Minister został wezwany do nadesłania akt administracyjnych zawierających informacje niejawne. Akta zostały nadesłane do Kancelarii Tajnej Naczelnego Sądu Administracyjnego w dniu 22 sierpnia 2025 r.
Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:
1. Skarga kasacyjna okazała się zasadna.
2. Należy wskazać, że stosownie do art. 133 § 1 zdanie pierwsze p.p.s.a. Sąd wydaje wyrok na podstawie akt sprawy, chyba że organ nie wykonał obowiązku, o którym mowa w art. 54 § 2. Podstawą orzekania sądu administracyjnego jest zatem materiał zgromadzony przez organ administracji publicznej. Orzekanie "na podstawie akt sprawy" oznacza, że sąd przy ocenie legalności zaskarżonej decyzji bierze pod uwagę okoliczności, które z tych akt wynikają i które legły u podstaw jej wydania. Orzekanie przez sąd administracyjny możliwe jest tylko na podstawie całości akt sprawy. Sąd powinien dysponować kompletem akt sprawy nadesłanych przez organ. Natomiast jeżeli w dacie orzekania sąd nie dysponował kompletnymi aktami sprawy, to nie powinien orzekać w sprawie i powinien wezwać organ do uzupełnienia akt. Wyłącznie pełne akta administracyjne dają bowiem sądowi możliwość wszechstronnego i dogłębnego zbadania sprawy we wszystkich jej aspektach, a następnie podjęcia obiektywnego rozstrzygnięcia (por. R. Hauser (red.), M. Wierzbowski (red.), Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Komentarz, Warszawa 2019, s. 669-671).
W rozpoznawanej sprawie Sąd I instancji orzekł na podstawie niepełnych akt administracyjnych, obejmujących jedynie informacje jawne. Sąd I instancji w wyroku zaznaczył, że organy obu instancji swoje decyzje oparły na materiale dowodowym objętym ochroną informacji niejawnych, jednak nie podjął próby uzyskania niejawnej dokumentacji od organów. Nie zwrócił się do organu o nadesłanie brakujących akt, lecz orzekł na podstawie akt niekompletnych.
3. Niezależnie od powyższego wskazać należy, że praktyka organu, opisana w uzasadnieniu skargi kasacyjnej, zgodnie z którą organ, pomimo jednoznacznego brzmienia art. 54 § 2 p.p.s.a., nie przekazuje do sądu administracyjnego wraz ze skargą kompletnych akt administracyjnych, jest niezrozumiała i sprzeczna z ustawą p.p.s.a. (w szczególności z powołanym wyżej art. 54 § 2 p.p.s.a.). Organ II instancji powinien przekazać do sądu wraz ze skargą kompletne akta sprawy, zarówno jawne, jak i niejawne, a nie czekać na wezwanie z sądu.
4. Mając na uwadze powyższe, Naczelny Sąd Administracyjny na podstawie art. 185 § 1 p.p.s.a. uchylił zaskarżony wyrok i przekazał sprawę Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Warszawie do ponownego rozpoznania.
Ponownie rozpoznając sprawę, Sąd pierwszej instancji powinien rozpoznać sprawę na podstawie pełnych akt, w tym akt administracyjnych zawierających informacje niejawne nadesłanych przez organ II instancji w odpowiedzi na wezwanie NSA.
5. Na podstawie art. 207 § 2 p.p.s.a. Naczelny Sąd Administracyjny odstąpił od zasądzenia zwrotu kosztów postępowania kasacyjnego w całości, albowiem przyczyną uchylenia wyroku była wadliwość poglądu prawnego Sądu pierwszej instancji, zatem brak było dostatecznych podstaw do tego, by obciążyć stronę, która wniosła skargę do Sądu pierwszej instancji, kosztami postępowania kasacyjnego na podstawie art. 203 pkt 2 p.p.s.a.