II OSK 1905/22

Naczelny Sąd Administracyjny2023-12-20
NSAAdministracyjneWysokansa
warunki zabudowypostępowanie administracyjnenieważność decyzjidoręczeniestrona postępowaniak.p.a.p.p.s.a.NSA

NSA oddalił skargę kasacyjną, uznając, że doręczenie decyzji osobie zmarłej nie stanowi podstawy do stwierdzenia nieważności postępowania administracyjnego.

Skarga kasacyjna dotyczyła wyroku WSA w Łodzi, który uchylił decyzje administracyjne w sprawie warunków zabudowy. Głównym zarzutem skarżącego było naruszenie art. 145 § 1 pkt 2 p.p.s.a. poprzez niestwierdzenie nieważności decyzji organu I instancji, mimo że postępowanie zostało wszczęte i prowadzone w stosunku do osoby zmarłej przed jego wszczęciem. NSA oddalił skargę, stwierdzając, że doręczenie decyzji osobie nieżyjącej nie jest równoznaczne ze "skierowaniem decyzji" do osoby niebędącej stroną w rozumieniu art. 156 § 1 pkt 4 k.p.a., a zatem nie stanowi podstawy do stwierdzenia nieważności decyzji.

Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznał skargę kasacyjną J. L. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Łodzi, który uchylił decyzje dotyczące ustalenia warunków zabudowy. Skarżący kasacyjnie zarzucił Sądowi I instancji naruszenie art. 145 § 1 pkt 2 p.p.s.a. poprzez niestwierdzenie nieważności decyzji organu I instancji. Podstawą tego zarzutu było twierdzenie, że postępowanie administracyjne zostało wszczęte i prowadzone w stosunku do osoby zmarłej przed jego wszczęciem, co zdaniem skarżącego stanowiło wadę określoną w art. 156 § 1 pkt 4 k.p.a. Skarżący argumentował, że charakter strony wygasa wraz ze śmiercią, a decyzja wydana wobec osoby nieżyjącej jest nieważna. Naczelny Sąd Administracyjny oddalił skargę kasacyjną. Sąd podkreślił, że rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej i z urzędu bada jedynie nieważność postępowania. W niniejszej sprawie NSA nie znalazł podstaw do stwierdzenia nieważności postępowania. Sąd wskazał, że zarzut naruszenia art. 145 § 1 pkt 2 p.p.s.a. został sformułowany wadliwie, ponieważ przepis ten ma charakter wynikowy i wymaga powiązania z przepisem dającym podstawę do stwierdzenia nieważności decyzji, co nie zostało uczynione. Niemniej jednak, NSA odniósł się do argumentacji skarżącego. Sąd wyjaśnił, że zgodnie z art. 156 § 1 pkt 4 k.p.a. nieważność decyzji zachodzi, gdy nastąpiło określenie praw lub obowiązków podmiotu innego niż strona postępowania. NSA rozróżnił pojęcie "skierowania decyzji" od "doręczenia decyzji". Stwierdził, że doręczenie decyzji osobie nieżyjącej nie jest równoznaczne ze "skierowaniem decyzji" do osoby niebędącej stroną. Kwestia doręczenia ma charakter procesowy. Wobec tego, błędne wysłanie decyzji osobie zmarłej, która nie była wnioskodawcą, nie stanowiło podstawy do stwierdzenia nieważności decyzji. Skarga kasacyjna została uznana za niezasadną.

Asystent AI do analizy prawnej

Przeanalizuj tę sprawę w kontekście orzecznictwa, przepisów i doktryny. Uzyskaj pogłębioną analizę, projekt pisma lub odpowiedź na pytanie prawne.

Analiza orzecznictwa Badanie przepisów Odpowiedzi na pytania Drafting pism
Wypróbuj Asystenta AI

Zagadnienia prawne (2)

Odpowiedź sądu

Nie, doręczenie decyzji osobie nieżyjącej nie jest równoznaczne ze "skierowaniem decyzji" do osoby niebędącej stroną w rozumieniu art. 156 § 1 pkt 4 k.p.a. i nie stanowi podstawy do stwierdzenia nieważności decyzji.

