II OSK 1913/23

Naczelny Sąd Administracyjny2024-05-21
NSAAdministracyjneWysokansa
warunki zabudowyzabudowa zagrodowarolnik indywidualnybezczynność organuskarga kasacyjnaKodeks postępowania administracyjnegoustawa o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennymterminy załatwiania sprawNSA

NSA oddalił skargę kasacyjną Wójta Gminy, potwierdzając, że organ nie mógł pozostawić wniosku o warunki zabudowy bez rozpoznania z powodu braku dokumentów potwierdzających status rolnika.

Sprawa dotyczyła skargi na bezczynność Wójta Gminy, który pozostawił wniosek o ustalenie warunków zabudowy dla zabudowy zagrodowej bez rozpoznania, żądając od wnioskodawcy dokumentów potwierdzających status rolnika i powiązanie z gospodarstwem rolnym. WSA uznał bezczynność organu, a NSA oddalił skargę kasacyjną Wójta, stwierdzając, że organ nie mógł żądać takich dokumentów na tym etapie postępowania, a niewypełnienie wezwania o charakterze dowodowym nie może skutkować pozostawieniem wniosku bez rozpoznania.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu zobowiązał Wójta Gminy do załatwienia wniosku o ustalenie warunków zabudowy dla inwestycji polegającej na budowie budynku mieszkalnego jednorodzinnego w zabudowie zagrodowej wraz z budynkiem gospodarczym, stwierdzając jednocześnie bezczynność organu. Wójt pozostawił wniosek bez rozpoznania, powołując się na art. 64 § 2 K.p.a. z powodu nieuzupełnienia przez wnioskodawcę dokumentów potwierdzających status rolnika indywidualnego oraz funkcjonalne powiązanie planowanej inwestycji z gospodarstwem rolnym oddalonym o 600 km. WSA uznał to za nieprawidłowe, wskazując, że decyzja o warunkach zabudowy nie wymaga posiadania tytułu prawnego do gruntu ani statusu rolnika, a żądane dokumenty nie były niezbędne na tym etapie. NSA oddalił skargę kasacyjną Wójta, zgadzając się co do zasady z WSA, że pozostawienie wniosku bez rozpoznania było niezasadne. Sąd podkreślił, że choć organ ma prawo badać, czy inwestycja rzeczywiście dotyczy zabudowy zagrodowej, to wezwanie do uzupełnienia braków o charakterze dowodowym nie może skutkować pozostawieniem wniosku bez rozpoznania. W takim przypadku organ powinien merytorycznie rozpoznać sprawę, nawet jeśli miałoby to skutkować wydaniem decyzji odmawiającej.

Asystent AI do analizy prawnej

Przeanalizuj tę sprawę w kontekście orzecznictwa, przepisów i doktryny. Uzyskaj pogłębioną analizę, projekt pisma lub odpowiedź na pytanie prawne.

Analiza orzecznictwa Badanie przepisów Odpowiedzi na pytania Drafting pism
Wypróbuj Asystenta AI

Zagadnienia prawne (2)

Odpowiedź sądu

Nie, organ nie może pozostawić wniosku bez rozpoznania w takiej sytuacji. Wezwanie do uzupełnienia braków o charakterze dowodowym nie może skutkować zastosowaniem sankcji z art. 64 § 2 K.p.a. Organ powinien merytorycznie rozpoznać sprawę.

Uzasadnienie

Decyzja o warunkach zabudowy nie wymaga od wnioskodawcy posiadania tytułu prawnego do gruntu ani statusu rolnika. Żądanie dokumentów potwierdzających status rolnika i powiązanie funkcjonalne inwestycji z gospodarstwem rolnym nie jest niezbędne na etapie wniosku o ustalenie warunków zabudowy, a niewypełnienie takiego wezwania nie może prowadzić do pozostawienia wniosku bez rozpoznania.

Rozstrzygnięcie

Decyzja

odrzucono_skargę

Przepisy (9)

Główne

k.p.a. art. 64 § § 2

Kodeks postępowania administracyjnego

u.p.z.p. art. 61 § ust. 4

Ustawa o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym

Pomocnicze

k.p.a. art. 35

Kodeks postępowania administracyjnego

k.p.a. art. 36

Kodeks postępowania administracyjnego

u.p.z.p. art. 63 § ust. 2

Ustawa o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym

P.p.s.a. art. 134 § § 1

Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

P.p.s.a. art. 149 § § 1a

Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

P.p.s.a. art. 183 § § 1

Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

P.p.s.a. art. 184

Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

Argumenty

Skuteczne argumenty

Organ nie mógł pozostawić wniosku o warunki zabudowy bez rozpoznania z powodu nieprzedłożenia dokumentów potwierdzających status rolnika i powiązanie z gospodarstwem rolnym, gdyż nie są one wymagane na tym etapie postępowania. Niewypełnienie wezwania o charakterze dowodowym nie może skutkować pozostawieniem wniosku bez rozpoznania; organ powinien merytorycznie rozpoznać sprawę.

