II OSK 191/07

Naczelny Sąd Administracyjny2008-03-11
NSAbudowlaneWysokansa
samowola budowlanarozbiórkaorganizacja społecznaudział stronyk.p.a.prawo budowlanepostępowanie administracyjnelegitymacja procesowaNSA

NSA oddalił skargę kasacyjną GDDKiA, potwierdzając, że organizacja społeczna miała legitymację do żądania wszczęcia postępowania w sprawie rozbiórki samowolnie wzniesionych obiektów hydrotechnicznych, mimo braku formalnego postanowienia o dopuszczeniu jej do udziału.

Sprawa dotyczyła skargi kasacyjnej Generalnej Dyrekcji Dróg Krajowych i Autostrad od wyroku WSA, który uchylił decyzję Głównego Inspektora Nadzoru Budowlanego umarzającą postępowanie w sprawie nakazu rozbiórki obiektów hydrotechnicznych. WSA uznał, że organizacja społeczna miała legitymację do żądania wszczęcia postępowania, nawet jeśli nie wydano formalnego postanowienia o jej dopuszczeniu. NSA oddalił skargę kasacyjną, podzielając stanowisko WSA i podkreślając, że brak formalnego postanowienia nie pozbawia organizacji prawa do udziału w postępowaniu, jeśli faktycznie w nim uczestniczyła.

Sprawa rozpatrywana przez Naczelny Sąd Administracyjny dotyczyła skargi kasacyjnej wniesionej przez Generalną Dyrekcję Dróg Krajowych i Autostrad (GDDKiA) od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie. WSA uchylił decyzję Głównego Inspektora Nadzoru Budowlanego, która umarzała postępowanie w sprawie nakazu rozbiórki obiektów hydrotechnicznych regulujących rzekę W. WSA uznał, że decyzje organów administracji zapadły z naruszeniem przepisów k.p.a. dotyczących udziału organizacji społecznych w postępowaniu. Zdaniem WSA, Ogólnopolskie Towarzystwo [...] miało legitymację do żądania wszczęcia postępowania w sprawie samowoli budowlanej, a brak formalnego postanowienia o dopuszczeniu organizacji do udziału nie pozbawiał jej tego prawa, zwłaszcza że aktywnie uczestniczyła w postępowaniu. GDDKiA w skardze kasacyjnej zarzuciła naruszenie przepisów postępowania, twierdząc, że postępowanie w przedmiocie rozbiórki jest bezprzedmiotowe, a działania organizacji są sprzeczne z interesem społecznym. Naczelny Sąd Administracyjny oddalił skargę kasacyjną. Sąd podkreślił, że skarga kasacyjna nie spełniała wymogów formalnych, a zarzuty dotyczące naruszenia przepisów postępowania nie zostały należycie uzasadnione. NSA potwierdził stanowisko WSA, że faktyczne uczestnictwo organizacji społecznej w postępowaniu, mimo braku formalnego postanowienia, jest wystarczające do uznania jej za stronę. Sąd wskazał również na szczególną legitymację procesową organizacji społecznych w sprawach ochrony środowiska. W konsekwencji, NSA uznał, że zaskarżony wyrok WSA jest prawidłowy i oddalił skargę kasacyjną.

Asystent AI do analizy prawnej

Przeanalizuj tę sprawę w kontekście orzecznictwa, przepisów i doktryny. Uzyskaj pogłębioną analizę, projekt pisma lub odpowiedź na pytanie prawne.

Analiza orzecznictwa Badanie przepisów Odpowiedzi na pytania Drafting pism
Wypróbuj Asystenta AI

Zagadnienia prawne (3)

Odpowiedź sądu

Tak, organizacja społeczna posiada legitymację procesową, jeśli faktycznie uczestniczyła w postępowaniu, składała pisma i doręczano jej rozstrzygnięcia, nawet jeśli nie wydano formalnego postanowienia o dopuszczeniu do udziału.

Uzasadnienie

Sąd uznał, że brak formalnego postanowienia o dopuszczeniu organizacji społecznej do udziału w postępowaniu nie pozbawia jej tego prawa, jeśli organ administracji przyjmował jej oświadczenia i doręczał jej rozstrzygnięcia. Faktyczne uczestnictwo jest wystarczające.

