II OSK 1919/21
Podsumowanie
Przejdź do pełnego tekstuNaczelny Sąd Administracyjny rozpoznał skargę kasacyjną B.W. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie, który utrzymał w mocy decyzję Głównego Inspektora Nadzoru Budowlanego. Decyzja ta odmawiała uchylenia ostatecznej decyzji nakazującej rozbiórkę samowolnie rozbudowanego budynku mieszkalnego, wydanej jeszcze w 1998 roku na podstawie art. 48 Prawa budowlanego w ówczesnym brzmieniu. Skarżąca kasacyjnie podnosiła zarzuty naruszenia przepisów postępowania (art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) p.p.s.a. w zw. z art. 155 k.p.a. i art. 48 Pr.bud.) oraz prawa materialnego (art. 28 k.p.a. w zw. z art. 155 k.p.a. i art. 48 Pr.bud.). Argumentowała, że WSA nieprawidłowo ocenił możliwość uchylenia decyzji w trybie art. 155 k.p.a. oraz że jako następca prawny strony ma interes prawny w jej uchyleniu. Podkreślała, że obecne przepisy Prawa budowlanego dopuszczają legalizację samowoli budowlanej, co powinno być uwzględnione. Naczelny Sąd Administracyjny uznał zarzut naruszenia art. 28 k.p.a. za zasadny w kontekście ustalenia stron postępowania w trybie art. 155 k.p.a., wskazując, że jest to nowe, odrębne postępowanie, w którym należy ustalić krąg uczestników, w tym następców prawnych. Jednakże, NSA nie podzielił zarzutu naruszenia art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) p.p.s.a. Stwierdził, że art. 155 k.p.a. nie może być interpretowany rozszerzająco i nie służy ponownej weryfikacji decyzji ostatecznej. Podkreślono, że tryb ten nie może prowadzić do zmiany rozstrzygnięcia na takie, które byłoby niedopuszczalne z uwagi na bezwzględnie obowiązującą normę prawną. NSA powołał się na orzecznictwo, zgodnie z którym art. 155 k.p.a. nie znajduje zastosowania do decyzji nakładających bezwzględny nakaz rozbiórki, a późniejsze zmiany stanu prawnego, dopuszczające legalizację, nie mogą być stosowane wstecz w tym trybie. W konsekwencji, mimo częściowo błędnego uzasadnienia wyroku WSA, NSA uznał, że odpowiada on prawu i oddalił skargę kasacyjną.
Przeanalizuj tę sprawę w pełnym kontekście orzecznictwa.
Analiza orzecznictwa · odpowiedzi na pytania · badanie przepisów · drafting pism.
Wartość praktyczna
Siła precedensu: WysokaOgraniczenia stosowania art. 155 k.p.a. do zmiany decyzji nakazujących rozbiórkę samowoli budowlanej, zwłaszcza w kontekście zmian prawa budowlanego i wstecznego stosowania przepisów.
Dotyczy specyficznej sytuacji decyzji nakazującej rozbiórkę na podstawie przepisów bezwzględnie obowiązujących w dacie jej wydania oraz próby jej zmiany w trybie art. 155 k.p.a. po zmianie stanu prawnego.
Zagadnienia prawne (2)
Czy następca prawny strony postępowania, która nie brała udziału w pierwotnym postępowaniu zakończonym decyzją ostateczną, może skutecznie domagać się uchylenia lub zmiany tej decyzji w trybie art. 155 k.p.a.?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Tak, następca prawny strony ma interes prawny i może być stroną postępowania w trybie art. 155 k.p.a., ponieważ jest to nowe, odrębne postępowanie, w którym należy ustalić krąg uczestników.
Uzasadnienie
Postępowanie w trybie art. 155 k.p.a. jest odrębnym postępowaniem, w którym należy ustalić krąg uczestników zgodnie z art. 28 k.p.a., obejmującym zarówno osoby, które miały przymiot strony w postępowaniu pierwotnym, jak i ich następców prawnych.
Czy decyzja nakazująca rozbiórkę obiektu budowlanego na podstawie art. 48 Prawa budowlanego w brzmieniu obowiązującym w 1998 r. (bezwzględny nakaz rozbiórki) może zostać uchylona lub zmieniona w trybie art. 155 k.p.a. w świetle późniejszych zmian Prawa budowlanego dopuszczających legalizację samowoli budowlanej?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Nie, art. 155 k.p.a. nie może służyć zmianie decyzji nakazującej rozbiórkę obiektu budowlanego na podstawie przepisów bezwzględnie obowiązujących w dacie jej wydania. Zmiana stanu prawnego dopuszczająca legalizację nie może być stosowana wstecz w tym trybie.
Uzasadnienie
Tryb art. 155 k.p.a. nie może służyć zmianie rozstrzygnięcia na takie, które byłoby niedopuszczalne z uwagi na bezwzględnie obowiązującą normę prawną w dacie wydania decyzji pierwotnej. Nie można weryfikować decyzji nakazującej rozbiórkę w tym trybie, a późniejsze zmiany prawa nie mogą być stosowane wstecz.
