II OSK 1860/21
Podsumowanie
Przejdź do pełnego tekstuNaczelny Sąd Administracyjny oddalił skargę kasacyjną dotyczącą wstrzymania robót budowlanych polegających na posadowieniu kontenera na działce o przeznaczeniu zieleni urządzanej, uznając zasadność skierowania obowiązku do właściciela nieruchomości.
Sprawa dotyczyła skargi kasacyjnej Z. Ł. od wyroku WSA w Olsztynie, który oddalił jego skargę na postanowienie WINB wstrzymujące roboty budowlane polegające na budowie tymczasowego kontenera. Sąd administracyjny uznał, że kontener został posadowiony na działce o przeznaczeniu zieleni urządzanej, co jest sprzeczne z miejscowym planem zagospodarowania przestrzennego. NSA oddalił skargę kasacyjną, potwierdzając, że organy zasadnie skierowały obowiązek wstrzymania robót do właściciela nieruchomości, nawet jeśli kontener miał należeć do najemcy, ze względu na brak dowodów na legalność jego posadowienia i brak odpowiedniego tytułu prawnego do dysponowania nieruchomością na cele budowlane.
Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznał skargę kasacyjną Z. Ł. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Olsztynie, który utrzymał w mocy postanowienie o wstrzymaniu robót budowlanych związanych z budową tymczasowego kontenera na działce nr [...] przy ul. [...] w Olsztynie. Działka ta, zgodnie z miejscowym planem zagospodarowania przestrzennego, przeznaczona jest pod zieleń urządzaną, co wyklucza możliwość posadowienia na niej obiektów budowlanych. Sąd pierwszej instancji uznał, że organy nadzoru budowlanego zasadnie wstrzymały roboty i skierowały obowiązek do właściciela nieruchomości, Z. Ł., mimo jego twierdzeń, że kontener należy do najemcy. NSA podzielił to stanowisko, podkreślając, że skarżący jako właściciel miał świadomość niezgodności posadowienia kontenera z planem miejscowym i nie przedstawił dowodów na legalność jego budowy ani na to, że inwestorem był kto inny posiadający tytuł prawny do dysponowania nieruchomością na cele budowlane. Sąd wskazał, że nawet jeśli kontener jest tymczasowym obiektem budowlanym, wymagał zgłoszenia, a skarżący nie wykazał, aby takie zgłoszenie zostało dokonane. W konsekwencji, NSA oddalił skargę kasacyjną, uznając zarzuty naruszenia prawa procesowego i materialnego za nieuzasadnione.
Asystent AI do analizy prawnej
Przeanalizuj tę sprawę w kontekście orzecznictwa, przepisów i doktryny. Uzyskaj pogłębioną analizę, projekt pisma lub odpowiedź na pytanie prawne.
Zagadnienia prawne (3)
Odpowiedź sądu
Tak, postanowienie o wstrzymaniu robót budowlanych może być skierowane do właściciela nieruchomości, zwłaszcza gdy roboty budowlane zostały zakończone lub wykonanie decyzji przez inwestora jest niemożliwe, a właściciel nie przedstawił dowodów na legalność budowy ani na posiadanie przez inwestora odpowiedniego tytułu prawnego do dysponowania nieruchomością na cele budowlane.
Uzasadnienie
Sąd uznał, że właściciel nieruchomości, Z. Ł., miał świadomość niezgodności posadowienia kontenera z planem miejscowym i nie wykazał, aby inwestorem był ktoś inny posiadający tytuł prawny do dysponowania nieruchomością na cele budowlane. W związku z tym, że roboty zostały zakończone, a właściciel nie przedstawił dowodów na legalność budowy, skierowanie obowiązku do niego było uzasadnione na podstawie art. 52 ust. 1 P.b.
Rozstrzygnięcie
Decyzja
odrzucono_skargę
Przepisy (21)
Główne
P.b. art. 48 § 1
Ustawa z dnia 7 lipca 1994 r. – Prawo budowlane
Organ nadzoru budowlanego wydaje postanowienie o wstrzymaniu budowy w przypadku obiektu budowlanego lub jego części będącego w budowie albo wybudowanego bez wymaganej decyzji o pozwoleniu na budowę albo bez wymaganego zgłoszenia albo pomimo wniesienia sprzeciwu do tego zgłoszenia. Postanowienie o wstrzymaniu budowy otwiera drogę do legalizacji samowoli budowlanej.
P.b. art. 52 § 1
Ustawa z dnia 7 lipca 1994 r. – Prawo budowlane
Obowiązki w postępowaniach w sprawie rozpoczęcia i prowadzenia robót budowlanych z naruszeniem ustawy mogą być nakładane na inwestora, właściciela lub zarządcę obiektu budowlanego. Jeżeli roboty budowlane zostały zakończone lub wykonanie postanowienia albo decyzji przez inwestora jest niemożliwe, obowiązki te nakłada się na właściciela lub zarządcę obiektu budowlanego.
