II OSK 1874/10

Naczelny Sąd Administracyjny2010-10-08
NSAAdministracyjneWysokansa
zagospodarowanie przestrzennestudium uwarunkowańprawo administracyjneprawo własnościsamorząd terytorialnyuchwałaskarga kasacyjnainteres prawnysądownictwo administracyjne

NSA uchylił postanowienie WSA odrzucające skargę na uchwałę o studium uwarunkowań przestrzennych, uznając, że takie studium może naruszać interes prawny właściciela nieruchomości.

Wojewódzki Sąd Administracyjny odrzucił skargę właściciela nieruchomości na uchwałę Rady Miasta dotyczącą studium uwarunkowań i kierunków zagospodarowania przestrzennego, uznając studium za akt prawa wewnętrznego, który nie może naruszać interesu prawnego. Naczelny Sąd Administracyjny uchylił to postanowienie, stwierdzając, że błędna wykładnia art. 101 ustawy o samorządzie gminnym przez WSA uniemożliwiła merytoryczne rozpoznanie sprawy. NSA podkreślił, że studium, mimo braku charakteru prawa miejscowego, może wpływać na interes prawny właściciela, zwłaszcza gdy jego ustalenia są wiążące przy tworzeniu planów miejscowych.

Sprawa dotyczyła skargi kasacyjnej C. B. od postanowienia Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie, które odrzuciło skargę na uchwałę Rady Miasta Zakopane z 1999 r. w sprawie studium uwarunkowań i kierunków zagospodarowania przestrzennego. WSA uznał, że studium jest aktem prawa wewnętrznego, niepodlegającym zaskarżeniu na podstawie art. 101 ustawy o samorządzie gminnym, ponieważ nie może naruszać interesu prawnego właściciela nieruchomości. Skarżący zarzucił naruszenie przepisów postępowania i prawa materialnego, argumentując, że studium, mimo braku charakteru prawa miejscowego, może naruszać jego interes prawny jako właściciela działek, na które uchwała nakładała zakaz zabudowy. Naczelny Sąd Administracyjny uznał skargę kasacyjną za uzasadnioną. Sąd podkreślił, że uchwała rady gminy w sprawie studium, mimo iż nie jest aktem prawa miejscowego, jest uchwałą z zakresu administracji publicznej i może naruszać interes prawny, zwłaszcza że ustalenia studium są wiążące przy sporządzaniu miejscowych planów zagospodarowania przestrzennego. NSA uchylił zaskarżone postanowienie WSA i przekazał sprawę do ponownego rozpoznania, wskazując, że WSA powinien zbadać, czy interes prawny skarżącego został naruszony przez ustalenia studium, mając na uwadze różnicę między studium a planem miejscowym w zakresie bezpośredniości naruszenia.

Asystent AI do analizy prawnej

Przeanalizuj tę sprawę w kontekście orzecznictwa, przepisów i doktryny. Uzyskaj pogłębioną analizę, projekt pisma lub odpowiedź na pytanie prawne.

Analiza orzecznictwa Badanie przepisów Odpowiedzi na pytania Drafting pism
Wypróbuj Asystenta AI

Zagadnienia prawne (3)

Odpowiedź sądu

Tak, uchwała rady gminy w przedmiocie studium uwarunkowań i kierunków zagospodarowania przestrzennego, mimo braku charakteru aktu prawa miejscowego, może naruszać interes prawny właściciela nieruchomości, a tym samym podlegać zaskarżeniu do sądu administracyjnego na podstawie art. 101 ustawy o samorządzie gminnym.

Uzasadnienie

NSA uznał, że studium, choć nie jest aktem prawa miejscowego, jest uchwałą z zakresu administracji publicznej. Jego ustalenia są wiążące przy tworzeniu planów miejscowych, co może bezpośrednio wpływać na prawa właścicieli nieruchomości. Dlatego możliwość naruszenia interesu prawnego przez studium nie może być całkowicie wykluczana.

