II OSK 1911/07

Naczelny Sąd Administracyjny2009-01-20
NSAAdministracyjneWysokansa
broń palnapozwolenie na brońcofnięcie pozwoleniapostępowanie administracyjnedoręczenie zastępczeKodeks postępowania administracyjnegoustawa o broni i amunicjisąd administracyjnyNSAWSA

NSA uchylił wyrok WSA, uznając, że błędnie zastosowano fikcję doręczenia zastępczego, co skutkowało nierozpoznaniem sprawy co do meritum przez organ odwoławczy.

Sprawa dotyczyła cofnięcia pozwolenia na broń palną bojową A. S. z powodu toczącego się postępowania karnego i braku aktualnych badań lekarskich. WSA uchylił decyzję organu odwoławczego, uznając naruszenie przepisów k.p.a. dotyczących doręczeń. NSA uchylił wyrok WSA, stwierdzając, że WSA błędnie uznał doręczenie zastępcze za skuteczne, co skutkowało nierozpoznaniem odwołania przez organ II instancji. Sprawa została przekazana do ponownego rozpoznania przez WSA.

Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznał skargę kasacyjną Komendanta Głównego Policji od wyroku WSA w Warszawie, który uchylił decyzję o cofnięciu pozwolenia na broń palną bojową A. S. Decyzja o cofnięciu pozwolenia została wydana z powodu toczącego się postępowania karnego przeciwko A. S. o przestępstwa przeciwko porządkowi publicznemu, wyborom, wiarygodności dokumentów oraz mieniu, w tym oszustwa, a także z powodu nieprzedłożenia aktualnych orzeczeń lekarskich i psychologicznych. Organ I instancji (Śląski Komendant Wojewódzki Policji) cofnął pozwolenie, a Komendant Główny Policji utrzymał tę decyzję w mocy. A. S. zaskarżył decyzję KGP do WSA, zarzucając naruszenie Konstytucji RP i zasadę domniemania niewinności. WSA uchylił zaskarżoną decyzję, ale z innych powodów niż podnosił skarżący. Sąd I instancji uznał, że doszło do naruszenia przepisów k.p.a. dotyczących doręczeń, a konkretnie, że organ odwoławczy nie zbadał prawidłowo kwestii skuteczności doręczenia decyzji organu I instancji. WSA wskazał, że decyzja organu I instancji była wysyłana trzykrotnie, a dopiero trzecia próba doręczenia okazała się skuteczna. WSA powołał się na orzecznictwo NSA i SN, zgodnie z którym samo awizowanie przesyłki nie jest równoznaczne z wypełnieniem obowiązków doręczenia zastępczego. NSA, rozpoznając skargę kasacyjną KGP, uznał ją za usprawiedliwioną. Sąd kasacyjny stwierdził, że WSA błędnie zastosował instytucję doręczenia zastępczego (art. 44 k.p.a.). NSA podkreślił, że dla skuteczności doręczenia zastępczego kluczowe jest prawidłowe umieszczenie zawiadomienia o pozostawieniu pisma w odpowiednich miejscach, co nie wynikało z akt sprawy w przypadku drugiej próby doręczenia. Brak takiego zawiadomienia skutkował nieskutecznością doręczenia zastępczego, a tym samym odwołanie wniesione przez A. S. było wniesione w terminie. NSA uchylił wyrok WSA i przekazał sprawę do ponownego rozpoznania, wskazując na konieczność merytorycznego rozpoznania skargi przez WSA.

Asystent AI do analizy prawnej

Przeanalizuj tę sprawę w kontekście orzecznictwa, przepisów i doktryny. Uzyskaj pogłębioną analizę, projekt pisma lub odpowiedź na pytanie prawne.

Analiza orzecznictwa Badanie przepisów Odpowiedzi na pytania Drafting pism
Wypróbuj Asystenta AI

Zagadnienia prawne (3)

Odpowiedź sądu

Nie, doręczenie zastępcze nie jest skuteczne, jeśli z akt sprawy nie wynika, w jaki sposób doręczyciel powiadomił adresata o pozostawieniu pisma zgodnie z art. 44 k.p.a.

Uzasadnienie

NSA podkreślił, że dla skuteczności doręczenia zastępczego kluczowe jest prawidłowe umieszczenie zawiadomienia o pozostawieniu pisma w odpowiednich miejscach, co musi wynikać z akt sprawy. Brak takiego zawiadomienia skutkuje nieskutecznością doręczenia.