Rozstrzygnięcie

Decyzja

oddalono_skargę

Przepisy (22)

Główne

k.p.a. art. 105 § § 1

Kodeks postępowania administracyjnego

k.p.a. art. 31 § § 1 pkt 1

Kodeks postępowania administracyjnego

Pomocnicze

k.p.a. art. 61 § § 4

Kodeks postępowania administracyjnego

k.p.a. art. 31 § § 2

Kodeks postępowania administracyjnego

k.p.a. art. 138 § § 1 pkt 1

Kodeks postępowania administracyjnego

k.p.a. art. 138 § § 2

Kodeks postępowania administracyjnego

Prawo budowlane art. 50 § ust. 1, ust. 2 i ust. 3

Ustawa - Prawo budowlane

Prawo budowlane art. 51 § ust. 1 pkt 3

Ustawa - Prawo budowlane

Prawo budowlane art. 81 § ust. 2

Ustawa - Prawo budowlane

Prawo budowlane art. 83 § ust. 3

Ustawa - Prawo budowlane

Prawo budowlane art. 48 § ust. 1

Ustawa - Prawo budowlane

Prawo budowlane art. 48 § ust. 2

Ustawa - Prawo budowlane

Prawo budowlane art. 49

Ustawa - Prawo budowlane

p.p.s.a. art. 145 § § 1 pkt 1 lit. c

Ustawa - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

p.p.s.a. art. 152

Ustawa - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

p.p.s.a. art. 161 § § 1 pkt 3

Ustawa - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

p.p.s.a. art. 174

Ustawa - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

p.p.s.a. art. 183 § § 1

Ustawa - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

p.p.s.a. art. 184

Ustawa - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

k.p.a. art. 28

Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r.

k.p.a. art. 105

Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r.

Dz.U. 2000 nr 98 poz 1071

Argumenty

Skuteczne argumenty

Organizacja społeczna posiada legitymację procesową do żądania wszczęcia postępowania i udziału w nim, nawet bez formalnego postanowienia o dopuszczeniu, jeśli faktycznie uczestniczyła. Postępowanie w sprawie samowoli budowlanej nie staje się bezprzedmiotowe jedynie z powodu prowadzenia postępowania legalizacyjnego. Skarga kasacyjna musi spełniać wymogi formalne, w tym precyzyjne wskazanie naruszonych przepisów i uzasadnienie ich wpływu na wynik sprawy.

Odrzucone argumenty

Postępowanie w sprawie nakazu rozbiórki jest bezprzedmiotowe z uwagi na prowadzone postępowanie legalizacyjne. Działania organizacji społecznej są sprzeczne z interesem społecznym. Skarga kasacyjna zarzucała naruszenie art. 161 § 1 pkt 3 p.p.s.a. w związku z art. 48 ust. 2 i 49 Prawa budowlanego, ale nie wykazała, na czym polega naruszenie ani jaki miało wpływ na wynik sprawy.

Godne uwagi sformułowania

fakty te należy uznać jako dopuszczenie organizacji do udziału w postępowaniu administracyjnym brak formalnego postanowienia, o jakim mowa w art. 31 § 2 k.p.a., nie uniemożliwia organizacji społecznej udziału w postępowaniu skarga kasacja nie odpowiadająca tym wymogom pozbawiona konstytuujących ją elementów treściowych uniemożliwia sądowi ocenę jej zasadności

Skład orzekający

Roman Hauser

przewodniczący sprawozdawca

Alicja Plucińska-Filipowicz

sędzia

Jerzy Stelmasiak

sędzia

Informacje dodatkowe

Wartość precedensowa

Siła: Wysoka

Powoływalne dla: "Ustalenie legitymacji procesowej organizacji społecznych w postępowaniu administracyjnym, zwłaszcza w sprawach dotyczących samowoli budowlanej i ochrony środowiska, nawet przy braku formalnego postanowienia o dopuszczeniu do udziału. Wymogi formalne skargi kasacyjnej."

Ograniczenia: Dotyczy specyficznej sytuacji proceduralnej związanej z udziałem organizacji społecznej i wymogami skargi kasacyjnej.

Wartość merytoryczna

Ocena: 6/10

Sprawa dotyczy ważnego zagadnienia proceduralnego dotyczącego udziału organizacji społecznych w postępowaniu administracyjnym, co jest istotne dla prawników zajmujących się prawem administracyjnym i budowlanym.

Organizacja społeczna w sądzie: czy brak formalności dyskwalifikuje?

Asystent AI dla prawników

Twój asystent do analizy prawnej

Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka ponad 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.