Rozstrzygnięcie

Decyzja

uchylono_decyzję

Przepisy (14)

Główne

u.s.g. art. 101 § 1

Ustawa o samorządzie gminnym

Pomocnicze

u.p.z.p. art. 3 § 1

Ustawa o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym

u.p.z.p. art. 9 § 4

Ustawa o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym

u.p.z.p. art. 9 § 5

Ustawa o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym

u.p.z.p. art. 20 § 1

Ustawa o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym

u.s.g. art. 7 § 1

Ustawa o samorządzie gminnym

p.p.s.a. art. 57 § 3

Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

p.p.s.a. art. 58 § 1

Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

p.p.s.a. art. 135

Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

p.p.s.a. art. 185 § 1

Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

k.c. art. 140

Kodeks cywilny

Ustawa o zagospodarowaniu przestrzennym art. 101

Ustawa o zagospodarowaniu przestrzennym art. 9 § 4

Ustawa o zagospodarowaniu przestrzennym art. 15

Argumenty

Skuteczne argumenty

Uchwała rady gminy w przedmiocie studium uwarunkowań i kierunków zagospodarowania przestrzennego, mimo braku charakteru prawa miejscowego, może naruszać interes prawny właściciela nieruchomości. Ustalenia studium są wiążące przy sporządzaniu planów miejscowych, co może prowadzić do bezpośredniego naruszenia praw właścicieli. Interes prawny skarżącego może wynikać z przepisów prawa materialnego, a jego naruszenie przez studium uzasadnia prawo do sądu.

Odrzucone argumenty

Studium jako akt prawa wewnętrznego nie może naruszać interesu prawnego właściciela nieruchomości. Skarga na uchwałę w przedmiocie studium jest niedopuszczalna. Rozdzielenie skargi na trzy odrębne postępowania było uzasadnione.

Godne uwagi sformułowania

uchwała rady gminy w przedmiocie studium uwarunkowań i kierunków zagospodarowania przestrzennego gminy, nie stanowiąca aktu prawa miejscowego (...) stanowi uchwałę podjętą w sprawie z zakresu administracji publicznej, podlegającą zaskarżeniu do sądu administracyjnego w trybie art. 101 u.s.g. jest możliwe naruszenie interesu prawnego ustaleniami studium uwarunkowań i kierunków zagospodarowania przestrzennego. studium jest niejako pierwotnym źródłem takiego naruszenia, zatem prawo zaskarżenia studium czyni w takiej sytuacji realnym konstytucyjne prawo do sądu

Skład orzekający

Teresa Kobylecka

przewodniczący sprawozdawca

Informacje dodatkowe

Wartość precedensowa

Siła: Wysoka

Powoływalne dla: "Dopuszczalność zaskarżania uchwał dotyczących studium uwarunkowań i kierunków zagospodarowania przestrzennego przez właścicieli nieruchomości, którzy wykażą naruszenie ich interesu prawnego."

Ograniczenia: Konieczność wykazania przez skarżącego konkretnego naruszenia interesu prawnego, który ma podstawę w prawie materialnym. Ocena naruszenia interesu prawnego przez studium wymaga szczególnej staranności sądu ze względu na pośredni charakter wpływu studium w porównaniu do planu miejscowego.

Wartość merytoryczna

Ocena: 7/10

Sprawa dotyczy ważnego zagadnienia dopuszczalności skargi na uchwałę o studium zagospodarowania przestrzennego, co ma istotne znaczenie praktyczne dla właścicieli nieruchomości i deweloperów.

Czy uchwała o studium zagospodarowania przestrzennego może naruszyć Twoje prawa? NSA wyjaśnia.

Sektor

nieruchomości

Asystent AI dla prawników

Twój asystent do analizy prawnej

Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka ponad 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.

Analiza orzecznictwa i przepisów
Drafting pism i dokumentów
Odpowiedzi na pytania prawne
Pogłębiona analiza z doktryny