Rozstrzygnięcie

Decyzja

uchylono_decyzję

Przepisy (13)

Główne

u.o.b.i.a. art. 18 § 1 pkt 2

Ustawa z dnia 21 maja 1999 r. o broni i amunicji

k.p.a. art. 44

Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego

p.p.s.a. art. 145 § 1 pkt 1 c

Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

Pomocnicze

u.o.b.i.a. art. 15 § 1 pkt 6

Ustawa z dnia 21 maja 1999 r. o broni i amunicji

u.o.b.i.a. art. 18 § 5 pkt 2

Ustawa z dnia 21 maja 1999 r. o broni i amunicji

u.o.b.i.a. art. 15 § 4

Ustawa z dnia 21 maja 1999 r. o broni i amunicji

u.o.b.i.a. art. 20

Ustawa z dnia 21 maja 1999 r. o broni i amunicji

k.p.a. art. 42

Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego

k.p.a. art. 43

Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego

p.p.s.a. art. 183 § 1

Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

p.p.s.a. art. 185 § 1

Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

p.p.s.a. art. 207 § 2

Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

Konst. RP art. 42 § 3

Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej

Argumenty

Skuteczne argumenty

WSA błędnie uznał, że przy drugiej próbie doręczenia decyzji organu I instancji zostały spełnione warunki do zastosowania art. 44 k.p.a. (doręczenie zastępcze). Z akt sprawy nie wynika, w jaki sposób doręczyciel powiadomił adresata o pozostawieniu pisma, co jest warunkiem skuteczności doręczenia zastępczego. Brak skutecznego doręczenia decyzji organu I instancji skutkował tym, że odwołanie było wniesione w terminie.

Odrzucone argumenty

Argumenty WSA dotyczące naruszenia przepisów k.p.a. w zakresie doręczeń i konieczności merytorycznego rozpoznania skargi przez WSA.

Godne uwagi sformułowania

nie można uznać doręczenia zastępczego za skuteczne, biorąc pod uwagę dyspozycję przepisu art. 44 § 2 k.p.a., jeżeli na drzwiach mieszkania adresata [...] nie zostało umieszczone zawiadomienie o pozostawieniu pisma wraz z informacją o możliwości jego odbioru. Samo umieszczenie na kopercie zawierającej decyzję lub na dowodzie potwierdzającym doręczenie pisma (zwrotnym potwierdzeniu odbioru) stempla, czy wzmianki o awizowaniu przesyłki nie może być dla organu wystarczające do stwierdzenia, iż zostały spełnione przesłanki doręczenia zastępczego.

Skład orzekający

Roman Hauser

przewodniczący sprawozdawca

Maria Czapska-Górnikiewicz

sędzia

Teresa Kobylecka

sędzia

Informacje dodatkowe

Wartość precedensowa

Siła: Wysoka

Powoływalne dla: "Prawidłowe stosowanie przepisów o doręczeniach zastępczych w postępowaniu administracyjnym i sądowoadministracyjnym."

Ograniczenia: Dotyczy specyficznej sytuacji proceduralnej związanej z doręczaniem pism przez pocztę.

Wartość merytoryczna

Ocena: 6/10

Sprawa dotyczy kluczowego aspektu proceduralnego – doręczeń, który ma fundamentalne znaczenie dla prawidłowego przebiegu postępowania administracyjnego i sądowego. Błędne zastosowanie fikcji doręczenia może prowadzić do nierozpoznania sprawy co do meritum.

Uważaj na fikcję doręczenia! Jak błąd w wysyłce pisma może zniweczyć całe postępowanie?

Asystent AI dla prawników

Twój asystent do analizy prawnej

Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka ponad 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.

Analiza orzecznictwa i przepisów
Drafting pism i dokumentów
Odpowiedzi na pytania prawne
Pogłębiona analiza z doktryny