Odrzucone argumenty

Wójt Gminy miał prawo badać, czy planowana inwestycja rzeczywiście dotyczy zabudowy zagrodowej i czy powiązanie funkcjonalne z gospodarstwem rolnym jest prawidłowe, a inwestor powinien wykazać te przesłanki. Sąd I instancji przekroczył granice skargi na bezczynność, oceniając prawidłowość zastosowania art. 64 § 2 K.p.a. i przesądzając o merytorycznej decyzji administracyjnej.

Godne uwagi sformułowania

O decyzję tę, inaczej, niż w przypadku pozwolenia na budowę, ubiegać może się każdy, niezależnie od tego, czy posiada jakikolwiek tytuł prawny do gruntu, którego dotyczy wniosek o ustalenie warunków zabudowy. Bycie rolnikiem nie stanowi żadnej przesłanki udzielenia albo odmowy udzielenia wnioskowanej decyzji. Wezwanie, które Wójt Gminy skierował do wnioskodawcy nie było wezwaniem do usunięcia braków formalnych pisma procesowego. Wezwanie to zmierzało do uzyskania informacji, które Wójt uznał za niezbędne dla wydania decyzji. W istocie wezwanie to zmierzało do uzyskania przez Wójta dodatkowych dowodów. Skutkiem niewypełnienia takiego wezwania nie może być pozostawienie wniosku bez rozpoznania.

Skład orzekający

Grzegorz Czerwiński

sprawozdawca

Magdalena Dobek-Rak

członek

Zdzisław Kostka

przewodniczący

Informacje dodatkowe

Wartość precedensowa

Siła: Wysoka

Powoływalne dla: "Interpretacja przepisów dotyczących wniosków o ustalenie warunków zabudowy dla zabudowy zagrodowej, w szczególności zakresu żądanych przez organ dokumentów i prawidłowego stosowania art. 64 § 2 K.p.a. w kontekście bezczynności organu."

Ograniczenia: Orzeczenie dotyczy specyficznej sytuacji wniosku o warunki zabudowy dla zabudowy zagrodowej i żądania przez organ dokumentów związanych ze statusem rolnika. Może być mniej bezpośrednio stosowalne do innych typów wniosków lub sytuacji proceduralnych.

Wartość merytoryczna

Ocena: 7/10

Sprawa pokazuje, jak organy administracji mogą nadużywać procedur, żądając dokumentów, które nie są wymagane na danym etapie, co prowadzi do bezczynności i sporów sądowych. Jest to przykład praktycznego zastosowania przepisów K.p.a. i P.p.s.a. w kontekście planowania przestrzennego.

Czy organ może żądać od Ciebie dowodu na to, kim jesteś, zanim rozpatrzy Twój wniosek? NSA wyjaśnia granice procedury.

Asystent AI dla prawników

Twój asystent do analizy prawnej

Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka ponad 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.

Analiza orzecznictwa i przepisów
Drafting pism i dokumentów
Odpowiedzi na pytania prawne
Pogłębiona analiza z doktryny