Analiza orzecznictwa i przepisów
Drafting pism i dokumentów
Odpowiedzi na pytania prawne
Pogłębiona analiza z doktryny

Powiązane tematy

Pełny tekst orzeczenia

Oryginał, niezmieniony
II OSK 191/07 - Wyrok NSA
Data orzeczenia
2008-03-11
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2007-02-01
Sąd
Naczelny Sąd Administracyjny
Sędziowie
Alicja Plucińska- Filipowicz
Jerzy Stelmasiak
Roman Hauser /przewodniczący sprawozdawca/
Symbol z opisem
6014 Rozbiórka budowli lub innego obiektu budowlanego, dokonanie oceny stanu technicznego obiektu, doprowadzenie obiektu do s
Hasła tematyczne
Umorzenie postępowania
Sygn. powiązane
VII SA/Wa 1275/06 - Wyrok WSA w Warszawie z 2006-10-18
Skarżony organ
Inspektor Nadzoru Budowlanego
Treść wyniku
Oddalono skargę kasacyjną
Powołane przepisy
Dz.U. 2000 nr 98 poz 1071
28, 105
Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r.- Kodeks postępowania administracyjnego - tekst jednolity
Sentencja
Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: sędzia NSA Roman Hauser (spr.) Sędziowie sędzia NSA Alicja Plucińska -Filipowicz sędzia NSA Jerzy Stelmasiak Protokolant Agnieszka Kuberska po rozpoznaniu w dniu 11 marca 2008 r. na rozprawie w Izbie Ogólnoadministracyjnej sprawy ze skargi kasacyjnej Generalnej Dyrekcji Dróg Krajowych i Autostrad od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 18 października 2006 r. sygn. akt VII SA/Wa 1275/06 w sprawie ze skargi Ogólnopolskiego Towarzystwa [...] na decyzję Głównego Inspektora Nadzoru Budowlanego z dnia [...] czerwca 2006 r., znak [...] w przedmiocie umorzenia postępowania w sprawie nakazu rozbiórki oddala skargę kasacyjną.
Uzasadnienie
Wyrokiem z dnia 18 października 2006 r. (VII SA/Wa 1275/06) Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie uchylił zaskarżoną decyzję Głównego Inspektora Nadzoru Budowlanego z dnia [...] czerwca 2006 r. (Nr [...]) oraz poprzedzającą ją decyzję organu pierwszej instancji.
W uzasadnieniu Sąd stwierdził, że wnioskiem z dnia [...] lipca 2001 r. Ogólnopolskie Towarzystwo [...] wystąpiło o wydanie nakazu rozbiórki budowli hydrotechnicznych regulacji rzeki W. w okolicy W., wzniesionych bez wymaganego pozwolenia na budowę. We wniosku powołano się na wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 19 lutego 2001 r. w sprawie o sygn. IV SA 1736/00 uchylający pozwolenie na budowę obiektów regulacji W. w tym rejonie.
Pismem z dnia [...] stycznia 2002 r. [...] Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego na podstawie art. 61 § 4 k.p.a. zawiadomił o wszczęciu postępowania administracyjnego w sprawie budowli hydrotechnicznych regulacji rzeki W. w rejonie mostu w W.
Skargę na bezczynność [...] Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego w tym przedmiocie złożyło do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie Ogólnopolskie Towarzystwo [...].
Wyrokiem z dnia 15 października 2004 r, sygn. akt VII SAB/Wa 22/04 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zobowiązał [...] Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego do załatwienia sprawy z wniosku Ogólnopolskiego Towarzystwa [...] z siedzibą w G. z dnia [...] lipca 2001 r. w terminie 30 dni od uprawomocnienia się wyroku.
Postanowieniem z dnia [...] stycznia 2005 r. Nr [...], [...] Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego na podstawie art. 50 ust. 1, ust. 2 i ust. 3 w związku z art. 52, art. 83 ust. 3, art. 81 ust. 2, art. 80 ust. 2 pkt 2 ustawy z dnia 7 lipca 1994 r. Prawo budowlane oraz art. 123 k.p.a. po rozpatrzeniu sprawy budowy obiektów regulacji rzeki W. od km [...] + [...] w rejonie mostu w W. wstrzymał roboty budowlane przy budowie obiektów regulacji rzeki W. od km [...] + [...] do km [...] + [...] prowadzonych bez pozwolenia i nałożył na inwestora - Generalną Dyrekcję Dróg Publicznych Oddział [...] w W. obowiązek przedłożenia inwentaryzacji wszystkich wykonanych obiektów i robót budowlanych wraz z oceną techniczną w terminie 30 dnia od dnia doręczenia postanowienia.