Powiązane tematy

Pełny tekst orzeczenia

Oryginał, niezmieniony
II OSK 1911/07 - Wyrok NSA
Data orzeczenia
2009-01-20
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2007-12-21
Sąd
Naczelny Sąd Administracyjny
Sędziowie
Maria Czapska - Górnikiewicz
Roman Hauser /przewodniczący sprawozdawca/
Teresa Kobylecka
Symbol z opisem
6313 Cofnięcie zezwolenia na broń
Hasła tematyczne
Broń i materiały wybuchowe
Sygn. powiązane
VI SA/Wa 1068/07 - Wyrok WSA w Warszawie z 2007-08-30
Skarżony organ
Komendant Policji
Treść wyniku
Uchylono zaskarżony wyrok i przekazano sprawę do ponownego rozpoznania przez Wojewódzki Sąd Administracyjny
Powołane przepisy
Dz.U. 2004 nr 52 poz 525
art. 18 ust. 1 pkt 22
Ustawa z dnia 21 maja 1999 r. o broni i amunicji - tekst jedn.
Dz.U. 1960 nr 30 poz 168
art. 42, 43, 44
Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego
Sentencja
Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: Sędzia NSA Roman Hauser /spr./ Sędziowie Sędzia NSA Maria Czapska-Górnikiewicz Sędzia NSA Teresa Kobylecka Protokolant Agnieszka Majewska po rozpoznaniu w dniu 20 stycznia 2009 r. na rozprawie w Izbie Ogólnoadministracyjnej sprawy ze skargi kasacyjnej Komendanta Głównego Policji od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 30 sierpnia 2007 r. sygn. akt VI SA/Wa 1068/07 w sprawie ze skargi A. S. na decyzję Komendanta Głównego Policji z dnia [...] kwietnia 2007 r. nr [...] w przedmiocie cofnięcia pozwolenia na posiadanie broni palnej bojowej 1. uchyla zaskarżony wyrok i przekazuje sprawę Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Warszawie do ponownego rozpoznania, 2. odstępuje od zasądzenia kosztów postępowania kasacyjnego w całości.
Uzasadnienie
Wyrokiem z dnia 30 sierpnia 2007 r. (sygn. VI SA/Wa 1068/07) Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie po rozpoznaniu skargi A. S. na decyzję Komendanta Głównego Policji z dnia [...] kwietnia 2007 r. nr [...] w przedmiocie cofnięcia pozwolenia na posiadanie broni palnej bojowej, uchylił zaskarżoną decyzję i stwierdził, że nie podlega ona wykonaniu.
Wyrok ten wydano w następujących okolicznościach faktycznych i prawnych sprawy.
Komendant Główny Policji (dalej KGP) decyzją z dnia [...] kwietnia 2007 r. utrzymał w mocy decyzję Śląskiego Komendanta Wojewódzkiego Policji w Katowicach z dnia [...] listopada 2006 r. ([...]), mocą której organ ten, działając na podstawie art. 18 ust. 1 pkt 2 w związku z art. 15 ust. 1 pkt 6, art. 18 ust. 5 pkt 2 w związku z art. 15 ust. 4 i art. 20 ustawy z dnia 21 maja 1999 r. o broni i amunicji (tekst jednolity Dz. U. z 2004 r. Nr 52, poz. 525 ze zm.), cofnął A. S. pozwolenie na posiadanie broni palnej bojowej, przyznane na mocy decyzji Śląskiego Komendanta Wojewódzkiego Policji w Katowicach z dnia [...] sierpnia 1999 r. ([...]).
W uzasadnieniu decyzji organu I instancji - Śląskiego Komendanta Wojewódzkiego Policji - wskazano, że 12 lipca 2006 r. Wydział do Walki z Korupcją Śląskiej Komendy Policji przedstawił Skarżącemu A. S. zarzuty popełnienia przestępstw przeciwko porządkowi publicznemu, wyborom i referendum, wiarygodności dokumentów oraz przeciwko mieniu, w tym o trzykrotne popełnienie przestępstwa oszustwa.