Powiązane tematy

Pełny tekst orzeczenia

Oryginał, niezmieniony
II OSK 1913/23 - Wyrok NSA
Data orzeczenia
2024-05-21
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2023-09-07
Sąd
Naczelny Sąd Administracyjny
Sędziowie
Grzegorz Czerwiński /sprawozdawca/
Magdalena Dobek-Rak
Zdzisław Kostka /przewodniczący/
Symbol z opisem
6153 Warunki zabudowy  terenu
658
Hasła tematyczne
Przewlekłość postępowania
Sygn. powiązane
IV SAB/Po 17/23 - Wyrok WSA w Poznaniu z 2023-05-31
Skarżony organ
Wójt Gminy
Treść wyniku
Oddalono skargę kasacyjną
Powołane przepisy
Dz.U. 2021 poz 735
art. 35, art. 36, art. 64 § 2
Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego - tekst jedn.
Dz.U. 2022 poz 503
art. 61 ust. 4, art. 63 ust. 2
Ustawa z dnia 27 marca 2003 r. o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym (t. j.)
Dz.U. 2023 poz 1634
art. 134 § 1, art. 149 § 1a, art. 184
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - t.j.
Sentencja
Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący sędzia NSA Zdzisław Kostka Sędziowie: sędzia NSA Grzegorz Czerwiński (spr.) sędzia del. WSA Magdalena Dobek-Rak Protokolant starszy asystent sędziego Anita Lewińska-Karwecka po rozpoznaniu w dniu 21 maja 2024 r. na rozprawie w Izbie Ogólnoadministracyjnej skargi kasacyjnej Wójta Gminy Czerwonak od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu z dnia 31 maja 2023 r. sygn. akt IV SAB/Po 17/23 w sprawie ze skargi G. S. na bezczynność Wójta Gminy Czerwonak w przedmiocie ustalenia warunków zabudowy oddala skargę kasacyjną.
Uzasadnienie
Wyrokiem z dnia 31 maja 2023 r., sygn. akt IV SAB/Po 17/23 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu po rozpoznaniu skargi G. S. zobowiązał Wójta Gminy [...] do załatwienia wniosku skarżącego z dnia 31 maja 2022 r. w terminie miesiąca od dnia otrzymania prawomocnego wyroku wraz z aktami. Nadto Sąd stwierdził, że Wójt Gminy [...] dopuścił się bezczynności, która nie miała miejsca z rażącym naruszeniem prawa oraz oddalił skargę w pozostałym zakresie.
Powyższy wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie zapadł w następującym stanie faktycznym i prawnym.
W dniu 31 maja 2022 r. G. S. złożył wniosek o ustalenie warunków zabudowy dla inwestycji polegającej na budowie budynku mieszkalnego jednorodzinnego w zabudowie zagrodowej wraz z budynkiem gospodarczym oraz niezbędną infrastrukturą techniczną dla działek nr [...], [...] położonych na terenie Gminy [...].
W piśmie z 24 października 2022 r. skarżący wniósł do Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Poznaniu ponaglenie na bezczynność Wójta Gminy [...] w zakresie rozpoznania wniosku o ustalenie warunków zabudowy.
W piśmie z 26 października 2022 r. organ wezwał wnioskodawcę na podstawie art. 64 § 2 K.p.a. do uzupełnienia w terminie 30 dni wniosku o dokument potwierdzający funkcjonalną całość projektowanej zabudowy zagrodowej z gospodarstwem rolnym wnioskodawcy oraz dokumenty potwierdzające, że wnioskodawca jest rolnikiem indywidualnym, pod rygorem pozostawienia wniosku bez rozpoznania.
W odpowiedzi z 8 listopada 2022 r., doręczonej do Urzędu Gminy [...] w dniu 9 listopada 2022 r., wnioskodawca zawnioskował o wskazanie dokumentów, których organ uznaje za brak i na podstawie jakich przepisów prawa organ wywodzi ich brak oraz zadeklarował doręczenie każdego z oczekiwanych dokumentów po wyjaśnieniu i ich konkretnym wskazaniu.
W piśmie z 24 listopada 2022 r. organ ponownie wezwał wnioskodawcę do uzupełnienia wniosku o dokumenty potwierdzające status rolnika indywidualnego oraz funkcjonalne powiązanie planowanej inwestycji z gruntami rolnymi wnioskodawcy, oddalonymi 600 km od miejsca planowanej zabudowy zagrodowej. Organ wydłużył termin do uzupełnienia wniosku o 14 dni od daty otrzymania ponownego wezwania.
W odpowiedzi na ponowne wezwanie do uzupełnienia wniosku wnioskodawca wskazał, że organ pozostaje w bezczynności, a także podjął pozorne działania cechujące się przewlekłością. Wnioskodawca zakwestionował zasadność skierowanego wezwania i wskazał na brak podstaw prawnych do przedstawiania żądanych przez organ dokumentów potwierdzających status rolnika oraz powiązanie funkcjonalne inwestycji z oddaloną o 600 km nieruchomością rolną.
