II OSK 1872/22

II OSK 1872/22 - Wyrok NSA
Data orzeczenia
2025-03-12
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2022-08-25
Sąd
Naczelny Sąd Administracyjny
Sędziowie
Leszek Kiermaszek
Magdalena Dobek-Rak /sprawozdawca/
Wojciech Mazur /przewodniczący/
Symbol z opisem
6014 Rozbiórka budowli lub innego obiektu budowlanego, dokonanie oceny stanu technicznego obiektu, doprowadzenie obiektu do s
Sygn. powiązane
IV SA/Po 1001/21 - Wyrok WSA w Poznaniu z 2022-02-17
Skarżony organ
Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego
Treść wyniku
Oddalono skargę kasacyjną
Sentencja
Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: sędzia NSA Wojciech Mazur Sędziowie: sędzia NSA Leszek Kiermaszek sędzia del. WSA Magdalena Dobek-Rak (spr.) Protokolant: starszy inspektor sądowy Elżbieta Maik po rozpoznaniu w dniu 12 marca 2025 r. na rozprawie w Izbie Ogólnoadministracyjnej sprawy ze skargi kasacyjnej S.S.1 od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu z dnia 17 lutego 2022 r. sygn. akt IV SA/Po 1001/21 w sprawie ze skargi S.S.2 na decyzję Wielkopolskiego Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego w Poznaniu z dnia 20 października 2021 r. nr WOA.7721.31.2021.RD w przedmiocie nakazu doprowadzenia budynku do stanu poprzedniego 1. oddala skargę kasacyjną, 2. zasądza od S.S.1 na rzecz S.S.2 kwotę 240 (dwieście czterdzieści) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania kasacyjnego.
Uzasadnienie
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu wyrokiem z 17 lutego 2022 r., w sprawie o sygn. akt IV SA/Po 1001/21, po rozpoznaniu skargi S.S.1, uchylił decyzję Wielkopolskiego Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego z 20 października 2021 r., nr WOA.7721.31.2021.RD, którą organ odwoławczy uchylił decyzję Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego dla powiatu poznańskiego z 12 stycznia 2021 r., nr PINB/WOA/432/189/2020/10919, umarzającą w całości postępowanie w sprawie robót budowlanych polegających na wykonaniu otworów okiennych w budynku zlokalizowanym na działce nr [...] w granicy z działką nr [...] położonych przy ul. [...] w P., gmina [...], i na podstawie art. 51 ust. 1 pkt 1 ustawy z dnia 7 lipca 1994 r. Prawo budowlane (t.j. Dz.U. z 2020 r., poz. 1333 ze zm.), zwanej dalej Prawem budowlanym, nakazał S.S.1 (jako inwestorowi) doprowadzenie budynku garażu posadowionego na działce nr [...] w P. do stanu poprzedniego poprzez zamurowanie dwóch otworów okiennych w ścianie tego budynku (elewacja od strony północnej) usytuowanej w granicy z działką nr [...] (niedopuszczalne jest przy tym wypełnienie otworów okiennych materiałem przepuszczającym światło, takim jak luksfery, cegła szklana lub inne przeszklenie).
Z uzasadnienia zaskarżonego wyroku wynika, że działki: nr [...] (stanowiąca przedmiot własności S.S.1 i G.S.) oraz działka nr [...] (stanowiąca przedmiot własności S.S.2) powstały w wyniku sądowego podziału jednej działki nr [...]. Granica pomiędzy tymi działkami przebiega po licu zewnętrznym budynku posadowionego na działce nr [...]. Warunkiem koniecznym dokonania sądowego podziału nieruchomości było zamurowanie otworów okiennych w budynku garażowym posadowionym na terenie działki nr [...] wykonanych na podstawie pozwolenia na budowę. W toku postępowania ustalono, że do sądowego podziału nieruchomości (działki nr [...]) doszło pomimo niespełnienia warunku koniecznego, tj. bez uprzedniego zamurowania spornych otworów okiennych. Ściana budynku usytuowanego na działce nr [...] znajduje się bezpośrednio przy granicy z działką nr [...] wyłącznie w efekcie dokonanego podziału działki nr [...]. Organy nadzoru budowlanego w toku czynności wyjaśniających ustaliły, że S.S.2 dokonał "zaślepienia" spornych otworów okiennych poprzez przysłonięcie ich płytą Nida Gips, ocieplenie styropianem i domurowanie cegłą na 12 cm. Z kolei S.S.1 działając na podstawie dokonanego skutecznie zgłoszenia wykonał prace budowlane, przy realizacji których zlikwidował zaślepienie otworów okiennych wykonane przez S.S.2.