Uzasadnienie

Sąd rozróżnił pojęcie "skierowania decyzji" od "doręczenia decyzji". Doręczenie ma charakter procesowy, a skierowanie decyzji do osoby niebędącej stroną oznacza określenie jej praw lub obowiązków. Doręczenie decyzji osobie zmarłej nie prowadzi do określenia praw lub obowiązków podmiotu, który nie jest stroną postępowania.

Rozstrzygnięcie

Decyzja

odrzucono_skargę

Przepisy (4)

Główne

k.p.a. art. 156 § 1

Kodeks postępowania administracyjnego

Nieważność decyzji zachodzi m.in. gdy nastąpiło skierowanie decyzji do osoby niebędącej stroną postępowania. Doręczenie decyzji osobie nieżyjącej nie jest równoznaczne ze skierowaniem decyzji do osoby niebędącej stroną.

p.p.s.a. art. 145 § 1

Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

Sąd uwzględniając skargę na decyzję lub postanowienie, stwierdza nieważność decyzji lub postanowienia w całości lub w części, jeżeli zachodzą przyczyny określone w art. 156 Kodeksu postępowania administracyjnego lub w innych przepisach.

p.p.s.a. art. 184

Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

Podstawa prawna orzekania przez NSA w sentencji.

Pomocnicze

p.p.s.a. art. 183 § 1

Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej.

Argumenty

Odrzucone argumenty

Naruszenie art. 145 § 1 pkt 2 p.p.s.a. poprzez niestwierdzenie nieważności decyzji organu I instancji z powodu doręczenia decyzji osobie zmarłej.

Godne uwagi sformułowania

Stronami postępowania są natomiast jej następcy prawni Charakter strony przysługujący osobie fizycznej wygasa wraz z jej śmiercią, wobec czego w stosunku do osoby nieżyjącej nie można wszcząć i prowadzić postępowania, a w efekcie wydać decyzji administracyjnej. Decyzja wydana w takich okolicznościach rażąco narusza prawo, a więc jest nieważna po myśli art. 156 § 1 pkt 4 k.p.a. Skarga kasacyjna nie zasługiwała na uwzględnienie. Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej. Z urzędu bierze pod rozwagę jedynie nieważność postępowania. Przytoczenie podstaw kasacyjnych powinno być precyzyjne, ponieważ Naczelny Sąd Administracyjny, będący związany granicami skargi kasacyjnej nie może domyślać się intencji skarżącego i formułować za niego zarzutów pod adresem skarżonego wyroku. Przepis ten ma charakter jedynie wynikowy, co oznacza, że określa on sposób rozstrzygnięcia sprawy sądowoadministracyjnej przez wojewódzki sąd administracyjny w zależności od tego, czy zachodzą określone w art. 156 k.p.a. lub w innych przepisach, podstawy do stwierdzenia nieważności decyzji. Wady nieważności autor skargi kasacyjnej doszukuje się w doręczeniu decyzji osobie nieżyjącej. Tak postawiony zarzut uznać należało za oczywiście bezzasadny. W świetle art. 156 § 1 pkt 4 k.p.a. z nieważnością decyzja mamy do czynienia wówczas, gdy nastąpiło określenie praw lub obowiązków podmiotu innego niż strona postępowania. Przez pojęcie "skierowanie decyzji" należy bowiem rozumieć sytuację w której następuje określenie w drodze decyzji praw i obowiązków oznaczonego podmiotu. W żadnym razie faktu doręczenia decyzji nie należy utożsamiać ze "skierowaniem decyzji" w rozumieniu przepisu art. 156 § 1 pkt 4 k.p.a. Nieważność postępowania nie będzie zatem zachodzić w sytuacji, gdy organ administracji rozstrzygnął decyzją o prawach i obowiązkach strony postępowania, jednakże decyzję tę doręczył osobie nieżyjącej. Wynika to z faktu, że kwestia doręczenia decyzji ma charakter wyłącznie procesowy. Błędne wysłanie decyzji A. M., która nie była wnioskodawcą w niniejszej sprawie, nie stanowiło podstawy do stwierdzenia nieważności decyzji. Nie można zatem uznać, że uwzględnienie wśród stron postępowania osoby zmarłej niebędącej wnioskodawcą, jest skierowaniem decyzji do osoby niebędącej stroną w rozumieniu art. 156 § 1 pkt 4 k.p.a.

