II OSK 1910/22

II OSK 1910/22 - Wyrok NSA
Data orzeczenia
2025-03-19
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2022-08-31
Sąd
Naczelny Sąd Administracyjny
Sędziowie
Andrzej Jurkiewicz /przewodniczący/
Piotr Broda
Roman Ciąglewicz /sprawozdawca/
Symbol z opisem
6014 Rozbiórka budowli lub innego obiektu budowlanego, dokonanie oceny stanu technicznego obiektu, doprowadzenie obiektu do s
Hasła tematyczne
Administracyjne postępowanie
Sygn. powiązane
VII SA/Wa 2692/21 - Wyrok WSA w Warszawie z 2022-02-08
Skarżony organ
Inspektor Nadzoru Budowlanego
Treść wyniku
Oddalono skargę kasacyjną
Powołane przepisy
Dz.U. 2022 poz 2000
art. 156 § 1
Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego - t.j.
Sentencja
Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: sędzia NSA Andrzej Jurkiewicz Sędziowie: sędzia NSA Roman Ciąglewicz (spr.) sędzia del. WSA Piotr Broda Protokolant: starszy asystent sędziego Hubert Sęczkowski po rozpoznaniu w dniu 19 marca 2025 r. na rozprawie w Izbie Ogólnoadministracyjnej skargi kasacyjnej A. G. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 8 lutego 2022 r. sygn. akt VII SA/Wa 2692/21 w sprawie ze skargi A. G. na postanowienie Głównego Inspektora Nadzoru Budowlanego z dnia 14 października 2021 r. znak DON.7101.432.2021.KPI w przedmiocie odmowy wszczęcia postępowania w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji oddala skargę kasacyjną.
Uzasadnienie
Uzasadnienie.
Wyrokiem z dnia 8 lutego 2022 r., sygn. akt VII SA/Wa 2692/21, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie oddalił skargę A. G. na postanowienie Głównego Inspektora Nadzoru Budowlanego, dalej także: "GINB", z dnia 14 października 2021 r. znak DON.7101.432.2021.KPI, w przedmiocie odmowy wszczęcia postępowania w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji.
Skargę kasacyjną od powyższego wyroku wniósł skarżący. Wyrok zaskarżył w całości. Zarzucił:
I. naruszenie przepisów postępowania mających istotny wpływ na wynik sprawy, tj.:
1. art. 151 P.p.s.a. w związku z art. 145 § 1 pkt 1) lit. c) P.p.s.a. poprzez niewłaściwą kontrolę dokonaną przez Sąd I instancji postanowienia Głównego Inspektora Nadzoru Budowlanego z dnia 14 października 2021 r. w przedmiocie utrzymania w mocy postanowienia Małopolskiego Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego z dnia 9 sierpnia 2021 r. o odmowie wszczęcia postępowania w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji, w wyniku nieuprawnionego przyjęcia przez Sąd I instancji, że "dokonując kontroli legalności zaskarżonego postanowienia oraz poprzedzającego go postanowienia organu I instancji, Sąd uznał, że nie zawiera one wad, powodujących konieczność ich wyeliminowania z obrotu prawnego'" (str. 6 uzasadnienia wyroku), podczas gdy Główny Inspektor Nadzoru Budowlanego oraz Małopolski Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego dopuścili się naruszenia:
a) art. 156 § 1 pkt 2) K.p.a. poprzez jego niezastosowanie w wyniku błędnego przyjęcia, że decyzja Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego w Krakowie Powiat Grodzki nr 166/09 z dnia 30 czerwca 2009 r. nakazująca inwestorowi P. R. rozbiórkę nadbudowy pięciu kondygnacji nadziemnych istniejącego budynku parterowego, zlokalizowanego na działce nr [...] przy ul. C. w K., wybudowanych bez uzyskania przez inwestora stosownej decyzji o pozwoleniu na budowę nie została wydana z rażącym naruszeniem prawa, podczas gdy w/w decyzja wydana została z rażącym naruszeniem przepisów k.p.a. szczegółowo wymienionych w uzasadnieniu niniejszej skargi kasacyjnej:
b) art. 156 § 1 pkt 3) K.p.a. poprzez jego błędną wykładnię polegającą na przyjęciu, że nie jest możliwe wszczęcie na wniosek A. G. postępowania w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego w Krakowie Powiat Grodzki nr 166/09 z dnia 30 czerwca 2009 r. w sytuacji, gdy w/w decyzja była już raz weryfikowana pod względem wystąpienia przesłanek z art. 156 § 1 K.p.a. na wniosek P. R. albowiem "wszczęcie postępowania nieważnościowego (...) i wydanie nowej decyzji merytorycznie rozstrzygającej sprawę