Pomocnicze
u.p.z.p. art. 6 § 1
Ustawa z dnia 27 marca 2003 r. o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym
Ustalenia miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego kształtują, wraz z innymi przepisami, sposób wykonywania prawa własności nieruchomości.
u.p.z.p. art. 6 § 2
Ustawa z dnia 27 marca 2003 r. o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym
Każdy ma prawo, w granicach określonych ustawą, do zagospodarowania terenu, do którego ma tytuł prawny, zgodnie z warunkami ustalonymi w miejscowym planie zagospodarowania przestrzennego albo decyzji o warunkach zabudowy i zagospodarowania terenu, jeżeli nie narusza to chronionego prawem interesu publicznego oraz osób trzecich.
k.c. art. 48
Kodeks cywilny
Zasadą jest, że budynki trwale związane z gruntem są częścią składową gruntu.
k.c. art. 191
Kodeks cywilny
Własność nieruchomości rozciąga się na rzecz ruchomą, która została połączona z nieruchomością w taki sposób, że stała się jej częścią składową.
p.p.s.a. art. 151
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
p.p.s.a. art. 183 § 1
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
p.p.s.a. art. 184
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
k.p.a. art. 10
Kodeks postępowania administracyjnego
k.p.a. art. 28
Kodeks postępowania administracyjnego
k.p.a. art. 79
Kodeks postępowania administracyjnego
k.p.a. art. 7
Kodeks postępowania administracyjnego
k.p.a. art. 77
Kodeks postępowania administracyjnego
k.p.a. art. 80
Kodeks postępowania administracyjnego
k.p.a. art. 8 § 2
Kodeks postępowania administracyjnego
k.p.a. art. 156 § 1
Kodeks postępowania administracyjnego
P.b. art. 29 § 1
Ustawa z dnia 7 lipca 1994 r. – Prawo budowlane
Budowa tymczasowych obiektów budowlanych niepołączonych trwale z gruntem i przewidzianych do rozbiórki lub przeniesienia w inne miejsce – w terminie określonym w zgłoszeniu, ale nie później niż przed upływem 180 dni od dnia rozpoczęcia budowy określonego w zgłoszeniu, nie wymaga decyzji o pozwoleniu na budowę, lecz wymaga zgłoszenia.
P.b. art. 3 § 1
Ustawa z dnia 7 lipca 1994 r. – Prawo budowlane
Definicja obiektu budowlanego.
P.b. art. 3 § 5
Ustawa z dnia 7 lipca 1994 r. – Prawo budowlane
Definicja tymczasowego obiektu budowlanego.
P.b. art. 3 § 11
Ustawa z dnia 7 lipca 1994 r. – Prawo budowlane
Definicja tytułu prawnego do dysponowania nieruchomością na cele budowlane.
Argumenty
Skuteczne argumenty
Zasadność skierowania obowiązku wstrzymania robót do właściciela nieruchomości, nawet jeśli kontener miał należeć do najemcy, ze względu na brak dowodów na legalność budowy i brak odpowiedniego tytułu prawnego do dysponowania nieruchomością na cele budowlane. Niezgodność posadowienia kontenera z miejscowym planem zagospodarowania przestrzennego, który przeznacza działkę pod zieleń urządzoną. Brak wykazania przez skarżącego, że doszło do istotnego naruszenia przepisów postępowania administracyjnego, które miałoby wpływ na wynik sprawy.
Odrzucone argumenty
Zarzuty naruszenia przepisów postępowania administracyjnego, w tym niezawiadomienia o wszczęciu postępowania, przeprowadzeniu oględzin, braku możliwości wypowiedzenia się co do materiału dowodowego. Zarzuty naruszenia przepisów prawa materialnego, w tym błędnej wykładni i niewłaściwego zastosowania art. 52 P.b., art. 29 ust. 1 pkt 7 P.b., art. 48 ust. 1 pkt 2 P.b., art. 3 pkt 1 P.b., art. 3 pkt 5 P.b. Twierdzenie, że kontener nie jest obiektem budowlanym w rozumieniu przepisów prawa budowlanego. Argumentacja oparta na odmiennych stanach prawnych lub faktycznych z wcześniejszych orzeczeń.
Godne uwagi sformułowania
"W tych warunkach prawnych także aktualnym pozostaje pogląd, zgodnie z którym adresatem decyzji, o których mowa w art. 52 P.b., w pierwszej kolejności powinien być inwestor, ale tylko w tych przypadkach kiedy inwestor jest jednocześnie właścicielem nieruchomości." "Na zasadność skierowania obowiązków do właściciela nieruchomości wskazuje art. 52 ust. 1 zd. 2 P.b., zgodnie z którym jeżeli roboty budowlane zostały zakończone lub wykonanie postanowienia albo decyzji przez inwestora jest niemożliwe, obowiązki te nakłada się na właściciela lub zarządcę obiektu budowlanego." "Właściciel nieruchomości nie przedstawił odpowiednich dowodów na potwierdzenie swoich twierdzeń, w tym załączona do skargi "zwykłej" umowa najmu nie uprawnia do innego wniosku." "Należy pamiętać, że brak odpowiedniego tytułu do nieruchomości, z którego wynikałoby uprawnienie inwestora do dysponowania nieruchomością na cele budowlane, oznacza, że zawiera usprawiedliwione podstawy twierdzenie, iż wykonanie postanowienia albo decyzji przez inwestora jest niemożliwe." "W tych warunkach nie ma znaczenia dla wyniku sprawy argumentacja Sądu I instancji odwołująca się do treści art. 48 K.c. (części składowe gruntu) i art. 191 K.c. (superficies solo cedit)."
Skład orzekający
Paweł Miładowski
sprawozdawca
Piotr Broda
członek
Tomasz Zbrojewski
przewodniczący
Informacje dodatkowe
Wartość precedensowa
Siła: Średnia
Powoływalne dla: "Uzasadnienie skierowania obowiązku wstrzymania robót budowlanych do właściciela nieruchomości w przypadku samowoli budowlanej, gdy inwestor nie jest właścicielem lub nie posiada tytułu prawnego do dysponowania nieruchomością na cele budowlane."
