II OSK 1889/22

II OSK 1889/22 - Wyrok NSA
Data orzeczenia
2025-01-21
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2022-08-29
Sąd
Naczelny Sąd Administracyjny
Sędziowie
Andrzej Jurkiewicz /przewodniczący sprawozdawca/
Jerzy Stankowski
Piotr Broda
Symbol z opisem
6010 Pozwolenie na budowę, użytkowanie obiektu lub jego części,  wykonywanie robót budowlanych innych niż budowa obiektu, prz
Sygn. powiązane
II SA/Kr 1197/21 - Wyrok WSA w Krakowie z 2022-01-20
Skarżony organ
Wojewoda
Treść wyniku
Oddalono skargę kasacyjną
Sentencja
Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: Sędzia NSA Andrzej Jurkiewicz (spr.) Sędziowie Sędzia NSA Jerzy Stankowski Sędzia del. WSA Piotr Broda Protokolant starszy asystent sędziego Hubert Sęczkowski po rozpoznaniu w dniu 21 stycznia 2025 r. na rozprawie w Izbie Ogólnoadministracyjnej skargi kasacyjnej M. P. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie z dnia 20 stycznia 2022 r. sygn. akt II SA/Kr 1197/21 w sprawie ze skargi X sp. z o.o. z siedzibą w [...] na decyzję Wojewody Małopolskiego z dnia 19 sierpnia 2021 r. nr [...] w przedmiocie odmowy zatwierdzenia projektu budowlanego i udzielenia pozwolenia na budowę oddala skargę kasacyjną.
Uzasadnienie
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie, wyrokiem z 20 stycznia 2022 r., sygn. akt II SA/Kr 1197/21, po rozpoznaniu skargi X sp. z o.o. w [...] na decyzję Wojewody Małopolskiego z dnia 19 sierpnia 2021 r., znak: [...] w przedmiocie odmowy zatwierdzenia projektu budowlanego i udzielenia pozwolenia na budowę, uchylił zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję organu l instancji i zasądził od Wojewody na rzecz strony skarżącej zwrot kosztów postępowania.
Powyższy wyrok zapadł w następującym stanie faktycznym i prawnym.
Prezydent Miasta Krakowa decyzją z 30 maja 2018 r. znak: [...] odmówił zatwierdzenia projektu budowlanego i udzielenia pozwolenia na budowę dla inwestora X sp. z o.o. w [...], dla inwestycji pn.: Budowa budynku mieszkalnego wielorodzinnego wraz z instalacjami wewnętrznymi: wod.-kan., gazu, c.o., wentylacji i energii elektrycznej oraz odcinki zewnętrznych instalacji wod.-kan., co (wiz) i rozbiórką muru granicznego na dz. nr [...], [...] obr [...] j. ewid. [...] przy ul. [...] w [...]. W uzasadnieniu decyzji wskazano na istnienie w ścianie granicznej istniejącego na sąsiedniej działce budynku oficynowego, okien doświetlających cztery pomieszczenia, tj. dwa pokoje mieszkalne i dwie kuchnie. Zgodnie z przepisami, wszystkie te pomieszczenia winny mieć zapewnione naturalne oświetlenie, ponieważ są to pomieszczenia przeznaczone na stały pobyt ludzi. Pokoje mają okna w innej ścianie, natomiast kuchnie doświetlane są wyłącznie oknami i w wyniku realizacji projektowanej inwestycji byłyby całkowicie zasłonięte. Organ wskazał także na niezgodność nowego obiektu z warunkami zawartymi w art. 5 ust. 1 pkt 3 Prawa budowlanego (P.b.). Ściana istniejącej oficyny na wysokości parteru jest w granicy działki. Powyżej jej grubość się zmniejsza, tworząc uskoki co skutkuje odsunięciem od pionowej płaszczyzny wyznaczonej przez linię granicy działki. Budowa nowej kamienicy w granicy działki, na styku ze ścianą istniejącej oficyny w poziomie parteru, spowoduje powstanie szczeliny pomiędzy ścianami, poszerzającej się wraz z wysokością budynków. Na obie te okoliczności wskazano w treści pkt 3 i 4 postanowienia z 6 marca 2018 r., zmieniającego postanowienie z 3 lutego 2018 r., wydane na podstawie art. 35 ust. 3 P.b. Wobec postawionych w toku postępowania przed organem l instancji zarzutów, pełnomocnik inwestora wyjaśnił, że okna w ścianie granicznej zostały wykonane samowolnie, natomiast co do tworzącej się szczeliny pomiędzy ścianami wyjaśnił, że powstanie ona w przestrzeni działki sąsiedniej, nieobjętej zakresem inwestycji i wobec powyższego projekt nie może obejmować tego zakresu.