Decyzją z 12 stycznia 2021 r. Powiatowy Inspektor Nadzoru Budowlanego dla powiatu poznańskiego umorzył w całości postępowanie w sprawie robót budowlanych polegających na wykonaniu otworów okiennych w budynku zlokalizowanym na działce nr [...] w granicy z działką nr [...] położonych przy ul. [...] w P., gmina [...] uznając, że nie ma podstaw do wstrzymania tych robót, albowiem kontrola nie wykazała odstępstw w realizacji, jak i ich prowadzenia w sposób stanowiący zagrożenie dla zdrowia i mienia.
Decyzją z 3 marca 2021 r. Wielkopolski Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego uchylił w całości ww. decyzję i przekazał sprawę do ponownego rozpatrzenia przez organ pierwszej instancji. Na skutek złożonego od tej decyzji sprzeciwu S. S., wyrokiem z 17 czerwca 2021 r., w sprawie o sygn. akt IV SA/Po 381/21, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu uchylił powyższą decyzję uznając, że nie ziściły się przesłanki do wydania decyzji kasacyjnej, albowiem stwierdzenie dopuszczalności lokalizacji ściany z otworami okiennymi wypełnionymi luksferami w ścianie granicznej leży w zakresie kompetencji organu odwoławczego uprawnionego do przeprowadzenia uzupełniającego postępowania wyjaśniającego obejmującego wykonanie bądź zlecenie wykonania pomiarów ściany i znajdujących się w niej otworów okiennych celem stwierdzenia procentu powierzchni ściany zajmowanej przez otwory okienne wypełnione luksferami.
Po ponownym rozpoznaniu sprawy zaskarżoną decyzją Wielkopolski Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego uchylił w całości decyzję organu pierwszej instancji oraz nakazał S.S.1 doprowadzenie budynku garażu posadowionego na działce nr [...] przy ul. [...] w P. do stanu poprzedniego poprzez zamurowanie dwóch otworów okiennych w ścianie tego budynku materiałem nieprzeziernym, czyli m.in. z wykluczeniem luksferów. Uzasadniając swoje stanowisko organ odwoławczy wskazał, że w ścianie znajdującej się w granicy działki wykluczona jest możliwość wypełnienia otworów materiałem przepuszczającym światło i jest to niezależne od powierzchni tego wypełnienia (w związku z tym zbyteczne jest badanie, jaką powierzchnię ściany zajmują luksfery). Organ wyjaśnił, że mimo skuteczności dokonanego przez inwestora zgłoszenia, wykonanie robót budowlanych nim objętych narusza jednoznacznie warunki określone w przepisach (art. 50 ust. 1 pkt 4 Prawa budowlanego). W związku z tym niniejsze postępowanie nie stało się bezprzedmiotowe i niezbędne jest nałożenie stosownych obowiązków w oparciu o przepisy art. 51 ust. 1 Prawa budowlanego. Organ drugiej instancji zaakcentował, że warunkiem koniecznym dokonania podziału nieruchomości (działki nr [...]) na podstawie orzeczenia sądu w sprawie o dział spadku i podział majątku wspólnego, było zamurowanie okien w garażu posadowionym na części nieruchomości mającej przypaść G.S. i jej synowi S.S.1. Wielkopolski Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego odwołał się do wyroku Sądu Okręgowego Wydział II Cywilny w Poznaniu z 26 czerwca 2020 r. w sprawie zaniechania naruszeń, w uzasadnieniu którego Sąd wskazał, że realizacja przez pozwanego S.S.2 bez uprzedniego porozumienia wszystkich współwłaścicieli działki nr [...] co do zamurowania okien, nie stanowiła bezprawnej ingerencji w prawo własności nieruchomości G.S. i S.S.1, bowiem uprawnienie pozwanego do zaślepienia okien wynikało ze wspólnych uzgodnień stron i wymogów prawnych dla dokonania podziału nieruchomości. Organ odwoławczy przytoczył również fragment ustaleń Sądu Rejonowego Poznań-Nowe Miasto i Wilda w Poznaniu zawartych w wyroku z 28 stycznia 2019 r., V C 2046/16, z którego wynika, że strony nie ujawniły w postępowaniu podziałowym przed Sądem, że nie spełniły jeszcze warunku geodety, aby okna w ścianie garażu zostały zamurowane. Organ wskazał, że roboty budowlane, których inwestorem jest S.S.1 a objęte skutecznym zgłoszeniem, miały na celu doprowadzenie do usunięcie wykonanego przez S.S.2 "zaślepienia i zamurowania" dwóch otworów okiennych, które to "zaślepienie i zamurowanie" zostało ocenione przez sąd cywilny jako "niestanowiące bezprawnej ingerencji w prawo własności" nieruchomości G.S. i S.S.1, ponieważ "wynikało ze wspólnych uzgodnień stron i wymogów prawnych dla dokonania podziału nieruchomości". W ocenie organu odwoławczego, realizacja przez S.S.1 robót budowlanych w oparciu o skuteczne zgłoszenie doprowadziło do likwidacji "zgodnego z prawem zaślepienia i zamurowania" przedmiotowych otworów okiennych.
