II OSK 1858/22

Naczelny Sąd Administracyjny2025-03-11
NSAbudowlaneWysokansa
prawo budowlanenadzór budowlanyroboty budowlanedźwig wieżowyplan BIOZogrodzeniewykopbezpieczeństwo budowyskarga kasacyjnaNSA

NSA uchylił wyrok WSA w Krakowie, uchylił decyzje organów nadzoru budowlanego dotyczące obowiązku wykonania ogrodzenia terenu budowy z wykopem, uznając je za niespójne z pierwotnym postanowieniem o wstrzymaniu robót związanych z dźwigiem wieżowym.

Sprawa dotyczyła skargi kasacyjnej Prokuratora Okręgowego od wyroku WSA w Krakowie, który uchylił decyzje nadzoru budowlanego nakładające na inwestora obowiązek wykonania ogrodzenia terenu budowy z głębokim wykopem. NSA uznał, że WSA wadliwie uchylił wyrok w części, a następnie uchylił decyzje organów obu instancji. Sąd pierwszej instancji błędnie uznał, że postępowanie stało się bezprzedmiotowe, podczas gdy kluczowe było powiązanie decyzji z pierwotnym postanowieniem o wstrzymaniu robót związanych z dźwigiem wieżowym i planem BIOZ.

Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznał skargę kasacyjną Prokuratora Okręgowego od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie, który uchylił decyzje Małopolskiego i Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego dotyczące obowiązku wykonania ogrodzenia terenu inwestycji z głębokim wykopem. WSA uznał, że decyzje te były niespójne z pierwotnym postanowieniem o wstrzymaniu robót budowlanych, związanym z montażem dźwigu wieżowego i zagrożeniem dla lądowiska LPR, a także że inwestor wykonał nałożone obowiązki, co czyniło postępowanie bezprzedmiotowym. NSA, analizując skargę kasacyjną, stwierdził niespójność wyroku WSA w sentencji i uzasadnieniu. Sąd uchylił punkt 1 wyroku WSA, orzekając w jego miejsce uchylenie decyzji obu instancji nadzoru budowlanego. NSA uznał, że WSA nie powinien był stwierdzać nieważności decyzji, ale prawidłowo zakwestionował ich spójność z pierwotnym postanowieniem. Inwestor wykonał demontaż dźwigu i przedstawił plan BIOZ, a dalsze decyzje dotyczące ogrodzenia nie były powiązane z pierwotnym przedmiotem postępowania.

Asystent AI do analizy prawnej

Przeanalizuj tę sprawę w kontekście orzecznictwa, przepisów i doktryny. Uzyskaj pogłębioną analizę, projekt pisma lub odpowiedź na pytanie prawne.

Analiza orzecznictwa Badanie przepisów Odpowiedzi na pytania Drafting pism
Wypróbuj Asystenta AI

Zagadnienia prawne (3)

Odpowiedź sądu

Nie, decyzja nakładająca obowiązek wykonania ogrodzenia była niespójna z pierwotnym przedmiotem postępowania, które dotyczyło dźwigu wieżowego i planu BIOZ.

Uzasadnienie

Sąd pierwszej instancji uznał, że decyzja nakładająca obowiązek wykonania ogrodzenia nie korespondowała z pierwotnym postanowieniem o wstrzymaniu robót budowlanych związanych z montażem dźwigu wieżowego i zagrożeniem dla lądowiska LPR. Inwestor wykonał obowiązki związane z demontażem dźwigu i przedstawił plan BIOZ.

Rozstrzygnięcie

Decyzja

uchylono_decyzję

Przepisy (15)