Powiązane tematy

Pełny tekst orzeczenia

Oryginał, niezmieniony
II OSK 1874/10 - Postanowienie NSA
Data orzeczenia
2010-10-08
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2010-08-30
Sąd
Naczelny Sąd Administracyjny
Sędziowie
Teresa Kobylecka /przewodniczący sprawozdawca/
Symbol z opisem
6150 Miejscowy plan zagospodarowania przestrzennego
6391 Skargi na uchwały rady gminy w przedmiocie ... (art. 100 i 101a ustawy o samorządzie gminnym)
Hasła tematyczne
Samorząd terytorialny
Zagospodarowanie przestrzenne
Sygn. powiązane
II SA/Kr 1793/09 - Postanowienie WSA w Krakowie z 2010-02-26
Skarżony organ
Rada Miasta
Treść wyniku
Uchylono zaskarżone postanowienie i przekazano sprawę do ponownego rozpoznania przez Wojewódzki Sąd Administracyjny w...
Powołane przepisy
Dz.U. 2003 nr 80 poz 717
art. 3 ust. 1, art. 9 ust. 4 i 5
Ustawa z dnia 27 marca 2003 r. o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym
Dz.U. 2002 nr 153 poz 1270
art. 57 par. 3, art. 135
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.
Dz.U. 2001 nr 142 poz 1591
art. 7 ust. 1 pkt 1, art. 101 ust. 1
Ustawa z dnia 8 marca 1990 o samorządzie gminnym - tekst jednolity
Sentencja
Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Sędzia del. NSA Teresa Kobylecka po rozpoznaniu w dniu 8 października 2010 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Ogólnoadministracyjnej skargi kasacyjnej C. B. od postanowienia Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie z dnia 26 lutego 2010 r., sygn. akt II SA/Kr 1793/09 odrzucającego skargę na uchwałę Rady Miasta Zakopane z dnia (...) grudnia 1999 r. nr (...) w przedmiocie studium uwarunkowań i kierunków zagospodarowania przestrzennego postanawia: uchylić zaskarżone postanowienie i przekazać sprawę do ponownego rozpoznania Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Krakowie.
Uzasadnienie
Postanowieniem z dnia 26 lutego 2010 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie odrzucił skargę C. B. na uchwałę Rady Miasta Zakopane z dnia (...) grudnia 1999r. nr (...) w przedmiocie studium uwarunkowań i kierunków zagospodarowania przestrzennego Miasta Zakopane.
W uzasadnieniu tego postanowienia Sąd wskazał, że Rada Miasta Zakopane w dniu (...) grudnia 1999r. podjęła uchwałę Nr (...) w sprawie studium uwarunkowań i kierunków zagospodarowania przestrzennego Miasta Zakopane, którą w dniu (...) listopada 2009r. zaskarżył do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie C. B., zam. (...). Skarga została wniesiona po uprzednim bezskutecznym wezwaniu Rady Miasta Zakopane do usunięcia naruszenia interesu prawnego lub uprawnienia skarżącego.
Skarżący domagał się stwierdzenia nieważności § 19 ust. 3 pkt 1 w zw. z § 16 ust. 2 pkt 7 w zw. z § 17 ust. 2 pkt 2 i w zw. z § 12 ust. 10 pkt 3 uchwały, w zakresie zawierającym odesłanie do ust. 4 pkt 5 i 6 tego paragrafu załącznika 1 do uchwały.
W uzasadnieniu skargi C. B. stwierdził, że zaskarżona uchwała narusza jego interes prawny jako właściciela działek ewidencyjnych (...) i (...), gdyż wprowadza zakaz zabudowy tej nieruchomości. Skarżący wskazał na naruszenie przepisów ustawy z dnia 7 lipca 1994r. o zagospodarowaniu przestrzennym (Dz.U. z 1999r. Nr 15, poz. 139) oraz ustawy z dnia 27 marca 2003r. o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym (Dz.U. Nr 80, poz. 717 ze zm.), które to przepisy zostały przez Radę Miasta Zakopane wyłożone i zastosowane w sposób sprzeczny z Konstytucją RP, a w szczególności niezgodnie z zasadą proporcjonalności (art. 31 ust. 3) i zasadą równości (art. 32). Ponadto skarżący zarzucił, że uchwała narusza jego interes prawny przez to, że niezgodnie z art. 140 kc w zw. z art. 31 ust. 3, art. 21 ust. 1 i art. 64 ust. 2 Konstytucji określa granice korzystania z rzeczy przez jej właściciela w sposób niezgodny również ze społeczno-gospodarczym przeznaczeniem prawa własności nieruchomości.