Organ odwoławczy stwierdził również, że realizowane na podstawie skutecznego zgłoszenia roboty budowlane polegające na wymianie w dwóch oknach szyb na luksfery w usytuowanej w granicy z działką nr [...] ścianie garażu posadowionego na działce nr [...], naruszają przepisy techniczno-budowlane, wobec czego nie mogą zostać zalegalizowane. Z tego powodu zastosowanie znalazł art. 51 ust. 1 pkt 1 Prawa budowlanego. Jak ustalono "szyby okien, które nadal fizycznie istnieją i nie są uszkodzone, zostały od strony działki nr [...] przysłonięte płytą Nida Gips, ocieplone styropianem i domurowane cegłą na 12 cm", i to właśnie ten stan należy uznać za zgodny z prawem (stan poprzedni obiektu budowlanego).
Sąd pierwszej instancji uwzględniając skargę S.S.1 wyjaśnił, że jak wskazywał sam organ odwoławczy "w stanie poprzednim" doszło do wykonania robót, w wyniku których "szyby okien które nadal istnieją i nie są uszkodzone", zostały od strony działki nr [...] przesłonięte Nidą Gips, ocieplone styropianem i domurowane cegłą na 12 cm. Sąd Wojewódzki podkreślił, że treść tych ustaleń (co do zakresu wykonanych prac) pozostaje niesporna i jest spójna z całokształtem materiału dowodowego.
Sąd pierwszej instancji wskazał, że przywołane przez organ odwoławczy na poparcie swojego stanowiska fragmenty uzasadnienia wyroku wydanego w sprawie cywilnej, dotyczą przede wszystkim cywilnoprawnych skutków wykonanych prac budowlanych. Sąd Wojewódzki zaakcentował, że wyrok w sprawie cywilnej dotyczył zaniechania naruszeń i stwierdzał, że w sferze prawa cywilnego S.S.2 nie dokonał bezprawnej ingerencji w prawo własności nieruchomości G.S. i S.S.1 - z tej przyczyny – że nie dokonał on "żadnej ingerencji w substancję obiektu powódki".
W ocenie Sądu pierwszej instancji, uzasadnienie zaskarżonej decyzji wskazuje na jawną rozbieżność pomiędzy jej rozstrzygnięciem, gdzie mowa o doprowadzeniu do stanu poprzedniego poprzez "zamurowanie otworów okiennych", a uzasadnieniem, gdzie literalnie stwierdza się, że "szyby okien które nadal istnieją" nie są uszkodzone. W sferze prawa administracyjnego okna w budynku garażowym wykonano legalnie (na podstawie pozwolenia budowlanego) i nie zostały one w świetle prawa administracyjnego zamurowane. Sąd Wojewódzki zwrócił uwagę, że sporny budynek należy do G.S. oraz S.S.1 i to oni dysponują nim na cele budowlane. S.S.2 nie posiada prawa do dysponowania tą nieruchomością na cele budowlane, a dokonane przez niego zaślepienie okien zostało w płaszczyźnie cywilnoprawnej ocenione jako "nie stanowiące bezprawnej ingerencji" tylko z tej przyczyny, że nie dokonał on "żadnej ingerencji w substancję obiektu powódki". Skoro S. S. nie dysponował w dacie "zaślepienia" spornych otworów okiennych prawem do ingerencji w substancję obiektu położonego na działce nr [...] (dysponowania tą nieruchomością na cele budowlane), to nie sposób zgodzić się ze stwierdzeniem organu, że swoimi działaniami mógł on doprowadzić ten budynek (należący wyłącznie do jego matki i brata) do stanu zgodnego z prawem poprzez zamurowanie w nim spornych otworów okiennych.
W konsekwencji Sąd Wojewódzki uznał, że w sprawie nie ziściły się przesłanki do zastosowania art. 51 ust. 1 pkt 1 Prawa budowlanego i nakazania S.S.1 doprowadzenia do stanu poprzedniego poprzez zamurowanie otworów okiennych, które nie zostały nigdy zamurowane. Sąd pierwszej instancji wskazał, że jak wynika z akt sprawy podział działki nr [...] nastąpił na drodze sądowej i został przeprowadzony pod warunkiem zamurowania otworów okiennych, który nigdy nie został spełniony, co uzasadnia podjęcie interwencji na drodze cywilnej celem wyeliminowania stwierdzonych naruszeń i doprowadzenia do stanu zgodnego z prawem.