Organ I instancji podniósł, że zgodnie z art. 18 ust. 1 pkt 2 ustawy o broni i amunicji, właściwy organ Policji cofa pozwolenie na broń, jeżeli osoba, której takie pozwolenie wydano należy do osób, o których mowa w art. 15 ust. 1 pkt 2 - 6 tej ustawy. Z kolei art. 15 ust. 1 pkt 6 ustawy przewiduje, że pozwolenia na broń nie wydaje się osobom, co do których istnieje uzasadniona obawa, że mogą użyć broni w celu sprzecznym z interesem bezpieczeństwa lub porządku publicznego, w szczególności skazanym prawomocnym orzeczeniem sądu za przestępstwo przeciwko życiu, zdrowiu lub mieniu albo wobec których toczy się postępowanie karne o popełnienie takich przestępstw. Przepis art. 18 ust. 5 pkt 2 ustawy o broni i amunicji stanowi, że właściwy organ Policji może cofnąć pozwolenie na broń w przypadku naruszenia przez osobę posiadającą pozwolenie obowiązku poddania się badaniom lekarskim i psychologicznym i przedstawienia orzeczeń lekarskiego i psychologicznego, o których mowa w art. 15 ust. 3-5 ustawy tj. wydawanych przez upoważnionych - lekarza i psychologa i stwierdzających, że osoba badana nie należy do osób z zaburzeniami psychicznymi, wykazujących istotne zaburzenia funkcjonowania psychologicznego, uzależnionych od alkoholu lub innych substancji psychoaktywnych.
Stosownie natomiast do art. 20 ustawy, cofnięcie pozwolenia na broń, dopuszczenia do posiadania broni (...) następuje w drodze decyzji administracyjnej.
Organ I instancji wskazał, iż fakt toczącego się przeciwko stronie postępowania karnego nie pozwala jej oceniać jako osoby wiarygodnej co do użycia broni zgodnie z prawem. Okoliczność ta w związku z postawieniem zarzutów popełnienia przestępstwa przeciwko mieniu stanowi zdaniem organu obligatoryjną przesłankę cofnięcia pozwolenia na broń. Ponadto organ podniósł, że podstawę do cofnięcia pozwolenia na broń stanowi również okoliczność braku przedłożenia przez stronę aktualnych orzeczeń lekarskiego i psychologicznego na podstawie art. 15 ust. 4 w zw. z art. 10 ust. 3 pkt 1 ustawy o broni amunicji.
Decyzja I-instancyjna Śląskiego Komendanta Wojewódzkiego Policji w Katowicach z dnia [...] listopada 2006 r. była wysyłana stronie trzykrotnie:
- w dniu 1 grudnia 2006 r. (dwukrotnie awizowana, została zwrócona organowi),
- w dniu 4 stycznia 2007 r. również dwukrotnie awizowana została zwrócona organowi oraz
- w dniu 6 lutego 2007 r. (adresat odebrał ją w dniu 22 lutego 2007 r.)
Od powyższej decyzji skarżący w dniu 6 marca 2007 r. złożył osobiście, w siedzibie organu I instancji, odwołanie do Komendanta Głównego Policji.
Organ odwoławczy - KGP rozpoznał złożone odwołanie akceptując stanowisko organu I instancji i wskazał, iż przepis art. 18 ust. 1 pkt 2 ustawy ma charakter obligatoryjny, determinując sposób rozstrzygnięcia sprawy. Według organu odwoławczego, przepis ten nie wyłącza możliwości cofnięcia pozwolenia na broń osobie, która popełniła przestępstwo, już na etapie postępowania karnego. Obawa użycia broni niezgodnie z przepisami prawa wynika z faktu, iż A. S. jest podejrzany o popełnienie czynów przeciwko mieniu z art. 258 § 1, art. 286 § 1, art. 18 § 2 k.k. i jako taki nie daje gwarancji przestrzegania przepisów prawa w przyszłości, co uzasadnia obawę użycia broni w celu sprzecznym z interesem bezpieczeństwa lub porządku prawnego. Ponadto, A. S. jako posiadacz pozwolenia na broń, nie wykonał ciążącego na nim obowiązku przedkładania właściwemu organowi Policji co 5 lat orzeczeń lekarskich i psychologicznych potwierdzających zdolność dysponowania bronią.
A. S. zaskarżył powyższą decyzję do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie wnosząc o jej uchylenie. Organowi zarzucił naruszenie art. 18 ust. 1 pkt 2 ustawy o broni i amunicji w zw. z art. 42 ust. 3 Konstytucji RP oraz błędy w ustaleniach faktycznych polegające na przyjęciu, jakoby istniała w stosunku do niego realna obawa, że może on użyć broni w celu sprzecznym z interesem bezpieczeństwa lub porządku prawnego oraz uznanie, iż w postępowaniu administracyjnym w sprawie cofnięcia pozwolenia na broń nie ma zastosowania zasada domniemania niewinności.