Zdaniem skarżącego studium ma charakter wewnętrznego prawa miejscowego, które wyznacza pozycję prawną jednostki w sferze wykonywania prawa własności. Podniósł, że Rada Miasta Zakopane, uchwalając studium nie wzięła pod uwagę w dostatecznym stopniu walorów ekonomicznych przestrzeni i prawa własności, nie przyjęła również rozwoju zrównoważonego jako podstawy swych działań.
W odpowiedzi na skargę Rada Miasta Zakopane wnosząc o jej oddalenie podniosła, że studium nie jest aktem prawa miejscowego, a skarżący nie wykazał skutecznie bezpośredniego naruszenia jego interesu prawnego przez zapisy studium, powołując się wyłącznie na ogólne zapisy dotyczące własności, bez wykazania faktycznego związku z ustaleniami tego aktu.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie uznał niedopuszczalność skargi na uchwałę w przedmiocie studium uwarunkowań i kierunków rozwoju zagospodarowania przestrzennego i odrzucił skargę C. B. na podstawie art. 58 § 1 pkt 6 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.).
W uzasadnieniu postanowienia Sąd wskazał, że zgodnie z art. 101 ustawy z dnia 8 marca 1990r. o samorządzie gminnym (Dz. U. z 2001 r. Nr 142, poz. 1591 ze zm., cyt. dalej: u.s.g.) legitymację do wniesienia skargi na uchwałę organu gminy ma tylko podmiot, którego interes prawny lub uprawnienie zostały tą uchwałą naruszone. Interes prawny lub uprawnienie musi wynikać z obowiązującej normy prawa powszechnie obowiązującego.
Sąd podzielił stanowisko skarżącego, że będące przedmiotem zaskarżonej uchwały studium uwarunkowań i kierunków zagospodarowania przestrzennego gminy jest aktem prawa wewnętrznego. Uznał, że studium nie jest źródłem prawa i nie zawiera norm powszechnie obowiązujących, a mając taki status, studium nie może być podstawą dla opierania na nim jakichkolwiek interesów prawnych lub uprawnień, w tym takich, które zgodnie z art. 101 u.s.g. mogłyby stanowić podstawę dla legitymacji skargowej. Taki interes prawny lub uprawnienie nie mogą, zdaniem Sądu w ogóle istnieć, toteż tym bardziej nie mogą być naruszone przez uchwałę o studium. Sąd uznał za bezprzedmiotowe badanie interesu prawnego skarżącego i jego naruszenie zaskarżoną uchwałą.
W skardze kasacyjnej od powyższego postanowienia C. B. zarzucił:
1) naruszenie przepisów postępowania w stopniu, który miał istotny wpływ na wynik sprawy tj.:
a) art. 58 § 1 pkt 6 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2002r. Nr 153, poz. 1270 ze zm., cyt. dalej: p.p.s.a.) przez przyjęcie, że wniesienie skargi na uchwałę rady miasta w przedmiocie studium uwarunkowań i kierunków zagospodarowania przestrzennego miasta przez właściciela nieruchomości położonej na obszarze, dla którego uchwalono studium jest niedopuszczalne, które to uchybienie miało istotny wpływ na wynik sprawy,
b) art. 57 § 3 w związku z art. 135 p.p.s.a. przez przyjęcie, że zachodziły przesłanki do rozdzielenia jednej skargi wniesionej przez skarżącego na trzy odrębne skargi, a to wskutek błędnego określenia granic sprawy, której skarga dotyczyła, w wyniku czego skarżący został pozbawiony uprawnienia do żądania, aby sąd administracyjny zastosował przewidziane ustawą środki w celu usunięcia naruszenia prawa w stosunku do aktów lub czynności wydanych lub podjętych we wszystkich postępowaniach prowadzonych w granicach sprawy, które to uchybienie miało istotny wpływ na wynik sprawy,
2) naruszenie prawa materialnego – art. 101 ust. 1 u.s.g. w związku z art. 6 ust. 1 ustawy z dnia 7 lipca 1994r. o zagospodarowaniu przestrzennym (Dz. U. z 1999 r. Nr 15, poz. 139 ze zm.) i art. 9 ust. 4, art. 20 ust. 1 i art. 87 ust. 1 ustawy z dnia z dnia 27 marca 2003r. o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym (Dz. U. Nr 80, poz. 717 ze zm.) oraz art. 140 ustawy z dnia 23 kwietnia 1964r. kodeks cywilny (Dz. U. Nr 16, poz. 93 ze zm.) przez błędną wykładnię polegającą na przyjęciu, iż uchwała rady miasta w przedmiocie studium uwarunkowań i kierunków zagospodarowania przestrzennego miasta nie może naruszać słusznego interesu prawnego właściciela nieruchomości położonej na obszarze, dla którego uchwalono studium, w wyniku czego doszło również do naruszenia przepisów art. 1 § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz.U. Nr 153, poz. 1269 ze zm.) oraz art. 147 § 1 w związku z art. 3 § 1 i § 2 pkt 5 i 6 p.p.s.a. poprzez ich niezastosowanie, w konsekwencji czego skarżący pozbawiony został prawa do sądu (art. 45 ust. 1 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej).