Ograniczenia: Orzeczenie dotyczy specyficznej sytuacji, w której właściciel nieruchomości nie wykazał legalności budowy ani nie wskazał inwestora z odpowiednim tytułem prawnym. Interpretacja art. 52 P.b. może być różna w zależności od konkretnych okoliczności faktycznych.
Wartość merytoryczna
Ocena: 6/10
Sprawa pokazuje praktyczne zastosowanie przepisów Prawa budowlanego w kontekście samowoli budowlanej i odpowiedzialności właściciela nieruchomości, co jest częstym problemem w praktyce prawniczej.
“Właściciel nieruchomości odpowiada za samowolę budowlaną, nawet jeśli kontener postawił najemca?”
Sektor
nieruchomości
Twój asystent do analizy prawnej
Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka ponad 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.
Powiązane tematy
Pełny tekst orzeczenia
Oryginał, niezmienionyII OSK 1860/21 - Wyrok NSA Data orzeczenia 2024-04-17 orzeczenie prawomocne Data wpływu 2021-08-25 Sąd Naczelny Sąd Administracyjny Sędziowie Paweł Miładowski /sprawozdawca/ Piotr Broda Tomasz Zbrojewski /przewodniczący/ Symbol z opisem 6012 Wstrzymanie robót budowlanych, wznowienie tych robót, zaniechanie dalszych robót budowlanych Sygn. powiązane II SA/Ol 311/21 - Wyrok WSA w Olsztynie z 2021-05-13 Skarżony organ Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego Treść wyniku Oddalono skargę kasacyjną Sentencja Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: Sędzia NSA Tomasz Zbrojewski Sędziowie Sędzia NSA Paweł Miładowski (spr.) Sędzia del. WSA Piotr Broda Protokolant starszy sekretarz sądowy Olga Jasionek po rozpoznaniu w dniu 17 kwietnia 2024 r. na rozprawie w Izbie Ogólnoadministracyjnej sprawy ze skargi kasacyjnej Z. Ł. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Olsztynie z dnia 13 maja 2021 r. sygn. akt II SA/Ol 311/21 w sprawie ze skargi Z. Ł. na postanowienie Warmińsko-Mazurskiego Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego w Olsztynie z dnia 8 lutego 2021 r. nr P.7722.1.2021 16 ME w przedmiocie wstrzymania robót budowlanych oddala skargę kasacyjną. Uzasadnienie Wyrokiem z dnia 13 maja 2021 r., sygn. akt II SA/Ol 311/21, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Olsztynie oddalił skargę Z. Ł. na postanowienie Warmińsko-Mazurskiego Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego, zwanego dalej "WINB", z dnia 8 lutego 2021 r., nr P.7722.1.2021 16 ME, którym utrzymano w mocy postanowienie z dnia 10 listopada 2020 r., znak: PINB 5150.13.2020, Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego, zwanego dalej "PINB", dla m. Olsztyna o wstrzymaniu skarżącemu na podstawie art. 48 ust. 1 pkt 2 ustawy z dnia 7 lipca 1994 r. – Prawo budowlane (Dz. U. z 2020 r. poz. 1333), zwanej dalej "P.b.", robót budowlanych związanych z budową obiektu tymczasowego kontenera na działce nr [...] przy ul. [...] w Olsztynie oraz zobowiązaniu strony do niezbędnego zabezpieczenia terenu robót w sposób uniemożliwiający powstanie szkód oraz przed dostępem osób postronnych. Sąd wskazał, że PINB wszczął w dniu 21 października 2020 r. postępowanie administracyjne w przedmiocie lokalizacji ww. kontenera. W związku z powyższym, w sprawie mają zastosowanie przepisy P.b. w brzmieniu nadanym przez ustawę z dnia 13 lutego 2020 r. o zmianie ustawy – Prawo budowlane oraz niektórych innych ustaw (Dz. U. z 2020 r. poz. 471), która weszła w życie w dniu 19 września 2020 r. Wskazana ustawa inaczej usystematyzowała roboty budowlane, wymagające zgłoszenia. Zgodnie z art. 48 ust. 1 P.b. organ nadzoru budowlanego wydaje postanowienie o wstrzymaniu budowy w przypadku obiektu budowlanego lub jego części będącego w budowie albo wybudowanego: 1) bez wymaganej decyzji o pozwoleniu na budowę albo 2) bez wymaganego zgłoszenia albo pomimo wniesienia sprzeciwu do tego zgłoszenia. Artykuł 48 P.b. reguluje kwestię samowoli budowlanej i możliwości jej legalizacji, co poprzedzone jest wydaniem postanowienia o wstrzymaniu budowy. Od wejścia w życie z dniem 19 września 2020 r. ustawy nowelizującej art. 48 P.b., nie dotyczy już nakazu rozbiórki w drodze decyzji administracyjnej, a "jedynie" wstrzymania budowy w drodze postanowienia. W postanowieniu o wstrzymaniu budowy organ ma przy tym poinformować stronę o możliwości złożenia wniosku o legalizację obiektu budowlanego lub jego części, zwanego "wnioskiem o legalizację". Postanowienie wydawane na podstawie art. 48 ust. 1 P.b. otwiera zatem drogę do legalizacji samowoli budowlanej, o której mowa w tym przepisie. Inne przypadki samowoli budowlanej i możliwość ich legalizacji regulowane są przepisami art. 49f-49i oraz art. 50-51 P.b. (zob. "Prawo budowlane" Komentarz, Wydanie IV, Alicja Plucińska-Filipowicz (red.), Marek