Organ administracji w piśmie z 16 grudnia 2022 r. poinformował stronę, że w związku z nieuzupełnieniem wskazanych braków pozostawił wniosek o ustalenie warunków zabudowy bez rozpoznania.
Wnioskodawca w piśmie z 3 stycznia 2023 r. wniósł do Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Poznaniu odwołanie od powyższego pisma o pozostawieniu wniosku bez rozpoznania.
Ponadto w piśmie z dnia 3 stycznia 2023 r. wnioskodawca wniósł do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu skargę na bezczynność organu.
Skarżący zarzucił organowi naruszenie art. 64 § 2 K.p.a. poprzez niewłaściwe zastosowanie polegające na pozostawieniu sprawy bez rozpatrzenia, podczas gdy organ nie wskazał żadnego braku oraz nie podał podstawy prawnej jaka miałaby wskazywać na ten brak, stąd uniemożliwił wnioskodawcy zaspokojenie żądań organu. Organ nie uczynił tego pomimo udzielanych przez wnioskodawcę odpowiedzi i próśb o wskazanie jaki dokument organ uważa za brakujący oraz jaka podstawa prawna wskazuje na ten brak.
Po wniesieniu skargi Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Poznaniu doręczyło skarżącej oraz organowi postanowienie z dnia 14 listopada 2022 r. (doręczenie nastąpiło 2 miesiące po dacie wydania postanowienia) o uznaniu ponaglenia za uzasadnione. W ocenie Kolegium organ I instancji powinien rozpoznać wniosek merytorycznie.
W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie, wskazując że nie sposób zarzucić mu bezczynności, a brak merytorycznego załatwienia sprawy wynika wyłącznie z procesu obiegu dokumentów pomiędzy organami.
Wyrokiem z dnia 31 maja 2023 r., sygn. akt IV SAB/Po 17/23 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu zobowiązał Wójta Gminy do załatwienia wniosku skarżącego z dnia 31 maja 2022 r. w terminie miesiąca od dnia otrzymania prawomocnego wyroku wraz z aktami a nadto Sąd stwierdził, że Wójt Gminy dopuścił się bezczynności, która nie miała miejsca z rażącym naruszeniem prawa oraz oddalił skargę w pozostałym zakresie.
W uzasadnieniu wyroku Wojewódzki Sąd Administracyjny stwierdził, że przedmiotem skargi jest bezczynność organu w związku z pozostawieniem wniosku skarżącego o ustalenie warunków zabudowy bez rozpoznania na podstawie art. 64 § 2 K.p.a. Zgodnie z powołanym przepisem, jeżeli podanie nie spełnia innych wymagań ustalonych w przepisach prawa, należy wezwać wnoszącego do usunięcia braków w wyznaczonym terminie, nie krótszym niż siedem dni, z pouczeniem, że nieusunięcie tych braków spowoduje pozostawienie podania bez rozpoznania.
Z uwagi na fakt, że pozostawienie podania bez rozpoznania w trybie art. 64 § 2 K.p.a. nie podlega zaskarżeniu, kontrola tej czynności następuje w ramach skargi na bezczynność organu.
W niniejszej sprawie organ rozpoznając wniosek o ustalenie warunków zabudowy inwestycji polegającej na budowie budynku mieszkalnego i gospodarczego w zabudowie zagrodowej, pozostawił wniosek bez rozpoznania na podstawie art. 64 § 2 K.p.a. z uwagi na nieprzedłożenie dokumentów potwierdzających status rolnika wnioskodawcy i funkcjonalnego powiązania projektowanej zabudowy z jego gospodarstwem rolnym zlokalizowanym 600 kilometrów od przedmiotowej nieruchomości.
Zdaniem Sądu, istotą sporu w sprawie jest to, czy organ prawidłowo uznał, że dokumenty potwierdzające status rolnika wnioskodawcy i powiązanie funkcjonalne inwestycji z posiadanym przez niego gospodarstwem rolnym były niezbędne do rozpoznania wniosku o ustalenie warunków zabudowy i czy prawidłowo organ zastosował art. 64 § 2 K.p.a.
W ocenie Sądu, stanowisko organu w zakresie wymagalności dokumentów potwierdzających status rolnika wnioskodawcy i powiązania funkcjonalnego inwestycji z posiadanymi przez niego nieruchomościami jest nieprawidłowe.