W odpowiedzi na skargę KGP wniósł o oddalenie skargi, podtrzymując dotychczasowe stanowisko, zawarte w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie wyrokiem z 30 sierpnia 2007 r. skargę uwzględnił jednakże z innych powodów, niż wskazane przez Skarżącego A. S.. Sąd I instancji stwierdził, iż w rozpatrywanej sprawie doszło do naruszenia przez organ przepisów postępowania, które mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Podkreślił, że organy administracji zobowiązane są na podstawie art. 7 k.p.a. do podejmowania wszelkich kroków zmierzających do dokładnego ustalenia stanu faktycznego sprawy. Podniósł, że warunkiem skuteczności odwołania jest zachowanie terminu do wniesienia odwołania. Uchybienie zaś terminowi ustawowemu powoduje bezskuteczność odwołania, czego następstwem jest ostateczność decyzji. WSA wskazał, że organ odwoławczy obowiązany jest w postępowaniu wstępnym zbadać, czy odwołanie zostało wniesione w przewidzianym przepisami terminie, ponieważ rozpatrzenie odwołania wniesionego z uchybieniem terminu, który nie został przywrócony, stanowi rażące naruszenie prawa, o jakim mowa w art. 156 § 1 pkt 2 k.p.a.
Sąd wojewódzki, analizując akta administracyjne sprawy ustalił, że decyzja organu I instancji (karta 69) z dnia [...] listopada 2006 r. dwukrotnie awizowana (4 grudnia 2006 r. i 11 grudnia 2006 r.) została zwrócona temu organowi, który ponownie wysłał decyzję A. S. w dniu [...] stycznia 2007 r. Przesyłka zawierająca decyzję organu pierwszej instancji powtórnie przesłana stronie, również dwukrotnie awizowana (8 stycznia 2007 r. i 15 stycznia 2007 r.), z adnotacją placówki pocztowej o przyczynie niemożności doręczenia przesyłki adresatowi została zwrócona organowi. Decyzja - wysłana po raz trzeci - została skutecznie doręczona skarżącemu w dniu 22 lutego 2007 r., o czym świadczy zwrotne potwierdzenie odbioru (karta 73).
Sąd I instancji w dalszej części uzasadnienia wyroku, odwołując się do orzecznictwa NSA i SN, wskazał, iż samo awizowanie przesyłki poleconej nie może być uznane za równoznaczne z wypełnieniem obowiązków określonych w art. 44 k.p.a. (wyrok NSA z 6 stycznia 1999 r. sygn. akt I SA/Lu 1396/97; wyrok SN z 22 lutego 2001 r., sygn. akt III RN 70/00, OSNP 2001/19/574).
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie stwierdził, że rozpatrywanej sprawie organ odwoławczy nie wyjaśnił, dlaczego nie uznał stosownie do art. 44 k.p.a., iż decyzja wysłana po raz drugi, zawierająca niezbędne informacje placówki pocztowej o przyczynie pozostawienia "awizo" oraz o przyczynie niemożności doręczenia pisma, została doręczona skarżącemu na zasadzie fikcji prawnej doręczenia.
W konkluzji uzasadnienia zaskarżonego wyroku uwzględniającego skargę, Sąd I instancji uznał, że naruszenie powołanych wyżej przepisów k.p.a. mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy, gdyż może zdaniem Sądu rzutować na formę prawną rozstrzygnięcia.
Skargę kasacyjną od wyroku WSA w Warszawie złożył organ II instancji – Komendant Główny Policji, zarzucając naruszenie przepisów postępowania - art. 145 § 1 pkt 1 c ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 z późn. zm.), które mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy, poprzez uznanie iż zaskarżona decyzja organu II instancji podlega uchyleniu z uwagi na fakt nie wyjaśnienia dlaczego organ odwoławczy nie uznał stosownie do art. 44 k.p.a., iż decyzja Komendanta Wojewódzkiego Policji w Katowicach z dnia [...] listopada 2006 r., wysłana stronie w dniu 4 stycznia 2007 r. nie została doręczona skarżącemu na zasadzie fikcji prawnej doręczenia.
Kasator wniósł o uchylenie w całości zaskarżonego wyroku i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania przez Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie oraz zasądzenie stosownych kosztów postępowania.