Wojewoda Małopolski decyzją z dnia 19 sierpnia 2021 r. znak: [...], na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 k.p.a. oraz art. art. 82 ust. 3 ustawy z dnia 7 lipca 1994 r. Prawo budowlane (Dz. U. 2018.1202 ze zm., dalej: P.b.) utrzymał w mocy ww. decyzję. W uzasadnieniu powyższej decyzji podano, iż decyzją z 6 czerwca 2020 r., znak: [...], po rozpatrzeniu wniosku X sp. z o.o., Wojewoda Małopolski orzekł o odmowie stwierdzenia nieważności decyzji Prezydium Dzielnicowej Rady Narodowej Stare Miasto w Krakowie, wydanej 18 maja 1967 r., znak: [...], w sprawie udzielenia pozwolenia na wykonanie robót budowlanych polegających na wybiciu okien na nieruchomości administrowanej przez U. L., w [...] przy ul. [...] nr [...]. Decyzją z dnia 25 czerwca 2021 r., znak: [...], po rozpatrzeniu odwołania, Główny Inspektor Nadzoru Budowlanego utrzymał w mocy decyzję Wojewody Małopolskiego. Decyzją z dnia 14 października 2019 r., nr [...], znak: [...], Prezydent Miasta Krakowa orzekł o umorzeniu postępowania wszczętego na wniosek X sp. z o.o., w sprawie stwierdzenia wygaśnięcia decyzji o pozwoleniu na budowę z dnia 18 maja 1967 r. o pozwoleniu na budowę wymagającej zatwierdzenia projektu, wydanej przez Wydział Budownictwa Urbanistyki i Architektury, Prezydium Dzielnicowej Rady Narodowej Stare Miasto w Krakowie, w przedmiocie udzielenia pozwolenia na wykonanie robót budowlanych w postaci wybicia okien na nieruchomości administrowanej przez U. L. w [...] przy ul. [...] pod nr [...], znak sprawy: [...]. Po rozpatrzeniu odwołania, Wojewoda Małopolski orzekł decyzją z dnia 20 marca 2020 r, znak: [...], o uchyleniu zaskarżonej decyzji w całości i o przekazaniu sprawy do ponownego rozpatrzenia organowi l instancji. Wobec decyzji wniesiony został sprzeciw, który po rozpoznaniu, został oddalony wyrokiem WSA w Krakowie z dnia 8 czerwca 2020 r., sygn. akt II SA/Kr 434/20. Wyrok nie jest prawomocny.
Według organu decyzja o pozwoleniu na wybicie okien w ścianie granicznej oficyny przy ul. [...][...] nie została wzruszona i obecnie pozostaje w obrocie prawnym. Nie ulega zatem wątpliwości, że okna istnieją, i że była wydana decyzja pozwolenia na ich budowę. Nie została wydana decyzja nakazująca ich zamurowanie. Wobec tego obecnie brak podstaw do twierdzenia, że właściciele lokali doświetlanych przez te okna nie mają prawa korzystać z tych okien. Niewątpliwie wybudowanie projektowanej inwestycji doprowadziłoby do ich zasłonięcia i uniemożliwiło doświetlenie pomieszczeń, które zgodnie z obecnie obowiązującymi przepisami prawa, powinny być doświetlone naturalnym światłem słonecznym.
Co do drugiego argumentu, wskazanego w treści decyzji organu l instancji, uzasadniającego decyzję o odmowie zatwierdzenia projektu budowlanego i udzielenia pozwolenia na budowę, organ odwoławczy wyjaśnił, że w art. 5 P.b. zawarty jest zapis nakazujący projektować, użytkować i budować obiekty budowlane w sposób określony w przepisach, w tym techniczno-budowlanych, oraz zgodnie z zasadami wiedzy technicznej, zapewniając między innymi możliwość utrzymania właściwego stanu technicznego, ochronę obiektów wpisanych do rejestru zabytków oraz obiektów objętych ochroną konserwatorska a także poszanowanie, występujących w obszarze oddziaływania obiektu, uzasadnionych interesów osób trzecich. Istotne jest także zapewnienie bezpieczeństwa konstrukcji obiektów bezpośrednio sąsiadujących z projektowaną inwestycją, na co zwraca uwagę § 204 ust. 5 WT - wzniesienie budynku w bezpośrednim sąsiedztwie obiektu budowlanego nie może powodować zagrożeń dla bezpieczeństwa użytkowników tego obiektu lub obniżenia jego przydatności do użytkowania. W razie zrealizowania projektowanej inwestycji według przedłożonego do zatwierdzenia projektu budowlanego, uskoki spowodowałyby powstanie szczeliny, poszerzającej się ku górze, o takiej szerokości, że swobodnie mogłyby tam wpadać liście i śnieg, a ich zaleganie powodowałoby zawilgocenie ścian budynków. Taki stan wywołałby obniżenie przydatności do użytkowania oficyny istniejącej, co jest niedopuszczalne w związku z treścią cytowanego przepisu. Z uwagi na schodkowy układ ściany budynku istniejącego, występuje brak możliwości takiego usytuowania ściany projektowanego budynku, aby na całej swojej wysokości stykała się ze ścianą oficyny istniejącej. Istnieją techniczne możliwości zabezpieczenia szczeliny pomiędzy ścianami, lecz dla jego wykonania niezbędna jest zgoda właściciela nieruchomości sąsiedniej, bowiem zabezpieczenie to musiałoby być wykonane także na działce sąsiadującej z inwestycją. Długość tej szczeliny wynosić by miała ok 7,6 m a jej szerokość kilkanaście centymetrów. Sugerowane w odwołaniu możliwości wykorzystania odkurzaczy przemysłowych nie może być uwzględnione z uwagi na fakt, że nie stanowi to zabezpieczenia przed zanieczyszczeniem szczeliny a jedynie doraźną możliwość usunięcia zalegających śmieci. Projektant nie pokazał na rysunkach projektu szczeliny pomiędzy ścianami sąsiadujących ze sobą oficyn - projektowanej i istniejącej, co niewątpliwie świadczy o braku staranności w jego opracowaniu. Nie wykonanie choć jednego z prawidłowo uchybień projektu, daje podstawę do odmowy zatwierdzenia projektu budowlanego i udzielenia pozwolenia na budowę, o czym inwestor był poinformowany. Z akt sprawy wynika, a w szczególności z udzielonej pismem z dnia 4 kwietnia 2018 r. odpowiedzi pełnomocnika inwestora, że oczekiwane przez organ l instancji żądania przedłożenia analizy wykazującej spełnienie przepisów zawartych w § 13 i 60 warunków technicznych (pkt 3) i wykazanie, w jaki sposób spełniono warunki zapewniające możliwość utrzymania właściwego stanu technicznego obiektu sąsiedniego (pkt 4), nie zostały uzupełnione. Taki stan w pełni uzasadnia odmowę zatwierdzenia projektu budowlanego i udzielenia pozwolenia na budowę.