Skład orzekający

Andrzej Wawrzyniak

przewodniczący

Grzegorz Czerwiński

członek

Jerzy Stankowski

sprawozdawca

Informacje dodatkowe

Wartość precedensowa

Siła: Wysoka

Powoływalne dla: "Interpretacja art. 156 § 1 pkt 4 k.p.a. w kontekście doręczenia decyzji osobie zmarłej oraz wymogów formalnych skargi kasacyjnej."

Ograniczenia: Dotyczy specyficznej sytuacji doręczenia decyzji osobie zmarłej, która nie była wnioskodawcą. Wymogi formalne skargi kasacyjnej.

Wartość merytoryczna

Ocena: 6/10

Sprawa dotyczy ważnego zagadnienia proceduralnego dotyczącego nieważności decyzji administracyjnej w przypadku doręczenia jej osobie zmarłej. Jest to istotne dla praktyków prawa administracyjnego.

Czy doręczenie decyzji zmarłemu unieważnia postępowanie? NSA wyjaśnia.

Asystent AI dla prawników

Twój asystent do analizy prawnej

Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka ponad 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.

Analiza orzecznictwa i przepisów
Drafting pism i dokumentów
Odpowiedzi na pytania prawne
Pogłębiona analiza z doktryny

Powiązane tematy

Pełny tekst orzeczenia

Oryginał, niezmieniony
II OSK 1905/22 - Wyrok NSA
Data orzeczenia
2023-12-20
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2022-08-30
Sąd
Naczelny Sąd Administracyjny
Sędziowie
Andrzej Wawrzyniak /przewodniczący/
Grzegorz Czerwiński
Jerzy Stankowski /sprawozdawca/
Symbol z opisem
6153 Warunki zabudowy  terenu
Hasła tematyczne
Administracyjne postępowanie
Sygn. powiązane
II SA/Łd 850/21 - Wyrok WSA w Łodzi z 2022-04-08
Skarżony organ
Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku
Oddalono skargę kasacyjną
Powołane przepisy
Dz.U. 2021 poz 735
art. 156 par. 1 pkt 4
Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego - tekst jedn.
Dz.U. 2019 poz 2325
art. 184
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - t.j.
Sentencja
Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: Sędzia NSA Andrzej Wawrzyniak Sędziowie: Sędzia NSA Grzegorz Czerwiński Sędzia del. NSA Jerzy Stankowski (spr.) po rozpoznaniu w dniu 20 grudnia 2023 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Ogólnoadministracyjnej skargi kasacyjnej J. L. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Łodzi z dnia 8 kwietnia 2022 r. sygn. akt II SA/Łd 850/21 w sprawie ze skargi J. L. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Skierniewicach z dnia 11 sierpnia 2021 roku nr KO.4110.40.2021 w przedmiocie ustalenia warunków zabudowy i zagospodarowania terenu dla inwestycji oddala skargę kasacyjną.
Uzasadnienie
Zaskarżonym wyrokiem z dnia 8 kwietnia 2022 r. sygn. akt II SA/Łd 850/21, po rozpoznaniu sprawy ze skargi J. L., Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi, uchylił decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Skierniewicach z dnia 11 sierpnia 2021 r. nr KO.4110.40.2021 oraz poprzedzającą ją decyzję Wójta Gminy B. z dnia 27 maja 2021 r., nr 31/2021, a ponadto zasądził od Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Skierniewicach na rzecz skarżącego J. L. kwotę 500 złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego.
W skardze kasacyjnej J. L. zaskarżył ww. wyrok w całości zarzucając mu naruszenie art. 145 § 1 pkt 2 p.p.s.a., które mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy, poprzez niestwierdzenie nieważności decyzji organu I instancji w wyniku nieuwzględnienia zarzutu skarżącego, że postępowanie administracyjne zostało wszczęte i prowadzone w stosunku do osoby nieżyjącej.
