II OSK 1911/22
Podsumowanie
Przejdź do pełnego tekstuNSA uchylił wyrok WSA, uznając, że organy nadzoru budowlanego zasadnie odmówiły wszczęcia postępowania w sprawie zmiany sposobu użytkowania kortów tenisowych, gdyż nie doszło do takiej zmiany.
Sprawa dotyczyła skargi kasacyjnej Mazowieckiego WINB od wyroku WSA, który uchylił postanowienie o odmowie wszczęcia postępowania administracyjnego w sprawie zmiany sposobu użytkowania kortów tenisowych. WSA uznał, że organ odwoławczy błędnie zinterpretował przepisy Prawa budowlanego, twierdząc, że postępowanie w sprawie zmiany sposobu użytkowania może być wszczęte tylko z urzędu. NSA uchylił wyrok WSA, stwierdzając, że organy nadzoru budowlanego zasadnie odmówiły wszczęcia postępowania, ponieważ nie doszło do zmiany sposobu użytkowania obiektu, a kwestia uciążliwości może być rozpatrywana w odrębnym postępowaniu.
Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznał skargę kasacyjną Mazowieckiego Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie, który uchylił postanowienie o odmowie wszczęcia postępowania administracyjnego w sprawie zmiany sposobu użytkowania kortów tenisowych. WSA uznał, że organ odwoławczy błędnie zinterpretował przepisy Prawa budowlanego, twierdząc, że postępowanie w sprawie zmiany sposobu użytkowania obiektu budowlanego bez wymaganego zgłoszenia może być wszczęte jedynie z urzędu, a nie na wniosek. NSA uchylił wyrok WSA, stwierdzając, że organy nadzoru budowlanego zasadnie odmówiły wszczęcia postępowania. Sąd kasacyjny uznał, że nie można zgodzić się z twierdzeniem WSA, iż nie każdy rodzaj postępowania w przedmiocie zmiany sposobu użytkowania obiektu budowlanego bez wymaganego zgłoszenia został wskazany jako wszczynany z urzędu. NSA podkreślił, że skoro z urzędu wszczynane jest postępowanie w sprawie naruszenia obowiązków związanych z legalizacją samowolnej zmiany sposobu użytkowania, to musi to być poprzedzone stwierdzeniem, że taka zmiana faktycznie nastąpiła. W niniejszej sprawie, w ocenie NSA, nie doszło do zmiany sposobu użytkowania obiektu budowlanego, co czyniło odmowę wszczęcia postępowania zasadną. Kwestia uciążliwości związanych z hałasem może być przedmiotem odrębnego postępowania administracyjnego lub cywilnego.
Asystent AI do analizy prawnej
Przeanalizuj tę sprawę w kontekście orzecznictwa, przepisów i doktryny. Uzyskaj pogłębioną analizę, projekt pisma lub odpowiedź na pytanie prawne.
Zagadnienia prawne (2)
Odpowiedź sądu
Postępowanie w sprawie naruszenia obowiązków związanych z legalizacją samowolnej zmiany sposobu użytkowania obiektu budowlanego (art. 71a ust. 1 Prawa budowlanego) może być wszczęte z urzędu. Żądania stron mogą być jedynie impulsem do wszczęcia takiego postępowania, ale nie zobowiązują organu do jego wszczęcia, jeśli oczywiste jest, że do zmiany sposobu użytkowania nie doszło.
Uzasadnienie
NSA uznał, że przepisy Prawa budowlanego (art. 53a ust. 1, art. 71a ust. 4, art. 72a) wskazują na wszczynanie z urzędu postępowań dotyczących naruszeń przepisów budowlanych, w tym zmiany sposobu użytkowania. W sytuacji, gdy organ stwierdzi, że do takiej zmiany nie doszło, odmowa wszczęcia postępowania jest zasadna.