Główne

P.b. art. 51 § ust. 1 pkt 2

Ustawa - Prawo budowlane

Pomocnicze

P.b. art. 50 § 1 pkt 2, ust. 2 i ust. 3

Ustawa - Prawo budowlane

P.b. art. 12 § ust. 7

Ustawa - Prawo budowlane

K.p.a. art. 105 § § 1

Kodeks postępowania administracyjnego

K.p.a. art. 138 § § 1 pkt 2

Kodeks postępowania administracyjnego

K.p.a. art. 156 § § 1

Kodeks postępowania administracyjnego

P.p.s.a. art. 3 § § 1 i 2 pkt 1

Ustawa - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

P.p.s.a. art. 145 § § 1 pkt 1 lit. a

Ustawa - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

P.p.s.a. art. 145 § § 1 pkt 1 lit. c

Ustawa - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

P.p.s.a. art. 145 § § 1 pkt 2

Ustawa - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

P.p.s.a. art. 145 § § 3

Ustawa - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

P.p.s.a. art. 135

Ustawa - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

P.p.s.a. art. 183 § § 1

Ustawa - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

P.p.s.a. art. 188

Ustawa - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

P.p.s.a. art. 184

Ustawa - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

Argumenty

Skuteczne argumenty

Niespójność wyroku WSA w Krakowie w sentencji i uzasadnieniu. Niewłaściwe zastosowanie art. 145 § 1 pkt 1 lit. a P.p.s.a. w zw. z art. 105 § 1 K.p.a. przez WSA, polegające na wadliwym uznaniu, że postępowanie stało się bezprzedmiotowe. Niewłaściwa kontrola legalności działalności administracji publicznej przez WSA, wyrażająca się w bezzasadnym uchyleniu zaskarżonej decyzji z przyczyn przedmiotowych i umorzeniu postępowania administracyjnego, pomimo że należało stwierdzić nieważność tej decyzji (zarzut Prokuratora Okręgowego).

Odrzucone argumenty

Zarzut Prokuratora Okręgowego dotyczący konieczności stwierdzenia nieważności zaskarżonej decyzji z uwagi na niespójność z pierwotnym postanowieniem i brak należytego planu BIOZ.

Godne uwagi sformułowania

Zaskarżony wyrok w postaci, w jakiej go wydano, niejako "nie poddaje się kontroli". Należyte zastosowanie wskazanych w skardze kasacyjnej art. 145 § 1 pkt 1 lit. a oraz art. 145 § 3 P.p.s.a. w związku z art. 105 § 1 K.p.a. wymagało wydania orzeczenia na podstawie art. 188 P.p.s.a.

Skład orzekający

Grzegorz Czerwiński

sędzia

Jan Szuma

sprawozdawca

Paweł Miładowski

przewodniczący

Informacje dodatkowe

Wartość precedensowa

Siła: Wysoka

Powoływalne dla: "Interpretacja przepisów Prawa budowlanego dotyczących wstrzymania robót, nakładania obowiązków naprawczych (art. 50, 51 P.b.), bezprzedmiotowości postępowania administracyjnego (art. 105 K.p.a.) oraz kontroli sądowej orzeczeń nadzoru budowlanego (P.p.s.a.)."

Ograniczenia: Sprawa dotyczy specyficznego stanu faktycznego związanego z budową wielorodzinną, dźwigiem wieżowym i lądowiskiem LPR, co może ograniczać bezpośrednie zastosowanie w innych kontekstach.

Wartość merytoryczna

Ocena: 7/10

Sprawa pokazuje, jak ważne jest powiązanie kolejnych decyzji administracyjnych z pierwotnym przedmiotem postępowania i jak błędy proceduralne mogą prowadzić do uchylenia decyzji. Pokazuje też złożoność przepisów Prawa budowlanego.

Niespójność decyzji administracyjnych: NSA uchyla nakaz ogrodzenia terenu budowy.

Sektor

budownictwo

Asystent AI dla prawników

Twój asystent do analizy prawnej

Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka ponad 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.

Analiza orzecznictwa i przepisów
Drafting pism i dokumentów
Odpowiedzi na pytania prawne
Pogłębiona analiza z doktryny