Odpowiadając na pozostałe argumenty odwołania organ podał: co do nie zawieszenia postępowania do czasu rozstrzygnięcia sprawy prowadzonej przez PINB, w sprawie samowolnego wykonania okien w ścianie granicznej oficyny sąsiedniej, w sytuacji gdy okna bezspornie istnieją, nie ma znaczenia czy ich istnienie jest legalne. Prowadzenie postępowania w sprawie nakazu ich zamurowania mogłoby ewentualnie stanowić podstawę do zawieszenia postępowania w sprawie analizowanego pozwolenia na budowę. Jak wskazuje dalszy tok postępowania prowadzonego przez PINB, postępowanie zostało umorzone, zatem gdyby nawet zostało wówczas zawieszone, wynik postępowania PINB nie miałby wpływu na sposób rozstrzygnięcia sprawy w przedmiocie pozwolenia na budowę analizowanej inwestycji; co do zarzutu nieuprawnionego zastosowania do sprawy wymogów określonych w § 13 oraz § 93 warunków technicznych, poprzez zastosowanie w odniesieniu do projektu, gdy organ nie wiedział czy okna są legalne, w § 13 warunków technicznych mowa o naturalnym oświetleniu pomieszczeń przeznaczonych na pobyt ludzi (powyżej 2 godzin przebywania tych samych osób), którymi z całą pewnością są kuchnie w lokalach mieszkalnych. Skoro zatem takie okna istnieją należy zapewnić im wymagane oświetlenie. Natomiast § 93 warunków technicznych określa warunki projektowania, budowy i przebudowy budynków i odnosi się do wymaganych warunków oświetlenia kuchni. Jednak zakres projektu przedłożonego do zatwierdzenia nie dotyczy projektowania ani przebudowy oficyny, w której znajdują się kuchnie z oknami w ścianie granicznej, a zatem regulacje ww. przepisu nie mają zastosowania; co do zarzutu trzykrotnego przekroczenia terminu do rozstrzygnięcia sprawy bez jakiegokolwiek uzasadnienia, tego typu naruszenia prawa nie mają żadnego wpływu na rozstrzygnięcie w postępowaniu odwoławczym.
Skargą X sp. z o.o. w [...] zaskarżył powyższą decyzję, zarzucając jej naruszenie: art. 5 ust. 1 pkt 3 P.b.; art. 7, art. 77 § 1 i art. 107 § 3 k.p.a. art. 97 § 1 pkt 4 k.p.a.; art. 61 § 1 k.p.a. w zw. z art. 147 k.p.a. w zw. z art. 81 ust. 1 pkt 1 P.b.
W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie, podtrzymując stanowisko zajęte w sprawie.