Rozstrzygnięcie
Decyzja
uchylono_decyzję
Przepisy (13)
Główne
k.p.a. art. 61a § § 1
Kodeks postępowania administracyjnego
k.p.a. art. 138 § § 1 pkt 1
Kodeks postępowania administracyjnego
p.b. art. 71a § ust. 1 i ust. 4
Prawo budowlane
p.b. art. 72a
Prawo budowlane
p.b. art. 53a § ust. 1
Prawo budowlane
Pomocnicze
P.p.s.a. art. 141 § § 4
Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
P.p.s.a. art. 145 § § 1 pkt 1 lit c
Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
P.p.s.a. art. 151
Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
P.p.s.a. art. 182 § par. 2
Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
P.p.s.a. art. 188
Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
P.p.s.a. art. 203 § pkt 2
Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
Ustawa o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym art. 59 § ust. 3
Ustawa Prawo ochrony środowiska art. 115a
Argumenty
Skuteczne argumenty
Organy nadzoru budowlanego zasadnie odmówiły wszczęcia postępowania, ponieważ nie doszło do zmiany sposobu użytkowania obiektu budowlanego. Przepisy Prawa budowlanego (art. 53a ust. 1, art. 71a ust. 4, art. 72a) wskazują na wszczynanie z urzędu postępowań dotyczących naruszeń przepisów budowlanych, w tym zmiany sposobu użytkowania. Żądania stron mogą być jedynie impulsem do wszczęcia postępowania, a nie jego obligatoryjną podstawą, jeśli stan faktyczny jest oczywisty.
Odrzucone argumenty
WSA błędnie zinterpretował przepisy Prawa budowlanego, twierdząc, że postępowanie w sprawie zmiany sposobu użytkowania obiektu budowlanego bez wymaganego zgłoszenia może być wszczęte na wniosek strony, a nie tylko z urzędu.
Godne uwagi sformułowania
nie każdy rodzaj postępowania w przedmiocie zmiany sposobu użytkowania obiektu budowlanego bez wymaganego zgłoszenia, został wskazany jako wszczynany z urzędu, a jedynie kończący się nakazem przywrócenia poprzedniego sposobu użytkowania Skoro z urzędu wszczynane jest postępowanie w sprawie naruszenia obowiązków, o których mowa w art. 71a ust. 1 ustawy Prawo budowlane, to jest obowiązków, których realizacja umożliwia legalizację samowolnej zmiany sposobu użytkowania obiektu budowlanego, to w konsekwencji oznacza to, że musi to być poprzedzone stwierdzeniem, że doszło do samowolnej zmiany sposobu użytkowania obiektu. W niniejszej sprawie organy nadzoru budowlanego zasadnie odmówiły wszczęcia postępowania administracyjnego. W świetle zgormadzonych w sprawie dowodów oczywistym jest, że nie doszło do zmiany sposobu użytkowania obiektu budowlanego w postaci kortów tenisowych.
Skład orzekający
Grzegorz Czerwiński
przewodniczący sprawozdawca
Paweł Miładowski
sędzia
Piotr Broda
sędzia del. WSA
Informacje dodatkowe
Wartość precedensowa
Siła: Wysoka
Powoływalne dla: "Interpretacja przepisów Prawa budowlanego dotyczących wszczynania postępowań w sprawie zmiany sposobu użytkowania obiektu budowlanego, zwłaszcza w kontekście wniosków stron i oczywistości braku naruszenia."
Ograniczenia: Dotyczy specyficznej sytuacji, gdy organ administracji ma podstawy sądzić, że do zmiany sposobu użytkowania nie doszło.
Wartość merytoryczna
Ocena: 6/10
Sprawa dotyczy ważnej kwestii proceduralnej w prawie budowlanym – kiedy organ musi wszcząć postępowanie na wniosek, a kiedy może odmówić. Jest to istotne dla praktyków prawa budowlanego i właścicieli nieruchomości.
“Kiedy organ budowlany musi wszcząć postępowanie? NSA wyjaśnia granice odmowy wszczęcia postępowania.”
Sektor
nieruchomości
Twój asystent do analizy prawnej
Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka ponad 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.
