II OSK 1879/23
Podsumowanie
Przejdź do pełnego tekstuNaczelny Sąd Administracyjny rozpoznał skargę kasacyjną J. P. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Rzeszowie, który oddalił skargi na decyzję Wojewody Podkarpackiego zezwalającą na realizację inwestycji drogowej. Głównym zarzutem skarżącej była lokalizacja słupa oświetleniowego na jej działce, która miała naruszać zasady bezpieczeństwa i prawo własności. Skarżąca podnosiła zarzuty naruszenia przepisów prawa materialnego, w tym art. 11f ust. 1 pkt 4 specustawy drogowej w zw. z przepisami Konstytucji RP dotyczącymi ważenia interesów, a także art. 86 rozporządzenia Ministra Infrastruktury. Zarzucono również naruszenie przepisów postępowania, w tym art. 145 § 1 pkt 1 lit. c Ppsa, art. 7 i 8 Kpa, poprzez nieuwzględnienie wniosku o przesunięcie słupa. NSA oddalił skargę kasacyjną, stwierdzając, że organy orzekające w trybie specustawy drogowej nie mają kompetencji do wyznaczania lub korygowania trasy inwestycji czy zmiany proponowanych rozwiązań technicznych. Podkreślono, że inwestor działa w interesie publicznym, który ma prymat nad interesem prawnym jednostki, o ile nie narusza go w sposób niezgodny z prawem. Sąd wskazał, że ingerencja w prawo własności w ramach specustawy drogowej jest uzasadniona priorytetowym celem publicznym budowy dróg, a proporcjonalność tych rozwiązań była badana przez Trybunał Konstytucyjny. Zarzut naruszenia przepisów technicznych uznano za chybiony z uwagi na datę wejścia w życie rozporządzenia. Zarzuty procesowe również uznano za niezasadne, wskazując na związanie organu wnioskiem inwestora i brak uznania administracyjnego w przypadku decyzji związanej.
Przeanalizuj tę sprawę w pełnym kontekście orzecznictwa.
Analiza orzecznictwa · odpowiedzi na pytania · badanie przepisów · drafting pism.
Wartość praktyczna
Siła precedensu: WysokaPotwierdzenie prymatu interesu publicznego nad indywidualnym w postępowaniach o zezwolenie na realizację inwestycji drogowych na podstawie specustawy drogowej, ograniczenia kompetencji organów administracji w tym zakresie oraz dopuszczalność ingerencji w prawo własności.
Orzeczenie dotyczy specyficznej procedury specustawy drogowej i może nie mieć bezpośredniego zastosowania do innych postępowań administracyjnych.
Zagadnienia prawne (4)
Czy organ orzekający w trybie specustawy drogowej ma kompetencje do oceny racjonalności lub słuszności rozwiązań projektowych przedstawionych przez inwestora, w tym lokalizacji elementów infrastruktury?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Nie, organy orzekające w trybie specustawy drogowej nie posiadają kompetencji do wyznaczania i korygowania trasy inwestycji, czy też do zmiany proponowanych rozwiązań technicznych. Niedopuszczalna jest również ocena racjonalności czy słuszności koncepcji przedstawionej przez inwestora.
Uzasadnienie
Postępowanie w sprawie zezwolenia na realizację inwestycji drogowej toczy się na wniosek zarządcy drogi, którym organ administracji jest związany. Organ nie może dokonywać zmian w lokalizacji, przebiegu czy parametrach technicznych inwestycji, a jedynie sprawdza kompletność wniosku i zgodność koncepcji z prawem.
Czy ingerencja w prawo własności w ramach specustawy drogowej, polegająca na lokalizacji elementów infrastruktury drogowej na prywatnej działce, jest zgodna z Konstytucją RP, w szczególności z zasadą proporcjonalności i ważenia interesów?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Tak, ingerencja w prawo własności jest w pełni uzasadniona interesem publicznym, a ochrona własności polega w takiej sytuacji na zapewnieniu wywłaszczonemu słusznego odszkodowania. Budowa bezpiecznych dróg stanowi priorytetowy cel publiczny.
Uzasadnienie
Trybunał Konstytucyjny w wyroku K 4/10 stwierdził, że budowa dróg jest dobrem wspólnym, a uproszczona procedura wywłaszczenia jest metodą skuteczną. Liniowy charakter inwestycji drogowych narzuca pewne rozstrzygnięcia co do wyboru nieruchomości, a lokalizacja drogi wyznaczana jest przez specjalistów.
Czy przepisy rozporządzenia Ministra Infrastruktury z dnia 24 czerwca 2022 r. w sprawie przepisów techniczno-budowlanych dotyczących dróg publicznych mogły być zastosowane do decyzji wydanej przed wejściem w życie tego rozporządzenia?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Nie, przepisy tego rozporządzenia nie mogły być zastosowane, ponieważ weszły w życie z dniem 21 września 2022 r., a decyzja została wydana wcześniej.