(...) powodowałoby, że decyzja ta sama podlegałaby stwierdzeniu nieważności w oparciu o art. 156 § 1 pkt 3 K.p.a." (str. postanowienia Głównego Inspektora Nadzoru Budowlanego z dnia 14 października 2021 r.) i to niezależnie od tego, że A. G. nie brał udziału w postępowaniu zakończonym decyzją Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego w Krakowie Powiat Grodzki nr 166/09 z dnia 30 czerwca 2009 r., podczas gdy prawidłowa wykładnia w/w przepisu powinna prowadzić do wniosku, że możliwość wszczęcia i przeprowadzenia postępowania pod względem wystąpienia przesłanek z art. 156 § 1 k.p.a. nie jest ograniczona tylko
i wyłącznie do tej jednej strony, która brała udział w postępowaniu zakończonym decyzją Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego w Krakowie Powiat Grodzki nr 166/09 z dnia 30 czerwca 2009 r.;
c) art. 156 § 1 pkt 5) K.p.a. poprzez jego niezastosowanie w sytuacji, gdy decyzja decyzją Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego w Krakowie Powiat Grodzki nr 166/09 z dnia 30 czerwca 2009 r. była niewykonalna w dniu jej wydania przez to, że:
• w rozstrzygnięciu wskazano tylko jedną nieruchomość natomiast budynek znajdował się na dwóch nieruchomościach;
• treść sentencji winna odzwierciedlać uzasadnienie zawarte w decyzji – zaś w uzasadnieniu istnieje jedynie lakoniczne odniesienie do opinii biegłego powołanego w całkowicie innym postępowaniu;
• treść sentencji winna w sposób szczegółowy opisywać czynności zmierzające do wykonania nałożonego na zobowiązanego czynności, zaś w decyzji brak jest odniesienia do sposobu wyburzenia budynku, zasad rozdzielenia ścian wspólnych, zasad obsługi sieci wewnętrznych, zasad zabezpieczenia terenu w trakcie prowadzenia robót rozbiórkowych.
2. art. 151 P.p.s.a. w zw. z art. 134 § 2 P.p.s.a., gdy nie będąc związanym zarzutami, nie analizując w pełni zaistniałego w sprawie stanu faktycznego, Sąd I instancji oddalił skargę na postanowienie Głównego Inspektora Nadzoru Budowlanego postanowienia z dnia 14 października 2021 r. w przedmiocie utrzymania w mocy postanowienia Małopolskiego Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego z dnia 9 sierpnia 2021 r. o odmowie wszczęcia postępowania w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji. Orzekając Sąd odniósł się w uzasadnieniu do wyroku jedynie do argumentacji zawartej w uzasadnieniach postanowień organów I i II instancji, nie odnosząc się do zarzutów podniesionych przez skarżącego ani innych uchybień zaistniałych w toku postępowań administracyjnych;
3. art. 134 P.p.s.a i art. 135 P.p.s.a., poprzez ich niezastosowanie, wyrażające się w nierozpoznaniu istoty sprawy i nierozpoznaniu w sposób dostateczny zarzutów skarżącego, rozstrzygnięciu na niekorzyść skarżącego i wyrażające się w niebadaniu
argumentów podniesionych przez skarżącego względem całokształtu czynności organu.
Skarżący wniósł o uchylenie w całości zaskarżonego wyroku i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania przez Sąd pierwszej instancji oraz zasądzenie na rzecz skarżącego zwrotu kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa procesowego według norm prawem przepisanych. Wniósł o rozpoznanie skargi kasacyjnej na rozprawie.
Ponadto skarżący wskazał, że istotny wpływ naruszenia przepisów postępowania na wynik sprawy przejawia się w tym, że gdyby Sąd pierwszej instancji dostrzegł podnoszone w skardze naruszenia przepisów przez organy obydwu instancji, to uwzględniłby skargę na postanowienie Głównego Inspektora Nadzoru Budowlanego znak DON.7101.432.2021.KPI z dnia 14.10.2021 r. utrzymujące w mocy zaskarżone postanowienie Małopolskiego Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego z dnia 9 sierpnia 2021 r. nr 712/2021, znak: WOP.771.22.2021.KURB.
Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:
Przepis art. 193 zdanie drugie P.p.s.a. wyłącza odpowiednie stosowanie do postępowania przed Naczelnym Sądem Administracyjnym wymogów dotyczących koniecznych elementów uzasadnienia wyroku, które przewidziano w art. 141 § 4 w zw. z art. 193 zdanie pierwsze P.p.s.a. Naczelny Sąd Administracyjny nie przedstawia więc w uzasadnieniu wyroku oddalającego skargę kasacyjną opisu ustaleń faktycznych i argumentacji prawnej podawanej przez organy administracji i Sąd pierwszej instancji.
W myśl art. 183 § 1 P.p.s.a., Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej, bierze jednak pod rozwagę nieważność postępowania. Nie zachodzą okoliczności skutkujące nieważnością postępowania, określone w art. 183 § 2 pkt 1 – 6 P.p.s.a., należy zatem ograniczyć się do zagadnień wynikających z zarzutów wyartykułowanych w podstawach skargi kasacyjnej.
Nie jest zasadny zarzut naruszenia przepisów postępowania mających istotny wpływ na wynik sprawy, tj. art. 151 P.p.s.a. w związku z art. 145 § 1 pkt 1 lit. c P.p.s.a. poprzez niewłaściwą kontrolę postanowienia Głównego Inspektora Nadzoru Budowlanego z dnia 14 października 2021 r. w przedmiocie utrzymania w mocy postanowienia Małopolskiego Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego z dnia 9 sierpnia 2021 r. o odmowie wszczęcia postępowania w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji.
Zdaniem skarżącego, powyższe przepisy świadczące o niewłaściwej kontroli zostały naruszone na skutek niedostrzeżenia przez Sąd pierwszej instancji naruszeń prawa, których dopuściły się wskazane organy nadzoru budowlanego, a które to naruszenia zostały skonkretyzowane w punktach 1 a), 1 b) i 1 c) skargi kasacyjnej.
Przed odniesieniem się do tych zarzutów konieczne jest przypomnienie związanych z niniejszą sprawą dotychczas przeprowadzonych działań organów i orzeczeń sądów administracyjnych.
Powiatowy Inspektor Nadzoru Budowlanego w Krakowie - Powiat Grodzki, dalej także: "PINB", decyzją z dnia 30 czerwca 2009 r. nakazał P. R. rozbiórkę nadbudowy pięciu kondygnacji nadziemnych istniejącego budynku parterowego, zlokalizowanego na działce nr [...] obr. [...], przy ul. C. w K., wybudowanych bez uzyskania przez inwestora decyzji o pozwoleniu na budowę.
W trakcie tego postępowania Prokuratura Rejonowa Kraków - Nowa Huta przesłała do organu nadzoru budowlanego "Opinię techniczną - wstępną na temat stanu technicznego budynku 6-kondygnacyjnego przy ul. Centralnej 73 w Krakowie z dnia 5 października 2008 r., sporządzoną przez biegłego sądowego Adolfa Brodę. W w/w opinii stwierdzono m.in. brak pozwolenia na budowę, jak również brak dziennika budowy i kierownika budowy świadczące o tym, że roboty konstrukcyjne są wykonywane bez nadzoru, co w konsekwencji może doprowadzić do zawalenia się budynku. W dniach 4 listopada 2008 r. i 13 listopada 2008 r. przedstawiciele organu powiatowego przeprowadzili kontrolę budowy. Stwierdzono, że istniejący parterowy obiekt budowlany jest nadbudowany o 5 kondygnacji, a stan zaawansowania robót określono jako "surowy". Ponadto stwierdzono, że obiekt budowlany jest obciążony licznymi wadami budowlanymi. Organ dnia 16 lipca 2008 r. wydał postanowienie zobowiązujące inwestora do złożenia decyzji o warunkach zabudowy w określonym w postanowieniu terminie. Następnie, wobec nieprzedłożenia żądanej decyzji, a nadto biorąc pod uwagę opinię techniczną, wydał w dniu 30 czerwca 2009 r. decyzję nakazującą rozbiórkę nadbudowy.