Wierzbowski (red.) i in. - komentarz do art. 48, LEX). W myśl art. 52 P.b., obowiązki, w formie nakazów i zakazów, określone w postanowieniach i decyzjach, o których mowa w niniejszym rozdziale, nakłada się na inwestora. Jeżeli roboty budowlane zostały zakończone lub wykonanie postanowienia albo decyzji przez inwestora jest niemożliwe, obowiązki te nakłada się na właściciela lub zarządcę obiektu budowlanego. Z akt sprawy wynika, że w dniu 5 października 2020 r. PINB przeprowadził oględziny spornej działki, w trakcie których stwierdził wystąpienie na ww. działce obiektu – kontenera o wymiarach 2,4 x 12,2 m opartego na materiałach budowlanych takich jak płyty kamienne i bloczki. W czasie oględzin obecny był właściciel działki – Z. Ł., który oświadczył, że kontener będzie służył jako sklep z motocyklami i hulajnogami elektrycznymi. Sąd zwrócił uwagę, że skarżący dopiero do skargi dołączył umowę najmu z dnia 17 lipca 2020 r. części działki (100 m2), na której najemca będzie prowadził serwis hulajnóg. Skarżący zawarł tę umowę mając świadomość, że na działce nie można budować żadnych obiektów. Natomiast w zażaleniu podniósł jedynie, że kontener należy do najemcy części działki, w żaden sposób tego nie wykazując. Sąd podkreślił, że organ rozpoznaje sprawę na podstawie akt i dowodów będących w jego posiadaniu w dacie jej rozpatrzenia. Zgodnie z obowiązującym planem zagospodarowania przestrzennego "Brzeziny-Pozorty", przyjętym uchwałą Rady Miasta Olsztyna z dnia 25 czerwca 2003 r., nr Xl/177/03, przedmiotowa działka oznaczona jest symbolem ZN-1 – zieleń urządzona, tj. teren zagospodarowany, z urządzeniem zieleni niskiej i wysokiej. Konieczne jest zapewnienie dojazdu do ogrodów działkowych, jako ciąg pieszo-jezdny po trasie drogi starej ulicy [...]. Zezwala się na realizację sieci zewnętrznych i urządzeń infrastruktury technicznej – § 4 ust. 2 uchwały. Nie ulega zatem wątpliwości, że zgodnie z planem miejscowym na terenie ww. nieruchomości nie może znaleźć się obiekt budowlany, m.in. kontener. Sąd zwrócił uwagę, że w umowie najmu skarżący wskazał na postanowienia planu odnoszące się do spornej działki, które nie dopuszczają realizacji na tym terenie żadnych obiektów budowlanych kubaturowych, nawet tymczasowych. W związku z tym, skarżący miał świadomość postanowień planu. Niejednokrotnie też występował o zmianę przeznaczenia działki. Zgodnie z art. 6 ust. 1 ustawy z dnia 27 marca 2003 r. o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym (Dz. U. z 2020 r. poz. 293), ustalenia miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego kształtują, wraz z innymi przepisami, sposób wykonywania prawa własności nieruchomości. W myśl art. 6 ust. 2 pkt 1 tej ustawy każdy ma prawo, w granicach określonych ustawą, do zagospodarowania terenu, do którego ma tytuł prawny, zgodnie z warunkami ustalonymi w miejscowym planie zagospodarowania przestrzennego albo decyzji o warunkach zabudowy i zagospodarowania terenu, jeżeli nie narusza to chronionego prawem interesu publicznego oraz osób trzecich. Ustalenia obowiązującego miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego są w szczególności wiążące dla organów administracji architektoniczno-budowlanej i organów nadzoru budowlanego, do których należy nadzór i kontrola nad przestrzeganiem przepisów prawa budowlanego. Mając na uwadze ustalony w niniejszej sprawie stan faktyczny, zdaniem Sądu, organy zasadnie nałożyły obowiązek na właściciela spornej nieruchomości. Należy zwrócić uwagę, że skarżący mając pełną świadomość postanowień planu oraz trwającego postępowania dotyczącego nielegalnego posadowienia na spornej działce innego obiektu tymczasowego – barakowozu, zawarł umowę najmu, w związku z tym wyraził zgodę na posadowienie kolejnego nielegalnego obiektu – kontenera. Godził się więc na dokonanie samowoli budowlanej. Z tego względu Sąd uznał, że organy zasadnie jako adresata rozstrzygnięcia wskazały właściciela spornej działki i odstąpiły od wskazanej w art. 52 P.b. kolejności podmiotów obowiązanych do usunięcia skutków samowoli budowlanej. To właściciel spornej działki powinien ponieść wszystkie konsekwencje związane z wykonaniem orzeczonego obowiązku. Słusznie organ odwoławczy zwrócił uwagę na treść art. 48 K.c., i art. 191 K.c. i uznał sporny kontener za część składową gruntu (art. 48 K.c.). Zasadą jest, że budynki trwale związane z gruntem są częścią składową gruntu. Pojęcie "trwale związane" jest kwestią faktu – decyduje o nim struktura techniczna budynku i jego przeznaczenie. Dla przyjęcia trwałego związania z gruntem nie ma znaczenia okoliczność posiadania przez obiekt fundamentów. Istotne jest, czy posadowienie jest na tyle