Przepisy (7)
Główne
k.p.a. art. 155
Kodeks postępowania administracyjnego
Możliwość uchylenia lub zmiany ostatecznej decyzji, na mocy której strona nabyła prawo, za zgodą stron, jeżeli przepisy szczególne nie sprzeciwiają się temu i przemawia za tym interes społeczny lub słuszny interes strony. Nie może służyć zmianie rozstrzygnięcia na takie, które byłoby niedopuszczalne z uwagi na bezwzględnie obowiązującą normę prawną w dacie wydania decyzji pierwotnej.
Pr.bud. art. 48
Ustawa z dnia 7 lipca 1994 r. - Prawo budowlane
W brzmieniu z 1998 r. nakazywał rozbiórkę obiektu budowlanego lub jego części, będącego w budowie albo wybudowanego bez wymaganego pozwolenia na budowę lub zgłoszenia, bądź pomimo wniesienia sprzeciwu. Obecnie przewiduje możliwość legalizacji.
Pomocnicze
k.p.a. art. 28
Kodeks postępowania administracyjnego
Określa krąg stron postępowania administracyjnego, w tym osób posiadających interes prawny lub obowiązek.
k.p.a. art. 138 § 1
Kodeks postępowania administracyjnego
Utrzymanie w mocy decyzji organu niższej instancji.
p.p.s.a. art. 145 § 1
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
Podstawa do uchylenia zaskarżonego aktu lub czynności w całości lub części, stwierdzenia nieważności, czy naruszenia przepisów postępowania.
p.p.s.a. art. 183 § 1
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
NSA rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej, biorąc z urzędu pod uwagę jedynie nieważność postępowania.
p.p.s.a. art. 184
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
Podstawa orzekania o oddaleniu skargi kasacyjnej.
Argumenty
Skuteczne argumenty
Zarzut naruszenia art. 28 k.p.a. w zw. z art. 155 k.p.a. i art. 48 Pr.bud. w zakresie ustalenia stron postępowania w trybie art. 155 k.p.a. (uznany za częściowo zasadny przez NSA).
Odrzucone argumenty
Zarzut naruszenia art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) p.p.s.a. w zw. z art. 155 k.p.a. i art. 48 Pr.bud. poprzez błędne przyjęcie, że decyzja w sprawie usunięcia skutków samowoli budowlanej nie może zostać uchylona w trybie art. 155 k.p.a. (uznany za niezasadny przez NSA). • Argument, że późniejsze zmiany Prawa budowlanego dopuszczające legalizację samowoli budowlanej uzasadniają zastosowanie art. 155 k.p.a. do uchylenia decyzji nakazującej rozbiórkę (uznany za niezasadny przez NSA).
Godne uwagi sformułowania
art. 155 k.p.a. nie może być interpretowany rozszerzająco • zmiana decyzji lub jej uchylenie może nastąpić tylko w przypadku spełnienia wszystkich przesłanek określonych w tym przepisie • postępowanie toczące się na podstawie art. 155 k.p.a. nie prowadzi do ponownego rozpoznania sprawy zakończonej decyzją ostateczną ani do rozszerzenia jej zakresu • Tryb ten służy jedynie do zmiany rozstrzygnięcia na inne, ale również możliwe do wydania w niezmienionych okolicznościach faktycznych i prawnych. • Nie może natomiast służyć zmianie rozstrzygnięcia na takie, które w wyniku związania organu bezwzględnie obowiązującą normą byłoby niedopuszczalne. • art. 155 k.p.a. nie znajduje zastosowania do decyzji nakładającej karę administracyjną za popełniony delikt. W tym trybie niedopuszczalnym pozostaje weryfikacja decyzji nakazującej rozbiórkę obiektu budowlanego.
Skład orzekający
Tomasz Zbrojewski
przewodniczący sprawozdawca
Andrzej Wawrzyniak
sędzia
Jan Szuma
sędzia del. WSA
Informacje dodatkowe
Wartość precedensowa
Siła: Wysoka
Powoływalne dla: "Ograniczenia stosowania art. 155 k.p.a. do zmiany decyzji nakazujących rozbiórkę samowoli budowlanej, zwłaszcza w kontekście zmian prawa budowlanego i wstecznego stosowania przepisów."
Ograniczenia: Dotyczy specyficznej sytuacji decyzji nakazującej rozbiórkę na podstawie przepisów bezwzględnie obowiązujących w dacie jej wydania oraz próby jej zmiany w trybie art. 155 k.p.a. po zmianie stanu prawnego.
Wartość merytoryczna
Ocena: 7/10
Sprawa dotyczy ważnego zagadnienia proceduralnego związanego z samowolą budowlaną i możliwością jej legalizacji, co jest tematem interesującym dla prawników specjalizujących się w prawie budowlanym i administracyjnym.
“Czy można uchylić nakaz rozbiórki samowoli budowlanej po latach, gdy prawo się zmieniło? NSA wyjaśnia ograniczenia art. 155 k.p.a.”
Sektor
budownictwo
Twój asystent do analizy prawnej.
Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.
- Analiza orzecznictwa i przepisów
- Drafting pism i dokumentów
- Odpowiedzi na pytania prawne
- Pogłębiona analiza z doktryny
Pełny tekst orzeczenia
Oryginalna treść postanowienia (niezmieniona). Otwiera się jako osobna strona.