Art. 63 ust. 2 ustawy z dnia 27 marca 2003 r. o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym (Dz. U. z 2022 r. poz. 503, dalej: u.p.z.p.) stanowi, że decyzja o warunkach zabudowy nie rodzi praw do terenu oraz nie narusza prawa własności i uprawnień osób trzecich. Znaczenie normatywne powyższego przepisu jest takie, że o ustalenie warunków zabudowy w formie decyzji jest niezależne od posiadania jakiegokolwiek tytułu prawnego do gruntu objętego wnioskiem o ustalenie warunków zabudowy. O decyzję tę, inaczej, niż w przypadku pozwolenia na budowę, ubiegać może się każdy, niezależnie od tego, czy posiada jakikolwiek tytuł prawny do gruntu, którego dotyczy wniosek o ustalenie warunków zabudowy. W związku z powyższym nie miały podstawy prawnej dokonywane przez organ ustalenia dotyczące posiadania przez skarżącego statusu rolnika indywidualnego.
Aby uzyskać decyzję o warunkach zabudowy dla inwestycji polegającej na zabudowie zagrodowej związanej z gospodarstwem rolnym o powierzchni przekraczającej średnią powierzchnię gospodarstwa rolnego w danej gminie, nie trzeba być rolnikiem. Powyższe stanowisko jest potwierdzenie w orzecznictwie sądów administracyjnych. W uzasadnieniach wyroków tych sądów można znaleźć następujące stwierdzenia: "Uzyskać warunki zabudowy można nie mając żadnego związku prawnego z nieruchomością" (wyrok NSA II OSK 725/11 z dnia 30 sierpnia 2011 r.); "W postępowaniu o wydanie decyzji o warunkach zabudowy organ nie bada uprawnień inwestora do terenu objętego wnioskiem, co oznacza, że organ na wniosek strony zobowiązany jest wydać decyzję w przedmiocie ustalenia warunków zabudowy dla terenu należącego do osoby trzeciej..." (wyrok WSA w Warszawie, sygn. akt IV SA/Wa 22/12 z dnia 12 marca 2012 r.); "...ustalenie warunków zabudowy nie jest związane z przysługiwaniem praw do określonej nieruchomości..." (wyrok WSA w Warszawie, sygn. akt IV SA/Wa 148/09 dnia 20 kwietnia 2009 r.).
Powyższych uwarunkowań prawnych i faktycznych nie zmienia w żadnym stopniu przepis art. 61 ust. 4 upzp. Również ten przepis stanowi bowiem o zamiarze inwestora obejmującym realizację zabudowy zagrodowej jako związanej z gospodarstwem rolnym o powierzchni przekraczającej średnią powierzchnię gospodarstwa rolnego w danej gminie.
Gospodarstwa takiego nie trzeba mieć ani na swoją własność, ani też nie trzeba mieć żadnego innego tytułu prawnego do gospodarstwa rolnego, o jakim mowa w art. 61 ust. 4 u.p.z.p. Tytuł taki trzeba mieć dopiero na etapie ubiegania się o pozwolenie na budowę, które musi być zgodne z decyzją o warunkach zabudowy, wydaną dla zabudowy zagrodowej związanej z gospodarstwem rolnym, o jakim mowa w powoływanym przepisie.
Na etapie ubiegania się o decyzję o warunkach zabudowy organ lokalizacyjny nie może żądać tytułu prawnego do gospodarstwa rolnego o powierzchni przekraczającej średnią powierzchnię gospodarstwa rolnego w danej gminie. Organ ten może żądać jedynie, by we wniosku określono powierzchnię takiego gospodarstwa oraz - stosownie do treści art. 52 ust. 2 pkt 1 u.p.z.p. - by w załączniku do wniosku określone zostały granice terenu objętego wnioskiem na kopii mapy zasadniczej lub - w przypadku jej braku - na kopii mapy katastralnej, przyjętych do państwowego zasobu geodezyjnego i kartograficznego, obejmujących teren, którego wniosek dotyczy.
Tego samego terenu i w tych samych granicach, który zostanie określony we wniosku o ustalenie warunków zabudowy, dotyczyć będzie również decyzja o warunkach zabudowy. W dalszej konsekwencji inwestor - ubiegając się o pozwolenie na budowę - będzie musiał wykazać się prawem do dysponowania tymi samymi nieruchomościami, które wykazał we wniosku o ustalenie warunków zabudowy. Jeśli więc okaże się, że inwestor nie może wykazać się prawem do tych nieruchomości, które wykazał we wniosku o ustalenie warunków zabudowy, nie uzyska on pozwolenia na budowę. Wnioskodawca o ustalenie warunków zabudowy dla inwestycji, o jakiej mowa w art. 61 ust. 4 u.p.z.p. nie musi być rolnikiem.