trwałe, że opiera się czynnikom mogącym zniszczyć ustawioną na nim konstrukcję. WINB stwierdził, że sporny kontener oparty jest na materiałach budowlanych, jak płyty kamienne i bloczki betonowe posadowiony jest na tyle trwałe, że opiera się czynnikom mogącym zniszczyć ustawioną na nim konstrukcję. W konsekwencji należy stwierdzić, że o ile dany obiekt jest trwale związany z gruntem (w rozumieniu art. 48 K.c.), stanowi on część składową gruntu i jako taki nie może być (odrębnym) przedmiotem własności lub innego prawa rzeczowego. W efekcie, obiekt ten stanowi własność właściciela gruntu (zgodnie z art. 191 K.c. własność nieruchomości rozciąga się na rzecz ruchomą, która została połączona z nieruchomością w taki sposób, że stała się jej częścią składową), niezależnie od ewentualnych zawartych umów i ustaleń, które strony ze sobą poczyniły. W przedmiotowej sprawie nie ulega wątpliwości, że właścicielem ww. nieruchomości, na której usytuowany jest przedmiotowy obiekt jest skarżący i w związku z tym zasadnym było nałożenie obowiązku – nakazu wynikającego z art. 48 P.b., na właściciela gruntu. Skargę kasacyjną od powyższego wyroku opartą na przesłankach z art. 174 pkt 1 i 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2019 r. poz. 2325 ze zm.), zwanej dalej "p.p.s.a.", złożył skarżący, wnosząc o uchylenie zaskarżonego wyroku w całości i stwierdzenie nieważności postanowień organów I i II instancji; ewentualnie uchylenie zaskarżonego wyroku w całości i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania przez Wojewódzki Sąd Administracyjny w Olsztynie, a także uchylenie w całości postanowień organów obu instancji z uwagi na naruszenie przepisów postępowania, które mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy, a także naruszenie przepisów prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy; oraz zwrot kosztów postępowania kasacyjnego, w tym kosztów zastępstwa procesowego wg norm przepisanych oraz opłaty skarbowej od udzielonego pełnomocnictwa, o ile nie zostanie złożony spis kosztów. Ponadto zawnioskowano o przeprowadzenie uzupełniającego dowodów: z kopii protokołu z dnia 5 października 2020 r.; przesłuchania skarżącego; przesłuchania świadka – K. Ł. dla potwierdzenia faktów w niniejszej sprawie, w tym rzeczywistego stanu faktycznego i zdarzeń poprzedzających i powstałych w toku przedmiotowego postępowania administracyjnego. Zaskarżonemu wyrokowi zarzucono naruszenie prawa procesowego, które mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy, tj. - art. 151 p.p.s.a. w zw. z art. 10, art. 28, art. 79 K.p.a. spowodowane niedostrzeżeniem wad procesowych postępowania administracyjnego przez niezawiadomienie skarżącego oraz inwestora o wszczęciu postępowania administracyjnego z urzędu, niezawiadomienia o przeprowadzeniu oględzin, jak również brak pouczenia skarżącego o możliwości wypowiedzenia się co do zebranego materiału dowodowego przed wydaniem postanowienia; - art. 151 p.p.s.a. w zw. z art. 7, art. 77, art. 80 K.p.a. spowodowane niedostrzeżeniem wad procesowych postępowania administracyjnego przez niezasadne uznanie, że organy administracyjne zgromadziły pełny materiał w sprawie oraz dokonały jego właściwej oceny, podczas gdy organy I i II instancji nieprawidłowo zgromadziły i oceniły materiał dowodowy w sprawie; - art. 151 p.p.s.a. w zw. z art. 8 § 2 K.p.a. spowodowane niedostrzeżeniem wad procesowych postępowania administracyjnego przez prowadzenie postępowania w oderwaniu od utrwalonej praktyki rozstrzygania spraw o takim samym stanie faktycznym i prawnym; - art. 151 p.p.s.a. w zw. z art. 156 § 1 pkt 2 i 4 K.p.a. przez jego niezastosowanie i niestwierdzenie nieważności postanowień WINB i PINB, podczas gdy postanowienia te skierowane były do niewłaściwej osoby i wydane zostały z rażącym naruszeniem prawa; - błąd w ustaleniach faktycznych, przyjęty za podstawę rozstrzygnięcia polegający na uznaniu, że proces inwestycyjny został prawnie zakończony i upłynęło 180 dni od rozpoczęcia inwestycji, a także uznania, że właściciel nieruchomości jest inwestorem, podczas gdy w chwili podjęcia postanowienia organu I instancji nie miało to miejsca, a nadto skarżący jest jedynie właścicielem, a nie inwestorem. Ponadto zarzucono naruszenie prawa materialnego, tj. - art. 151 p.p.s.a. w zw. z art. 52 P.b. przez ich błędną wykładnię oraz niewłaściwe zastosowanie, spowodowane niedostrzeżeniem błędów wykładni i niewłaściwym zastosowaniem przepisów na etapie postępowania administracyjnego, polegających na zobowiązaniu właściciela nieruchomości, a nie inwestora do zgłoszenia inwestycji polegającej na robotach budowlanych związanych z budową kontenera/barakowozu; - art. 151 p.p.s.a. w