Małopolski Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego, dalej także: "MWINB", decyzją z dnia 3 listopada 2010 r., znak: WOA.APAZ.50-79-10, po rozpatrzeniu wniosku P. R., odmówił stwierdzenia nieważności decyzji PINB w Krakowie - Powiat Grodzki z dnia 30 czerwca 2009 r.
Główny Inspektor Nadzoru Budowlanego, decyzją z dnia 16 lutego 2011 r., znak: DON/ORZ/7100/1866/10/11, po rozpatrzeniu odwołania P. R., utrzymał w mocy decyzję Małopolskiego Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego z dnia 3 listopada 2010 r.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, wyrokiem z dnia 19 lipca 2011 r., sygn. akt: VII SA/Wa 991/11, oddalił skargę P. R. na decyzję Głównego Inspektora Nadzoru Budowlanego z dnia 16 lutego 2011 r.
Wyrokiem z dnia 22 marca 2013 r., sygn. akt II OSK 2301/11, Naczelny Sąd Administracyjny oddalił skargę kasacyjną P. R. od wyroku WSA w Warszawie z dnia 19 lipca 2011 r.
Wyrokiem z dnia 11 marca 2014 r., sygn. akt VII SA/Wa 2697/13, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie oddalił skargę P. R. na postanowienie Głównego Inspektora Nadzoru Budowlanego, z dnia 28 października 2013 r., nr DON/ORZ/7101/1544/13, w przedmiocie odmowy wszczęcia postępowania w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji.
Wyrokiem z dnia 18 lutego 2016 r., sygn. akt II OSK 1500/14, Naczelny Sąd Administracyjny oddalił skargę kasacyjną P. R. od wyroku WSA w warszawie z dnia 11 marca 2014 r.
W tych okolicznościach A. G., pismem z 16 czerwca 2021 r., wystąpił z wnioskiem o stwierdzenie nieważności decyzji PINB w Krakowie - Powiat Grodzki z dnia 30 czerwca 2009 r. Wskazał w nim, że w czasie wydania decyzji rozbiórkowej był (jako osoba nieletnia) współwłaścicielem działki nr [...]. Jego zdaniem, objęta wnioskiem decyzja zapadła z rażącym naruszeniem art. 28 K.p.a., bowiem nie uznano go za stronę postępowania. Podkreślił, że jego wniosek nie stanowi żądania wznowienia postępowania. Zarzucał, że decyzja rozbiórkowa została wydana z rażącym naruszeniem prawa, była niewykonalna w dniu jej wydania, a jej wykonanie wywołałoby czyn zagrożony karą.
Małopolski Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego, postanowieniem z dnia 9 sierpnia 2021 r., nr 712/2021, na podstawie art. 61a § 1 K.p.a., po rozpatrzeniu wniosku A. G., odmówił wszczęcia postępowania w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego w Krakowie - Powiat Grodzki z dnia 30 czerwca 2009 r., nr 166/09, nakazującej inwestorowi P. R. rozbiórkę nadbudowy pięciu kondygnacji nadziemnych budynku zlokalizowanego na działce nr [...] obr. [...] przy ul. C. w K.
Główny Inspektor Nadzoru Budowlanego, postanowieniem z dnia 14 października 2021 r. znak DON.7101.432.2021.KPI, na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 K.p.a., po rozpatrzeniu zażalenia A. G. na postanowienie Małopolskiego Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego z dnia 9 sierpnia 2021 r., utrzymał w mocy zaskarżone postanowienie.
GINB wskazał, że stosownie do art. 61a § 1 K.p.a., gdy żądanie wszczęcia postępowania zostało wniesione przez osobę niebędącą stroną lub z innych uzasadnionych przyczyn postępowanie nie może być wszczęte, organ administracji publicznej wydaje postanowienie o odmowie wszczęcia postępowania.
Odmowa wszczęcia postępowania o stwierdzenie nieważności decyzji dotyczy m. in. sytuacji gdy kwestionowana decyzja zweryfikowana została pod względem wystąpienia przesłanek z art. 156 § 1 K.p.a. inną decyzją ostateczną.
Według organów i Sądu pierwszej instancji taka sytuacja ma miejsce w niniejszej sprawie.
Jest to stanowisko prawidłowe.