Powiązane tematy
Pełny tekst orzeczenia
Oryginał, niezmienionyII OSK 1911/22 - Wyrok NSA Data orzeczenia 2024-01-09 orzeczenie prawomocne Data wpływu 2022-08-31 Sąd Naczelny Sąd Administracyjny Sędziowie Grzegorz Czerwiński /przewodniczący sprawozdawca/ Paweł Miładowski Piotr Broda Symbol z opisem 6010 Pozwolenie na budowę, użytkowanie obiektu lub jego części, wykonywanie robót budowlanych innych niż budowa obiektu, prz Hasła tematyczne Administracyjne postępowanie Budowlane prawo Sygn. powiązane VII SA/Wa 429/22 - Wyrok WSA w Warszawie z 2022-04-08 Skarżony organ Inspektor Nadzoru Budowlanego Treść wyniku Uchylono zaskarżony wyrok i oddalono skargę Powołane przepisy Dz.U. 2021 poz 735 art. 61a § 1, art. 138 § 1 pkt 1 Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego - tekst jedn. Dz.U. 2021 poz 2351 art. 71a ust. 1 i ust. 4, art. 72a Ustawa z dnia 7 lipca 1994 r. Prawo budowlane - t.j. Dz.U. 2023 poz 1634 art. 141 § 4 , art. 145 § 1 pkt 1 lit c, art. 151, art. 182 par. 2, art. 188, art. 203 pkt 2 Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - t.j. Sentencja Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: Sędzia NSA Grzegorz Czerwiński (spr.) Sędziowie: Sędzia NSA Paweł Miładowski Sędzia del. WSA Piotr Broda po rozpoznaniu w dniu 9 stycznia 2024 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Ogólnoadministracyjnej sprawy ze skargi kasacyjnej Mazowieckiego Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 8 kwietnia 2022 r. sygn. akt VII SA/Wa 429/22 w sprawie ze skargi D. L. i H. L. na postanowienie Mazowieckiego Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego z dnia 28 grudnia 2021 r. nr 2014/2021 w przedmiocie odmowy wszczęcia postępowania administracyjnego 1. uchyla zaskarżony wyrok i oddala skargę, 2. zasądza solidarnie od D. L. i H. L. na rzecz Mazowieckiego Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego kwotę 460 (czterysta sześćdziesiąt) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania kasacyjnego. Uzasadnienie Wyrokiem z dnia 8 kwietnia 2022 r., sygn. akt VII SA/Wa 429/22 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie po rozpoznaniu skargi D. L. i H. L. uchylił postanowienie Mazowieckiego Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego z dnia 28 grudnia 2014 r., nr 2014/2021 w przedmiocie odmowy wszczęcia postępowania administracyjnego. Powyższy wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie zapadł w następującym stanie faktycznym i prawnym. Powiatowy Inspektor Nadzoru Budowlanego w Pruszkowie postanowieniem z dnia 31 sierpnia 2021 r., nr 378/2021, na podstawie art. 61 a § 1 K.p.a., odmówił D. L. i H. L. wszczęcia postępowania w sprawie zadaszonych kortów tenisowych znajdujących się na terenie działek nr ew.: [...] i [...], położonych przy ul. [...] w [...]. W uzasadnieniu postanowienia organ podał, że pełnomocnik H. L. i D. L. w pismach z 22 lutego 2021 r. i 9 lipca 2021 r. wniósł o podjęcie czynności zmierzających do zaprzestania naruszania przez właścicieli ww. nieruchomości przepisów prawa, wskazując, że działki te zgodnie z obowiązującym planem zagospodarowania przestrzennego znajdują się na terenie oznaczonym symbolem MN1, gdzie nie jest dozwolone prowadzenie usług uciążliwych. Mimo to prowadzi się na nich działalność gospodarczą w zakresie obiektów sportowych (PKD 93.11.Z) i związaną ze sportem (PKD 93.19.Z). Wnioskodawcy wskazali na uciążliwości wykraczające ponad przeciętną miarę dla najbliższego otoczenia. Po zapoznaniu się z wnioskiem Powiatowy Inspektor Nadzoru Budowlanego w Pruszkowie ustalił, że w sprawie budowy kortów tenisowych na terenie działek nr ew. [...] i [...] przy ul. [...] w [...], wydał już decyzję z [...] 