zw. z art. 29 ust. 1 pkt 7 P.b. przez ich niewłaściwe zastosowanie i uznanie, że na dzień 10 listopada 2020 r. skarżący jest zobowiązany do zgłoszenia inwestycji polegającej na robotach budowlanych związanych z budową kontenera/barakowozu, podczas gdy nie upłynęło 180 dni od rozpoczęcia budowy; - art. 151 p.p.s.a. w zw. z art. 48 ust. 1 pkt 2 P.b. w zw. z art. 3 pkt 1 P.b. przez ich niewłaściwe zastosowanie spowodowane niedostrzeżeniem, niewłaściwym zastosowaniem przepisów na etapie postępowania administracyjnego, polegających na uznaniu, że skarżący jest zobowiązany wstrzymać roboty budowlane związane z budową kontenera/barakowozu i niezbędnego zabezpieczenia terenu robót podczas gdy, kontener nie jest obiektem budowlanym w rozumieniu przepisów prawa budowlanego; - art. 151 p.p.s.a. w zw. z art. 3 pkt 5 P.b. przez ich niewłaściwe zastosowanie i uznanie, że kontener/barakowóz objęty niniejszym postępowaniem stanowi tymczasowy obiekt budowlany, podczas gdy jego szczególne właściwości powodują, iż nie spełnia on wszystkich przesłanek z art. 3 pkt 5 P.b. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje. Skarga kasacyjna nie zasługiwała na uwzględnienie. Stosownie do treści art. 183 § 1 p.p.s.a., Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej z urzędu biorąc pod rozwagę jedynie nieważność postępowania. Wobec tego, że w rozpoznawanej sprawie nie zachodzi żadna z okoliczności skutkujących nieważnością postępowania, o jakich mowa w art. 183 § 2 p.p.s.a., a nadto nie zachodzi również żadna z przesłanek, o których mowa w art. 189 p.p.s.a., które Naczelny Sąd Administracyjny rozważa z urzędu dokonując kontroli zaskarżonego skargą kasacyjną wyroku Sądu pierwszej instancji, Naczelny Sąd Administracyjny dokonał takiej kontroli zaskarżonego wyroku jedynie w zakresie wyznaczonym podstawami skargi kasacyjnej. Naczelny Sąd Administracyjny orzekający w niniejszej sprawie za niezasadne uznał zarzuty skargi kasacyjnej naruszenia prawa procesowego i materialnego. W skardze kasacyjnej nie podważono skutecznie oceny Sądu I instancji, który zaaprobował skierowanie przez organy nadzoru budowlanego w trybie art. 48 ust. 1 pkt 2 P.b. do właściciela nieruchomości postanowienia o wstrzymaniu robót budowlanych związanych z budową kontenera na ww. nieruchomości. Pomimo, że prawodawca ustawą z dnia 13 lutego 2020 r. o zmianie ustawy – Prawo budowlane oraz niektórych innych ustaw (Dz. U. z 2020 r. poz. 471) doprecyzował w jakich sytuacjach stosowne obowiązki mogą być nakładane na dane podmioty, to nie zmienia faktu, że także aktualne brzmienie art. 52 ust. 1 P.b. uprawnia do twierdzenia, że podstawowym kryterium wyboru adresata decyzji spośród trzech kategorii podmiotów wymienionych w art. 52 P.b. jest, co do zasady, okoliczność posiadania przez dany podmiot tytułu prawnego umożliwiającego wykonanie decyzji (por. wyrok NSA z 24 sierpnia 2023 r., II OSK 2845/20). W tych warunkach prawnych także aktualnym pozostaje pogląd, zgodnie z którym adresatem decyzji, o których mowa w art. 52 P.b., w pierwszej kolejności powinien być inwestor, ale tylko w tych przypadkach kiedy inwestor jest jednocześnie właścicielem nieruchomości (por. wyrok NSA z 18 maja 2023 r., II OSK 1699/20). Należy bowiem uwzględnić, że co do zasady zgodnie z art. 52 P.b. obowiązki w toku postępowania z art. 48 P.b. organy nadzoru budowlanego mogą nakładać na inwestora i to także w przypadku, gdy nie przysługuje mu tytuł prawny do nieruchomości, niemniej nie oznacza to, że tak można czynić zawsze i bezrefleksyjnie, nie bacząc na racjonalność takiego podejścia w indywidualnych okolicznościach danej sprawy. Zgodnie z art. 52 P.b., w brzmieniu mającym zastosowanie do niniejszej sprawy, ustawodawca dał organom nadzoru budowlanego wybór, wskazując, iż obowiązki w postępowaniach w sprawie rozpoczęcia i prowadzenia robót budowlanych z naruszeniem ustawy, a więc m.in. prowadzone w trybie art. 48 P.b., mogą być nakładane na inwestora, właściciela lub zarządcę obiektu budowlanego. Artykuł 52 ust. 1 P.b. umożliwia zatem skierowanie obowiązków, na przykład w postępowaniu legalizacyjnym, do takiego podmiotu, który w danych okolicznościach może i powinien je ponosić, względnie także można sądzić, że jest zainteresowany określonym rozstrzygnięciem sprawy, tj. np. do właściciela nieruchomości. Na zasadność skierowania obowiązków do właściciela nieruchomości wskazuje art. 52 ust. 1 zd. 2 P.b., zgodnie z którym jeżeli roboty budowlane zostały zakończone lub wykonanie postanowienia albo decyzji przez inwestora jest niemożliwe, obowiązki te nakłada się na właściciela lub zarządcę obiektu budowlanego. Wystarczy zatem spełnienie jednej z dwóch ww. przesłanek, aby