Wbrew zarzutowi sformułowanemu w punkcie 1 b) skargi kasacyjnej, nie jest możliwe wszczęcie postępowania z uwagi na zakaz określony w art. 156 § 1 pkt 3 K.p.a. Zakończenie postępowania o stwierdzenie nieważności decyzji ostatecznej decyzją o odmowie stwierdzenia nieważności oznacza, że sprawa jej eliminacji z obrotu prawnego została merytorycznie rozpoznana oraz, że nie stwierdzono podstaw stwierdzenia nieważności decyzji, wymienionych w art. 156 § 1 K.p.a. (por. wyrok NSA z dnia 15 kwietnia 2008 r., sygn. akt II OSK 390/07). Dotyczy to także sytuacji, w której wniosek o stwierdzenie nieważności oparty był tylko na jednej przesłance z art. 156 § 1 K.p.a. Obowiązkiem organu wszczynającego postępowanie w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji jest bowiem zbadanie nie tylko, czy wystąpiła ta przesłanka, która legła u podstaw wszczęcia postępowania, ale także, czy nie miały miejsca inne naruszenia prawa objęte normami art. 156 § 1 K.p.a. (patrz: wyrok NSA z dnia 12 stycznia 1994 r., sygn. akt II SA 2164/92, ONSA 1995/1/32; wyrok NSA z dnia 29 czerwca 1999 r., sygn. akt IV SA 1889/97). W konsekwencji, nie można jeszcze raz domagać się wszczęcia postępowania w tej samej sprawie z powołaniem się na inne przyczyny nieważności (patrz: wyrok NSA z dnia 6 marca 2003 r., sygn. akt I SA 2038/01; wyrok NSA z dnia 18 lutego 2016 r., sygn. akt II OSK 1500/14; wyrok NSA z dnia 16 lipca 2020 r., sygn. akt II OSK 782/20).
W rozpatrywanym przypadku nie tylko organ administracyjny rozstrzygnął o niezaistnieniu wad powodujących nieważność decyzji PINB z dnia 30 czerwca 2009 r., nr 166/09, nakazującej inwestorowi P. R. rozbiórkę nadbudowy. Nadto, został wydany wyrok NSA z dnia 22 marca 2013 r., sygn. akt II OSK 2301/11, oddalający skargę kasacyjną od wyroku WSA w Warszawie z dnia 19 lipca 2011 r., sygn. akt: VII SA/Wa 991/11, oddalającego skargę P. R. na decyzję Głównego Inspektora Nadzoru Budowlanego z dnia 16 lutego 2011 r., odmawiającą stwierdzenia nieważności decyzji. Mamy zatem do czynienia ze związaniem, o którym mowa w art. 170 P.p.s.a.
W związku z powoływaniem się przez wnoszącego kasację na to, że nie brał udziału w postępowaniu zakończonym decyzją Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego w Krakowie z dnia 30 czerwca 2009 r., nr 166/09, stwierdzić należy, że nie jest skuteczne powoływanie się w postępowaniu o stwierdzenie nieważności decyzji na wadę stanowiącą podstawę wznowienia postępowania administracyjnego. Stwierdzenie nieważności decyzji oraz wznowienie postępowania zakończonego decyzją ostateczną stanowią różne nadzwyczajne tryby wzruszenia decyzji. Co do zasady, przesłanki wznowieniowe nie mogą stanowić podstawy uzasadniającej stwierdzenie nieważności decyzji. Oba te tryby weryfikacji decyzji służą różnym celom i nie są w stosunku do siebie konkurencyjne. W ramach wznowienia postępowania eliminuje się decyzję, ponieważ procedura poprzedzająca jej wydanie zawiera kwalifikowane wady wymienione w art. 145 § 1 K.p.a. W sprawie o stwierdzenie nieważności eliminuje się decyzję dlatego, że w niej samej (a nie w procedurze) tkwią wady prawne, o których mowa w art. 156 § 1 K.p.a. (por. m.in. wyrok NSA z dnia 19 stycznia 2013 r., sygn. akt II OSK 533/12; wyrok NSA z dnia 15 lutego 2018 r., sygn. akt II OSK 1027/16).