Wojewódzki Sąd Administracyjny, w uzasadnieniu przywołanego na wstępie wyroku stwierdził, że zarzuty skargi zasługują na uwzględnienie. Wskazał, że zgodnie z art. 5 ust. 1 pkt 3 P.b. obiekt budowlany należy projektować i budować zapewniając możliwość utrzymania właściwego stanu technicznego. Skarżone organy błędnie oceniły charakter spornej szczeliny (bliskości ścian) między budynkiem na nieruchomości przy ul. [...][...] oraz projektowanym budynkiem przy ul. [...] [...]. Brak jest w ocenie Sądu podstaw aby twierdzić, iż zgodnie z wiedzą techniczną nie istnieją możliwości utrzymania właściwego stanu technicznego obiektu budowlanego, pomimo tejże bliskości ścian. Przy obecnej technice budowlanej oraz współczesnych urządzeniach podkreślana przez organy kwestia konieczności zapewnienie odprowadzenia wody, śniegu i liści ze szczeliny nie może mieć uzasadnienia. Słuszna jest przy tym argumentacja skargi odnosząca się do sąsiednich w stosunku do inwestycji kamienic (np.: [...] i [...]) ze sposobem odprowadzania wody śniegu i liści na ścianę boczną sąsiedniej kamienicy jako kwestią wykonalną. Stąd nie mogło być to podstawą do wydania decyzji o odmowie zatwierdzenia projektu budowlanego i udzielenia pozwolenia na budowę dla inwestycji strony skarżącej z ww. przyczyny. Stąd zdaniem Sądu doszło do naruszenia art. 5 ust. 1 pkt 3 P.b. w zw. z art. 7, art. 77 § 1 i art. 107 § 3 k.p.a. z powodu błędnej oceny w/w przesłanki odmowy wydania decyzji. Zatem jedyną prawną przeszkodą mogła być kwestia wybicia otworów okiennych w nieruchomości przy ul. [...][...] w [...]. Jednak co do tychże okien i ich legalności nadal trwa postępowanie, które nadal nie zostało prawomocnie zakończone, czego skarżone organy nie uwzględniły przy wydawaniu spornej decyzji. W szczególności pominięta została decyzja PINB nr [...]z 29 stycznia 2020 r. [...]mocą której nałożono na Wspólnotę Mieszkaniową budynku przy ul. [...][...] obowiązek doprowadzenia zrealizowanych robót budowlanych polegających na wykonaniu 4 otworów okiennych w ścianie szczytowej w budynku mieszkalnym wielorodzinnym z usługami - oficynie, zlokalizowanym na działce nr [...], obr. [...], jednostka ewidencyjna [...], przy ul. [...][...] w [...], bezpośrednio graniczącej z działką nr [...], obr. [...], jednostka ewidencyjna [...] w [...], do stanu zgodności z prawem poprzez zamurowanie cegłą pełną grubości minimum 25 cm, 2 otworów okiennych na II kondygnacji i 2 otworów okiennych na III kondygnacji, znajdujących się w ścianie szczytowej budynku mieszkalnego wielorodzinnego z usługami - oficynie, zlokalizowanego na działce nr [...], obr. [...], jednostka ewidencyjna [...], przy ul. [...][...] w [...] - od strony działki nr [...], obr. [...], jednostka ewidencyjna [...] w [...], w taki sposób, aby powierzchnia zamurowywana została zlicowana z powierzchnią ściany, w której wykonane są przedmiotowe otwory okienne (k. 16 akt sądowych). Z kontrolowanych akt administracyjnych nie wynika czy organy oceniły skutki powyższej decyzji tj. czy sprawa w zakresie jakiej została ona wydana jest ostatecznie zakończona w zakresie okien. Organy zatem nie ustaliły czy wybite otwory okienne w nieruchomości przy ul. [...] w [...] zostały wykonane w sposób zgodny z prawem. Dlatego w sprawie konieczne jest do czasu prawomocnego zakończenia sprawy w/w okien (ich legalności i ewentualnej konieczności zamurowania jak w w/w decyzji PINB nr [...] z 29 stycznia 2020 r.), zawieszenie postępowania w zakresie pozwolenia na budowę. Nie zawieszenie niniejszego postępowania do czasu rozstrzygnięcia sprawy prowadzonej przez Powiatowy Inspektorat Nadzoru Budowlanego - Powiat Grodzki, w sytuacji kiedy wynik sprawy prowadzonej przez PINB ma bezpośrednie znaczenie dla rozstrzygnięcia niniejszej sprawy, doprowadził do wydania wadliwej decyzji w niniejszym postępowaniu. Postępowanie administracyjne nie może zostać prawidłowo rozstrzygnięte bez uprzedniego rozstrzygnięcia ww. sprawy przez PINB. W konsekwencji w ocenie Sądu organ był zobowiązany na podstawie art. 97 § 1 pkt 4 k.p.a. z urzędu zawiesić prowadzone postępowanie w sprawie pozwolenia na budowę, skoro wydanie tego pozwolenia uwarunkował okolicznością, iż wybudowanie projektowanej inwestycji doprowadziłoby do zasłonięcia tychże okien i uniemożliwienia doświetlenia pomieszczeń, które zgodnie z obecnie obowiązującymi przepisami prawa, powinny być doświetlone naturalnym światłem słonecznym. Z powodu powyższego naruszono art. 97 § 1 pkt 4 w zw. z art. 7, art. 77 § 1 i art. 107 § 3 k.p.a.
Mając powyższe na uwadze Sąd uchylił zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję organu I instancji w oparciu o art. 145 § 1 pkt 1 lit. c w zw. z art. 135 p.p.s.a.