W uzasadnieniu skargi kasacyjnej KGP przytoczył art. 44 k.p.a. stwierdzając, iż jego treść wskazuje jednoznacznie tryb postępowania w przedmiocie doręczenia zastępczego. Podkreślił dalej, że nie można uznać doręczenia zastępczego za skuteczne, biorąc pod uwagę dyspozycję przepisu art. 44 § 2 k.p.a., jeżeli na drzwiach mieszkania adresata, jego biura lub innego pomieszczenia, w którym adresat wykonuje swoje czynności zawodowe, bądź w widocznym miejscu przy wejściu na posesję adresata, nie zostało umieszczone zawiadomienie o pozostawieniu pisma wraz z informacją o możliwości jego odbioru. Jednocześnie fakt pozostawienia takiego zawiadomienia powinien wynikać w sposób bezsporny z potwierdzenia odbioru sporządzonego przez osobę, która dokonuje doręczenia tego pisma. Skarżący wskazał, że w przedmiotowej sprawie, zarówno pierwsza, jak i druga przesyłka, które zostały zwrócone, poza adnotacją, iż awizowano przesyłkę powtórnie (a w związku z jej niepodjęciem w terminie nastąpił zwrot) nie posiadały wymaganej prawem informacji o tym, czy i gdzie doręczyciel pozostawił (umieścił) adresatowi zawiadomienie o nadejściu przesyłki oraz gdzie mógł on ją odebrać. Dlatego też w opinii kasatora decyzja Komendanta Wojewódzkiego Policji w Katowicach z dnia [...] listopada 2006 r. została wysłana adresatowi po raz trzeci.
Skarżący, odwołując się do poglądów doktryny (por. P. Przybysz, Kodeks postępowania administracyjnego. Komentarz, Wydawnictwo Prawnicze Lexis Nexis, Warszawa 2005, s. 139-140) oraz powołanego tam orzecznictwa stwierdził, iż jako organ odwoławczy nie uznał, iż wysłana po raz drugi decyzja organu I instancji została doręczona skutecznie jej adresatowi na zasadach określonych dla instytucji doręczenia zastępczego. Przyjął natomiast, że decyzja wysłana po raz trzeci - została skutecznie doręczona skarżącemu w dniu 22 lutego 2007 r.
Wnoszący skargę kasacyjną w konkluzji podkreślił, iż nie sposób podzielić wyrażonego w zaskarżonym wyroku poglądu sądu, iż przy drugiej próbie doręczenia decyzji zostały spełnione warunki określone w art. 44 k.p.a. niezbędne przy stosowaniu instytucji tzw. fikcji prawnej doręczenia, a w konsekwencji tego doręczenie decyzji stronie w dniu 22 lutego 2007 r. było nieskuteczne.
Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:
Stosownie do regulacji art. 183 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.) Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej, z urzędu biorąc pod uwagę jednak te okoliczności, które przesądzają o nieważności postępowania. Stwierdziwszy, iż w niniejszej sprawie okoliczności te, określone w art. 183 § 2 ustawy – p.p.s.a., nie miały miejsca, Sąd przeszedł do oceny zarzutów skargi kasacyjnej.
Po pierwsze, wskazać należy, że skarga kasacyjna ma usprawiedliwioną podstawę a zaskarżony wyrok nie może się ostać w obrocie prawnym. Skargę w niniejszej sprawie oparto na zarzucie naruszenia przepisów postępowania - art. 145 § 1 pkt 1 c ustawy p.p.s.a., polegającym w istocie na tym, iż sąd przyjął, że przy drugim doręczeniu decyzji organu I instancji zostały spełnione przesłanki do zastosowania art. 44 kpa – instytucji doręczenia zastępczego, co miałoby konsekwencje takie, iż doręczenie uznane przez organy obu instancji za skuteczne należałoby zaklasyfikować jako doręczenie informacyjne, a w konsekwencji złożone od decyzji I instancji odwołanie w terminie liczonym od tegoż ostatniego doręczenia uznać należałoby za niedopuszczalne i nie wywołujące skutku w postaci wszczęcia postępowania przed organem II instancji. Przy takim założeniu organ II instancji wydając decyzję administracyjną w wyniku rozpoznania niedopuszczalnego odwołania dopuściłby się rażącego naruszenia prawa skutkującego koniecznością stwierdzenia nieważności wydanego przezeń rozstrzygnięcia.