Zdaniem Sądu, bycie rolnikiem nie stanowi żadnej przesłanki udzielenia albo odmowy udzielenia wnioskowanej decyzji. Z punktu widzenia przepisu art. 61 ust. 4 u.p.z.p. nie ma żadnego znaczenia, kim jest i jaki status społeczny posiada wnioskodawca o ustalenie warunków zabudowy dla zamierzenia inwestycyjnego określonego w tym przepisie. Regulacja zawarta w art. 61 ust. 4 u.p.z.p. nie jest (w świetle konstytucyjnych zasad: równości wszystkich wobec prawa oraz równego traktowania wszystkich przez władze publiczne, wyrażonych w art. 32 ust. 1 Konstytucji RP oraz konstytucyjnego zakazu dyskryminacji kogokolwiek z jakiejkolwiek przyczyny, wyrażonego w art. 32 ust. 2 Konstytucji RP) interpretowana jako ustanowiona dla jednej tylko grupy społecznej, z której dobrodziejstwa nie może skorzystać każdy, lecz jedynie ci, którzy przynależą do tej grupy społecznej.
W ocenie Sądu, w świetle powołanych wyżej przepisów rangi ustrojowej jako oczywiste oraz za pewnik traktować należy tezę, zgodnie z którą żadne przepisy nie są ustanawiane w Rzeczypospolitej Polskiej dla faworyzowania, ani dla dyskryminowania kogokolwiek. Tak więc również art. 61 ust. 4 u.p.z.p. nie może być rozumiany jako ustanowiony jedynie dla rolników. Jest on ustanowiony bowiem dla każdego, kto już jest, albo w przyszłości chciałby zostać rolnikiem. Jeśli chce stworzyć gospodarstwo rolne o powierzchni większej, niż średnia powierzchnia gospodarstwa rolnego w danej gminie, może skorzystać z uprzywilejowania, polegającego na wyłączeniu stosowania wobec wnioskowanej przez niego decyzji o warunkach zabudowy, zasady dobrego sąsiedztwa.
Przedmiotem rozstrzygnięcia zawartego w decyzji o warunkach zabudowy jest zamiar inwestora, a więc stan faktyczny, który ma dopiero zaistnieć. Wniosek o ustalenie warunków zabudowy dla inwestycji w postaci zabudowy zagrodowej, o jakiej mowa w art. 61 ust. 4 u.p.z.p., nie musi więc dotyczyć gospodarstwa już istniejącego, lecz może dotyczyć także gospodarstwa, które dopiero w przyszłości miałoby powstać. Na tej podstawie za całkowicie pozbawione podstaw prawnych należało uznać żądanie wykazania przez wnioskodawcę dokumentów potwierdzających status wnioskodawcy - jako rolnika, ale także żądanie jakichkolwiek dokumentów potwierdzających funkcjonalne powiązanie nieruchomości, które posiada z planowaną inwestycją.
Z ogólnych zasad postępowania administracyjnego wynika, że organy administracji publicznej mają obowiązek działać wnikliwie i szybko, posługując się możliwie najprostszymi środkami prowadzącymi do załatwienia sprawy, a także obowiązek podejmowania wszelkich kroków niezbędnych do jej wyjaśnienia i załatwienia. Z punktu widzenia sprawności postępowania znacząca jest zasada szybkości postępowania wyrażona w art. 12 K.p.a. Jej realizacja zagwarantowana została przepisami określającymi terminy załatwienia sprawy.
Terminy załatwiania spraw w postępowaniu administracyjnym regulowane są w K.p.a. Zgodnie z art. 35 K.p.a., organy administracji publicznej obowiązane są załatwiać sprawy bez zbędnej zwłoki (§ 1). Niezwłocznie powinny być załatwiane sprawy, które mogą być rozpatrzone w oparciu o dowody przedstawione przez stronę łącznie z żądaniem wszczęcia postępowania lub w oparciu o fakty i dowody powszechnie znane albo znane z urzędu organowi, przed którym toczy się postępowanie, bądź możliwe do ustalenia na podstawie danych, którymi rozporządza ten organ (§ 2). Załatwienie sprawy wymagającej postępowania wyjaśniającego powinno nastąpić nie później niż w ciągu miesiąca, a sprawy szczególnie skomplikowanej - nie później niż w ciągu dwóch miesięcy od dnia wszczęcia postępowania, zaś w postępowaniu odwoławczym - w ciągu miesiąca od dnia otrzymania odwołania (§ 3). Załatwienie sprawy w postępowaniu uproszczonym powinno nastąpić niezwłocznie, nie później niż w terminie miesiąca od dnia wszczęcia postępowania (§ 3a). Przepisy szczególne mogą określać inne terminy niż określone w § 3 i 3a (§ 4). Do terminów określonych w przepisach poprzedzających nie wlicza się terminów przewidzianych w przepisach prawa dla dokonania określonych czynności, okresów zawieszenia postępowania, okresu trwania mediacji oraz okresów opóźnień spowodowanych z winy strony albo przyczyn niezależnych od organu (§ 5).