Skarżący kasacyjnie wniósł o uchylenie zaskarżonego wyroku w całości.
W uzasadnieniu skargi kasacyjnej stwierdził, że Sąd I instancji przyznał, iż A. . M. nie mogła być stroną postępowania administracyjnego w niniejszej sprawie, gdyż zmarła przed jego wszczęciem. "Stronami postępowania są natomiast jej następcy prawni, tj. D. M. i S. M.. W chwili składania wniosku o ustalenie warunków zabudowy dla spornej inwestycji osoby te były współwłaścicielami nieruchomości, na której ta inwestycja miała być realizowana. Rozważania Sądu I instancji jednak nie usuwają wątpliwości co do wadliwości postępowania administracyjnego. Choć Sąd I instancji przyznaje, że A. M. nie mogła być stroną postępowania administracyjnego w niniejszej sprawie to nie wywodzi z tej okoliczności żadnych skutków prawnych. Charakter strony przysługujący osobie fizycznej wygasa wraz z jej śmiercią, wobec czego w stosunku do osoby nieżyjącej nie można wszcząć i prowadzić postępowania, a w efekcie wydać decyzji administracyjnej. Decyzja wydana w takich okolicznościach rażąco narusza prawo, a więc jest nieważna po myśli art. 156 § 1 pkt 4 k.p.a.
Skarżący kasacyjnie wskazał, że na podstawie art. 145 § 1 pkt 2 p.p.s.a. Sąd uwzględniając skargę na decyzję lub postanowienie, stwierdza nieważność decyzji lub postanowienia w całości lub w części, jeżeli zachodzą przyczyny określone w art. 156 Kodeksu postępowania administracyjnego lub w innych przepisach. Naruszenie ww. przepisów postępowania mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy, ponieważ wbrew istnieniu przyczyny określonej w art. 156 § 1 pkt 4 k.p.a. Sąd I instancji nie stwierdził nieważności decyzji organu I instancji.
Naczelny Sąd Administracyjny zważył ,co następuje:
Skarga kasacyjna nie zasługiwała na uwzględnienie.
Stosownie do treści art. 183 § 1 p.p.s.a. Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej. Z urzędu bierze pod rozwagę jedynie nieważność postępowania. Skład orzekający w niniejszej sprawie nie znalazł podstaw do stwierdzenia nieważności postępowania toczącego się przed sądem pierwszej instancji.
Stosownie do art. 193 zd. 2 p.p.s.a., uzasadnienie wyroku oddalającego skargę kasacyjną zawiera ocenę zarzutów skargi kasacyjnej. Naczelny Sąd Administracyjny nie przedstawia więc w uzasadnieniu wyroku oddalającego skargę kasacyjną opisu ustaleń faktycznych i argumentacji prawnej formułowanej przez stronę skarżącą, organy administracji publicznej oraz Sąd I instancji. Stan faktyczny i prawny sprawy rozstrzygniętej przez Wojewódzki Sąd Administracyjny został przedstawiony w uzasadnieniu zaskarżonego wyroku.
W pierwszej kolejności wypada przypomnieć, że z art. 176 p.p.s.a. wynika obowiązek powołania konkretnych przepisów prawa, którym zdaniem autora skargi kasacyjnej uchybił sąd pierwszej instancji w zaskarżonym orzeczeniu. Przytoczenie podstaw kasacyjnych powinno być precyzyjne, ponieważ Naczelny Sąd Administracyjny, będący związany granicami skargi kasacyjnej nie może domyślać się intencji skarżącego i formułować za niego zarzutów pod adresem skarżonego wyroku. (wyrok NSA z 17 maja 2021 r., II OSK 3828/18, LEX nr 3192269).