Decyzją z dnia [...] marca 2005 r. Nr [...], [...] Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego na podstawie art. 51 ust. 1 pkt 3 w związku z art. 52, art. 83 ust. 3 Prawa budowlanego oraz art. 104 k.p.a. po rozpatrzeniu sprawy budowy obiektów regulacji rzeki W. od km [...] + [...] do km [...] + [...] w rejonie mostu w W. nałożył na inwestora Generalną Dyrekcję Dróg Publicznych Oddział [...] w W. obowiązek przedłożenia w Wojewódzkim Inspektoracie Nadzoru Budowlanego 4 egzemplarzy projektu budowlanego zamiennego wykonanych obiektów regulacji rzeki W. od km [...] + [...] do km [...] + [...] w rejonie mostu w W.
Decyzją z dnia [...] czerwca 2005 r. znak: [...] Główny Inspektor Nadzoru Budowlanego na podstawie 138 § 2 k.p.a., po rozpatrzeniu odwołania Ogólnopolskiego Towarzystwa [...] od decyzji Nr [...] [...] Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego uchylił zaskarżoną decyzję i przekazał sprawę do ponownego rozpatrzenia przez organ I instancji.
Decyzją z dnia [...] marca 2006 r. Nr [...] [...] Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowanego na podstawie art. 105 k.p.a. oraz art. 83 ust. 3 Prawa budowlanego, po rozpatrzeniu wniosku Ogólnopolskiego Towarzystwa [...] z dnia [...] lipca 2001 r. umorzył postępowanie administracyjne w sprawie wydania nakazu rozbiórki obiektów hydrotechnicznych regulacji rzeki W. od km [...] + [...] do km [...] + [...] w rejonie mostu w W., gdyż stało się bezprzedmiotowe.
W uzasadnieniu organ wskazał, że wniosek złożony przez Ogólnopolskie Towarzystwo [...] nie stanowił podstawy do wszczęcia postępowania na wniosek strony, gdyż powołana organizacja społeczna nie posiada przymiotu strony w niniejszej sprawie. Zatem powyższy wniosek winien skutkować podjęciem przez organ postępowania z urzędu.
Decyzją z dnia [...] maja 2006 r. Nr [...] [...] Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego na podstawie art. 51 ust. 1 pkt 3 w związku z art. 52 i art. 83 ust. 3 Prawa budowlanego oraz art. 104 k.p.a. nałożył na inwestora - Generalną Dyrekcję Dróg Krajowych i Autostrad Oddział w W. obowiązek przedłożenia czterech egzemplarzy projektu budowlanego zamiennego wszystkich obiektów regulacji rzeki W. zlokalizowanych w rejonie mostu w W. w km [...] + [...] - km [...] + [...] wykonanych po dniu [...] kwietnia 1998r. na podstawie pozwolenia na budowę z dnia [...] kwietnia 1998 r, z wyłączeniem obiektów o nr [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...] - [...], [...], [...], [...], objętych odrębnym postępowaniem administracyjnym, uwzględniającego dotychczas wykonane roboty budowlane związane z realizacją tych obiektów, wraz z opiniami, uzgodnieniami i innymi dokumentami wymaganymi przepisami szczególnymi. Oraz ocenę techniczną obiektów odnoszącą się do zgodności zrealizowania ich z przepisami prawa, w tym warunkami technicznymi.
Decyzją z dnia [...] czerwca 2006 r. znak: [...] Główny Inspektor Nadzoru Budowlanego działając na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 k.p.a., po rozpatrzeniu odwołania Ogólnopolskiego Towarzystwa [...] od decyzji [...] Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego z dnia [...] marca 2006 r. umarzającej postępowanie w sprawie utrzymał w mocy zaskarżoną decyzję.
W uzasadnieniu organ odwoławczy wskazał, że Ogólnopolskie Towarzystwo [...] nie posiada legitymacji strony w niniejszej sprawie, zatem żądanie wszczęcia postępowania pochodziło od podmiotu nieuprawnionego i w związku z tym organ powinien był odmówić jego wszczęcia. Skoro jednak postępowanie zostało wadliwie wszczęte to aktualnie powinno zostać umorzone, gdyż stało się bezprzedmiotowe.