Z powyższych unormowań wynika więc, że podstawowym terminem załatwienia sprawy w postępowaniu administracyjnym jest "niezwłocznie", a w przypadku gdy konieczne jest przeprowadzenie postępowania wyjaśniającego, sprawa zasadniczo powinna być załatwiona w terminie jednego miesiąca.
Zgodnie z art. 36 § 1 K.p.a. o każdym przypadku niezałatwienia sprawy w terminie określonym w art. 35 K.p.a. lub w przepisach szczególnych organ administracji publicznej jest obowiązany zawiadomić strony, podając przyczyny zwłoki i wskazując nowy termin załatwienia sprawy. Ponadto zgodnie z art. 36 § 2 K.p.a. ten sam obowiązek ciąży na organie administracji publicznej również w przypadku zwłoki w załatwieniu sprawy z przyczyn niezależnych od organu.
Bezczynność organu administracji publicznej występuje wówczas, gdy w prawnie ustalonym terminie organ nie podjął żadnych czynności w sprawie lub wprawdzie prowadził postępowanie, ale – mimo istnienia ustawowego obowiązku – nie zakończył go wydaniem decyzji, postanowienia lub też innego aktu lub nie podjął stosownej czynności określonej w art. 3 § 2 pkt 1-4a P.p.s.a.
Biorąc pod uwagę powyższe rozważania Sąd wskazał, że organ błędnie zastosował art. 64 § 2 K.p.a. i dopuścił się bezczynności, ponieważ nie rozpoznał merytorycznie wniosku o ustalenie warunków zabudowy.
Oceniając na podstawie art. 149 § 1a P.p.s.a., stopień naruszenia prawa w związku z zaistniałą bezczynnością Sąd doszedł do przekonania, że bezczynność organu nie miała miejsca z rażącym naruszeniem prawa.
Kwalifikacja naruszenia prawa jako rażącego musi posiadać pewne dodatkowe cechy w stosunku do stanu określanego jako zwykłe naruszenie prawa. Sąd takich cech w zachowaniu skarżonego organu nie ujawnił. Dla uznania naruszenia prawa za rażące nie jest wystarczające samo przekroczenie przez organ ustawowych terminów załatwienia sprawy. Naruszenie wymogów ustawowych w tym zakresie musi być znaczne i niezaprzeczalne, i ma miejsce w razie oczywistego braku podejmowania jakichkolwiek czynności, czy oczywistego lekceważenia przepisów. Taka sytuacja nie zaistniała w niniejszej sprawie, ponieważ organ na skutek błędnej wykładni przepisów pozostawał w przekonaniu, że wezwanie na podstawie art. 64 § 2 K.p.a. jest prawidłowe.
Od powyższego wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu skargę kasacyjną wniósł Wójt Gminy [...] podnosząc zarzuty naruszenia:
1. art. 61 ust 4 ustawy z dnia 27.03.2003 r. o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym (Dz.U. z 2022, poz. 503) poprzez dokonanie błędnej wykładni polegające na przyjęciu, że organ w postępowaniu administracyjnym o wydanie decyzji o warunkach zabudowy nie ma w ogóle obowiązku ustalać przesłanek z art. 61 ust 4 ww. ustawy czyli że, mamy do czynienia z zabudową zagrodową w ramach gospodarstwa rolnego, a następuje to w postępowaniu o pozwolenie na budowę oraz polegające na przyjęciu, że badanie powiązania funkcjonalnego inwestycji z konkretnym gospodarstwem rolnym o określonej powszechni jest nieprawidłowe podczas gdy przepis stanowi wyjątek, a planowana inwestycja ma służyć prowadzeniu konkretnego gospodarstwa rolnego o stosunkowo dużej powierzchni, co wymaga wykazania przez inwestora;
2. art. 134 § 1 P.p.s.a. poprzez przekroczenie granicy rozstrzygnięcia niniejszej sprawy – skargi na bezczynność wójta w związku z pozostawieniem sprawy bez rozpoznania, czyli dokonanie oceny czy art. 64 § 2 K.p.a. został przez organ prawidłowo zastosowany, wydając rozstrzygniecie przekraczające granice skargi i przesądzające o merytorycznej decyzji administracyjnej bez przeprowadzenia właściwego postępowania administracyjnego, podczas gdy sprawa jest bezprzedmiotowa albowiem Samorządowe Kolegium Odwoławcze postanowieniem z dnia 14 listopada 2022 zajęło stanowisko w sprawie.
W uzasadnieniu skargi kasacyjnej przedstawione zostały argumenty mające, zdaniem skarżącego kasacyjnie, potwierdzać zasadność podniesionych zarzutów.
Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje.
Skarga kasacyjna nie zasługuje na uwzględnienie.