W uzasadnieniu skarżący zarzucił, że zaskarżone postanowienie odwraca w sposób nieuprawniony relacje między interesem prawnym a legitymacją do skarżenia uchwały rady gminy przyjmując, że interes prawny skarżącego ma wynikać z zaskarżonej uchwały. Wskazał normę prawną, z której wynika jego interes prawny, tj. art. 140 kc i podkreślił, że nie opierał swojego interesu prawnego na przedmiotowej uchwale. Ponadto skarżący stwierdził, że art. 101 ust. 1 u.s.g. nie różnicuje uchwał tylko stawia wymóg, aby były to uchwały podjęte z zakresu administracji publicznej.
Skarżący stwierdził również, że Sąd stosując art. 58 § 1 pkt 6 p.p.s.a nie uwzględnił reguły wykładni tego artykułu, który jest przepisem wyjątkowym, gdyż ogranicza konstytucyjne prawo do sądu i jako taki nie podlega wykładni rozszerzającej.
Zdaniem skarżącego Sąd w sposób nieuprawniony rozdzielił jego skargę, dotyczącą jednej sprawy w rozumieniu art. 135 p.p.s.a. na trzy skargi, przez co pozbawił do uprawnienia do żądania, aby Sąd zastosował przewidziane ustawą środki w celu usunięcia naruszenia prawa w stosunku do aktów lub czynności wydanych lub podjętych we wszystkich postępowaniach prowadzonych w granicach sprawy. Granicę sprawy, zdaniem skarżącego wyznacza ingerencja w prawo własności dokonana przez Radę Miasta Zakopane zaskarżonymi uchwałami: w sprawie studium, w sprawie miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego i w sprawie nieuwzględnienia uwagi skarżącego do projektu miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego.
Skarżący, powołując się na wyrok NSA, sygn. akt II OSK 123/10 wskazał, że właściciel ma prawo zaskarżenia studium do sądu administracyjnego, jeżeli jego postanowienia wiążą gminę przy uchwalaniu planu miejscowego, a w studium tym zawarte są zapisy różnicujące sytuację jednej działki.
Mając na uwadze powyższe skarżący wniósł o:
1) uchylenie zaskarżonego postanowienia w całości i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Krakowie
2) zasądzenie od Rady Miasta Zakopane na rzecz skarżącego zwrotu kosztów, w tym kosztów zastępstwa przez radcę prawnego.
W odpowiedzi na skargę kasacyjną Rada Miasta Zakopane wniosła o oddalenie skargi kasacyjnej w całości i zasądzenie od skarżącego kosztów postępowania kasacyjnego według norm przepisanych. W uzasadnieniu odpowiedzi organ stwierdził, że zarzuty podniesione przez skarżącego są całkowicie bezzasadne.
Odnosząc się do zarzutu naruszenia art. 58 § 1 pkt 6 p.p.s.a. organ stwierdził, że takie naruszenie nie miało miejsca. Powołując się na orzeczenie NSA, sygn. akt II OSK 614/07 Rada Miasta Zakopane wskazała, że postanowienia studium kierowane są do organów gminy i wiążą je przy sporządzaniu planów miejscowych i nie są adresowane, ani nie kształtują bezpośrednio sytuacji prawnej podmiotów spoza systemu administracji publicznej. Zdaniem organu studium, jako akt planowania może jedynie pośrednio wpływać na prawa i obowiązki podmiotów spoza systemu organów administracji publicznej. Nie dochodzi przez to do bezpośredniego naruszenia indywidualnych interesów prawnych lub uprawnień tych podmiotów.