Powiązane tematy

Pełny tekst orzeczenia

Oryginał, niezmieniony
II OSK 1858/22 - Wyrok NSA
Data orzeczenia
2025-03-11
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2022-08-24
Sąd
Naczelny Sąd Administracyjny
Sędziowie
Grzegorz Czerwiński
Jan Szuma /sprawozdawca/
Paweł Miładowski /przewodniczący/
Symbol z opisem
6014 Rozbiórka budowli lub innego obiektu budowlanego, dokonanie oceny stanu technicznego obiektu, doprowadzenie obiektu do s
Sygn. powiązane
II SA/Kr 1316/21 - Wyrok WSA w Krakowie z 2022-04-08
Skarżony organ
Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego
Treść wyniku
Uchylono zaskarżony wyrok w części, uchylono zaskarżoną decyzję i poprzedzającą ją decyzję w części, w pozostałym zakresie oddalono skargę kasacyjną
Sentencja
Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: Sędzia NSA Paweł Miładowski Sędziowie Sędzia NSA Grzegorz Czerwiński Sędzia del. WSA Jan Szuma (spr.) Protokolant starszy asystent sędziego Tomasz Szpojankowski po rozpoznaniu w dniu 11 marca 2025 r. na rozprawie w Izbie Ogólnoadministracyjnej skargi kasacyjnej Prokuratora Okręgowego w Krakowie od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie z dnia 8 kwietnia 2022 r. sygn. akt II SA/Kr 1316/21 w sprawie ze skargi [...] Spółka z ograniczoną odpowiedzialnością spółka komandytowa z siedzibą w K. na decyzję Małopolskiego Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego z dnia 30 września 2021 r. nr 447/2021 znak: WOB.7721.328.2021.PBRZ w przedmiocie obowiązku doprowadzenia robót budowlanych do stanu zgodnego z prawem I. uchyla punkt 1 zaskarżonego wyroku i w tym zakresie uchyla zaskarżoną decyzję i poprzedzającą ją decyzję Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego w Krakowie – Powiat G. z dnia 31 maja 2021 r., nr 613/2021, znak: ROIK I.5160.134.2021.PPA; II. oddala skargę kasacyjną w pozostałym zakresie.
Uzasadnienie
Wyrokiem z dnia 8 kwietnia 2022 r., sygn. akt II SA/Kr 1316/21 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie, po rozpoznaniu skargi A. sp. z o.o. sp.k., 1) uchylił decyzję Małopolskiego Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego (zwanego dalej "Inspektorem Wojewódzkim") z dnia 30 września 2021 r., nr 447/2021, 2) umorzył postępowanie administracyjne oraz 3) zasądził od organu na rzecz skarżącej 1014 zł tytułem zwrotu kosztów postępowania.
Powyższy wyrok wydano w następujących, zasadniczych dla sprawy okolicznościach.
Postanowieniem z dnia 31 marca 2021 r., nr 475/2021 Powiatowy Inspektor Nadzoru Budowlanego w Krakowie – Powiat G. (zwany dalej "Powiatowym Inspektorem"), na podstawie art. 50 ust. 1 pkt 2, ust. 2 i ust. 3 ustawy z dnia 7 lipca 1994 r. Prawo budowlane (tekst jednolity Dz. U. z 2020 r. poz. 1333 z późn. zm., dalej "P.b.") nakazał skarżącej – jako inwestorowi: wstrzymać prowadzenie robót budowlanych przy realizacji inwestycji pn.: "Budowa budynku mieszkalnego wielorodzinnego z funkcją usługową, z garażem podziemnym z wewnętrznymi instalacjami: wod-kan, gazową, c.o., elektryczną i wentylacji mechanicznej" realizowanej na działkach nr [...], [...] i [...], obręb [...] K., przy ul. P. w K. w sposób mogący spowodować zagrożenie bezpieczeństwa ludzi lub mienia oraz wykonać demontaż dźwigu wieżowego Liebherr 30LC o wysokości 28,2 m z terenu inwestycji. Organ nałożył również na skarżącą obowiązek przedłożenia planu BIOZ uwzględniającego specyfikę obiektu budowlanego i warunki prowadzenia robót budowlanych prawidłowo ustalającego źródła zagrożeń, które mogą wystąpić w trakcie realizacji robót budowlanych oraz określającego rozwiązania zapobiegające zagrożeniom w tym eliminacji kolizji pracy dźwigu ze strefą podejścia śmigłowców Lotniczego Pogotowia Ratunkowego do lądowiska H231 Szpitala Miejskiego Specjalistycznego im. G. w K. przy ul. P. w K. (dalej zwanego Szpitalem im. G.).
W dniu 10 kwietnia 2021 r. Powiatowy Inspektor dokonał kontroli inwestycji w zakresie obowiązków nałożonych postanowieniem z dnia 31 marca 2021 r. W jej trakcie stwierdzono wykonanie demontażu w całości żurawia wieżowego Liebherr z terenu inwestycji. Podczas kontroli na terenie budowy nie były prowadzone żadne inne roboty budowlane. Organ uznał, że obowiązek nałożony w punkcie II. postanowienia, to jest w zakresie ustalenia wymagań dotyczących niezbędnych zabezpieczeń, został wykonany w całości.