Podsumowując, Sąd pierwszej instancji stwierdził, że w świetle udokumentowanych okoliczności faktycznych S.S.1 dokonał skutecznego zgłoszenia robót budowlanych, w legalnie wykonanych i istniejących otworach okiennych w budynku garażowym stanowiącym przedmiot jego własności. Na tej podstawie wykonał on prace, które jednak spowodowały usunięcie skutków robót budowlanych wykonanych przez właściciela nieruchomości sąsiedniej (S.S.2), które jakkolwiek skutkowały zaślepieniem otworów okiennych w budynku garażowym na działce skarżącego (działce nr [...]), do którego tytuł prawny przysługuje G.S. i skarżącemu, to jednak zostały przez S.S.2 wykonane bez ingerencji w substancję tego budynku. Zdaniem Sądu Wojewódzkiego, w tych okolicznościach organ pierwszej instancji zasadnie stwierdził, że nie doszło do samowolnego wykonania otworów okiennych w budynku garażowym na działce nr [...] i umorzył postępowanie administracyjne "w sprawie robót budowlanych polegających na wykonaniu otworów okiennych" w budynku zlokalizowanym na działce nr [...].
W skardze kasacyjnej S.S.2, zaskarżając w całości wyrok Sądu pierwszej instancji, przytoczył podstawy kasacyjne dotyczące naruszenia przepisów postępowania oraz prawa materialnego.
W ramach podstawy kasacyjnej dotyczącej przepisów postępowania skarżący kasacyjnie zarzucił naruszenie:
- art. 141 § 4 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz.U. z 2019 r., poz. 2325), zwanej dalej p.p.s.a. poprzez brak odniesienia się przez Sąd pierwszej instancji do stanowiska skarżącego kasacyjnie, w szczególności w zakresie niezgodności wykonanych robót z przepisami technicznymi, nadto brak odniesienia się do wszystkich elementów zaskarżonej decyzji Wielkopolskiego Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego, w szczególności dotyczących niezgodności z przepisami technicznymi wykonanych przez inwestora robót;
- art. 145 § 1 pkt 1 lit. a p.p.s.a. poprzez jego zastosowanie, w sytuacji w której Sąd pierwszej instancji uznając stan faktyczny sprawy za bezsporny i nie opierając rozstrzygnięcia na kwestiach związanych z naruszeniem przepisów postępowania przez organ drugiej instancji, kwestionuje jednocześnie ustalenia organu drugiej instancji co do stanu poprzedniego (zamurowania otworu okiennego).
W ramach podstawy kasacyjnej dotyczącej prawa materialnego skarżący kasacyjnie zarzucił naruszenie:
- art. 51 ust. 1 pkt 1 Prawa budowlanego poprzez jego niewłaściwe zastosowanie, tj. uznanie, iż nie znajduje zastosowania w przedmiotowej sprawie, pomimo tego, iż w świetle wykonanych przez S.S.1 robót budowlanych, ich niezgodności z przepisami technicznymi, zasadne było nałożenie na S.S.1 obowiązku przywrócenia stanu poprzedniego, który został prawidłowo ustalony przez organ drugiej instancji;
- art. 50 ust. 1 pkt 4 Prawa budowlanego w zw. z § 272 ust. 3 rozporządzenia Ministra Infrastruktury z dnia 12 kwietnia 2002 r. w sprawie warunków technicznych jakim powinny odpowiadać budynki i ich usytuowanie (t.j. Dz.U. z 2019 r., poz. 1065), zwanego dalej rozporządzeniem, poprzez jego niewłaściwe zastosowanie, tj. uznanie, iż nie znajdują zastosowania w przedmiotowej sprawie, w sytuacji w której roboty budowlane wykonane przez S.S.1 są niezgodne z przepisami technicznymi, tym samym wypełniają przesłanki określone w przedmiotowych przepisach, dając kompetencję organowi nadzoru budowlanego do wydania władczego rozstrzygnięcia w sprawie poprzez nakazanie przywrócenia stanu poprzedniego.
W oparciu o powyższe zarzuty wniesiono o uchylenie zaskarżonego wyroku w całości, rozpoznanie i oddalenie skargi złożonej przez S.S.1, ewentualnie wniesiono o uchylenie zaskarżonego wyroku w całości i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania. Ponadto, wniesiono o zasądzenie na rzecz skarżącego kasacyjnie kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa procesowego, według norm prawem przepisanych. Jednocześnie zrzeczono się rozprawy.
W odpowiedzi na skargę kasacyjną S.S.1 wniósł o jej oddalenie, a także o zasądzenie od skarżącego kasacyjnie S.S.2 na rzecz skarżącego uczestnika postępowania S.S.1 niezbędnych kosztów postępowania kasacyjnego, w tym kosztów zastępstwa adwokackiego, według norm prawem przepisanych. Jednocześnie wniesiono o przeprowadzenie rozprawy.
Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:
Zgodnie z art. 183 § 1 p.p.s.a. (t.j. Dz.U. z 2024 r. poz. 935 ze zm.) Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej, biorąc z urzędu pod rozwagę jedynie nieważność postępowania. W niniejszej sprawie podstawy nieważności wskazane w art. 183 § 2 p.p.s.a. nie zachodzą, zaś granice skargi kasacyjnej zostały wyznaczone przez jej wnioski (uchylenie zaskarżonego wyroku w całości) i podstawy (wskazane naruszenia przepisów prawa).
Rozpoznając sprawę w tak określonych granicach Naczelny Sąd Administracyjny stwierdził, że wyrok odpowiada prawu, a w konsekwencji uwzględnienie skargi i uchylenie zaskarżonej decyzji jest rozstrzygnięciem adekwatnym do jej oceny jako sprzecznej z prawem pomimo tego, że przedstawione w uzasadnieniu stanowisko Sądu a quo w części odnoszącej się do wymogów technicznych wykonanych przez S. S. robót budowlanych jest niekompletne.
Przede wszystkim należy podkreślić, że przedmiotem sądowej kontroli legalności w postępowaniu mającym za przedmiot roboty budowlane polegające na "wykonaniu otworów okiennych" w budynku garażu zlokalizowanym na działce nr [...] w granicy z działką nr [...], była decyzja Wielkopolskiego Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego uchylająca decyzję Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego dla powiatu poznańskiego o umorzeniu przedmiotowego postępowania administracyjnego i nakazująca S.S.1, na podstawie art. 51 ust. 1 pkt 1 Prawa budowlanego, doprowadzenie budynku garażu do stanu poprzedniego poprzez zamurowanie dwóch otworów okiennych w ścianie tego budynku (elewacja od strony północnej) z zastrzeżeniem niedopuszczalności wypełnienia otworów okiennych materiałem przepuszczającym światło, takim jak luksfery, cegła szklana lub inne przeszklenie).
Rozstrzygniecie to podjęto w niekwestionowanych okolicznościach faktycznych, wśród których Sąd pierwszej instancji zasadnie wyeksponował fakt: 1) powstania działek nr [...] i [...] z granicą przebiegającą pomiędzy nimi po licu zewnętrznym budynku garażu na działce nr [...], wskutek sądowego podziału działki nr [...], do którego doszło pomimo niespełnienia warunku koniecznego, tj. bez uprzedniego zamurowania spornych otworów okiennych w ścianie granicznej, 2) wykonania przez S.S.2 "zaślepienia" spornych otworów okiennych w budynku garażu poprzez przysłonięcie ich płytą Nida Gips, ocieplenie styropianem i domurowanie cegłą na 12cm, 3) wykonania przez S.S.1, na podstawie skutecznego zgłoszenia, robót budowlanych polegających na wyjęciu z istniejących w ścianie garażu otworów okiennych szyb i ram i wprawieniu w ich miejsce luksferów, w trakcie czego doszło również do likwidacji zaślepienia otworów okiennych wykonanego przez S. S..
Istota tej sprawy, zainicjowanej wnioskiem S.S.2 sprowadzała się do weryfikacji legalności robót budowlanych wykonanych przez S.S.1 w obrębie otworów okiennych w ścianie budynku garażu zlokalizowanego na działce nr [...] w granicy z działką nr [...]. Pomimo wszczęcia i prowadzenia postępowania w sprawie "wykonania otworów okiennych" w ścianie garażu w świetle materiału aktowego nie budzi wątpliwości, że przedmiotem działań nadzorczych były roboty, w wyniku których istniejące otwory okienne w ścianie garażu usytuowanej na granicy pomiędzy działkami wypełniono luksferami zamiast szybami, a jednocześnie usunięto ich "zaślepienie" wykonane przez S.S.2.