2014 r. nr [...] znak: [...], o umorzeniu postępowania administracyjnego w zakresie objętym właściwością organów nadzoru budowlanego. Pismo skarżących z 22 lutego 2021 r. dotyczące ziemnych kotów tenisowych oraz ich zadaszenia z naruszeniem ustaleń miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego, stanowiło podstawę do podjęcia kontroli w trybie art. 81a ust. 2 i 3 ustawy Prawo budowlane. Jednak wobec braku podstaw do wszczęcia postępowania z urzędu, PINB poinformował skarżących, że zgodność inwestycji z miejscowym planem zagospodarowania przestrzennego sprawdzana jest przez Starostę Pruszkowskiego. Organ nadzoru budowlanego sprawdza natomiast zgodność inwestycji z projektem zatwierdzonym przez właściwy organ architektoniczno-budowlany. W kolejnym wniosku z dnia 9 lipca 2021 r. pełnomocnik skarżących wskazał na prowadzenie na ww. nieruchomości działalności gospodarczej niezgodnej z ustaleniami planu zagospodarowania przestrzennego oraz możliwość nielegalnej zmiany sposobu użytkowania o jakiej mowa w art. 71a ustawy Prawo budowlane. W ocenie organu, nie było jednak podstaw do prowadzenia postępowania w oparciu o przepisy dotyczące nielegalnej zmiany sposobu użytkowania obiektu, gdyż użytkowany jest on zgodnie z zatwierdzonym projektem. W czasie kontroli przeprowadzonej w trybie art. 81a ust. 2 i ust. 3 ustawy Prawo budowlane ustalono, że stan faktyczny jest zgodny z przedłożonymi dokumentami tj. zgłoszeniem do Starosty Pruszkowskiego z dnia 22 marca 2012 r., zgłoszeniem do Starosty Pruszkowskiego z dnia 20 maja 2013 r. oraz decyzją Starosty Pruszkowskiego nr 1269/2013 z dnia 21 sierpnia 2013 r. Zgodnie z art. 81 ust. 4 Prawa budowlanego organy administracji architektoniczno-budowlanej i nadzoru budowlanego przy wykonywaniu obowiązków określonych przepisami prawa budowlanego mogą dokonywać czynności kontrolnych. W trakcie tych czynności nie ustalono naruszeń uzasadniających prowadzenie postępowania w zakresie nadzoru budowlanego. Zdaniem organu wniosek skarżących dotyczył w istocie samowoli urbanistycznej, o której mowa w art. 59 ust. 3 ustawy o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym. H. L. i D. L. wnieśli zażalenie na postanowienie Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego w Pruszkowie z dnia 31 sierpnia 2021 r. Wskazali w nim na naruszenie art. 61a § 1 K.p.a., poprzez niewłaściwe zastosowanie. Błędne ustalenie stanu faktycznego – stwierdzenie, że nie doszło do zmiany sposobu użytkowania kortów tenisowych z przydomowych, przeznaczonych do prywatnego użytku, na korty służące działalności gospodarczej. Naruszenie art. 7 k.p.a., 77 §1 K.p.a. i art. 80 K.p.a. poprzez wskazanie na "res iudicata" w postaci decyzji, w której skarżący nie byli stroną. W uzasadnieniu podnosili, że budowa ziemnych kortów tenisowych oraz ich zadaszenia na sąsiednich działkach nr [...] i [...], narusza ustalenia Miejscowego Planu Zagospodarowania Przestrzennego dla Gminy [...] uchwalonego uchwałą Rady Gminy [...] Nr [...] z [...] r. PINB podjął postępowanie wyjaśniające, a następnie w piśmie z dnia 24 czerwca 2021 r., poinformował skarżących, iż organ uprawniony jest do badania zgodności inwestycji z zapisami miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego wyłączenie na etapie wydawania pozwolenia na budowę lub zgłoszenia. Skarżący kolejnym pismem z dnia 9 lipca 2021 r. wskazali na art. 71 a ustawy Prawo Budowlane. Organ w swoim postanowieniu nie określił, czy odmowa wszczęcia postępowania nastąpiła z uwagi na res iudicata, czy też ze względu na "inne przyczyny". Ewentualna bezzasadność żądania powinna prowadzić