Skargą kasacyjną M. P. zaskarżył powyższy wyrok w całości, zarzucając mu naruszenie:
I. przepisów prawa materialnego tj.:
1) art. 145 § 1 pkt. 1 lit. c ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (p.p.s.a.) w zw. z art. 5 ust. 1 pkt 3 ustawy z dnia 7 lipca 1997 r. Prawo budowlane (Dz.U.2021.2351 tj. ze zm.) poprzez jego błędną wykładnię, a w konsekwencję przyjęcie, że powstanie "szczeliny" między planowanym budynkiem, a istniejącym budynkiem sąsiednim nie stanowi przeszkody do wydania pozwolenia na budowę dla przedmiotowej inwestycji;
2) art. 35 ust. 1, ust. 3 i ust. 5 pkt 1 ustawy z dnia 7 lipca 1997 r. Prawo budowlane (Dz.U.2021.2351 tj. ze zm.) poprzez jego niezastosowanie, a w konsekwencji błędne uznanie, iż w przedmiotowej sprawie brak było podstaw do wydania odmowy udzielenia pozwolenia na budowę, podczas gdy inwestor nie uzupełnił braków do których został wezwany przez organ administracyjny we wskazanym przez ten organ terminie;
II. przepisów postępowania mające istotny wpływ na wynik sprawy tj.:
1) art. 141 § 4 p.p.s.a. poprzez pominięcie przez Sąd I instancji stanowiska uczestnika postępowania (aktualnie skarżącego kasacyjnie) M.P. podniesionego w piśmie z dnia 14 stycznia 2022 r., złożonego tego samego dnia na dzienniku podawczym Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie;
2) art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych, art. 141 § 4 w zw. z art. 145 § 1 pkt. 1 lit. c i art. 3 § 3 p.p.s.a. w zw. z art. art. 7, art. 77 § 1 i art. 107 § 3 k.p.a. przez błędne ustalenie, iż organ administracyjny II instancji:
- nie zbadał stanu sprawy i nie odniósł się do postępowania w toku którego wydana została decyzja nr [...]Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego w Krakowie - Powiat Grodzki z 29 stycznia 2020 r. znak sprawy: [...], którą nałożono na Wspólnotę Mieszkaniową budynku przy ul. [...][...] obowiązek doprowadzenia zrealizowanych robót budowlanych do stanu zgodnego z prawem poprzez zamurowanie cegłą pełną grubości minimum 25 cm 2 otworów okiennych na II kondygnacji i 2 otworów okiennych na III kondygnacji, znajdujących się w ścianie szczytowej budynku mieszkalnego wielorodzinnego z usługami-oficynie, zlokalizowanego przy ul. [...][...] w [...], podczas gdy organ ten w uzasadnieniu odniósł się do ww. postępowania;
- odmówił udzielenia pozwolenia na budowę wyłącznie ze względu na "szczelinę" jaka ma powstać pomiędzy budynkiem inwestycyjnym a budynkiem sąsiednim, podczas, gdy organ I instancji odmówił udzielenia pozwolenia na budowę, bowiem inwestor nie uzupełnił braków formalnych projektu we wskazanym przez organ terminie;
3) art. 1 § 1 i 2 ustawy Prawo o ustroju sądów administracyjnych, art. 141 § 4 w iw. z art. 145 § 1 pkt. 1 lit. c i art. 3 § 3 p.p.s.a. w zw. z art. 97 § 1 pkt 4 k.p.a. przez uznanie, iż w niniejszej sprawie istnieją podstawy do zawieszenia postępowania administracyjnego przez organy administracyjne do czasu rozstrzygnięcia sprawy prowadzonej przez Powiatowy Inspektorat Nadzoru Budowlanego - Powiat Grodzki, znak sprawy: [...], podczas gdy wynik ww. sprawy nie stanowi prejudykatu (zagadnienia wstępnego) dla niniejszego postępowania.
Z uwagi na powyższe w skardze kasacyjnej wniesiono o jej rozpoznanie na rozprawie, uchylenie w całości zaskarżonego wyroku i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania Sądowi, który wydał orzeczenie oraz zasądzenie kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa procesowego, według norm przepisanych.
Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:
Stosownie do art. 183 § 1 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz.U. z 2024 r., poz. 935 ze zm., dalej: p.p.s.a.), Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej, biorąc pod rozwagę z urzędu jedynie nieważność postępowania.
W rozpoznawanej sprawie nie zachodzi żadna z okoliczności skutkujących nieważnością postępowania, o jakich mowa w art. 183 § 2 p.p.s.a. i nie zachodzi żadna z przesłanek, o których mowa w art. 189 p.p.s.a., które Naczelny Sąd Administracyjny rozważa z urzędu dokonując kontroli zaskarżonego skargą kasacyjną wyroku. Wobec tego Naczelny Sąd Administracyjny przeszedł do zbadania zarzutów kasacyjnych.
Natomiast tak rozpoznawana skarga kasacyjna nie zasługiwała na uwzględnienie bowiem Sąd I instancji w okolicznościach niniejszej sprawy prawidłowo zastosował art. 145 § 1 pkt 1 lit. c w zw. z art. 135 p.p.s.a. i uchylił zarówno zaskarżoną jak i poprzedzającą ją decyzję.