Prawidłowo sformułowany zarzut skargi kasacyjnej naruszenia przepisów postępowania (art. 174 pkt 2 p.p.s.a.), uwzględniając przedmiot objęty kontrolą w zaskarżonym wyroku, powinien, przywoływać odpowiednie przepisy procedury sądowoadministracyjnej, w powiązaniu z przepisami k.p.a., jak również innymi przepisami dotyczącymi postępowania jeżeli takie przepisy w danej sprawie miały zastosowanie (por. wyrok NSA z 8 marca 2022 r., I OSK 1057/21, LEX nr 3354610). Rozpoznawana skarga kasacyjna nie spełnia tych wymogów, bowiem skarżący kasacyjnie w zarzutach skargi kasacyjnej powołał jedynie art. 145 § 1 pkt 2 p.p.s.a. Przepis ten ma charakter jedynie wynikowy, co oznacza, że określa on sposób rozstrzygnięcia sprawy sądowoadministracyjnej przez wojewódzki sąd administracyjny w zależności od tego, czy zachodzą określone w art. 156 k.p.a. lub w innych przepisach, podstawy do stwierdzenia nieważności decyzji. Strona skarżąca kasacyjnie chcąc powołać się na zarzut naruszenia art. 145 § 1 pkt 2 p.p.s.a. zobowiązana jest bezpośrednio powiązać omawiany przepisem dającym podstawę do stwierdzenia nieważności decyzji. Autor skargi kasacyjnej nie powiązał zarzutu naruszenia art. 145 § 1 pkt 2 p.p.s.a. z takimi przepisami, co oznacza, że zarzut naruszenia przepisów postępowania sformułowany został wadliwie. Niezależnie od tej oceny, tak sformułowany zarzut wymaga jednak wypowiedzi Naczelnego Sądu Administracyjnego w zakresie przywołanej za jego pomocą argumentacji (por. uchwała NSA z 26 października 2009 r., I OPS 10/09), bowiem uzasadnienie skargi kasacyjnej zawiera wskazanie sposobu rozumienia zarzutu pozwalające na jego merytoryczne rozpoznanie.
Z uzasadnienia skargi kasacyjnej wynika, że naruszenia art. 145 § 1 pkt 2 p.p.s.a. jej autor upatruje w niestwierdzeniu nieważności decyzji organu I instancji w związku z wadą o jakiej mowa w art. 156 § 1 pkt 4 k.p.a. Wady nieważności autor skargi kasacyjnej doszukuje się w doręczeniu decyzji osobie nieżyjącej. Tak postawiony zarzut uznać należało za oczywiście bezzasadny.
W świetle art. 156 § 1 pkt 4 k.p.a. z nieważnością decyzja mamy do czynienia wówczas, gdy nastąpiło określenie praw lub obowiązków podmiotu innego niż strona postępowania. Przez pojęcie "skierowanie decyzji" należy bowiem rozumieć sytuację w której następuje określenie w drodze decyzji praw i obowiązków oznaczonego podmiotu. W żadnym razie faktu doręczenia decyzji nie należy utożsamiać ze "skierowaniem decyzji" w rozumieniu przepisu art. 156 § 1 pkt 4 k.p.a. (por. wyrok NSA z dnia 15 września 2011 r., sygn. akt II OSK 1347/10, LEX nr 1069001, wyrok NSA z dnia 25 sierpnia 2010 r., sygn. II OSK 1324/09, LEX nr 737703) Wyrok NSA z 14.02.2013 r., II OSK 1935/11, LEX nr 1358467). Nieważność postępowania nie będzie zatem zachodzić w sytuacji, gdy organ administracji rozstrzygnął decyzją o prawach i obowiązkach strony postępowania, jednakże decyzję tę doręczył osobie nieżyjącej. Wynika to z faktu, że kwestia doręczenia decyzji ma charakter wyłącznie procesowy. Wobec powyższego błędne wysłanie decyzji A. M., która nie była wnioskodawcą w niniejszej sprawie, nie stanowiło podstawy do stwierdzenia nieważności decyzji. Nie można zatem uznać, że uwzględnienie wśród stron postępowania osoby zmarłej niebędącej wnioskodawcą, jest skierowaniem decyzji do osoby niebędącej stroną w rozumieniu art. 156 § 1 pkt 4 k.p.a. Z tych powodów skargę kasacyjną należało uznać za niezasadną.
W tym stanie rzeczy Naczelny Sąd Administracyjny, na podstawie art. 184 p.p.s.a. orzekł jak w sentencji.
-----------------------
2

Potrzebujesz pomocy prawnej?

Asystent AI przeanalizuje Twoje pytanie w oparciu o orzecznictwo, przepisy i doktrynę — jak rozmowa z ekspertem.

Zadaj pytanie Asystentowi AI