możliwym było skierowanie obowiązków do właściciela. W okolicznościach niniejszej sprawy przedmiotem postępowania jest wybudowany na nieruchomości skarżącego kontener oparty na płytach kamiennych i bloczkach betonowych. Wynika z tego, że roboty budowlane związane z posadowieniem przedmiotowego kontenera na gruncie zostały zakończone, a w sytuacji gdy nie przedstawiono podczas kontroli nieruchomości, jak i w później toczącym się postępowaniu administracyjnym, dowodu na potwierdzenie, że roboty budowlane związane z posadowieniem kontenera zostały zrealizowane legalnie, to istniały podstawy do zastosowania przez organy nadzoru budowlanego art. 48 ust. 1 pkt 2 P.b. i skierowania obowiązków do właściciela stosownie do treści art. 52 ust. 1 P.b. W trakcie trwającego postępowania administracyjnego skarżący – właściciel nieruchomości gołosłownie podnosił, że on nie jest inwestorem, a przedmiotowy kontener należy do najemcy. Właściciel nieruchomości nie przedstawił odpowiednich dowodów na potwierdzenie swoich twierdzeń, w tym załączona do skargi "zwykłej" umowa najmu nie uprawnia do innego wniosku. Nie wynika bowiem z niej kto jest właścicielem kontenera, a co więcej, nie wynika z niej aby umowa ta stanowiła tytuł prawny, o jakim mowa w art. 3 pkt 11 P.b., uprawniający do dysponowania nieruchomością na cele budowlane poprzez zrealizowanie robót budowlanych związanych z posadowieniem kontenera, tym bardziej, że treść tej umowy odwołuje się do postanowień planu miejscowego, obowiązujących na przedmiotowej nieruchomości, wskazując wprost, że do obowiązków najemcy należy m.in. wykorzystanie działki zgodnie z przeznaczeniem planu zagospodarowania przestrzennego, tj. jako terenu zieleni urządzonej. Ponadto zgodnie z tą umową najemca we własnym zakresie i na własny koszt miał załatwić wszelkie formalności urzędowe związane z użytkowaniem i przystosowaniem wynajętego terenu. Skarżący zaś nie wykazał, aby przedmiotowy kontener został posadowiony na nieruchomości w związku z wykonaniem ww. postanowień umowy. Należy pamiętać, że brak odpowiedniego tytułu do nieruchomości, z którego wynikałoby uprawnienie inwestora do dysponowania nieruchomością na cele budowlane, oznacza, że zawiera usprawiedliwione podstawy twierdzenie, iż wykonanie postanowienia albo decyzji przez inwestora jest niemożliwe. Tym samym w takich okolicznościach prawnych i faktycznych niniejszej sprawy niewadliwym było skierowanie obowiązków do właściciela nieruchomości. Taką ocenę jedynie potwierdza wywód Sądu I instancji, wskazujący, że właściciel nieruchomości działał niejako w porozumieniu celem realizacji robót związanych z posadowieniem na nieruchomości kontenera. Uzupełniająco wskazania wymaga, że taka ocena posiada usprawiedliwione podstawy z uwagi na wewnętrzną sprzecznie treść umowy najmu, która z jednej strony lakonicznie odnosi się do bliżej nieokreślonego użytkowania i przystosowania terenu przez najemcę, a z drugiej – wskazuje, że do obowiązków najemcy należy wykorzystanie działki zgodnie z planem miejscowym, którego postanowienia przecież wykluczają możliwości posadowienia kontenera. Ponadto umowa najmu została zawarta do 31 lipca 2021 r., a właściciel nieruchomości najpóźniej w dniu rozprawy przed Naczelnym Sądem Administracyjnym nie wykazał aby w związku z zakończeniem umowy najmu najemca usunął z jego nieruchomości przedmiot postępowania, co ewentualnie mogłoby potwierdzać, że obowiązki zostały wadliwie skierowane do właściciela. Zamiast tego na rozprawie pełnomocnik skarżącego podtrzymał skargę kasacyjną. W tych warunkach nie ma znaczenia dla wyniku sprawy argumentacja Sądu I instancji odwołująca się do treści art. 48 K.c. (części składowe gruntu) i art. 191 K.c. (superficies solo cedit). Na tle Prawa budowanego desygnat "trwałego związania" obiektu budowlanego z gruntem nie ma znaczenia cywilistycznego, lecz odnosi się do kwestii technicznych pozwalających na dokonanie odpowiedniej kwalifikacji prawnej obiektu budowlanego w rozumieniu art. 3 pkt 1 P.b., co przekłada się na stosowanie właściwych rygorów tzw. "zgody budowlanej", ponieważ dla przykładu zgodnie z art. 29 ust. 1 pkt 7 P.b. nie wymaga decyzji o pozwoleniu na budowę, natomiast wymaga zgłoszenia, o którym mowa w art. 30, budowa tymczasowych obiektów budowlanych (w rozumieniu art. 3 pkt 5 P.b.) niepołączonych trwale z gruntem i przewidzianych do rozbiórki lub przeniesienia w inne miejsce – w terminie określonym w zgłoszeniu, ale nie później niż przed upływem 180 dni od dnia rozpoczęcia budowy określonego w zgłoszeniu. Niezależnie zaś od podniesionej w skardze kasacyjnej argumentacji dotyczącej art. 29 ust. 1 pkt 7 P.b. skarżący nie wykazał aby na