Przedmiotem postępowania w niniejszej sprawie była decyzja Wojewody Małopolskiego z dnia 19 sierpnia 2021 r., znak: [...], utrzymująca w mocy decyzję Prezydenta Miasta Krakowa z 30 maja 2018 r., znak: [...], odmawiającą zatwierdzenia projektu budowlanego i udzielenia pozwolenia na budowę dla inwestora X sp. z o.o. w [...], dla inwestycji pn.: Budowa budynku mieszkalnego wielorodzinnego wraz z instalacjami wewnętrznymi: wod.-kan., gazu, c.o., wentylacji i energii elektrycznej oraz odcinki zewnętrznych instalacji wod.-kan., co (wiz) i rozbiórką muru granicznego na dz. nr [...], [...] obr [...] j. ewid. [...] przy ul. [...] w [...]. Odmowa udzielenia inwestorowi pozwolenia na przedmiotową budowę oparta została na dwóch kwestiach – istnienia w ścianie granicznej oficyny przy ul. [...][...] okien zrealizowanych na podstawie niewyeliminowanej z obrotu prawnego decyzji Prezydium Dzielnicowej Rady Narodowej Stare Miasto w Krakowie z dnia 19 maja 1967 r. w sprawie udzielenia pozwolenia na wykonanie robót budowlanych polegających na wybiciu okien, które w wyniku powstania projektowanej inwestycji zostałyby zasłonięte z naruszeniem przepisów rozporządzenia w sprawie warunków technicznych regulujących kwestie oświetlenia pomieszczeń, a także na okoliczności powstania - w wyniku realizacji przedmiotowej inwestycji – szczeliny o długości ok 7,6 m i szerokości kilkunastu centymetrów pomiędzy realizowanym a istniejącym obiektem z uwagi na brak możliwości takiego usytuowania ściany projektowanego budynku, aby na całej jej wysokości stykała się ona ze ścianą oficyny (z uwagi na schodkowy układ ściany budynku istniejącego), do której to szczeliny swobodnie mogłyby wpadać liście i śnieg, których zaleganie powodowałoby zawilgocenie ścian budynków a w konsekwencji wywołałoby obniżenie przydatności do użytkowania istniejącej oficyny, co jest niedopuszczalne w związku z treścią § 204 ust. 5 rozporządzenia w sprawie warunków technicznych.
Dokonując oceny przywołanych powyżej przesłanek należy stwierdzić, iż nie mogły one stanowić na etapie wydawania kwestionowanych rozstrzygnięć podstawy podjętych przez orzekające organy decyzji.
Podnoszona przez organy kwestia powstania szczeliny pomiędzy projektowanym a istniejącym budynkiem, związana ze schodkowym układem ściany budynku istniejącego, uwzględniona w opartym na art. 35 ust. 3 P.b. postanowieniu Prezydenta Miasta Krakowa z dnia 6 marca 2018 r. zmieniającym wcześniejsze postanowienie z dnia 3 lutego 2018 r. a nakładające na inwestora obowiązek dostarczenia szczegółowo wskazanych w nim uzupełnień i wyjaśnień, powiązana została przez ten organ z koniecznością spełnienia przez inwestycję warunków zawartych w art. 5 ust. 1 pkt 3 P.b., zgodnie z którym obiekt budowlany jako całość oraz jego poszczególne części, wraz ze związanymi z nim urządzeniami budowlanymi należy, biorąc pod uwagę przewidywany okres użytkowania, projektować i budować w sposób określony w przepisach, w tym techniczno-budowlanych, oraz zgodnie z zasadami wiedzy technicznej, zapewniając możliwość utrzymania właściwego stanu technicznego. Prezydent nałożył tym postanowieniem na inwestora obowiązek wykazania w zw. z ww. szczeliną spełnienia warunków zawartych w przywołanym powyżej przepisie. Jak jednak słusznie zauważono w zaskarżonym wyroku, powstanie przywoływanej szczeliny nie mogło stanowić podstawy do odmowy udzielania pozwolenia na budowę spornej inwestycji. Przede wszystkim zwrócenia uwagi wymaga, że w piśmie z dnia 4 kwietnia 2018 r. (data wpływu do organu – 13 kwietnia 2018 r.) stanowiącym odpowiedź na ww. postanowienie z dnia 6 marca 2018 r. inwestor wyjaśnił, że projekt przewiduje budowę w granicy z trzema działkami nr [...], [...] i [...] i że na etapie budowy przedmiotowe działki będą zabezpieczone w sposób zgodny z istniejącymi możliwościami technicznymi. Należy także podzielić wyrażone przez Sąd pierwszej instancji stanowisko, iż brak jest podstaw aby twierdzić, że zgodnie z wiedzą techniczną nie istnieją możliwości utrzymania właściwego stanu technicznego obiektu budowlanego (przez zapewnienie odpowiedniego odprowadzenia wody, śniegu i liści) pomimo stwierdzonej bliskości omawianych ścian. Słusznie przy tym wskazano w motywach zaskarżonego wyroku, iż argumentacja skargi odnosząca się do sąsiednich w stosunku do inwestycji kamienic (np.: [...] i [...]) ze sposobem odprowadzania wody śniegu i liści na ścianę boczną sąsiedniej kamienicy jest przykładem jednej z możliwości zapewnienia takiego właściwego rozwiązania w tym zakresie.