do merytorycznego rozpatrzenia sprawy. Mazowiecki Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego postanowieniem z dnia 28 grudnia 2021 r. nr 2014/2021, na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 w związku z art. 144 K.p.a. i art. 83 ust. 2 ustawy z dnia 7 lipca 1994 r. Prawo budowlane (Dz. U. z 2020 r., poz. 1333 ze zm.) utrzymał w mocy zaskarżone postanowienie. W uzasadnieniu organ odwoławczy wskazał, że do PINB w Pruszkowie wpłynął wniosek D. L. i H. L. z dnia 22 lutego 2021 r. o podjęcie działań w związku z budową ziemnych kortów tenisowych oraz ich zadaszenia na ww. nieruchomości z naruszeniem ustaleń miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego. Wniosek ten uzupełniono w piśmie z dnia 9 lipca 2021 r. W ocenie MWINB odmowa wszczęcia postępowania była zasadna, ale z innych przyczyn niż wskazano w uzasadnieniu rozstrzygnięcia organu I instancji. Podstawę prawną postanowienia stanowił art. 61 a § 1 K.p.a., zgodnie z którym: "gdy żądanie, o którym mowa w art. 61, zostało wniesione przez osobę niebędącą stroną lub z innych uzasadnionych przyczyn postępowanie nie może być wszczęte, organ administracji publicznej wydaje postanowienie o odmowie wszczęcia postępowania." Przepisy dotyczące postępowania w sprawie legalności i prawidłowości prowadzonych robót budowlanych umiejscowione zostały w rozdziale 5a ustawy z dnia 7 lipca 1994r. - Prawo budowlane (pt. Postępowanie w sprawie rozpoczęcia i prowadzenia robót budowlanych z naruszeniem ustawy). Natomiast postępowanie związane z utrzymaniem i użytkowaniem obiektów budowlanych (w tym dotyczące zmiany sposobu użytkowania) znajdują się w rozdziale VI - Utrzymanie obiektów budowlanych. Zgodnie z art. 53a ust. 1 Prawa budowlanego "Postępowania uregulowane w niniejszym rozdziale wszczyna się z urzędu." zaś w myśl art. 72a "Postępowania w sprawie wydania decyzji, o których mowa w art. 62 ust. 3, art. 66 ust. 1, art. 67 ust. 1, art. 68 oraz art. 71a ust. 4. wszczyna się z urzędu." Wejście w życie powyższych przepisów prawa budowlanego, na podstawie ustawy nowelizującej z dnia 13 lutego 2020 r., przesądza, że postępowania w sprawie naruszeń prawa budowlanego, w tym związanych ze zmianą sposobu użytkowania, są wszczynane z urzędu, a nie na wniosek. Skoro obecnie obowiązujące przepisy określają, że postępowanie administracyjne w sprawie rozpoczęcia i prowadzenia robót z naruszeniem przepisów ustawy, jak też związane z użytkowaniem obiektu wszczynane są z urzędu, to organ powiatowy prawidłowo odmówił wszczęcia postępowania na wniosek D. i H. L.. Zarzuty merytoryczne nie mogły być weryfikowane w ramach niniejszego postępowania. Wydane postanowienie o odmowie wszczęcia postępowania nie przesądza o braku możliwości jego prowadzenia z urzędu. W postanowieniu wydanym w trybie art. 61 a § 1 K.p.a. nie można formułować wniosków i ocen dotyczących meritum żądania. Jednak organ odwoławczy zauważył, że PINB w Pruszkowie odmawiając wszczęcia postępowania z innych przyczyn, dokonał merytorycznej oceny sprawy będącej przedmiotem wniosku. Mając na uwadze art. 53a ust. 1 oraz art. 72a Prawa budowlanego zasadnym było utrzymanie w mocy zaskarżonego postanowienia. H. L. i D. L. wnieśli do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie skargę na postanowienie Mazowieckiego Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego z dnia 28 grudnia 2021 r. Zaskarżonemu postanowieniu zarzucili naruszenie przepisów postępowania, które miało wpływ na wynik sprawy, tj.: 1. art. 72a Prawa budowlanego (dalej "p.b.") poprzez przyjęcie, że wszczęcie postępowania mogło następuje tylko z urzędu, podczas gdy żądanie skarżących dotyczyło