Pismem z dnia 13 kwietnia 2021 r. inwestor poinformował Powiatowego Inspektora o wykonaniu obowiązków nałożonych postanowieniem i jednocześnie przedłożył wymagany w punkcie III. postanowienia plan BIOZ. Pismem z dnia 19 kwietnia 2021 r. organ wezwał jednak inwestora do niezwłocznego przedłożenia planu BIOZ uzupełnionego o wskazane braki.
W dniu 5 maja 2021 r. Powiatowy Inspektor dokonał oględzin dotyczących aktualnego stanu faktycznego inwestycji. W ich trakcie nie stwierdzono wykonywania żadnych robót budowlanych. Potwierdzono wykonanie demontażu żurawia wieżowego oraz ustalono, że stwierdzony stan faktyczny inwestycji nie uległ zmianie od ostatniej kontroli w dniu 10 kwietnia 2021 r. W czasie oględzin pełnomocnik inwestora przedłożył do protokołu odpowiedź na wezwanie do przedłożenia uzupełnionego planu BIOZ z dnia 30 kwietnia 2021 r. wraz z załącznikami. Poinformował jednocześnie, iż pismo to zostało skierowane w terminie zakreślonym w wezwaniu listem poleconym w dniu 30 kwietnia 2021 r. W dniu 4 maja 2021 r. wpłynęła do Powiatowego Inspektoratu odpowiedz inwestora na wezwanie do przedłożenia uzupełnionego planu BIOZ wraz z załącznikami.
Równolegle toczyło się postępowanie zażaleniowe od postanowienia Powiatowego Inspektora z dnia 31 marca 2021 r. Wojewódzki Inspektor postanowieniem z dnia 2 lipca 2021 r., nr 599/2021 utrzymał to postanowienie w mocy.
Niezależnie od opisanych wyżej ustaleń organu dotyczących sposobu ustawienia żurawia wieżowego i konieczności jego demontażu oraz zagadnień dotyczących treści planu BIOZ, które eksponowane były w początkowej fazie postępowania, uwagę Powiatowego Inspektora w toku jednej z kontroli (9 kwietnia 2021 r. – k. 314 akt administracyjnych organu pierwszej instancji) zwróciła jeszcze inna kwestia. Otóż ustalono, że na terenie budowy w części centralnej i wschodniej dziatki nr [...] i całości działki nr [...\ wykonano wykop o zróżnicowanej głębokości – od około 0,90 m do 1,50 m, o wymiarach w rzucie 20,0 x 95,0 m x 44,0 m x 107,0 m (wymiary przedstawiono na schemacie nr l stanowiącym załącznik do protokołu). Wykop ten pozbawiony był zabezpieczeń.
Powyższe stało się asumptem do dalszego kontynuowania postępowania naprawczego i wydania przez Powiatowego Inspektora na podstawie art. 51 ust. 1 pkt 2 P.b. decyzji z dnia 31 maja 2021 r., nr 613/2021, którą nałożono na A. sp. z o.o. sp.k. obowiązek wykonania ogrodzenia terenu inwestycji z planowanym głębokim wykopem w sposób uwzględniający: bezpieczeństwo na budowie i terenach przyległych oraz istniejące elementy zagospodarowania terenu zewnętrzne – między innymi usytuowanie drogi dojazdowej prowadzącej na teren budowy od ul. D., a także interesy osób trzecich.
Na skutek odwołania A. sp. z o.o. sp.k. powyższa decyzja została utrzymana w mocy obecnie zaskarżoną decyzją z dnia 30 września 2021 r., nr 447/2021.
Zaskarżonym w niniejszej sprawie wyrokiem z dnia 8 kwietnia 2022 r., sygn. akt II SA/Kr 1316/21 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie uchylił zaskarżoną decyzję i umorzył postępowanie administracyjne. Orzeczenie to Sąd pierwszej instancji uzasadnił z powołaniem na następujące okoliczności.
Po pierwsze zaznaczył, że decyzja na podstawie art. 51 ust. 1 pkt 2 P.b. powinna nawiązywać do przedmiotu wcześniejszego postanowienia o wstrzymaniu robót wydanego na podstawie art. 50 ust. 1 pkt 2 P.b. W rozpatrywanej sprawie postanowienie o wstrzymaniu robót budowlanych związane było z montażem na terenie budowy dźwigu wieżowego i zagrożeniem, jakie w ocenie organu, dźwig ten stwarzał dla przyszpitalnego lądowiska dla helikopterów czy też strefy podejścia śmigłowców LPR. W formie zabezpieczenia (na podstawie art. 50 ust. 2 pkt 2 ustawy) nałożono na inwestora obowiązek demontażu tego dźwigu i przedłożenia organowi planu BIOZ, uwzględniającego specyfikę projektowanego obiektu i warunków prowadzenia robót budowlanych ustalających źródło zagrożeń i uwzględniającego