Podkreślić należy, że przeszkodą do wszczęcia i prowadzenia postępowania naprawczego w trybie i na zasadach art. 50 i art. 51 Prawa budowlanego nie było wykonanie wskazanych robót na podstawie zgłoszenia przyjętego przez organ bez sprzeciwu, co finalnie miało miejsce w niniejszej sprawie, a okoliczności towarzyszące nieskuteczności sprzeciwu wniesionego przez organ architektoniczno-budowlany wobec tej inwestycji, wbrew twierdzeniom skarżącego kasacyjnie, pozostają bez wpływu na ocenę legalności zaskarżonej decyzji. Stosownie bowiem do przepisów art. 84 ust. 1 pkt 1 i art. 84a ust. 1 pkt 1 Prawa budowlanego, ograny nadzoru budowlanego mają obowiązek kontroli przestrzegania i stosowania przepisów prawa budowlanego, w tym kontroli zgodności wykonania robót budowlanych z przepisami techniczno-budowlanymi. Tym samym organ nadzoru budowlanego jest uprawniony do wszczęcia postępowania uregulowanego w art. 50-51 Prawa budowlanego, jeżeli roboty budowlane objęte zgłoszeniem wykonane zostały w sposób, o którym mowa w art. 50 ust. 1 Prawa budowlanego, a więc m.in. w sposób mogący spowodować zagrożenie bezpieczeństwa ludzi lub mienia bądź zagrożenie środowiska (pkt 2) lub w sposób istotnie odbiegający od ustaleń i warunków określonych w pozwoleniu na budowę, projekcie budowlanym lub w przepisach (pkt 4), w tym techniczno–budowlanych.
Kluczową zatem była ocena, czy wykonane przez S.S.2 roboty polegające na wstawieniu luksferów w otwory okienne dotychczas wypełnione szybami spełniają wymogi obowiązujących przepisów, w tym techniczno-budowlanych.
Organ odwoławczy natomiast w zaskarżonej decyzji priorytetowo potraktował wyłącznie uboczny skutek wskazanych wyżej robót polegający na likwidacji "zaślepienia" otworów okiennych, które S.S.2 wykonał bez ingerencji w substancję budynku garażu, w tym zakresie odwołując się do stanu prawnego ukształtowanego wyrokami sądów cywilnych zarówno w sprawie o podział, którego wyraźnym warunkiem było zamurowanie dwóch otworów okiennych w ścianie garażu, jak i w sprawie o ochronę własności działki nr [...] naruszonej przez S.S.2 wskutek "zaślepienia" otworów okiennych. Z faktu, że sądy cywilne uznały wykonane "zaślepienie" za zgodne z prawem, bo realizujące wspólne uzgodnienia spierających się stron i wymogi prawne podziału działki nr [...], organ odwoławczy wywiódł, że wykonanie w otworach okiennych luksferów narusza prawo przede wszystkim z tego powodu, że doprowadziło jednocześnie do demontażu wykonanego przez S.S.2 "zaślepienia". Właściwym, według organu, odwoławczego sposobem przywrócenia stanu zgodnego z prawem miało być zatem zamurowanie okien materiałem nieprzeziernym.
W tych okolicznościach Sąd meriti prawidłowo ocenił podjęte rozstrzygnięcie jako nieadekwatne do ustalonego stanu faktycznego, a w konsekwencji stwierdził niewłaściwe zastosowanie art. 51 ust. 1 pkt 1 Prawa budowlanego jako podstawy prawnej rozstrzygnięcia, co przesądza o niezasadności zarzutu naruszenia tego przepisu sformułowanego w podstawach kasacyjnych. Skoro bowiem wykonane przez S.S.1 roboty polegały na wypełnieniu istniejących otworów okiennych luksferami to przywrócenie stanu poprzedniego nie mogło polegać na ich zamurowaniu materiałem nieprzeziernym. Fakt towarzyszącego tym robotom usunięcia wykonanego przez S.S.2 "zaślepienia" otworów okiennych nie mógł wpłynąć na zmianę powyższego stanowiska. Ocena "zaślepienia" eksponowana przez organ odwoławczy jako zgodnego z prawem odnosiła się bowiem do uwarunkowań wynikających z przepisów prawa cywilnego odzwierciedlonych w przywoływanych zarówno przez skarżącego kasacyjnie, jak i Sąd Wojewódzki wyrokach sądów cywilnych wydawanych w sprawie podziału majątku, w tym działki nr [...], oraz w sprawie ochrony własności. "Zaślepienie" to nie współtworzyło jednak uwarunkowań wykonanych przez S.S.1 robót budowlanych i pozostawało bez związku z oceną ich legalności.
Z tego punktu widzenia ocena wykonanego "zaślepienia" dokonana przez sądy cywilne z perspektywy przepisów prawa cywilnego nie mogła wpłynąć na ocenę legalności wykonanych przez S.S.1 robót w obrębie swojej własności w aspekcie wymogów Prawa budowlanego, w tym warunków technicznych. Ocena legalności robót związanych z montażem luksferów w otworach okiennych w ścianie budynku należącego do S.S.1 i jego matki pozostawała w zakresie wyłącznej kompetencji organów nadzoru budowlanego, dla której okoliczności związane ze skutecznością prawną podziału działki nr [...] i jego warunkami są irrelewantne. W postępowaniach, w których dochodzi do konkretyzacji praw i obowiązków w sferze prawa administracyjnego "stan zgodny z prawem" należy oceniać wyłącznie na podstawie przepisów prawa administracyjnego, a nie innych gałęzi prawa, np. prawa cywilnego. Jeżeli istnieje spór cywilny, a taki w świetle argumentacji skarżącego może istnieć w niniejszej sprawie, to uzasadnionym jest poddanie takiego sporu kognicji właściwego sądu powszechnego.