wszczęcia postępowania z art. 71a ust. 1 p.b., które mogło zostać wszczęte na wniosek, 2. art. 61a § 1 K.p.a. poprzez przyjęcie, że istniały podstawy do odmowy wszczęcia postępowania administracyjnego, podczas gdy żądanie, zostało wniesione przez uprawniony podmiot oraz nie istniały inne uzasadnione przyczyny przemawiające przeciwko wszczęciu postępowania, 3. art. 138 § 1 pkt 1 w zw. z art. 144 K.p.a. poprzez utrzymanie w mocy postanowienia Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego w Pruszkowie w sytuacji, gdy istniały podstawy do jego uchylenia. W uzasadnieniu skargi podnieśli, że ich żądanie, wskazane w piśmie z dnia 22 lutego 2021 r. oraz z dnia 9 lipca 2021 r., obejmowało podjęcie przez Powiatowego Inspektora działań w pełnym zakresie przysługujących mu uprawnień. Między innymi w kierunku zmiany sposobu użytkowania obiektu budowlanego bez wymaganego zgłoszenia - art. 71a ust. 1 p.b. Zgodnie z art. 72a p.b. postępowanie w przedmiocie zmiany sposobu użytkowania obiektu budowlanego bez wymaganego zgłoszenia, może zostać wszczęte na wniosek. Przyjmując, że żądanie wszczęcia postępowania pochodziło od nieuprawnionego podmiotu, organ zaniechał rozpoznania merytorycznych argumentów strony. Ustalenie, czy doszło do zmiany sposobu użytkowania obiektu budowlanego powinno nastąpić nie w drodze czynności kontrolnych, a wyniku przeprowadzenia postępowania administracyjnego i dokładnego ustalenia stanu faktycznego. W odpowiedzi na skargę Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego wnosił o jej oddalenie. Wyrokiem z dnia 8 kwietnia 2022 r., sygn. akt VII SA/Wa 429/22 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie uchylił postanowienie Mazowieckiego Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego z dnia 28 grudnia 2014 r. przedmiocie odmowy wszczęcia postępowania administracyjnego. W uzasadnieniu wyroku Wojewódzki Sąd Administracyjny stwierdził, że sprawa nie została wyjaśniona w sposób dostateczny. Zdaniem Sądu, w pismach skarżących (zwłaszcza z 9 lipca 2021 r.) zawarte były dwa odmienne żądania. Jedno związane było z domaganiem się wszczęcia postępowania w sprawie legalności wybudowania kortów tenisowych oraz ich zadaszenia, a drugie związane było z zarzutem nielegalnej zmiany sposobu użytkowania kartów tenisowych w zakresie podjęcia w nich działalności gospodarczej – szkółki tenisowej. Wskazano, że korty służą do prowadzenia działalności gospodarczej w zakresie komercyjnej gry w tenisa, co stanowi źródło hałasu. Organ I instancji przed wszczęciem postępowania przeprowadził czynności sprawdzające i uznał, że zarzuty sformułowane w pismach skarżących są bezzasadne i nie ma podstaw do wszczęcia postępowania w ramach kompetencji przysługujących organowi nadzoru budowlanego, powołał nadto decyzję o umorzeniu postępowania (z [...] 2014 r. nr [...] znak: [...]) której jednak w aktach sprawy nie było. Jakkolwiek organ odwoławczy utrzymał w mocy zaskarżone postanowienie, to z odmiennych przyczyn. Oderwał się od oceny merytorycznej organu I instancji w zakresie twierdzeń i zarzutów sformułowanych w pismach skarżących i wskazał na przepisy art. 53a ust. 1 oraz art. 72a Prawa budowlanego. W ocenie Mazowieckiego Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego, regulacje te pozwalają na wszczęcie postępowania jedynie z urzędu, a nie na wniosek. Podzielając pogląd organu odwoławczego w zakresie możliwości wszczęcia jedynie z urzędu, postępowania wymienionego w rozdziale 5a Prawa budowlanego (w sprawie rozpoczęcia i prowadzenia robót budowlanych z naruszeniem ustawy), o czym mowa w art. 53 a Prawa budowlanego, to takie twierdzenie, w ocenie Sądu, nie