Skargę na powyższą decyzję złożyło do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie Ogólnopolskie Towarzystwo [...].
Skarżonej decyzji organizacja społeczna zarzuciła naruszenie art. 31 § 3 k.p.a., art. 105 k.p.a. oraz art. 48 ust. 1 Prawa budowlanego.
W konkluzji Ogólnopolskie Towarzystwo [...] wniosło o uchylenie w całości decyzji Głównego Inspektora Nadzoru Budowlanego z dnia [...] czerwca 2006 r. wraz z poprzedzającą ją decyzją organu pierwszej instancji z dnia [...] marca 2006 r.
W odpowiedzi na skargę Główny Inspektor Nadzoru Budowlanego podtrzymał swoje stanowisko zawarte w zaskarżonej decyzji i wniósł o jej oddalenie.
Wojewódzki Sąd Administracyjny uznał, że skarga jest zasadna.
Zdaniem WSA zaskarżona decyzja oraz decyzja ją poprzedzająca zapadły z naruszeniem art. 105 § 1 oraz 31 k.p.a.
Wskazany przepis przewiduje 3 postacie inicjatywy procesowej organizacji społecznej w ogólnym postępowaniu administracyjnym, w sprawie dotyczącej innej osoby: 1) żądanie tylko wszczęcia postępowania; 2) żądanie wszczęcia postępowania oraz dopuszczenia do udziału w nim; 3) żądanie dopuszczenia do udziału w toczącym się już postępowaniu.
Jeśli organ uznał żądanie Ogólnopolskiego Towarzystwa [...] z dnia [...] lipca 2001 r. za uzasadnione, to powinien wydać postanowienie pozytywne, o wszczęciu postępowania z urzędu.
Postanowienie o wszczęciu postępowania na żądanie organizacji społecznej ma charakter wyjątkowy. Poza tą sytuacją, przepisy procedury administracyjnej nie przewidują wydawania odrębnego orzeczenia w przedmiocie wszczęcia zwyczajnego postępowania administracyjnego (por. wyrok NSA z 15 lipca 1992 r., V SA 178/92, ONSA 1993, nr 1, poz. 20). Jednocześnie podkreślić należy, że mimo formuły wskazującej na "żądanie" organizacji społecznej, postępowanie w tym przypadku wszczyna organ z urzędu.
Jeśli postępowanie w określonej sprawie może być wszczęte tylko na wniosek strony, a nie ma możliwości zastosowania art. 61 § 2 k.p.a., to żądanie organizacji społecznej wszczęcia postępowania w takiej sprawie powinno prowadzić do odmownego załatwienia. W niniejszej sprawie taka sytuacja nie zaistniała, gdyż postępowanie w przedmiocie samowoli budowlanej mogło toczyć się z urzędu.
Zdaniem Sądu I instancji wadliwy jest pogląd zaprezentowany w uzasadnieniu decyzji organu odwoławczego jakoby przepis art. 31 § 1 pkt 1 k.p.a. mógł mieć zastosowanie jedynie wówczas, gdy postępowanie dotyczy interesu prawnego lub obowiązku "innej osoby", ale będącej stroną tego postępowania - co samo w sobie zawiera założenie, że postępowanie musi się już toczyć.
Pogląd ten pozostaje w sprzeczności z brzmieniem analizowanego przepisu, który stanowi, że organizacja może domagać się wszczęcia postępowania.
Poza tym rozstrzygnięcia organów o umorzeniu postępowania nie korespondują w żaden sposób z dotychczasowym tokiem tego postępowania przed wydaniem przedmiotowej decyzji jak i po jej wydaniu.
W uzasadnieniu decyzji [...] Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego z dnia [...] maja 2006 r. Nr [...] (zapadłej po umorzeniu postępowania przed organem pierwszej instancji) stwierdza się, że toczy się odrębne postępowanie w stosunku do kwestionowanych przez organizację społeczną obiektów.
Ponadto przez okres kilku lat nie było kwestionowane przez organ pierwszej instancji, że postępowanie zostało wszczęte z urzędu, ale wskutek wniosku Ogólnopolskiego Towarzystwa [...] z dnia [...] lipca 2001 r. Wynikało to wyraźnie z zawiadomienia [...] Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego z dnia [...] stycznia 2002 r. o wszczęciu postępowania na podstawie art. 61 § 4 k.p.a.