Ponadto Rada Miasta Zakopane podkreśliła, że skarżący powołując się na art. 140 kodeksu cywilnego nie wskazał konkretnego naruszenia tego prawa. Nie wykazał on, zdaniem organu, że uchwała w sprawie studium uwarunkowań i kierunków zagospodarowania przestrzennego Miasta Zakopane miała bezpośredni wpływ na jego indywidualną sytuację prawną zaistniałą w dacie wnoszenia skargi - obowiązek wykazania się naruszeniem interesu prawnego lub uprawnienia w dacie wnoszenia skargi stwierdził WSA w Krakowie w orzeczeniu z dnia 17 grudnia 2007 r., sygn. akt II SA/Kr 1037/07. Studium, zdaniem Rady Miasta Zakopanego, nie może być w ogóle podstawą do opierania na nim jakichkolwiek interesów prawnych lub uprawnień.
Odnosząc się do kolejnego zarzutu organ stwierdził, że bezzasadne jest powoływanie się skarżącego na art. 135 p.p.s.a., gdyż czynności podjęte przez sąd w celu rozdzielenia sprawy na dwa postępowania są działaniem sądu, które ten może podejmować w ramach zakresu swoich czynności, określonych przepisami prawa, zaś art. 135 p.p.s.a. odnosi się do zupełnie innego uprawnienia sądu. Sąd I instancji rozdzielił sprawę na osobne postępowania, ponieważ mimo tożsamości podmiotów, przedmioty postępowania były zupełnie inne.
Powołując się na orzeczenie NSA z dnia 27 września 2007 r. organ ten stwierdził, że studium uwarunkowań i kierunków zagospodarowania przestrzennego jest odmiennym aktem od miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego. Studium jest aktem wewnętrznie obowiązującym w gminie, który będzie miał znaczenie przy ustalaniu planu – plan miejscowy jest natomiast prawem miejscowym i będzie już wywoływał skutek wobec podmiotów zewnętrznych wobec organów gminy.
Odnośnie kolejnych zarzutów organ stwierdził, że nieuzasadnione jest stwierdzenie przez skarżącego, że został on pozbawiony prawa do sądu – nie wskazał on również w jaki sposób miałoby dojść do naruszenia tego prawa. Niezasadny jest też, zdaniem tego organu, zarzut nieuprawnionego rozdzielenia pisma, gdyż owe pismo w istocie odnosiło się do trzech uchwał. Nie doszło również do zastosowania niezgodnie z Konstytucją art. 87 ust. 1 ustawy o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym.
Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:
Skarga kasacyjna ma usprawiedliwione podstawy.
W sprawie niniejszej podstawowe znaczenie ma zarzut naruszenia przez Sąd I instancji przepisu art. 101 ustawy z dnia 8 marca 1990r. o samorządzie gminnym (Dz. U. z 2001 r. Nr 142, poz. 1591 ze zm., cyt. dalej: u.s.g.) poprzez jego błędną wykładnię. Zgodnie z tym przepisem, każdy czyj interes prawny lub uprawnienie zostały naruszone uchwałą lub zarządzeniem organu gminy, podjętymi w sprawie z zakresu administracji publicznej, może - po bezskutecznym wezwaniu do usunięcia naruszenia - zaskarżyć ten akt do sądu administracyjnego. Skarga z art. 101 u.s.g. przysługuje zatem na każdą uchwałę rady gminy podjętą w sprawie z zakresu administracji publicznej, bez względu na to, czy ma ona charakter aktu prawa powszechnie obowiązującego. Konieczne jest jedynie, aby była ona podjęta w sprawie z zakresu administracji publicznej i naruszała czyjś interes prawny.
Niewątpliwie uchwała rady gminy w przedmiocie studium uwarunkowań i kierunków zagospodarowania przestrzennego jest uchwałą podjętą w sprawie z zakresu administracji publicznej. Wskazuje na to treść przepisu art. 7 ust. 1 pkt 1 u.s.g., zgodnie z którym zadania własne gminy obejmują m.in. sprawy ładu przestrzennego, oraz art. 3 ust. 1 ustawy z dnia 27 marca 2003r. o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym (Dz.U. Nr 80, poz. 717 ze zm.), który zaliczy uchwalanie studium do zadań własnych gminy z zakresu kształtowania i prowadzenia polityki przestrzennej na terenie gminy, pozostających w sferze władztwa planistycznego.
Zatem uchwała w sprawie studium uwarunkowań i kierunków zagospodarowania przestrzennego gminy, nie stanowiąca aktu prawa miejscowego (art. 9 ust. 5 ustawy o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym), stanowi uchwałę podjętą w sprawie z zakresu administracji publicznej, podlegającą zaskarżeniu do sądu administracyjnego w trybie art. 101 u.s.g.
W ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego orzekającego w sprawie niniejszej, wbrew twierdzeniu Sądu I instancji, jest możliwe naruszenie interesu prawnego ustaleniami studium uwarunkowań i kierunków zagospodarowania przestrzennego. Zauważyć należy, że przyjmowane było w orzecznictwie sądowoadministracyjnym, że studium, niemające charakteru aktu prawa miejscowego, nie może naruszać interesu prawnego strony skarżącej, jednak całkowicie nie wykluczano takiej możliwości. Podkreślenia w tym miejscu wymaga obowiązek badania zgodności projektu planu miejscowego ze studium, a nie spójności, jak to przewidywała poprzednia ustawa o zagospodarowaniu przestrzennym z dnia 7 lipca 1994r. Zgodnie bowiem z treścią art. 9 ust. 4 ustawy o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym miejscowe plany zagospodarowania przestrzennego, obowiązujące w zakresie przeznaczenia terenu, zagospodarowania i warunków zabudowy, stanowiące bezpośrednią podstawę do wydawania decyzji budowlanych oraz wywłaszczania gruntów na cele publiczne, muszą być zgodne ze studium. W wyrokach z dnia 6 lutego 2007r. (sygn. akt II OSK 1357/06) oraz z dnia 14 czerwca 2007r. (sygn. akt II OSK 359/07) Naczelny Sąd Administracyjny wskazał, że fakt ten trzeba potraktować jako istotną dyrektywę wykładni przepisu art. 9 ust. 4, tzn. dalej idące, niż dotąd związanie ustaleniami studium przy sporządzaniu i uchwalaniu miejscowych planów zagospodarowania przestrzennego.
Z powyższego wynika, że ustalenia studium uwarunkowań i kierunków zagospodarowania przestrzennego, które oddziaływają na prawa i obowiązki podmiotów zewnętrznych wobec administracji, przede wszystkim użytkowników przestrzeni oraz właścicieli i władających nieruchomościami, są wiążące dla organów gminy. Potwierdza to także przepis art. 17 pkt 4 (przy sporządzaniu projektu planu wójt musi uwzględniać ustalenia studium) oraz przepis art. 20 ust. 1 (plan miejscowy uchwala rada gminy, po stwierdzeniu jego zgodności z ustaleniami studium). W sytuacji, gdy radę gminy i wójta wiążą postanowienia studium, zmiana rozwiązań planistycznych nie może nastąpić bez uprzedniej zmiany zapisów studium.
Dlatego Naczelny Sąd Administracyjny nie podziela poglądu, reprezentowanego przez Wojewódzki Sąd Administracyjny w sprawie niniejszej, że studium jako akt nie mający charakteru prawa miejscowego nie może prowadzić do naruszenia interesu prawnego lub uprawnienia właścicieli nieruchomości, położonych na terenie objętym zapisami studium. Sąd podziela pogląd wyrażony w wyroku NSA z dnia 8 kwietnia 2010r., sygn. akt II OSK 123/10, iż kwestię zaskarżalności postanowień studium należy badać w odniesieniu do każdego przypadku odrębnie.
W sytuacji, gdy np. w wyniku zgodnych z ustaleniami studium postanowień miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego dojdzie do nieuzasadnionego naruszenia zasady równości właścicieli sąsiednich nieruchomości, co podnosi m.in. skarżący w sprawie niniejszej, należy opowiedzieć się za dopuszczalnością zaskarżenia w odpowiednim zakresie ustaleń studium. Studium jest niejako pierwotnym źródłem takiego naruszenia, zatem prawo zaskarżenia studium czyni w takiej sytuacji realnym konstytucyjne prawo do sądu, realizowane na podstawie art. 101 ust. 1 ustawy o samorządzie gminnym.
Skoro zatem Sąd I instancji w zaskarżonym postanowieniu przyjął, że uchwała w sprawie studium uwarunkowań i kierunków zagospodarowania przestrzennego gminy nie może naruszać interesu prawnego skarżącego, to taka wykładnia przepisu art. 101 ust. 1 u.s.g. jest błędna i powoduje, że zarzut skargi kasacyjnej w tej mierze jest uzasadniony. Przyjęcie przez Sąd I instancji niedopuszczalności wniesienia skargi na uchwałę w przedmiocie studium oraz jej merytorycznego rozpoznania skargi i odrzucenie skargi spowodowało naruszenie także przepisu art. 58 § 1 pkt 6 p.p.s.a., które to uchybienie mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy.