rozwiązania zapobiegające zagrożeniom w tym eliminacji kolizji prac żurawia (dźwigu), ze strefą podejścia śmigłowców LPR. Inwestor do nakazu się zastosował, to jest wstrzymał roboty budowlane, zdemontował dźwig oraz przedstawił skorygowany plan BIOZ. W tym kontekście Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie zwrócił uwagę, że nie koresponduje z tym późniejsza decyzja organu. Powiatowy Inspektor nie nawiązał w niej do pierwotnego przedmiotu postępowania to jest nie nakazał wykonania określonych czynności lub robót budowlanych w celu doprowadzenia wykonywanych robót budowlanych do stanu zgodnego z prawem w aspekcie prac dźwigu budowlanego, skoncentrował się na zupełnie innych aspektach, to jest nakazał wykonie ogrodzenia terenu inwestycji, choć postępowanie związane było z lokalizacją dźwigu względem lądowiska LPR.
Po drugie, Sąd pierwszej instancji zgłosił szereg zastrzeżeń dotyczących precyzji wydanej decyzji nakładającej na A. sp. z o.o. sp.k. obowiązek realizacji ogrodzenia, jak to, że nie sprecyzowano, jakie ogrodzenie ma powstać na terenie budowy i w czym wyrażają się nałożone obowiązki (w decyzji posłużono się niedopuszczalnym w ocenie Sądu określeniem "m.in." /między innymi/), którego nie powinno się stosować w decyzji administracyjnej.
Po trzecie wreszcie, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie odnotował, ż przed wydaniem decyzji przez Wojewódzkiego Inspektora, sporne obowiązki dotyczące ogrodzenia terenu inwestycji zostały wykonane. Wynika to z protokołu oględzin z dnia 23 czerwca 2021 r. (k. 34 akt administracyjnych organu pierwszej instancji). Stwierdzono w nim zagęszczenie elementów nośnych ogrodzenia – drewnianych słupków oraz ich podwyższenie, a także wypełnienie ich agrowłókniną. Dodatkowo przesunięto ogrodzenie na odcinku przylegającym do drogi dojazdowej od ul. D.. Powiatowy Inspektor uznał, że nałożony przezeń obowiązek wynikający z decyzji z dnia 31 maja 2021 r. został wykonany w całości.
Mając na uwadze powyższe uwagi Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie na s. 22-24 uzasadnienia zaskarżonego wyroku przedstawił korespondujące z tym, obszerniejsze rozważania prawne, mające wykazać, że w sytuacji takiej jak zaistniała w sprawie – to jest wystąpienia bezprzedmiotowości postępowania na etapie postępowania odwoławczego (wobec wykonania obowiązku przez inwestora) – zachodziła podstawa do wydania przez Wojewódzkiego Inspektora decyzji w trybie art. 138 § 1 pkt 2 K.p.a. Organ odwoławczy w takich okolicznościach nie jest zobowiązany do merytorycznego rozpoznania odwołania, a może ograniczyć się do uchylenia zaskarżonej decyzji i umorzenia postępowania. Mając to wszystko na uwadze, Wojewódzki Sąd Administracyjny doszedł do przekonania, że decyzję Wojewódzkiego Inspektora (utrzymującą w mocy decyzję Powiatowego Inspektora) należało uchylić, a postępowanie administracyjne umorzyć.
Skargę kasacyjną od powyższego wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie wniósł Prokurator Okręgowy w Krakowie zarzucając naruszenie:
1. art. 3 § 1 i 2 pkt 1 oraz art. 145 § 1 pkt 1 lit. a P.p.s.a. w zw. z art. 105 § 1 K.p.a. poprzez niewłaściwe zastosowanie w rozumieniu art. 156 § 1 K.p.a. polegające na wadliwym uznaniu, że ustalony w sprawie stan faktyczny odpowiada normie art. 105 § 1 w zw. z art. 61 § 1 i 2 K.p.a. i art. 51 ust. 1 pkt 1 i 2 zw. art. 50 § 3 P.b., a więc, że postępowanie stało się bezprzedmiotowe. Prokurator Okręgowy zaznaczył, że tymczasem inwestor nie wykonał obowiązku przedłożenia planu BIOZ uwzględniającego specyfikę obiektu budowlanego i warunki prowadzenia robót budowlanych, prawidłowo ustalającego źródła zagrożeń, które mogą wystąpić w trakcie realizacji robót budowlanych oraz określającego rozwiązania zapobiegające zagrożeniom w tym eliminacji kolizji ze strefą podejścia śmigłowców LPR do lądowiska H231 Szpitala im. G. wykonanego przez osoby posiadające stosowne uprawnienia zgodnie z art. 12 ust. 7 P.b. i zawierającego stosowne zalecenia w przypadku stwierdzenia nieprawidłowości oraz zakres i sposób wykonania koniecznych robót budowlanych do doprowadzenia inwestycji do stanu zgodnego z prawem i umożliwiający jej prowadzenie w sposób nie powodujący zagrożenia życia i mienia oraz zabezpieczenie realizacji inwestycji w sposób nie powodujący zagrożenia bezpieczeństwa ludzi i mienia w trakcie całego procesu inwestycyjnego (od jej rozpoczęcia do zakończenia);