Przedmiotowe postępowanie w dalszym ciągu może i powinno się toczyć i z pewnością nie stanowił podstawy do jego umorzenia sam fakt, iż wszczęte zostało z urzędu, po wniosku Ogólnopolskiego Towarzystwa [...].
Wprawdzie organ pierwszej instancji nie wydał postanowienia, o którym mowa w art. 31 § 2 k.p.a., ale z tego faktu nie można wywodzić twierdzenia, że postępowanie takie toczyło się bezpodstawnie i bez udziału organizacji społecznej. Ogólnopolskie Towarzystwo [...] działało aktywnie od początku wszczęcia postępowania, składało środki odwoławcze od rozstrzygnięć zapadłych w jego toku oraz domagało się wydania decyzji, gdy organ pozostawał w bezczynności.
Nie do zaakceptowania byłby pogląd, że brak formalnego postanowienia, o jakim mowa w art. 31 § 2 k.p.a., uniemożliwia udział organizacji społecznej w postępowaniu, skoro domagała się dopuszczenie jej do udziału w postępowaniu (a w istocie wszczęcia postępowania i dopuszczenia), składała w tym postępowaniu pisma i oświadczenia merytoryczne oraz której doręczono rozstrzygnięcia organu pierwszej instancji z pouczeniem o prawie wniesienia odwołania. Błędny jest również pogląd, że w takich okolicznościach postępowanie należy umorzyć w oparciu o przywołany przepis art. 105 k.p.a.
Jeżeli organ administracji nie wydał wymaganego przez art. 31 § 2 k.p.a. formalnego postanowienia o dopuszczeniu do udziału w postępowaniu organizacji społecznej, jednakże przyjmował składane przez tę organizację oświadczenia, a także doręczał tej organizacji decyzje i postanowienia, fakty te należy uznać jako dopuszczenie organizacji do udziału w postępowaniu administracyjnym (por. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 17 listopada 1988 r. sygn. IV SA 855/88 ONSA 1990/1/3).
Z tych przyczyn, na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.) Sąd uchylił zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję organu pierwszej instancji.
Stosownie do art. 152 cytowanej ustawy, zaskarżona decyzja nie podlega wykonaniu do czasu uprawomocnienia się niniejszego wyroku.
W skardze kasacyjnej Generalna Dyrekcja Dróg Krajowych i Autostrad (skarżąca) wniosła o uchylenie zaskarżonego wyroku w całości i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania. Zaskarżonemu wyrokowi zarzuciła naruszenie art. 161 ust. 1 pkt 3 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270, ze zm.), zwanej dalej w skrócie p.p.s.a. w związku z art. 48 ust. 2 i 49 ustawy z 7 lipca 1994 r. – Prawo budowlane.
W uzasadnieniu skarżąca podkreśliła, że zaskarżonym wyrokiem sąd pierwszej instancji uchylił decyzję Głównego Inspektora Nadzoru Budowlanego z [...] czerwca 2006 r. oraz poprzedzającą ją decyzję umarzającą "postępowanie w sprawie o wydanie nakazu rozbiórki obiektów hydrotechnicznych regulacji rzeki W. w rejonie mostu w W." Zdaniem skarżącej postępowanie w przedmiocie wydania nakazu rozbiórki urządzeń hydrotechnicznych regulujących W. jest bezprzedmiotowe, w sytuacji, gdy właściwy organ nadzoru budowlanego prowadzi postępowanie legalizacyjne. Skarżąca podkreśliła dodatkowo, że art. 31 k.p.a. wymaga, aby działania organizacji społecznej uzasadnione było interesem społecznym i celami statutowymi tej organizacji – natomiast w tej sprawie Ogólnopolskie Towarzystwo [...] działa wbrew interesowi społecznemu. Skarżąca podkreśliła, że koszt ewentualnej rozbiórki urządzeń regulacyjnych i budowy ich od nowa to wielomilionowe kwoty wydatkowane z budżetu państwa. Ponadto – zdaniem skarżącej – rozbiórka tych obiektów zniszczyłaby miejsca lęgowe ptaków, które znalazły miejsce wśród urządzeń hydrotechnicznych.