Także wzajemne powiązanie przepisów art. 145 § 1 pkt 4 K.p.a. i art. 156 § 1 pkt 2 K.p.a. oparte jest na zasadzie niekonkurencyjności i w przypadku wystąpienia przesłanek określonych art. 145 K.p.a. brak jest możliwości stwierdzenia nieważności decyzji (por. Barbara Adamiak [w:] B. Adamiak, J. Borkowski "Kodeks postępowania administracyjnego. Komentarz", C.H. Beck 2017, s. 750-751; wyrok NSA z dnia 29 marca 1988 r., sygn. akt I SA 636/87; wyrok NSA z dnia 14 sierpnia 2001 r., sygn. akt I SA 343/01; wyrok WSA w Szczecinie z dnia 26 października 2023 r., sygn. akt I SA/Sz 328/23). Jak zauważono w uzasadnieniu powołanego wyroku NSA z dnia 14 sierpnia 2001 r., sygn. akt I SA 343/01, pozbawienie strony możliwości wzięcia udziału w postępowaniu administracyjnym (np. poprzez niepowiadomienie jej o wszczęciu postępowania z urzędu), powodujące zaistnienie podstawy wznowienia postępowania określonej w art. 145 § 1 pkt 4 K.p.a., nie może być uznane zarazem za wydanie decyzji z rażącym naruszeniem prawa.
Stanowisko to znajduje pełne zastosowanie w okolicznościach niniejszej sprawy. Twierdzenie wnoszącego kasację, że powinien być uznany za stronę postępowania o nakazanie rozbiórki obiektu budowlanego, a nie brał udziału w tym postępowaniu, chociaż jego zdaniem powinien jako współwłaściciel działki sąsiedniej w stosunku do działki na której zlokalizowany jest obiekt podlegający rozbiórce, może być zbadane w trybie wznowienia postępowania, w oparciu o przesłanki z art. 145 § 1 pkt 4 K.p.a. Przeprowadzenie tej procedury jest uwarunkowane złożeniem wniosku do właściwego organu administracyjnego oraz zachowaniem wymogów formalnych (art. 148 § 1 i 2 K.p.a.). Ponadto, w trybie wznowienia badane są okoliczności, o których mowa w art. 146 i art. 147 K.p.a.
Od spełnienia wymogów formalnych i materialnych nie są zwolnione osoby, które w kwestionowanym postępowaniu nie miały pełnej zdolności do czynności prawnych. Ocena, czy rzeczywiście doszło do pozbawienia ich prawa do udziału w postępowaniu następuje w trybie wznowieniowym.
Warto jeszcze podkreślić, że dla oceny zaistnienia tożsamości podmiotowej nie ma znaczenia, która ze stron była uprzednim wnioskodawcą wszczęcia postępowania nadzorczego, lecz to, czy stronami ponownego postępowania miałyby być te same strony, które były stronami uprzedniego postępowania nadzorczego. Przymiot strony postępowania nie zależy przy tym od faktycznego udziału w postępowaniu lecz od posiadania takiej cechy w rozumieniu art. 28 K.p.a. (patrz: wyrok NSA z dnia 18 maja 2017 r., sygn. akt I OSK 2948/16; wyrok NSA z dnia 29 sierpnia 2023 r., sygn. akt II OSK 2851/20).
Podstawę prawną zaskarżonego postanowienia oraz utrzymanego nim w mocy postanowienia o odmowie wszczęcia postępowania stanowiły przepisy art. 61a § 1 w związku z art. 157 § 2 K.p.a. Jest więc oczywiste, że nie oceniano, czy decyzja PINB w Krakowie z dnia 30 czerwca 2009 r., nr 166/09, była dotknięta wadą w postaci rażącego naruszenia prawa. Zarzut naruszenia art. 156 § 1 pkt 2 K.p.a. (oznaczony jako punkt 1 a) skargi kasacyjnej) jest więc oczywiście bezpodstawny.
Z tego samego powodu nie zasługuje na uwzględnienie zarzut oznaczony w kasacji punktem 1 c).
Wadliwie sformułowany jest zarzut naruszenia art. 151 P.p.s.a. w związku z art. 134 § 2 P.p.s.a. Opis naruszenia nie odnosi się do powołanego przepisu art. 134 § 2. Zgodnie z art. 134 § 2 P.p.s.a., sąd nie może wydać orzeczenia na niekorzyść skarżącego, chyba że stwierdzi naruszenie prawa skutkujące stwierdzeniem nieważności zaskarżonego aktu lub czynności. Natomiast w opisie naruszenia podniesiono, że nie będąc związany zarzutami skargi, nie analizując w pełni stanu faktycznego, Sąd pierwszej instancji oddalił skargę. W dalszej części opisu naruszenia wnoszący kasację podniósł nadto, że Sąd odniósł się w uzasadnieniu wyroku jedynie do argumentacji zawartej w uzasadnieniach postanowień organów I i II instancji, nie odnosząc się do zarzutów podniesionych przez skarżącego ani innych uchybień zaistniałych w toku postępowania.