Procedurę doręczeń decyzji administracyjnych regulują przepisy Rozdziału 8 Kodeksu postępowania administracyjnego. Zasadą jest, iż doręczenie następuje do rąk adresata (art. 42 § 1, 2 i 3 k.p.a.). W razie nieobecności adresata doręczenia można dokonać za pokwitowaniem dorosłemu domownikowi, sąsiadowi lub dozorcy domu, jeżeli osoby te podjęły się oddania pisma adresatowi (art. 43 zdanie I k.p.a.). W razie niemożności dokonania doręczenia w powyższy sposób, przepis art. 44 § 1 pkt 1 i 2 k.p.a. przewiduje możliwość zastosowania tzw. doręczenia zastępczego. W przypadku doręczenia przez pocztę, poczta przechowuje pismo przez okres czternastu dni w swojej placówce pocztowej (art. 44 § 1 pkt 1 k.p.a.). Zawiadomienie o pozostawieniu pisma wraz z informacją o możliwości jego odbioru w terminie siedmiu dni, licząc od dnia pozostawienia zawiadomienia w placówce pocztowej, umieszcza się w oddawczej skrzynce pocztowej lub, gdy nie jest to możliwe, na drzwiach mieszkania adresata, jego biura lub innego pomieszczenia, w którym adresat wykonuje swoje czynności zawodowe, bądź w widocznym miejscu przy wejściu na posesję adresata (art. 44 § 2 k.p.a.). W przypadku niepodjęcia przesyłki w powyższym siedmiodniowym terminie, pozostawia się powtórne zawiadomienie o możliwości odbioru przesyłki w terminie nie dłuższym niż czternaście dni od daty pierwszego zawiadomienia (art. 44 § 3 k.p.a.). W takiej sytuacji, zgodnie z art. 44 § 4 k.p.a. doręczenie uważa się za dokonane z upływem ostatniego dnia okresu, na jaki pozostawiono pismo w placówce pocztowej, a pismo pozostawia się w aktach sprawy.
Należy wskazać, iż przepis art. 44 § 2 kpa ustanawia wiążącą doręczyciela kolejność miejsc, w których należy zawiadomienie umieścić – zasadą jest umieszczanie go w oddawczej skrzynce pocztowej, a jeśli nie jest to możliwe w innych miejscach przewidzianych przez powołany przepis, przy czym pozostawienie zawiadomienia w innym niż tam wymienione miejscu powoduje prawną bezskuteczność (por. komentarz do art. 44 kpa, pkt 5 [w:] M. Jaśkowska, A. Wróbel, Kodeks postępowania administracyjnego. Komentarz, Zakamycze, Kraków 2005 oraz komentarz do art. 44 kpa, pkt 4 [w:] G. Łaszczyca, A. Martysz, A. Matan, Kodeks postępowania administracyjnego. Komentarz. Tom I. Komentarz do art. 1-103, Lex, Sopot 2007).
Podnieść w końcu należy, iż instytucja doręczenia zastępczego stwarza domniemanie doręczenia. Dlatego też zasady stosowania tej instytucji winny być przestrzegane ściśle. Uchybienie któremukolwiek z elementów procedury doręczenia zastępczego powoduje, iż podmiot zeń korzystający nie będzie mógł skutecznie powołać się na domniemanie doręczenia.
Z analizy niniejszej sprawy wynika, iż wbrew stanowisku sądu I instancji nie było podstaw, by organ I instancji oraz organ II instancji przy badaniu kwestii wniesienia odwołania w terminie, mogły przyjąć, że powtórne wysłanie A. S. decyzji Komendanta Wojewódzkiego Policji w Katowicach z dnia [...] listopada 2006 r. w dniu 4 stycznia 2007 r., zwróconej organowi spełniało przesłanki doręczenia zastępczego opartego na konstrukcji fikcji prawnej. Z akt administracyjnych sprawy wynika (karta 69), iż na kopercie przesyłki (decyzji [...]) o nr nadawczym 57150413 nadanej w dniu 4 stycznia 2007 r. z Urzędu Pocztowego Katowice 2 (wynika to również z datownika placówki nadawczej umieszczonego na potwierdzeniu odbioru) umieszczono informację o awizowaniu przesyłki w dniu 8 stycznia oraz o powtórnym awizowaniu w dniu 15 stycznia 2007 r. (tę ostatnią informację opatrzono stemplem – datownikiem Urzędu Pocztowego Katowice [...] z datą dzienną 15.01.07). Nadto podano przyczynę niemożności doręczenia – niepodjęcie w terminie oraz że przesyłka podlega zwrotowi (informację opatrzono stemplem – datownikiem Urzędu Pocztowego Katowice [...] z datą dzienną 23.01.07). Zatem ani ze zwrotnego potwierdzenia odbioru, ani też z adnotacji poczynionych przez doręczyciela na kopercie przesyłki nie wynika w jaki sposób dokonano zawiadomienia, tj. czy pozostawiono je w oddawczej skrzynce.