było całościowym odniesieniem się do żądania wnioskodawców. Art. 72a Prawa budowlanego stanowi bowiem, że postępowanie z art. 71a ust. 4, wszczyna się z urzędu. Zgodnie z tym ostatnim przepisem w przypadku niewykonania w terminie obowiązku, o którym mowa w ust. 1 art. 71 a, albo dalszego użytkowania obiektu budowlanego lub jego części, pomimo jego wstrzymania, albo zmiany sposobu użytkowania obiektu budowlanego lub jego części, pomimo wniesienia sprzeciwu, o którym mowa w art. 71 ust. 3-5, organ nadzoru budowlanego, w drodze decyzji, nakazuje przywrócenie poprzedniego sposobu użytkowania obiektu budowlanego lub jego części. Zatem nie każdy rodzaj postępowania w przedmiocie zmiany sposobu użytkowania obiektu budowlanego bez wymaganego zgłoszenia, został wskazany jako wszczynany z urzędu, a jedynie kończący się nakazem przywrócenia poprzedniego sposobu użytkowania, o czym mowa w art. 71 a ust. 4 Prawa budowlanego. Zdaniem Sądu, ustalenie, czy rzeczywiście doszło do zmiany sposobu użytkowania obiektu budowlanego wymagałoby ustaleń dokonanych nie w toku czynności sprawdzających, a po ewentualnym wszczęciu postępowania administracyjnego. Organ odwoławczy zobowiązany będzie zatem do uwzględnienia powyższej oceny prawnej i po stwierdzeniu pozostałych przesłanek warunkujących możliwość wszczęcia postępowania - wydania stosownego rozstrzygnięcia. Od powyższego wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie skargę kasacyjną wniósł Mazowiecki Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego podnosząc zarzuty naruszenia: 1. art. 72a w zw. z art. 71 a ust. 4 z dnia 7 lipca 1994 r. Prawo budowlane (Dz. U. z 2021 r., poz. 2351 ze zm.) poprzez błędną wykładnię polegającą na przyjęciu, że nie każdy rodzaj postępowania w przedmiocie zmiany sposobu użytkowania obiektu budowlanego bez wymaganego zgłoszenia, został wskazany jako wszczynany wyłącznie z urzędu, a jedynie kończący się nakazem przywrócenia poprzedniego sposobu użytkowania (art. 71 a ust. 4 Prawa budowlanego), podczas gdy z treści ww. przepisu wynika, że chodzi tu o postępowania administracyjne prowadzone w sprawie wydania decyzji m.in. w trybie art. 71 a ust. 4 Prawa budowlanego (przywrócenie poprzedniego sposobu użytkowania obiektu budowlanego bądź jego części); 2. art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (tekst jednolity: Dz.U. z 2021 r., poz. 137) w zw. z art. 145 § 1 pkt 1 lit c P.p.s.a. w zw. z art. 72a w zw. z art. 71 a ust. 4 Prawo budowlane oraz art. 7, art. 77 § 1 i art. 107 § 3 K.p.a. poprzez niewłaściwą kontrolę legalności działalności organu administracji publicznej, tj. Mazowieckiego WINB i wydanego przez ten organ postanowienia nr 2014/2021, co skutkowało wydaniem przez WSA w Warszawie wyroku uwzględniającego skargę; 3. art. 145 § 1 pkt 1 lit c P.p.s.a. w zw. z art. 72a w zw. z art. 71a ust. 4 Prawa budowlane oraz w zw. art. 61 a § 1 K.p.a. poprzez dokonanie wadliwego ustalenia naruszenia przez organy nadzoru budowlanego dyspozycji ww. przepisów, pomimo zaistnienia okoliczności wystąpienia osoby trzeciej z wnioskiem o wszczęcie postępowania w sprawie samowolnej zmiany sposobu użytkowania obiektu budowlanego, podczas gdy przepisy prawa materialnego zawarte w Prawie budowlanym jednoznacznie wskazują, iż takie postępowanie może być wszczęte i prowadzone jedynie z urzędu (niezależnie od wyniku tego postępowania); 4. art. 141 § 4 w zw. z art. 151 P.p.s.a. poprzez zawarcie w uzasadnieniu wadliwego wskazania co do dalszego trybu postępowania pomimo tego, że istniały przesłanki do oddalenia skargi. Na podstawie tak sformułowanych zarzutów wniesiono o uchylenie zaskarżonego wyroku w całości i oddalenie skargi, ewentualnie uchylenie wyroku w całości i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania. Organ wystąpił o zasądzenie zwrotu kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa procesowego. Na podstawie art. 182 § 2 P.p.s.a. zrzekł się rozpoznania sprawy na rozprawie. W uzasadnieniu skargi kasacyjnej przedstawione zostały argumenty mające, zdaniem skarżącego kasacyjnie, potwierdzać zasadność podniesionych zarzutów. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje. Skarga kasacyjna zasługuje na uwzględnienie. Na wstępie należy wskazać, że Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje sprawę tylko w granicach skargi kasacyjnej (art. 183 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2023 r., poz. 1634 ze zm., dalej jako P.p.s.a.), z urzędu biorąc pod uwagę jedynie nieważność postępowania, co oznacza związanie przytoczonymi w skardze kasacyjnymi jej podstawami, określonymi w art. 174 P.p.s.a. Nadto, zgodnie z treścią art. 184 P.p.s.a., Naczelny Sąd Administracyjny oddala skargę kasacyjną, jeżeli zaskarżone orzeczenie mimo błędnego uzasadnienia odpowiada prawu. Sprawa była rozpoznawana na posiedzeniu niejawnym zgodnie z art. 182 § 2 P.p.s.a. bowiem skarżący kasacyjnie zrzekł się przeprowadzenia rozprawy a żadna ze stron nie domagała się rozpoznania sprawy na rozprawie. Zdaniem Naczelnego Sądu Administracyjnego, skarga kasacyjna wniesiona przez Mazowieckiego Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego ma usprawiedliwione podstawy. W ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego, nie można zgodzić się z twierdzeniem Sądu I instancji, że nie każdy rodzaj postępowania w przedmiocie zmiany sposobu użytkowania obiektu budowlanego bez wymaganego zgłoszenia, został wskazany jako wszczynany z urzędu, a jedynie kończący się nakazem przywrócenia poprzedniego sposobu użytkowania, o czym mowa w art. 71 a ust. 4 Prawa budowlanego. Skoro z urzędu wszczynane jest postępowanie w sprawie naruszenia obowiązków, o których mowa w art. 71a ust. 1 ustawy Prawo budowlane, to jest obowiązków, których realizacja umożliwia legalizację samowolnej zmiany sposobu użytkowania obiektu budowlanego, to w konsekwencji oznacza to, że musi to być poprzedzone stwierdzeniem, że doszło do samowolnej zmiany sposobu użytkowania obiektu. Żądania podmiotów zainteresowanych wszczęciem takiego postępowania mogą być traktowane przez organ administracji jedynie jako impuls uzasadniający wszczęcie takiego postępowania jednakże nie oznacza to, że organ administracji ma obowiązek wszczęcia takiego postępowania. W niniejszej sprawie organy nadzoru budowlanego zasadnie odmówiły wszczęcia postępowania administracyjnego. W świetle zgormadzonych w sprawie dowodów oczywistym jest, że nie doszło do zmiany sposobu użytkowania obiektu budowlanego w postaci kortów tenisowych. Gdy jest oczywiste, że nie doszło do zmiany sposobu użytkowania obiektu, to nie ma konieczności wszczynania postępowania w celu ustalenia, czy doszło do dokonania takiej zmiany. Taka sytuacja ma miejsce w niniejszej sprawie. Kwestia uciążliwości związanych z hałasem może być przedmiotem odrębnego postępowania administracyjnego (art. 115a ustawy Prawo ochrony środowiska) bądź też postępowania przed sądem cywilnym. Z przytoczonych wyżej względów Naczelny Sąd Administracyjny, na podstawie art. 188 P.p.s.a. i art. 151 P.p.s.a., orzekł jak w sentencji. O kosztach postępowania w pkt 2 sentencji orzeczono zgodnie z art. 203 pkt 2 P.p.s.a.
Potrzebujesz pomocy prawnej?
Asystent AI przeanalizuje Twoje pytanie w oparciu o orzecznictwo, przepisy i doktrynę — jak rozmowa z ekspertem.
Zadaj pytanie Asystentowi AI