Uzasadnienie
Rozporządzenie weszło w życie kilka miesięcy po wydaniu zaskarżonej decyzji i w dniu jej wydania nie było nawet ogłoszone w Dzienniku Ustaw.
Czy zasada pogłębiania zaufania do władzy publicznej (art. 8 Kpa) lub zasada uwzględniania interesu społecznego i słusznego interesu obywateli (art. 7 Kpa) mogą prowadzić do modyfikacji stosowania przepisów specustawy drogowej, w tym uwzględnienia sugestii strony co do lokalizacji elementów inwestycji?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Nie, zasady te nie mogą prowadzić do wyłączenia stosowania przepisów specustawy drogowej, gdy organowi administracji nie przysługuje uznanie administracyjne, a jedynie wydaje decyzję związaną.
Uzasadnienie
Organ nie był uprawniony do korekty rozwiązań projektowych z uwagi na subiektywny interes strony lub jej sugestie, ponieważ nie posiadał uznania administracyjnego w tym zakresie. Nakaz uwzględniania interesu obywateli jest możliwy do realizacji tylko przy istnieniu uznania.
Przepisy (13)
Główne
specustawa drogowa art. 11a § ust. 1
Ustawa z dnia 10 kwietnia 2003 r. o szczególnych zasadach przygotowania i realizacji inwestycji w zakresie dróg publicznych
Organ jest związany określeniem linii rozgraniczających teren, w tym granicami pasów drogowych. Nie może dokonywać zmian w lokalizacji, przebiegu ani parametrach technicznych inwestycji.
specustawa drogowa art. 11e
Ustawa z dnia 10 kwietnia 2003 r. o szczególnych zasadach przygotowania i realizacji inwestycji w zakresie dróg publicznych
Organ jest związany określeniem linii rozgraniczających teren, w tym granicami pasów drogowych. Nie może dokonywać zmian w lokalizacji, przebiegu ani parametrach technicznych inwestycji.
specustawa drogowa art. 11f § ust. 1 pkt 2
Ustawa z dnia 10 kwietnia 2003 r. o szczególnych zasadach przygotowania i realizacji inwestycji w zakresie dróg publicznych
Organ jest związany określeniem linii rozgraniczających teren, w tym granicami pasów drogowych. Nie może dokonywać zmian w lokalizacji, przebiegu ani parametrach technicznych inwestycji.
specustawa drogowa art. 11f § ust. 1 pkt 4
Ustawa z dnia 10 kwietnia 2003 r. o szczególnych zasadach przygotowania i realizacji inwestycji w zakresie dróg publicznych
Organ nie może uznaniowo modyfikować projektowanej lokalizacji elementów inwestycji, jeżeli zaproponowane rozwiązanie projektowe nie narusza prawa. Nie ma kompetencji do oceny racjonalności czy słuszności przyjętych rozwiązań.
Pomocnicze
Konstytucja RP art. 64 § ust. 1 i ust. 3
Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej
Prawo własności jest chronione konstytucyjnie, jednakże ograniczenia w zakresie własności są dopuszczalne w drodze ustawy i tylko w uzasadnionym interesie publicznym, a ochrona własności polega na zapewnieniu słusznego odszkodowania.
Konstytucja RP art. 31 § ust. 3
Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej
Ograniczenia w zakresie korzystania z konstytucyjnych wolności i praw mogą być ustanawiane tylko w ustawie i tylko wtedy, gdy są konieczne w demokratycznym państwie dla jego bezpieczeństwa lub porządku publicznego, bądź dla ochrony zdrowia i moralności publicznej, albo wolności i praw innych osób; ograniczenia te nie mogą naruszać istoty wolności i praw.
Ppsa art. 145 § § 1 pkt 1 lit. c
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
Kpa art. 77 § § 1
Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego
Kpa art. 8
Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego
Postępowanie powinno być prowadzone w sposób pogłębiający zaufanie obywateli do organów państwa.
Kpa art. 7
Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego
Organ administracji publicznej jest obowiązany do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego oraz okoliczności związanych z załatwianą sprawą, a także do załatwienia sprawy z uwzględnieniem interesu społecznego i słusznego interesu obywateli.
Rozporządzenie Ministra Infrastruktury z dnia 24 czerwca 2022 r. w sprawie przepisów techniczno-budowlanych dotyczących dróg publicznych art. 86
Nie mogło być zastosowane z uwagi na datę wejścia w życie.