Istotność wymogu wskazania na kopercie lub zwrotnym potwierdzeniu odbioru jaki sposób zawiadomienia z art. 44 kpa zastosowano w danym przypadku potwierdza orzecznictwo sądowoadministracyjne. Wynika z niego, iż samo umieszczenie na kopercie zawierającej decyzję lub na dowodzie potwierdzającym doręczenie pisma (zwrotnym potwierdzeniu odbioru) stempla, czy wzmianki o awizowaniu przesyłki nie może być dla organu wystarczające do stwierdzenia, iż zostały spełnione przesłanki doręczenia zastępczego, ponieważ z powyższych dokumentów wynikać musi, że doręczyciel dokonał powiadomienia adresata o przesyłce w sposób wskazany w art. 44 kpa (tak wyrok NSA z 28 lutego 2006 r., sygn. I OSK 528/05; por. też wyroki WSA w Warszawie: z dnia 19 września 2006 r., sygn. II SA/Wa 1070/06; z dnia 23 lutego 2007 r., sygn. VI SA/Wa 77/07 oraz wyrok z dnia 25 maja 2007 r., sygn. V SA/Wa 417/07). Z akt sprawy jednoznacznie musi wynikać, gdzie zawiadomienie zostało umieszczone, ponieważ jest to jeden z elementów, którego spełnienie wraz z pozostałymi przesłankami wymienionymi w art. 44 kpa przesądza o prawnej skuteczności instytucji tam uregulowanej (por. wyrok WSA w Opolu z dnia 6 lutego 2008 r., sygn. I SA/Op 314/07).
Skoro zatem w niniejszej sprawie stwierdzono na podstawie jej akt, że zarówno na kopercie przesyłki, jak i na zwrotnym potwierdzeniu odbioru brak było informacji o sposobie zawiadomienia adresata decyzji, to przyjąć należy, iż nie było podstaw do zastosowania przez organy administracyjne obu instancji instytucji doręczenia zastępczego (zob. podobnie postanowienie NSA z dnia 25 stycznia 2007 r., sygn. I OSK 23/07). Tym samym organ I instancji słusznie przyjął, iż wydana przezeń decyzja została skutecznie (a nie jedynie informacyjnie) doręczona adresatowi w wyniku trzeciego jej wysłania a organ II instancji – Komendant Główny Policji słusznie ocenił, iż odwołanie od decyzji zostało wniesione w ustawowym terminie i w konsekwencji wszczął postępowanie odwoławcze, w wyniku którego wydał decyzję administracyjną co do meritum. Zatem ocenę sądu wojewódzkiego co do zaistnienia w niniejszej sprawie przesłanek zastosowania instytucji doręczenia zastępczego należy uznać za błędną a pogląd w tym zakresie zaprezentowany za odosobniony na tle orzecznictwa sądowoadministracyjnego w sprawach podobnych.
W toku ponownego rozpoznania sprawy Sąd I instancji związany oceną prawną zawartą w niniejszym wyroku będzie zobowiązany do w pełni merytorycznego rozpoznania skargi.
Biorąc pod uwagę całość poczynionych wyżej rozważań należy uznać, iż skarga kasacyjna w przedmiotowej sprawie zawiera usprawiedliwioną podstawę, a wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 30 sierpnia 2007 r. podlega uchyleniu w całości a zatem w oparciu o przepis art. 185 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153 poz. 1270 ze zm.) należało orzec jak w sentencji.
Odstąpienie od zasądzenia zwrotu kosztów postępowania kasacyjnego w całości znajduje swoje oparcie w art. 207 § 2 ppsa. Obciążanie kosztami postępowania kasacyjnego Skarżącego A. S. w sytuacji gdy sąd wojewódzki uwzględnił jego skargę wyłącznie na skutek wyjścia poza jej granice (z powodów innych niż wskazane w skardze), byłoby w istocie obciążaniem jednostki za naruszenie przepisów postępowania, jakiego dopuścił się sąd I instancji.

Potrzebujesz pomocy prawnej?

Asystent AI przeanalizuje Twoje pytanie w oparciu o orzecznictwo, przepisy i doktrynę — jak rozmowa z ekspertem.

Zadaj pytanie Asystentowi AI