Niezależnie od wskazanej wadliwości stwierdzić należy, że Sąd nie wydał orzeczenia na niekorzyść skarżącego. W normie art. 134 § 2 P.p.s.a. nie chodzi przecież o to, czy orzeczenie jest korzystne dla skarżącego, ale czy jest niekorzystne w odniesieniu do zaskarżonego aktu.
Brak związania zarzutami skargi jest przedmiotem unormowania art. 134 § 1 P.p.s.a. Z uzasadnienia zaskarżonego wyroku oraz z treści skargi nie wynika aby Sąd pierwszej instancji uznał, że jest związany zarzutami skargi. Rozważył sprawę w granicach skargi, akceptując podstawę faktyczną i prawną zaskarżonego postanowienia, tj. art. 61a § 1 K.p.a., co do której skarżący, skupiając się na zagadnieniu tożsamości spraw administracyjnych, nie przedstawił w skardze sprecyzowanego stanowiska.
Brak odniesienia się do zarzutów podniesionych przez skarżącego może być przedmiotem zarzutu opartego na art. 141 § 4 P.p.s.a. Tego naruszenia nie podniesiono, ale warto zauważyć, że uzasadnienie zaskarżonego postanowienia spełnia wymogi z art. 141 § 4 P.p.s.a.
Nie zasługuje na uwzględnienie zarzut naruszenia art. 134 P.p.s.a i art. 135 P.p.s.a., poprzez ich niezastosowanie, wyrażające się w nierozpoznaniu istoty sprawy i nierozpoznaniu w sposób dostateczny zarzutów skarżącego, rozstrzygnięciu na niekorzyść skarżącego i wyrażające się w niebadaniu art. 134 P.p.s.a i art. 135 P.p.s.a., poprzez ich niezastosowanie, wyrażające się w nierozpoznaniu istoty sprawy i nierozpoznaniu w sposób dostateczny zarzutów skarżącego, rozstrzygnięciu na niekorzyść skarżącego i wyrażające się w niebadaniu argumentów podniesionych przez skarżącego względem całokształtu czynności organu.
Również w tym przypadku opis naruszenia nie w pełni nawiązuje do treści powołanych przepisów.
Według art. 135 P.p.s.a., sąd stosuje przewidziane ustawą środki w celu usunięcia naruszenia prawa w stosunku do aktów lub czynności wydanych lub podjętych we wszystkich postępowaniach prowadzonych w granicach sprawy, której dotyczy skarga, jeżeli jest to niezbędne dla końcowego jej załatwienia.
Odnosząc się do powołania, jako naruszonego, przepisu art. 135 P.p.s.a., wskazać należy na utrwalony pogląd, według którego, o naruszeniu tego przepisu nie można mówić, gdy skarga została oddalona (patrz m.in.: wyrok NSA z dnia 28 lipca 2004 r., sygn. akt OSK 678/04; wyrok NSA z dnia 1 kwietnia 2011 r., sygn. akt I OSK 1467/10; wyrok NSA z dnia 12 stycznia 2021 r., sygn. akt II OSK 917/21; wyrok NSA z dnia 20 grudnia 2022 r., sygn. akt II OSK 2296/21).
Nawiązując do zarzutu nierozpoznania istoty sprawy stwierdzić należy, że Sąd pierwszej instancji rozpoznał sprawę w granicach skargi, które są określone poprzez zaskarżone akty. Istota sprawy polegała na tym, czy zachodziły podstawy do odmowy wszczęcia postępowania w sprawie nieważności decyzji o nakazaniu rozbiórki. Tak określoną sprawę Sąd pierwszej instancji rozpoznał. To twierdzenia skarżącego nawiązujące do wad decyzji nakazującej rozbiórkę pozostają poza granicami sprawy, a więc poza jej istotą.
W omawianym zarzucie podniesiono zarzut rozstrzygnięcia na niekorzyść skarżącego. Jak wynika z poprzedzających uwag, jest to zarzut bezzasadny.
W tym stanie rzeczy Naczelny Sąd Administracyjny, na podstawie art. 184 P.p.s.a., oddalił skargę kasacyjną.