2. art. 3 § 1 i 2 pkt 1, art. 145 § 1 pkt 1 lit. c oraz art. 145 § 3 P.p.s.a. poprzez niewłaściwą kontrolę legalności działalności administracji publicznej i błędne zastosowanie przepisów postępowania, wyrażające się w bezzasadnym uchyleniu zaskarżonej decyzji z przyczyn przedmiotowych i umorzeniu postępowania administracyjnego, pomimo że stosownie do art. 145 § 1 pkt 2 P.p.s.a. należało stwierdzić nieważność tej decyzji.
Powołując się na powyższe Prokurator Okręgowy wniósł o uchylenie zaskarżonego wyroku oraz o rozpoznanie skargi poprzez stwierdzenie nieważności zaskarżonej decyzji na podstawie art. 145 § 1 pkt 2 P.p.s.a.
W odpowiedzi na skargę kasacyjną A. sp. z o.o. sp.k. wniosła o jej oddalenie ustosunkowując się do zarzutów skargi kasacyjnej.
Z kolei w piśmie procesowym z dnia 28 czerwca 2023 r. Wojewódzki Inspektor przedstawił stanowisko w sprawie stwierdzając, że skarga kasacyjna Prokuratora Okręgowego nie ma usprawiedliwionych podstaw. Organ podał w wątpliwość tezy skarżącego kasacyjnie dotyczące konieczności ponownego nakazania zaniechania robót w trybie art. 51 ust. 1 P.b. Zaznaczył, że istnieją pewne kontrowersje, czy można w tym trybie żądać od inwestora przedstawienia określonych dokumentów, w tym kontekście – konkretnie planu BIOZ. Wojewódzki Inspektor stwierdził dalej, że wywody Prokuratora Okręgowego zmierzają do tezy, jakoby w trybie art. 51 ust. 1 P.b. organ nadzoru budowlanego miał powielić obowiązki wcześniej orzeczone w trybie art. 50 ust. 1 pkt 2 P.b., co nie byłoby zasadne. Organ nie zgodził się wreszcie z poglądem, że zaskarżona decyzja jest obarczona wadą nieważności.
Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:
Skarga kasacyjna zawiera dostateczne podstawy uzasadniające uchylenie punktu 1. zaskarżonego wyroku i rozpoznanie skargi. Jednakże zarazem dalej idące zarzuty Prokuratora Okręgowego dotyczące oczekiwanej treści wyroku Sądu pierwszej instancji (stwierdzenia nieważności zaskarżonej decyzji) nie mogły być uwzględnione, co powoduje, że w pozostałym zakresie skarga kasacyjna podlegała oddaleniu.
Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej, bierze jednak pod rozwagę nieważność postępowania (art. 183 § 1 P.p.s.a. – obecnie tekst jednolity Dz. U. z 2024 r. poz. 935 z późn. zm.). W rozpoznawanej sprawie nie zachodzą okoliczności skutkujące nieważnością postępowania sądowego (art. 183 § 2 pkt 1-6 P.p.s.a.), stąd należy ograniczyć się do zagadnień wynikających z zarzutów skargi kasacyjnej.
Już na wstępie należy zwrócić uwagę, że zaskarżony w niniejszej sprawie wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie jest niespójny, jeśli porówna się punkt 1. jego sentencji z jego punktem 2. oraz uzasadnieniem. Dotyczy to zagadnień istotnych z punktu widzenia rozpoznawanej skargi kasacyjnej, a jednocześnie mieszczących się w zakresie podniesionych w niej zarzutów.
Zaskarżony wyrok w postaci, w jakiej go wydano, niejako "nie poddaje się kontroli". Aby móc w sposób właściwy rozpoznać skargę kasacyjną Naczelny Sąd Administracyjny uznał, że operując w granicach jej podstaw, należało zastosować art. 188 P.p.s.a., nadając punktowi 1. wydanego w sprawie orzeczenia należyty procesowo kształt. Jednocześnie w przeprowadzonym postępowaniu merytorycznie rozpoznano skargę kasacyjną także w zakresie zagadnień prawnych przedstawionych przez Prokuratora Okręgowego.