Jednocześnie zwrócenia uwagi wymaga, że brak jest przepisu, który uniemożliwiałby sytuowanie budynku w granicy, w wyniku którego powstałaby szczelina pomiędzy budynkami sąsiednimi. Przepisy art. 5 ust. 1 pkt 3 P.b. w zw. z związku z przywołanym przez organ w zaskarżonej decyzji § 204 ust. 5 rozporządzenia w sprawie warunków technicznych, zgodnie z którym wzniesienie budynku w bezpośrednim sąsiedztwie obiektu budowlanego nie może powodować zagrożeń dla bezpieczeństwa użytkowników tego obiektu lub obniżenia jego przydatności do użytkowania - nie wprowadzają bezpośrednio takiego ograniczenia. Przy czym zwrócenia uwagi wymaga, że przywołane powyżej stwierdzenie zagrożeń dla bezpieczeństwa użytkowników obiektu lub obniżenia jego przydatności do użytkowania winno być – stosownie do treści § 206 ust. 1 rozporządzenia w sprawie warunków technicznych – poprzedzone ekspertyzą techniczną stanu obiektu istniejącego, stwierdzającego jego stan bezpieczeństwa i przydatności do użytkowania, uwzględniającą oddziaływania wywołane wzniesieniem nowego budynku. Ekspertyza ta nie jest wymagana w każdym przypadku, lecz tylko wtedy, gdy wzniesienie budynku w bezpośrednim sąsiedztwie obiektu budowlanego powoduje zagrożenia dla bezpieczeństwa użytkowników tego obiektu lub obniżenie jego przydatności do użytkowania. Jeżeli zatem osoba sporządzająca projekt budowlany - posiadająca przecież stosowne uprawnienia w tym zakresie - nie stwierdzi tego rodzaju zagrożeń, sporządzenie takiej ekspertyzy jest zbędne. Z projektu budowlanego spornej inwestycji nie wynikało wskazywane zagrożenie. Tym samym odmowa zatwierdzenia projektu budowlanego spowodowana niewykonaniem pkt 4 postanowienia Prezydenta Miasta Krakowa z dnia 6 marca 2018 r. nie mogła stanowić podstawy odmowy zatwierdzenia przedmiotowego pozwolenia na budowę. Podniesione w tym zakresie w skardze kasacyjnej zarzuty naruszenia art. 145 § 1 pkt 1 lit. c p.p.s.a. w zw. z art. 5 ust. 1 pkt 3 P.b. nie zasługiwały na uwzględnienie.
W kwestii okien w ścianie granicznej oficyny sąsiedniej zwrócenia uwagi natomiast wymaga, że w zaskarżonej decyzji Wojewoda podniósł, iż podstawę do zawieszenia postępowania w sprawie przedmiotowego pozwolenia na budowę mogłoby ewentualnie stanowić prowadzenie postępowania w sprawie nakazu ich zamurowania. Organ ten zupełnie pominął jednak, że na etapie rozpoznawania odwołania od decyzji Prezydenta Miasta Krakowa z 30 maja 2018 r. postępowanie takie było w toku i – jak w wskazał Sąd pierwszej instancji – nadal nie zostało prawomocnie zakończone. Już w skardze na ww. decyzję Wojewody skarżąca X sp. z o.o. z siedzibą w [...] zwróciła uwagę na nieprawidłowo ustalony przez Wojewodę stan prawny, bowiem pominięto w nim okoliczność wydania przez Powiatowego Inspektora Nadzoru budowlanego w Krakowie – Powiat Grodzki decyzji z dnia 29 stycznia 2020 r. nr [...], którą nałożono na Wspólnotę Mieszkaniową budynku przy ul. [...][...] obowiązek doprowadzenia zrealizowanych robót budowanych do stanu zgodnego z prawem poprzez zamurowanie cegłą otworów okiennych na II kondygnacji i 2 otworów okiennych na III kondygnacji w budynku przy ul. [...][...] w [...]. Trafnie Sąd pierwszej instancji stwierdził, że organ z naruszeniem art. 97 § 1 pkt 4 w zw. z art. 7, art. 77 § 1 i art. 107 § 3 k.p.a. nie ocenił skutków tej decyzji. Należy bowiem podzielić wyrażone przez ten Sąd stanowisko, że wynik postępowania, które ma rozstrzygnąć kwestię legalności i ewentualnej konieczności zamurowania przedmiotowych okien stanowi w niniejszej sprawie zagadnienie wstępne w rozumieniu art. 97 § 1 pkt 4 k.p.a. i może podważyć potrzebę nakładania na inwestora obowiązku zawartego w pkt 3 postanowienia Prezydenta Miasta Krakowa z dnia 6 marca 2018 r. przedłożenia analizy spełnienia warunków z § 13 rozporządzenia w sprawie warunków technicznych (wymóg z § 60 tego rozporządzenia, jak wynika z treści decyzji organu I instancji, został spełniony - patrz str. 4 i 5 uzasadnienia decyzji Prezydenta Miasta Krakowa z 30 maja 2018 r.). Niewykonanie tego obowiązku nie mogło być zatem w tych warunkach i na tym etapie postępowania uznane za podstawę do odmowy udzielenia przedmiotowego pozwolenia na budowę. Tym samym nie doszło także w niniejszej sprawie do naruszenia art. 145 § 1 pkt 1 lit. c p.p.s.a. w zw. z art. 7, art. 77 § 1 i art. 107 § 3 k.p.a. oraz w zw. z art. 97 § 1 pkt 4 k.p.a.
