Orzeczenie · 2025-09-10

II OSK 1910/23

Sąd

Naczelny Sąd Administracyjny

Data

2025-09-10

NSAnieruchomościWysokansa

planowanie przestrzenneteren górniczykompetencje gminyochrona środowiskagospodarka złożemuchwałaskarga kasacyjnaNSAMPZPnieruchomości

Podsumowanie

Przejdź do pełnego tekstu

Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznał skargę kasacyjną Gminy Gierałtowice od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach, który częściowo uwzględnił skargę J. S.A. na uchwałę Rady Gminy Gierałtowice dotyczącą miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego (MPZP) dla obszaru sołectwa Gierałtowice. WSA stwierdził nieważność części uchwały, uznając, że niektóre jej zapisy (dotyczące m.in. ograniczeń w działalności wydobywczej, rekultywacji, ochrony cieków wodnych) ingerują w kompetencje organu koncesyjnego i naruszają zasady racjonalnej gospodarki złożem kopaliny. NSA, analizując zarzuty skargi kasacyjnej, częściowo uchylił zaskarżony wyrok. Sąd uznał, że gmina posiada tzw. "władztwo planistyczne", ale musi je realizować w granicach prawa, z poszanowaniem zasady proporcjonalności i wyważenia różnych interesów. NSA podzielił stanowisko WSA, że niektóre przepisy MPZP (dotyczące m.in. § 7 ust. 1 pkt 7, § 7 ust. 2 pkt 1 lit. a i b, § 7 ust. 2 pkt 3-6) rzeczywiście ingerowały w kompetencje organu koncesyjnego i naruszały zasady racjonalnej gospodarki złożem, dlatego stwierdził ich nieważność. Jednakże, w odniesieniu do innych przepisów (dotyczących § 7 ust. 1 pkt 6 lit. a, c-e oraz § 7 ust. 2 pkt 7), NSA uznał, że gmina miała prawo je wprowadzić, gdyż dotyczą one ogólnych zasad ochrony środowiska, przyrody i krajobrazu, które są zgodne z jej kompetencjami planistycznymi, nawet jeśli mogą one pośrednio dotyczyć działalności górniczej. Sąd podkreślił, że zasady prowadzenia działalności górniczej określa koncesja i plan ruchu zakładu górniczego, a gmina nie może nakładać nowych obowiązków w tym zakresie w planie miejscowym. W konsekwencji, NSA uchylił wyrok WSA w części dotyczącej tych przepisów i oddalił skargę w tym zakresie, jednocześnie zasądzając koszty postępowania na rzecz skarżącej Spółki.

Asystent · analiza prawna

Przeanalizuj tę sprawę w pełnym kontekście orzecznictwa.

Analiza orzecznictwa · odpowiedzi na pytania · badanie przepisów · drafting pism.

Wypróbuj Asystenta

Wartość praktyczna

Siła precedensu: Wysoka

Do czego można powołać

Ustalenie granic kompetencji gminy w zakresie planowania przestrzennego na terenach górniczych oraz relacji między planem miejscowym a koncesją wydobywczą.

Ograniczenia stosowania

Orzeczenie dotyczy specyficznej sytuacji konfliktu między planowaniem przestrzennym a prawem geologicznym i górniczym.

Zagadnienia prawne (3)

Czy gmina, uchwalając miejscowy plan zagospodarowania przestrzennego (MPZP) dla terenów górniczych, może wprowadzać zapisy ingerujące w działalność wydobywczą prowadzoną na podstawie koncesji?Ratio decidendi

Odpowiedź sądu

Gmina posiada "władztwo planistyczne", ale musi je realizować w granicach prawa i z poszanowaniem kompetencji innych organów. Niektóre zapisy MPZP ingerujące w działalność koncesjonowaną i naruszające zasady racjonalnej gospodarki złożem są nieważne, jednakże przepisy dotyczące ogólnych zasad ochrony środowiska i gospodarki wodnej są dopuszczalne.

Uzasadnienie

NSA uznał, że gmina nie może w MPZP nakładać na przedsiębiorcę górniczego obowiązków wykraczających poza jego koncesję lub naruszających zasady racjonalnej gospodarki złożem. Jednakże, gmina ma prawo określać ogólne zasady ochrony środowiska i zagospodarowania terenów, w tym dla terenów górniczych, o ile nie ingerują one bezpośrednio w działalność koncesjonowaną.

Czy zapisy MPZP dotyczące ochrony systemów melioracji wodnych, zapobiegania powodziom, ochrony cieków naturalnych i ciągłości ekologicznej są zgodne z prawem, nawet jeśli mogą pośrednio dotyczyć terenów górniczych?Ratio decidendi

Odpowiedź sądu

Tak, takie zapisy są zgodne z prawem, ponieważ gmina ma prawo i obowiązek określać zasady ochrony środowiska i zagospodarowania terenów w planie miejscowym, a ich ogólny charakter nie ingeruje bezpośrednio w działalność wydobywczą.

Uzasadnienie

NSA uznał, że przepisy te mają ogólny charakter i dotyczą wszelkich rodzajów działalności gospodarczej, a nie stricte działalności wydobywczej. Gmina ma prawo regulować te kwestie w planie miejscowym, nawet jeśli mogą one odnosić się do działania zakładu górniczego.

Czy zapisy MPZP dotyczące rekultywacji terenu i wykonywania innych robót budowlanych są zgodne z prawem, biorąc pod uwagę przepisy ustawy o ochronie gruntów rolnych i leśnych oraz prawa geologicznego i górniczego?Ratio decidendi

Odpowiedź sądu

Nie, zapisy te są niezgodne z prawem, ponieważ gmina nie może modyfikować materii ustawowej dotyczącej rekultywacji, w której kompetencje mają inne organy.

Uzasadnienie

NSA stwierdził, że zagadnienie rekultywacji gruntów jest materią ustawową, w której przewidziano dla innych organów określone kompetencje, a akt niższego rzędu (MPZP) nie może jej modyfikować.

Rozstrzygnięcie

Decyzja

Uchylono decyzję

Zaskarżony wyrok został uchylony w części, a uchwała Rady Gminy w części stwierdzono nieważność. W pozostałym zakresie skarga została oddalona.

Przepisy (28)

Główne

u.p.z.p. art. 15 § 2 pkt 3

Ustawa o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym

u.p.z.p. art. 15 § 2 pkt 7

Ustawa o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym

u.p.z.p. art. 15 § 2 pkt 9

Ustawa o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym

Pomocnicze

u.s.g. art. 101 § 1

Ustawa o samorządzie gminnym

p.g.g. art. 104

Ustawa – Prawo geologiczne i górnicze

p.g.g. art. 26 § 3 i 5

Ustawa – Prawo geologiczne i górnicze

p.g.g. art. 29 § 1

Ustawa – Prawo geologiczne i górnicze

p.g.g. art. 34

Ustawa – Prawo geologiczne i górnicze

p.g.g. art. 144 § 1

Ustawa – Prawo geologiczne i górnicze

p.g.g. art. 108 § 2 pkt 2

Ustawa – Prawo geologiczne i górnicze

p.g.g. art. 108 § 6b

Ustawa – Prawo geologiczne i górnicze

p.g.g. art. 108 § 11

Ustawa – Prawo geologiczne i górnicze

u.p.z.p. art. 28 § 1

Ustawa o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym

u.p.z.p. art. 147 § 1

Ustawa o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym

p.p.s.a. art. 133 § 1