Odnosząc się do powyższego, Naczelny Sąd Administracyjny przede wszystkim zwraca uwagę, że z jednoznacznego wywodu uzasadnienia zaskarżonego wyroku wynika, iż Sąd pierwszej instancji uznał decyzję Wojewódzkiego Inspektora za nieprawidłową. Utrzymano w niej bowiem w mocy decyzję Powiatowego Inspektora z dnia 31 maja 2021 r. o nałożeniu na A. sp. z o.o. sp.k. obowiązków na podstawie art. 51 ust. 1 pkt 2 P.b., podczas gdy obowiązki te – obejmujące wykonanie ogrodzenia terenu inwestycji z planowanym głębokim wykopem – zdaniem Sądu w ogóle nie korespondowały z przedmiotem wcześniej wydanego postanowienia na podstawie art. 50 ust. 1 pkt 2 P.b. To ostatnie postanowienie dotyczyło wystąpienia stanu zagrożenia bezpieczeństwa ludzi i mienia w związku z ustawieniem dźwigu wieżowego w miejscu kolidującym ze ścieżką lotów śmigłowców LPR do szpitala im. G. i łączyło się to z obowiązkiem demontażu dźwigu oraz sporządzenia przez inwestora stosownego planu BIOZ.
Ponadto Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie stanowczo podkreślał, że inwestor nie tylko wykonał obowiązki wynikające z postanowienia z dnia 31 marca 2021 r., ale też zrealizował obowiązek ogrodzenia terenu inwestycji. Sąd pierwszej instancji w rozważaniach prawnych (na stronach 22-24 uzasadnienia) jednoznacznie opowiedział się za poglądem, że w sytuacji zaistniałej w niniejszej sprawie postępowanie stało się bezprzedmiotowe, a Wojewódzki Inspektor powinien był zastosować art. 138 § 1 pkt 2 K.p.a., to jest uchylić decyzję organu pierwszej instancji i umorzyć postępowanie.
Należy zarazem zauważyć, że w punkcie 1. sentencji zaskarżonego wyroku Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie nie wyeliminował decyzji organów obu instancji, lecz ograniczył się jedynie do uchylenia decyzji Wojewódzkiego Inspektora, natomiast mimo to w punkcie 2. umorzył "postępowanie administracyjne". Sentencja zaskarżonego wyroku, mająca zasadnicze znaczenie dla jego odczytania, jest więc niezrozumiała, ponieważ wynika z niej, że Sąd wzruszył jedynie decyzję drugoinstancyjną, a pozostawił w mocy decyzję Powiatowego Inspektora z dnia 31 maja 2021 r., przy tym zarazem umarzając postępowanie administracyjne. Można to rozumieć jedynie w ten sposób, że Sąd umorzył postępowanie administracyjne odwoławcze, co jednak zupełnie nie koresponduje z brzmieniem punktu 2. sentencji wyroku oraz z wywodami uzasadnienia, wskazującymi na intencję zakwestionowania decyzji organów obu instancji i umorzenia postępowania administracyjnego (patrz wspomniane uwagi dotyczące art. 138 § 1 pkt 2 K.p.a., który w ocenie Sądu pierwszej instancji powinien zastosować Wojewódzki Inspektor).
Powyższe wątpliwości pogłębia to, że w uzasadnieniu zaskarżonego wyroku nie odniesiono się do art. 145 § 3 P.p.s.a. ani nie sprecyzowano, czy punkt 2. wyroku dotyczący umorzenia postępowania administracyjnego dotyczy postępowania jako całości, czy tylko postępowania odwoławczego.
Przenosząc powyższe na sferę proceduralną w kontekście P.p.s.a., należy zauważyć, że w skardze kasacyjnej Prokuratora Okręgowego przedstawiono zarzuty naruszenia art. 145 § 1 pkt 1 lit. a P.p.s.a. w związku z art. 105 § 1 K.p.a., a także sformułowano zarzut naruszenia art. 145 § 3 P.p.s.a.
Rozpoznając sprawę w granicach tak przedstawionych zarzutów, Naczelny Sąd Administracyjny doszedł do przekonania, że możliwe i konieczne jest uchylenie zaskarżonego wyroku w punkcie 1. i uwzględnienie skargi we właściwym zakresie, który odpowiada uzasadnieniu zaskarżonego wyroku. Mianowicie nie do zaakceptowania jest sytuacja, w której istniałby w obrocie prawnym wyrok uchylający jedynie decyzję drugoinstancyjną i umarzający postępowanie administracyjne, podczas gdy w mocy pozostawałaby decyzja Powiatowego Inspektora z dnia 31 maja 2021 r. – zwłaszcza że jest to przecież decyzja nakładająca na inwestora obowiązki, których zasadność Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie wyraźnie zakwestionował.
Należyte zastosowanie wskazanych w skardze kasacyjnej art. 145 § 1 pkt 1 lit. a oraz art. 145 § 3 P.p.s.a. w związku z art. 105 § 1 K.p.a. wymagało wydania orzeczenia na podstawie art. 188 P.p.s.a., to jest uchylenia zaskarżonego wyroku w punkcie 1. i orzeczenia w to miejsce na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. a i c w zw. z art. 135 P.p.s.a. o uchyleniu zaskarżonej decyzji oraz poprzedzającej ją decyzji Powiatowego Inspektora z dnia 31 maja 2021 r. Dopiero bowiem tak ukształtowane orzeczenie wyraża spójny zamysł, odpowiadający uzasadnieniu zaskarżonego wyroku.