Wymaga przy tym wyjaśnienia, że postanowienie wydane na podstawie art. 35 ust. 3 P.b. w oparciu o które w razie stwierdzenia nieprawidłowości w zakresie określonym w ust. 1 organ administracji architektoniczno-budowlanej nakłada obowiązek usunięcia wskazanych nieprawidłowości, określając termin ich usunięcia, nie podlega odrębnemu zaskarżeniu i jest kontrolowane wraz z decyzją organu I instancji w razie wniesienia odwołania od decyzji w przedmiocie pozwolenia na budowę. Przewidziana w art. 35 ust. 3 P.b. sankcja w postaci wydania decyzji o odmowie zatwierdzenia projektu budowlanego i udzielenia pozwolenia na budowę może zostać zatem uznana za zastosowaną prawidłowo w sprawie tylko pod warunkiem pozytywnej weryfikacji poprawności nałożenia postanowieniem obowiązków nie tylko w warstwie merytorycznej (poprawność ustalenia naruszeń), ale również i formalnej (precyzyjne wymienienie nieprawidłowości w postanowieniu oraz ustalenie terminu, w którym adresat nałożonego obowiązku ma realną możliwość jego wykonania). W niniejszej sprawie Sąd pierwszej instancji skutecznie ocenił ich poprawność w opisanym zakresie niewykonania obowiązków, lecz również to, czy adresat tych obowiązków miał realną możliwość ich wykonania. Podniesione w tym zakresie zarzuty naruszenia art. 35 ust. 1, ust. 3 i ust. 5 pkt 1 P.b. nie mogły odnieść zamierzonego przez autora skargi kasacyjnej skutku.
Odnośnie zarzutu naruszenia przez Sąd pierwszej instancji art. 141 § 4 p.p.s.a. wskazać w pierwszej kolejności należy, że zarzut naruszenia tego przepisu może być skutecznie postawiony w dwóch przypadkach: gdy uzasadnienie wyroku nie zawiera wszystkich elementów, wymienionych w tym przepisie i gdy w ramach przedstawienia stanu sprawy, wojewódzki sąd administracyjny nie wskaże, jaki stan faktyczny i dlaczego przyjął za podstawę orzekania (por. uchwała NSA z dnia 15 lutego 2010 r., sygn. akt: II FPS 8/09,, wyrok NSA z dnia 20 sierpnia 2009 r., sygn. akt: II FSK 568/08). Naruszenie to musi być przy tym na tyle istotne, aby mogło mieć wpływ na wynik sprawy (art. 174 pkt 2 p.p.s.a.). Za jego pomocą nie można skutecznie zwalczać prawidłowości przyjętego przez sąd stanu faktycznego, czy też stanowiska sądu co do wykładni bądź zastosowania prawa materialnego. Przepis art. 141 § 4 p.p.s.a. jest przepisem proceduralnym, regulującym wymogi uzasadnienia. W ramach rozpatrywania zarzutu naruszenia tego przepisu Naczelny Sąd Administracyjny zobowiązany jest jedynie do kontroli zgodności uzasadnienia zaskarżonego wyroku z wymogami wynikającymi z powyższej normy prawnej. Uzasadnienie zaskarżonego wyroku zawiera przedstawienie stanu sprawy, zarzutów podniesionych w skardze, podstawę prawną rozstrzygnięcia oraz jej wyjaśnienie. Sąd pierwszej instancji wyjaśnił w uzasadnieniu zaskarżonego wyroku podstawę prawną rozstrzygnięcia oraz rozpoznał sprawę sądowoadministracyjną zgodnie z jego kontrolnymi kompetencjami. Motywy, jakimi kierował się Sąd pierwszej instancji wydając zaskarżony wyrok zostały zaprezentowane w sposób, który umożliwia poznanie toku rozumowania Sądu, a co za tym idzie poddanie zaskarżonego wyroku kontroli instancyjnej. O ile zatem należy się zgodzić ze stanowiskiem strony skarżącej kasacyjnie, że z naruszeniem art. 141 § 4 p.p.s.a. Sąd pierwszej instancji pominął w uzasadnieniu zaskarżonego wyroku stanowisko ówczesnego uczestnika postępowania M. P.nr wyrażone w piśmie z dnia 14 stycznia 2022 r., to jednak uchybienie to, w ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego, nie miało wpływu na podjęte przez Sąd pierwszej instancji rozstrzygnięcie. Treść tego pisma potwierdza bowiem konsekwentnie prezentowane w sprawie przez M. P. stanowisko i stan faktyczny wynikający z akt sprawy, które sąd bierze pod uwagę z urzędu orzekając na ich podstawie (art. 133 § 1 p.p.s.a.). Pismo to znajdowało się w aktach a więc Sąd pierwszej instancji musiał brać je pod uwagę będąc związanym dyspozycją przywołanego powyżej przepisu. Z tych przyczyn przy orzekaniu przez Sąd pierwszej instancji nie doszło do naruszenia art. 141 § 4 p.p.s.a. w stopniu uzasadniającym uchylenie zaskarżonego wyroku.
Odnośnie powoływanych w podstawach skargi kasacyjnej zarzutów naruszenia art. 1 § 1 i 2 ustawy Prawo o ustroju sądów administracyjnych oraz art. 3 § 3 p.p.s.a. podnieść dodatkowo należy, że normy te są normami ustrojowymi, a nie normami procesowymi. Nie można zarzutem naruszenia powołanych norm kwestionować oceny prawnej wyrażonej w zaskarżonym wyroku, o ile ocena ta mieści się w zakresie kognicji wojewódzkiego sądu administracyjnego, co w tej sprawie oczywiście miało miejsce.
Dotąd powiedziane pozwalało uznać wniesioną skargę kasacyjną za nieusprawiedliwioną, co uzasadniało jej oddalenie na podstawie art. 184 p.p.s.a.