przedmiotową inwestycję zostało skutecznie dokonane zgłoszenie na obiekt, który co najwyżej przez okres 180 dni od dnia rozpoczęcia budowy określonego w zgłoszeniu mógłby legalnie znajdować się na danej nieruchomości, ale objętej skutecznym zgłoszeniem. W okolicznościach niniejszej sprawy wobec braku dokonania zgłoszenie trudno w ogóle mówić, o jakimkolwiek naruszeniu art. 29 ust. 1 pkt 7 P.b., w tym wskazywanego okresu 180 dni od dnia rozpoczęcia budowy. Poza tym omawiane zagadnienie odpowiednio zostało skarżącemu wyłożone przez Wojewódzki Sąd Administracyjny w Olsztynie w prawomocnym wyroku z 11 marca 2021 r., sygn. akt II SA/Ol 31/21, którym oddalono jego skargę na decyzję Warmińsko-Mazurskiego Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego z dnia 9 listopada 2020 r., nr P.7721.43.2020 16ME, w przedmiocie rozbiórki obiektu tymczasowego – barakowozu posadowionego na ww. działce z powodu niezgodności jego lokalizacji z obowiązującym na tym terenie miejscowym planem zagospodarowania przestrzennego "Brzeziny-Pozorty". Dlatego zarzuty skargi kasacyjnej dotyczące naruszenia art. 151 p.p.s.a. w zw. z art. 156 § 1 pkt 2 i 4 K.p.a.; art. 151 p.p.s.a. w zw. z art. 52 P.b.; art. 151 p.p.s.a. w zw. z art. 29 ust. 1 pkt 7 P.b.; art. 151 p.p.s.a. w zw. z art. 48 ust. 1 pkt 2 P.b. w zw. z art. 3 pkt 1 P.b.; art. 151 p.p.s.a. w zw. z art. 3 pkt 5 P.b. – nie zawierają usprawiedliwionych podstaw. Nie zawiera także usprawiedliwionych podstaw zarzut skargi kasacyjnej wskazujący na naruszenie art. 151 p.p.s.a. w zw. z art. 10, art. 28, art. 79 K.p.a. Należy pamiętać, że sformułowanie zarzutu naruszenia prawa procesowego wymaga wykazania, że to naruszenie miało wpływ na wynik sprawy. Trudno zaś doszukać się wskazywanego naruszenia prawa procesowego w okoliczności niezawiadomienia skarżącego o terminie kontroli nieruchomości, skoro skarżący był osobiście obecny podczas kontroli i udzielał pracownikowi organu stosownych wyjaśnień; zaś w zawiadomieniu o wszczęciu postępowania administracyjnego PINB poinformował skarżącego o możliwości zapoznania się z zebranym materiałem dowodowym. Pismo w tym przedmiocie zostało doręczone skarżącemu w dniu 26 października 2020 r., a więc przed wydanym w dniu 10 listopada 2020 r. postanowieniem organu I instancji. Ponadto skarżącemu zostało doręczone także pismo o przekazaniu przez PINB jego zażalenia do WINB ze wskazaniem, że skarżący nie przedłożył żadnych dokumentów potwierdzających, iż nie jest właścicielem obiektu budowlanego objętego postępowaniem. Pomimo tego skarżący przed organami administracyjnymi, ale także najpóźniej przed Naczelnym Sądem Administracyjnym nie wykazał aby istniały dowody, potwierdzające, że ktoś inny jest właścicielem kontenera, kto konkretnie jest inwestorem i aby inwestor posiadał odpowiedni tytuł prawny uprawniający do dysponowania nieruchomością na cele budowlane. W konsekwencji przedstawionego powyżej wywodu nie znajduje potwierdzenia zarzut skargi kasacyjnej dotyczący naruszenia art. 151 p.p.s.a. w zw. z art. 7, art. 77, art. 80 K.p.a. Organy administracyjne uwzględniły bowiem materiał dowodowy, który umożliwiał skierowanie obowiązków do właściciela nieruchomości, a tej oceny nie podważono skutecznie w skardze kasacyjnej, o czy wyżej była mowa. Ponadto nie zawiera usprawiedliwionych podstaw zarzut skargi kasacyjnej dotyczący naruszenia art. 151 p.p.s.a. w zw. z art. 8 § 2 K.p.a. Argumentacja skargi kasacyjnej związana z tym zarzutem opiera się na wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Olsztynie o sygn. akt II SA/OI 672/18, którym oddalono skargę Z. Ł. na decyzję Warmińsko-Mazurskiego Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego z dnia 18 lipca 2018 r., nr P.7721.77.2018 16 ME, w przedmiocie rozbiórki tablicy reklamowej zlokalizowanej w południowo-zachodnim narożniku działki nr [...] w Olsztynie przy ul. [...], wybudowanej z naruszeniem planu zagospodarowania przestrzennego. Jak wynika z powyższego, wyrok ten dotyczył decyzji wydanej w innym stanie prawnym, tj. na podstawie przepisów Prawa budowlanego sprzed ww. nowelizacji, która weszła w życie 19 września 2020 r., nadając postępowaniu legalizacyjnemu odmienny tryb postępowania niż dotychczasowy, bo w pierwszej kolejności uzależniający przeprowadzenie takiego postępowania od wstrzymania budowy i możliwości zawnioskowania np. przez właściciela o legalizację obiektu budowlanego. Z tych względów, na podstawie art. 184 p.p.s.a., Naczelny Sąd Administracyjny orzekł jak w sentencji wyroku.
Potrzebujesz pomocy prawnej?
Asystent AI przeanalizuje Twoje pytanie w oparciu o orzecznictwo, przepisy i doktrynę — jak rozmowa z ekspertem.
Zadaj pytanie Asystentowi AI