W tych uwarunkowaniach faktycznych Sąd meriti, odmiennie od organu odwoławczego, ocenił stan pierwotny budynku garażu i jego ściany z otworami okiennymi, co dało mu uzasadniony powód do zakwestionowania stwierdzonej przez organ konieczności doprowadzenia tego budynku do stanu poprzedniego poprzez zamurowanie otworów okiennych, co miało w sposób nieuzasadniony doprowadzić do ponownego "zaślepienia i zamurowania otworów okiennych", które uprzednio wykonał S.S.2. Nieadekwatność podjętego rozstrzygnięcia do ustalonego stanu faktycznego tkwi w tym, że nakazanym zamurowaniem otworów okiennych organ nie zmierzał w istocie do przywrócenia stanu poprzedniego, bo ten przedstawiał się jako otwory okienne wypełnione luksferami w ścianie granicznej, ale do stworzenia zupełnie nowego stanu tej ściany, pożądanego z punktu widzenia przeprowadzonego wcześniej podziału zastępującego "zaślepienie" usunięte przy montażu luksferów. Skoro bowiem przyjęto, że wykonane "zaślepienie i zamurowanie" nastąpiło bez ingerencji w substancję garażu" a "szyby okien nadal istnieją" to nie można było powiedzieć, że stanem poprzednim, który istniał przed wykonaniem luksferów, były zamurowane otwory okienne.
O ile Sąd prawidłowo przyjął, że nie było podstaw do zastosowania art. 51 ust. 1 pkt 1 Prawa budowlanego i nakazania doprowadzenia otworów okiennych do stanu poprzedniego, wskazując w tym zakresie podstawę prawną wyroku i wyjaśniając przyczyny podjętego rozstrzygnięcia, o tyle pominął w uzasadnieniu aspekt sprawy odnoszący się do zgodności wykonanych robót z wymogami warunków technicznych i nie ustosunkował się do stanowiska organu odwoławczego w tym zakresie. Uchybienie to nie miało jednak wpływu na wynik sprawy, albowiem w obliczu wyżej przedstawionych nieprawidłowości decyzja organu odwoławczego i tak nie mogłaby się ostać, a częściowo niepełne uzasadnienie Sądu pierwszej instancji nie podważyło prawidłowości przeprowadzonej kontroli legalności.
Wobec konsekwencji zaskarżonego wyroku polegających na powrocie niniejszej sprawy do etapu administracyjnego toku instancji i ponownego rozpoznania odwołania S.S.2 od decyzji umarzającej postępowanie administracyjne, należało odnieść się do stanowiska organu odwoławczego, zgodnie z którym w ścianie usytuowanej w granicy z działką sąsiednią otwory nie mogą być wypełnione materiałem przepuszczającym światło i to bez względu na powierzchnię wypełnienia.
Naczelny Sąd Administracyjny nie podziela powyższego stanowiska, albowiem przepis § 272 ust. 3 rozporządzenia wymagający, aby budynek usytuowany bezpośrednio przy granicy działki miał od strony sąsiedniej działki ścianę oddzielenia przeciwpożarowego o klasie odporności ogniowej określonej w § 232 ust. 4 i 5, nie wyklucza zastosowania ust. 6 tego przepisu dopuszczającego wypełnienie otworów w ścianie oddzielenia przeciwpożarowego materiałem przepuszczającym światło, takim jak luksfery, cegła szklana lub inne przeszklenie, jeżeli powierzchnia wypełnionych otworów nie przekracza 10% powierzchni ściany, a wypełnienie spełnia określone tam parametry odporności ogniowej. Co istotne w § 232 ust. 6 rozporządzenia parametry oporności ogniowej wypełnień przyporządkowane są wymaganym klasom odporności ogniowej ścian oddzielenia przeciwpożarowego, które wynikają z ust. 4 i 5 tego przepisu. Skoro tak, to ściana oddzielenia przeciwpożarowego nie może tracić swej klasy odporności ogniowej i charakteru poprzez to, że znajdujące się w niej otwory wypełnia materiał o klasie odporności adekwatnej do klasy odporności ogniowej ściany. Przepis § 232 ust. 6 rozporządzenia nie modyfikuje klas odporności ogniowej ścian określonych w ust. 4 i 5 tylko określa przypisane do nich klasy odporności ogniowej "wypełnienia otworów", co powoduje, że nie jest wykluczone w świetle § 272 ust. 3 rozporządzenia sytuowanie w granicy ściany oddzielenia przeciwpożarowego z otworami wypełnionymi materiałem o klasie odporności ogniowej odpowiedniej do klasy przypisanej samej ścianie. Luksfery w świetle przepisów rozporządzenia są materiałem budowlanym, który w pewnych sytuacjach może być stosowany alternatywnie, zamiennie zamiast cegieł, jeżeli spełnia to warunki określone w § 232 ust. 6 rozporządzenia. Wówczas ściana, w której otwór okienny został wypełniony nieprzeziernymi luksferami jest ścianą bez otworów, ścianą pełną, która nie traci charakteru ściany oddzielenia przeciwpożarowego.