Ppsa art. 182 § § 2 i 3
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
Ppsa art. 184
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
Argumenty
Skuteczne argumenty
Organy orzekające w trybie specustawy drogowej nie mają kompetencji do oceny racjonalności rozwiązań projektowych. • Interes publiczny związany z budową dróg ma prymat nad interesem prawnym jednostki. • Ingerencja w prawo własności w ramach specustawy drogowej jest uzasadniona celem publicznym. • Przepisy rozporządzenia techniczno-budowlanego nie mogły być zastosowane z uwagi na datę wydania decyzji. • Zasady Kpa dotyczące uznania administracyjnego nie mają zastosowania do decyzji związanych wydawanych na podstawie specustawy drogowej.
Odrzucone argumenty
Naruszenie art. 11f ust. 1 pkt 4 specustawy drogowej w zw. z art. 20, art. 21 ust. 1, art. 31 ust. 3, art. 64 ust. 1 i ust. 3 Konstytucji RP poprzez zaniechanie oceny ważenia interesów. • Naruszenie art. 86 rozporządzenia Ministra Infrastruktury poprzez jego niezastosowanie i umiejscowienie słupa oświetleniowego z naruszeniem zasad bezpieczeństwa. • Naruszenie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c Ppsa w zw. z art. 77 § 1 Kpa poprzez przyjęcie, że lokalizacja lampy została należycie zweryfikowana. • Naruszenie art. 8 Kpa poprzez prowadzenie postępowania w sposób sprzeczny z zasadą pogłębiania zaufania, nieuwzględnienie wniosku skarżącej o przesunięcie słupa. • Naruszenie art. 7 Kpa poprzez niezachowanie proporcji pomiędzy interesem społecznym a słusznym interesem obywateli.
Godne uwagi sformułowania
organ orzekający o realizacji drogi trybie specustawy drogowej nie posiada kompetencji do wyznaczania i korygowania trasy inwestycji, czy też do zmiany proponowanych rozwiązań technicznych. • Niedopuszczalna jest również ocena racjonalności czy słuszności koncepcji przedstawionej przez inwestora, bowiem miałaby ona charakter pozaprawny. • O przebiegu drogi i rozwiązaniach technicznych decyduje zarządca (wnioskodawca) i to on wybiera najbardziej korzystne rozwiązanie lokalizacyjne i techniczno-wykonawcze. • inwestor realizujący inwestycję drogową działa w interesie publicznym, który ma prymat nad interesem prawnym jednostki, o ile nie narusza jego interesu prawnego w sposób niezgodny z prawem. • Zaproponowana w skardze kasacyjnej wykładnia art. 11f ust. 1 pkt 4 specustawy drogowej jest oczywiście błędna. • kwestia dopuszczalności zastosowania ingerencji w prawo własności na gruncie specustawy drogowej jest ukształtowana całkowicie odmiennie niż w ramach postępowania wywłaszczeniowego prowadzonego w trybie ustawy o gospodarce nieruchomościami. • budowa bezpiecznych dróg w Polsce stanowi priorytetowy cel publiczny • nie można go jednak stosować w przypadku wydania przez organ tzw. decyzji związanej, tj. decyzji wydawanej w sytuacji, gdy norma prawa przewiduje w określonym stanie faktycznym obowiązek wydania przez organ decyzji o określonej treści.
Skład orzekający
Jacek Chlebny
przewodniczący
Mirosław Gdesz
sprawozdawca
Robert Sawuła
członek
Informacje dodatkowe
Wartość precedensowa
Siła: Wysoka
Powoływalne dla: "Potwierdzenie prymatu interesu publicznego nad indywidualnym w postępowaniach o zezwolenie na realizację inwestycji drogowych na podstawie specustawy drogowej, ograniczenia kompetencji organów administracji w tym zakresie oraz dopuszczalność ingerencji w prawo własności."
Ograniczenia: Orzeczenie dotyczy specyficznej procedury specustawy drogowej i może nie mieć bezpośredniego zastosowania do innych postępowań administracyjnych.
Wartość merytoryczna
Ocena: 6/10
Sprawa dotyczy konfliktu między interesem prywatnym właściciela nieruchomości a interesem publicznym realizacji inwestycji drogowej, co jest częstym problemem w praktyce. Wyjaśnia ograniczenia prawne stron w takich postępowaniach.
“Inwestycja drogowa kontra prawo własności: Kto wygrywa w starciu z państwem?”
Sektor
transport
Twój asystent do analizy prawnej.
Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.
- Analiza orzecznictwa i przepisów
- Drafting pism i dokumentów
- Odpowiedzi na pytania prawne
- Pogłębiona analiza z doktryny
Pełny tekst orzeczenia
Oryginalna treść postanowienia (niezmieniona). Otwiera się jako osobna strona.