Na wstępie należy wskazać, że Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje sprawę tylko w granicach skargi kasacyjnej (art. 183 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi – tekst jedn. Dz. U. z 2023 r., poz. 1634 ze zm., dalej jako "P.p.s.a."), z urzędu biorąc pod uwagę jedynie nieważność postępowania, co oznacza związanie przytoczonymi w skardze kasacyjnymi jej podstawami, określonymi w art. 174 P.p.s.a. Nadto, zgodnie z treścią art. 184 P.p.s.a., Naczelny Sąd Administracyjny oddala skargę kasacyjną, jeżeli zaskarżone orzeczenie mimo błędnego uzasadnienia odpowiada prawu.
Zdaniem Naczelnego Sądu Administracyjnego, skarga kasacyjna wniesiona przez Wójta Gminy [...] nie mogła skutkować uchyleniem zaskarżonego wyroku albowiem zaskarżony wyrok mimo błędnego uzasadnienia odpowiada prawu.
W ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego, zgodzić należy się ze stanowiskiem Wójta Gminy, że w toku rozpatrywania wniosku o ustalenie warunków zabudowy, z uwzględnieniem art. 61 ust. 4 ustawy z dnia 27 marca 2003 r. o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym, organ administracji ma prawo badać czy planowana inwestycja rzeczywiście a nie pozornie dotyczy zabudowy zagrodowej. Ww. przepis jest wyjątkiem od ogólnych zasad ustalania warunków zabudowy. Stosowanie tego przepisu oznacza, że inwestor nie musi wykazywać spełnienia warunku tzw. dobrego sąsiedztwa. Organ administracji powinien więc mieć pewność, że powoływanie się przez inwestora na ten przepis nie jest spowodowane zamiarem obejścia prawa. Wójt Gminy rozpoznając wniosek o ustalenie warunków zabudowy nie będzie związany poglądem wyrażonym w tej kwestii przez Wojewódzki Sąd Administracyjny.
Zdaniem Naczelnego Sądu Administracyjnego, Wójt Gminy pozostawiając wniosek o ustalenie warunków zabudowy bez rozpoznania naruszył art. 64 § 2 K.p.a. Z art. 64 § 2 K.p.a. wynika, że jeżeli podanie nie spełnia innych wymagań ustalonych w przepisach prawa, należy wezwać wnoszącego do usunięcia braków w wyznaczonym terminie, nie krótszym niż siedem dni, z pouczeniem, że nieusunięcie tych braków spowoduje pozostawienie podania bez rozpoznania. Wezwanie, które Wójt Gminy skierował do wnioskodawcy nie było wezwaniem do usunięcia braków formalnych pisma procesowego. Wezwanie to zmierzało do uzyskania informacji, które Wójt uznał za niezbędne dla wydania decyzji. W istocie wezwanie to zmierzało do uzyskania przez Wójta dodatkowych dowodów. Skutkiem niewypełnienia takiego wezwania nie może być pozostawienie wniosku bez rozpoznania. Organ administracji w takim przypadku powinien merytorycznie rozpoznać sprawę wydając decyzję administracyjną w oparciu o materiał dowodowy, który ma do dyspozycji. Może to być oczywiście decyzja odmawiająca ustalenia warunków zabudowy, jeśli w ocenie organu nie zostały spełnione przesłanki wynikające z art. 61 ust. 4 ustawy o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym. Decyzja taka może być wówczas kwestionowana przez wnioskodawcę poprzez jej zaskarżenie do organu odwoławczego oraz poprzez wniesienie skargi do sądu administracyjnego. Nie można natomiast stosować sankcji przewidzianej w art. 64 § 2 K.p.a. do sytuacji niewypełnienia przez inwestora wezwania o charakterze dowodowym. Stwierdzenie przez Sąd I instancji, że Wójt Gminy dopuścił się bezczynności w sprawie, było tym samym co do zasady zasadne.
Za niezasadny uznać należy zarzut naruszenia art. 134 § 1 P.p.s.a. Wniesienie do sądu administracyjnego skargi na bezczynność w związku z niezasadnym pozostawieniem pisma strony bez rozpoznania nie jest uzależnione od stanowiska Samorządowego Kolegium Odwoławczego w tej kwestii. Stwierdzenie przez Samorządowe Kolegium Odwoławcze, że pozostawienie pisma bez rozpoznania było niezasadne nie stanowiło przeszkody do wniesienia przez stronę postępowania skargi na bezczynność jak również nie stanowiło przeszkody dla uwzględnienia przez sąd administracyjny tej skargi.
Z przytoczonych wyżej względów Naczelny Sąd Administracyjny, na podstawie art. 184 P.p.s.a., orzekł jak w sentencji.

Potrzebujesz pomocy prawnej?

Asystent AI przeanalizuje Twoje pytanie w oparciu o orzecznictwo, przepisy i doktrynę — jak rozmowa z ekspertem.

Zadaj pytanie Asystentowi AI