Zaakceptowanie otworów okiennych wypełnionych luksferami w niniejszej sprawie jest zatem możliwe, jeśli spełnione zostaną warunki z § 272 ust. 3 w zw. z § 232 ust. 6 rozporządzenia, co w ponownym rozpoznaniu sprawy winno podlegać weryfikacji, od której odstąpił organ odwoławczy w konsekwencji zajętego przez siebie stanowiska. Zwrócić należy uwagę, że w wiążącym wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu z 17 czerwca 2021 r., IV SA/Po 381/21, którym uchylono decyzję z 3 marca 2021 r. uchylającą decyzję umarzającą postępowanie i przekazującą sprawę organowi pierwszej instancji do ponownego rozpatrzenia na podstawie art. 138 § 2 k.p.a., wskazano, że organ odwoławczy winien dokonać sprawdzenia, czy wypełnienie otworów okiennych luksferami w ścianie przeciwpożarowej usytuowanej w granicy jest w ogóle możliwe, co wymaga sprawdzenia procentu powierzchni ścian zajmowanej przez otwory wypełnione luksferami.
Pomimo braku ustosunkowania się w uzasadnieniu wyroku do stanowiska organu odwoławczego odnośnie niezgodności z wymogami warunków technicznych ściany garażu usytuowanej w granicy z działką nr [...] w sprawie nie mamy do czynienia z naruszeniem art. 141 § 4 p.p.s.a., które mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy, a tylko takie naruszenie wskazanego przepisu może stanowić skuteczną podstawę skargi kasacyjnej (art. 174 pkt 2 p.p.s.a.). Zarzut naruszenia tego przepisu może być skuteczny wówczas, gdyby sąd pierwszej instancji nie wyjaśnił w sposób adekwatny do celu, jaki wynika z tego przepisu, dlaczego stwierdził bądź nie stwierdził w rozpatrywanej sprawie naruszenia przez organy administracji przepisów prawa materialnego lub przepisów procedury w stopniu, który mógłby mieć wpływ na treść rozstrzygnięcia.
Tymczasem uzasadnienie kwestionowanego wyroku pozwala jednoznacznie ustalić przesłanki, jakimi kierował się Sąd Wojewódzki podejmując zaskarżone orzeczenie, a ujawnione braki w zakresie wskazań co do dalszego postępowania wynikające z nieodniesienia się do stanowiska organu w zakresie zgodności z warunkami technicznymi ściany granicznej nie mogły podważyć prawidłowości wyniku przeprowadzonej kontroli legalności skutkującej w istocie potrzebą ponownego rozpoznania sprawy przez organ odwoławczy związany nie tylko zaskarżonym wyrokiem, ale również wytycznymi wyroku w sprawie o sygn. akt IV SA/Po 381/21, z których wyraźnie wynika potrzeba oceny wykonanych robót w aspekcie zgodności z wymogami warunków technicznych. To, że sąd administracyjny uchylając zaskarżony akt nie odnosi się do niektórych kwestii nie oznacza, że organ rozpoznając sprawę nie będzie tych kwestii rozstrzygał. Przeciwnie, obowiązkiem organu jest należyte wyjaśnienie i rozstrzygnięcie wszystkich mających istotny wpływ na wynik sprawy okoliczności.
Mając powyższe na uwadze Naczelny Sąd Administracyjny, na podstawie art. 184 p.p.s.a., oddalił skargę kasacyjną jako pozbawioną uzasadnionych podstaw uznając, że zaskarżony wyrok odpowiada prawu, pomimo częściowo niekompletnego uzasadnienia pomijającego potrzebę oceny wykonanych robót w aspekcie wymogów warunków technicznych. W tym zakresie wiążąca jest ocena prawna i wskazania co do dalszego postępowania zawarte w niniejszym orzeczeniu.
O kosztach postępowania orzeczono na podstawie art. 204 pkt 2 p.p.s.a. oraz § 14 ust. 1 pkt 2 lit. b rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 22 października 2015 r. w sprawie opłat za czynności adwokackie (t.j. Dz.U. z 2023 r., poz. 1964).