W odpowiedzi na skargę kasacyjną Ogólnopolskie Towarzystwo [...] wniosło o oddalenie skargi kasacyjnej. W uzasadnieniu podkreślono, że zaskarżony wyrok nie naruszył przepisów postępowania w sposób, który mógł mieć istotny wpływ na wynik sprawy; w szczególności nie został naruszony art. 161 § 1 pkt 3 p.p.s.a. Zwrócono uwagę, że zaskarżony wyrok stanowi rozstrzygnięcie zagadnienia wstępnego dla ostatecznej decyzji [...] Wojewódzkiego Inspektora Budowlanego z [...] maja 2006 r., w której nałożono na Generalną Dyrekcję Dróg Krajowych i Autostrad obowiązek przedłożenia czterech egzemplarzy projektu budowlanego zamiennego dla obiektów regulacji rzeki W. w rejonie mostu drogowego w W. – w ramach prowadzonego, przytoczonego w skardze kasacyjnej postępowania legalizacyjnego. Dodatkowo podkreślono, że przytoczone w skardze kasacyjnej postępowanie legalizacyjne "nie było ostatecznie ukończone przez [...] WINB", inwestor nie nabył żadnych istotnych praw, które mogłyby sprawić, że rozpatrywanie przez Sąd zgodności z prawem rozstrzygnięcia administracyjnego dotyczącego umorzenia postępowania w przedmiocie wydania nakazu rozbiórki można by określić jako "bezprzedmiotowe". Zwrócono uwagę, że zaskarżony wyrok Sądu pierwszej instancji jest prawidłowy – nawet przy braku formalnego postanowienia o wszczęciu postępowania w sprawie rozbiórki na żądanie Ogólnopolskiego Towarzystwa [...], postępowanie to zostało wszczęte skutecznie i Towarzystwo może w nim uczestniczyć na prawach strony.
Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:
Zgodnie z przepisem art. 15 § 1 pkt 1 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przez sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270, ze zm.), zwanej dalej w skrócie p.p.s.a., Sąd ten rozpoznaje środki odwoławcze od orzeczeń wojewódzkich sądów administracyjnych, stosownie do przepisów ustawy.
W myśl art. 174 p.p.s.a skargę kasacyjną można oprzeć na następujących podstawach: 1) naruszenia prawa materialnego przez błędna wykładnię lub niewłaściwe zastosowanie; 2) naruszenie przepisów postępowania, jeżeli uchybienie to mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Naczelny Sąd Administracyjny jest związany podstawami skargi kasacyjnej, bowiem według art. 183 § 1 p.p.s.a. rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej, biorąc jedynie pod uwagę nieważność postępowania. Związanie Naczelnego Sądu Administracyjnego podstawami skargi kasacyjnej wymaga prawidłowego ich określenia w samej skardze. Oznacza to konieczność powołania konkretnych przepisów prawa , którym zdaniem skarżącego uchybił Sąd , uzasadnienia ich naruszenia a w razie zgłoszenia zarzutu naruszenia prawa procesowego - wskazania dodatkowo, że wytknięte naruszenie mogło mieć wpływ na wynik sprawy.
Skarga kasacja nie odpowiadająca tym wymogom pozbawiona konstytuujących ją elementów treściowych uniemożliwia sądowi ocenę jej zasadności. Ze względu na to, że skarga kasacyjna jest bardzo sformalizowanym środkiem prawnym jest obwarowana tzw. przymusem adwokackim (art. 175 § 1 –3 p.p.s.a.). Opiera się on na założeniu, że powierzenie tej czynności wykwalifikowanym prawnikom zapewni skardze odpowiedni poziom merytoryczny i formalny.
Należy przede wszystkim zwrócić uwagę, że w rozpatrywanej sprawie skarżąca zarzuciła wyrokowi Sądu pierwszej instancji naruszenie art. 161 § 1 pkt 3 p.p.s.a. w związku z art. 48 ust. 2 i 49 Prawa budowlanego, nie wskazując, na czym to naruszenie polega.
Ze względu na to, że skarżąca zarzuciła naruszenie art. 161 p.p.s.a., można wnioskować, iż w rozpoznawanej sprawie podstawą skargi kasacyjnej jest zarzut naruszenia przez WSA przepisów postępowania sądowoadministracyjnego w sposób, który mógł mieć istotny wpływ na wynik sprawy (art. 174 pkt 2 p.p.s.a.). W ramach takiego zarzutu skarżący musi bezwzględnie powołać przepisy postępowania, które jego zdaniem Sąd naruszył, uzasadnić ich naruszenie i wykazać, że wytknięte uchybienia mogły mieć istotny wpływ na wynik sprawy (por. wyrok NSA z 1 czerwca 2004 r., sygn. akt GSK 73/04, Monitor Prawniczy 2004, nr 14, s. 632).