Mając powyższe na uwadze Naczelny Sąd Administracyjny, na podstawie art. 185 § 1 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi uchylił zaskarżone postanowienie i przekazał sprawę Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Krakowie do ponownego rozpatrzenia. Sąd I instancji rozpoznając sprawę na uchwałę rady gminy w trybie art. 101 ust. 1 u.s.g. będzie zobowiązany do oceny, czy interes prawny skarżącego został naruszony postanowieniami studium. Interes prawny winien mieć podstawę w konkretnym przepisie prawa materialnego, aby można było ocenić, czy jego naruszenie nastąpiło w zgodzie z obowiązującym prawem i odpowiednio do tego skargę oddalić lub uwzględnić.
Oceniając naruszenie tego interesu Sąd będzie miał na uwadze różnicę, jaka istnieje pomiędzy studium jako aktem polityki przestrzennej a aktem prawa miejscowego, którym jest miejscowy plan zagospodarowania przestrzennego, w zakresie bezpośredniości i realności możliwego naruszenia interesu prawnego skarżącego. O ile bowiem owa bezpośredniość i realność naruszenia interesu prawnego planem miejscowym jest z natury rzeczy łatwa do wykazania, o tyle w przypadku studium znacznie trudniejsza i wymaga od Sądu szczególnej staranności w ocenie naruszenia interesu prawnego strony.
Odnosząc się do kolejnych zarzutów skargi kasacyjnej stwierdzić należy, że nieuprawniony jest zarzut naruszenia przez Sąd I instancji art. 57 § 3 w zw. z art. 135 p.p.s.a. Sąd tych przepisów w niniejszej sprawie nie stosował, ponieważ rozstrzygał jedynie skargę na uchwałę Rady Miasta Zakopane z dnia (...) grudnia 1999r. nr (...) w przedmiocie uchwalenia studium uwarunkowań i kierunków zagospodarowania przestrzennego Miasta Zakopane. Rozdzielenie skarg nastąpiło zarządzeniem Przewodniczącego Wydziału. Niemniej jednak zauważyć należy, że stosownie do treści art. 57 § 3 p.p.s.a., jeżeli w jednym piśmie zaskarżono więcej niż jeden akt lub czynność albo bezczynność organu administracji, przewodniczący zarządza rozdzielenie tych skarg. Taka sytuacja miała miejsce w niniejszej sprawie – skarżący w skardze wniesionej do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie zaskarżył trzy uchwały Rady Miasta Zakopane: studium uwarunkowań i kierunków zagospodarowania przestrzennego Miasta Zakopane, miejscowy plan zagospodarowania przestrzennego G. I oraz postanowienie o nieuwzględnieniu uwagi nr (...). Uregulowanie z art. 57 § 3 p.p.s.a. wskazuje, że przedmiotem zaskarżenia w konkretnym postępowaniu sądowoadministracyjnym może być tylko jedna decyzja, postanowienie lub inny akt wydany w postępowaniu przed organami administracji.
W związku z tym nietrafny jest także zarzut naruszenia w wyniku rozdzielenia skarg przepisu art. 135 p.p.s.a., zgodnie z którym sąd stosuje przewidziane ustawą środki w celu usunięcia naruszenia prawa w stosunku do aktów lub czynności wydanych lub podjętych we wszystkich postępowaniach prowadzonych w granicach sprawy, której dotyczy skarga, jeżeli jest to niezbędne dla końcowego jej załatwienia. Podkreślić należy, że wspomniany przepis odnosi się już do fazy orzekania przez sąd administracyjny, natomiast rozdzielenie skarg w trybie art. 57 § 3 p.p.s.a. ma miejsce na etapie badania, czy skarga spełnia warunki formalne.
Sąd nie orzekł o zasądzeniu na rzecz C. B. kosztów postępowania kasacyjnego. O kosztach postępowania kasacyjnego Naczelny Sąd Administracyjny orzeka jedynie wówczas, gdy rozpoznaje skargę kasacyjną od wyroku, ponieważ przepis art. 203 p.p.s.a. wiąże zwrot kosztów postępowania kasacyjnego z wyrokiem Sądu I instancji uwzględniającym lub oddalającym skargę, co nie ma miejsca w przypadku rozpoznawania skargi kasacyjnej od postanowienia odrzucającego skargę.

Potrzebujesz pomocy prawnej?

Asystent AI przeanalizuje Twoje pytanie w oparciu o orzecznictwo, przepisy i doktrynę — jak rozmowa z ekspertem.

Zadaj pytanie Asystentowi AI