Z uzasadnienia skargi kasacyjnej w rozpatrywanej sprawie nie wynika, na czym polega naruszenie przez Sąd pierwszej instancji art. 161 § 1 pkt 3. Skarżąca nie wskazała również, czy uchybienia WSA mogły mieć istotny wpływ na wynik sprawy.
Zgodnie z art. 161 § 1 pkt 3 p.p.s.a. sąd wydaje postanowienie o umorzeniu postępowania, gdy postępowanie stało się bezprzedmiotowe z innych przyczyn, niż określone w art. 161 § 1 pkt 1 i 2 p.p.s.a. W literaturze podkreśla się, że przyczyną umorzenia postępowania sądowoadministracyjnego może być jedynie zdarzenie zaszłe w toku postępowania, tzn. takie, które nie istniało przed jego wszczęciem, a wystąpiło dopiero w toku rozpoznawania. Postępowanie staje się bezprzedmiotowe, jeśli w jego toku wystąpią zdarzenia, w następstwie których przestanie istnieć sprawa sądowoadministracyjna, np. organ uwzględni skargę, wygaśnie zaskarżona decyzja, skarżący cofnie skargę kasacyjną (zob. J.P. Tarno, Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Komentarz, Warszawa 2008, s. 401-403). Z tego wynika, że nawet przyjęcie, iż Ogólnopolskie Towarzystwo [...] nie posiada przymiotu strony w postępowaniu administracyjnym, nie spowodowałoby konieczności umorzenia postępowania przed sądem administracyjnym. Artykuł 161 § 1 pkt 3 p.p.s.a. nie ma zastosowania w rozpatrywanej sprawie.
Dodatkowo należy podkreślić, że w ocenie NSA, przeprowadzona przez WSA kontrola legalności zaskarżonej decyzji została dokonana prawidłowo.
Sąd pierwszej instancji trafnie uznał, że brak formalnego postanowienia, o jakim mowa w art. 31 § 2 k.p.a., nie uniemożliwia organizacji społecznej udziału w postępowaniu, skoro domagała się dopuszczenie jej do udziału w postępowaniu (a w istocie wszczęcia postępowania i dopuszczenia), składała w tym postępowaniu pisma i oświadczenia merytoryczne oraz której doręczono rozstrzygnięcia organu pierwszej instancji z pouczeniem o prawie wniesienia odwołania. Jeżeli organ administracji nie wydał postanowienia o dopuszczeniu do udziału w postępowaniu organizacji społecznej, jednakże przyjmował składane przez tę organizację oświadczenia, a także doręczał tej organizacji decyzje i postanowienia, fakty te należy uznać jako dopuszczenie organizacji do udziału w postępowaniu administracyjnym (zob. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego w Warszawie z 17 listopada 1988 r. sygn. IV SA 855/88 ONSA 1990/1/3).
Należy również zwrócić uwagę, że organizacje społeczne, których celem statutowym jest ochrona środowiska, korzystają ze szczególnej legitymacji procesowej w tej materii. Mając na uwadze interes prawny osób, warunkujący legitymację skargową organizacji społecznych, należy wskazać, że może on składać się z bliżej niesprecyzowanego nawet kręgu osób, w szczególności zamieszkujących dany teren, z których każda może mieć interes prawny w sprawach z zakresu ochrony środowiska, realizowany wszak przez działalność wyspecjalizowanych organizacji społecznych. Jeżeli więc działanie takiej organizacji następuje w ich interesie, nadto mieści się w ramach statutowej jej działalności, to niepodobna odmówić takiej organizacji przymiotu strony w postępowaniu sądowoadministracyjnym (zob. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z 7 października 2002 r., sygn. akt II SA/Ka 2791/00).
Powyższe względy uzasadniają oddalenie skargi kasacyjnej zgodnie z art. 184 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270, ze zm.).
Z tych względów, Naczelny Sąd Administracyjny orzekł jak w sentencji.

Potrzebujesz pomocy prawnej?

Asystent AI przeanalizuje Twoje pytanie w oparciu o orzecznictwo, przepisy i doktrynę — jak rozmowa z ekspertem.

Zadaj pytanie Asystentowi AI