Przechodząc natomiast do oceny zarzutów skargi kasacyjnej w szerszym aspekcie, a więc w kontekście także oczekiwań Prokuratora Okręgowego, Naczelny Sąd Administracyjny nie zgadza się ze skarżącym kasacyjnie, że Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie powinien był stwierdzić nieważność zaskarżonej decyzji.
Prokurator Okręgowy w skardze kasacyjnej stara się przekonać, że inwestor A. sp. z o.o. sp.k. nie przedłożył należytego planu BIOZ o oczekiwanej treści, stosownie do postanowienia z dnia 31 marca 2021 r. wydanego na podstawie art. 50 ust. 1 pkt 2 i art. 50 ust. 3 P.b. To miałoby oznaczać, że dalsze decyzje na podstawie art. 51 ust. 1 pkt 2 P.b. należało skoncentrować na tym właśnie aspekcie. Zdaniem Prokuratora Okręgowego, owa niespójność nałożonych obowiązków w trybie art. 51 ust. 1 pkt 2 P.b. (obowiązek wykonania ogrodzenia) z pierwotnym postanowieniem Powiatowego Inspektora wydanym na podstawie art. 50 ust. 1 pkt 2 P.b. jest tak daleko idąca, że uzasadniałaby stwierdzenie nieważności decyzji przez Sąd pierwszej instancji w toku sądowej kontroli (art. 3 § 1 i 2 pkt 1, art. 145 § 1 pkt 2 P.p.s.a., art. 156 § 1 K.p.a.).
Zdaniem Naczelnego Sądu Administracyjnego nie można przyjąć, że zaskarżona decyzja i poprzedzająca ją decyzja obarczone są wadą nieważności. W toku sprawy inwestor dokonał demontażu dźwigu, którego wzniesienie stanowiło najbardziej kontrowersyjny element w początkowej fazie postępowania, a następnie przedstawił oczekiwany przez Powiatowego Inspektora plan BIOZ, na wezwanie organu także dodatkowo go poprawiając. Warto zaznaczyć, że Powiatowy Inspektor, będący organem wyspecjalizowanym, nie zgłaszał już dalszych zastrzeżeń dotyczących tego dokumentu. W tej sytuacji wywodzenie – jak chce Prokurator Okręgowy – że decyzje organów wydane na podstawie art. 51 ust. 1 pkt 2 P.b., powinny były nadal dotyczyć dalszych korekt planu BIOZ i z tego powodu są nieważne (art. 156 § 1 K.p.a.) – jest stanowiskiem zdecydowanie zbyt daleko idącym.
Uzupełniająco Naczelny Sąd Administracyjny wyjaśnia, że problematyka dotycząca zakresu obowiązków nałożonych przez organy nadzoru budowlanego (w trybie art. 51 ust. 1 pkt 2 P.b.), rozpatrywana w kategoriach "zwykłego" naruszenia prawa, mogłaby być hipotetycznie przedmiotem weryfikacji przez Sąd pierwszej instancji, gdyby to Prokurator wnosił skargę w niniejszej sprawie. Skargę natomiast złożył inwestor – od decyzji, która dotyczyła wyłącznie obowiązku realizacji ogrodzenia terenu inwestycji w związku z planowanym głębokim wykopem. W tym zakresie Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie nie mógł więc nawet rozważać ewentualnego nałożenia na inwestora, na jego niekorzyść, innych obowiązków, które w ogóle nie wynikały z zaskarżonej decyzji.
W takim kontekście zarzuty skargi kasacyjnej, w zakresie w jakim zmierzają do przekonania, że Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie w ramach prowadzonej kontroli legalności decyzji powinien był stwierdzić nieważność zaskarżonej decyzji z uwagi na konieczność orzeczenia przez organ o obowiązku uzupełnienia planu BIOZ, nie są usprawiedliwione.
Podsumowując, Naczelny Sąd Administracyjny – w granicach przedstawionych w skardze kasacyjnej zarzutów – orzekł na podstawie art. 188 w zw. z art. 145 § 1 pkt 1 lit. a i c oraz art. 135 P.p.s.a. o częściowym uchyleniu zaskarżonego wyroku w punkcie 1. i w to miejsce uchylił zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję Powiatowego Inspektora z dnia 31 maja 2021 r. Było to konieczne z uwagi na poważną niespójność dotychczasowego punktu 1. zaskarżonego wyroku z jego punktem 2. (o umorzeniu postępowania administracyjnego) i uzasadnieniem. Taka konieczna "korekta" zaskarżonego wyroku pozwoliła też na właściwe rozpoznanie skargi kasacyjnej w pozostałym zakresie, to jest w kontekście zarzutów skarżącego kasacyjnie Prokuratora Okręgowego co do oczekiwanej treści zaskarżonego wyroku. Zarzuty skargi kasacyjnej nie mogły jednak zostać w opisywanym wyżej zakresie uznane za usprawiedliwione, stąd w pozostałej części skarga kasacyjna podlegała oddaleniu na podstawie art. 184 P.p.s.a.

Potrzebujesz pomocy prawnej?

Asystent AI przeanalizuje Twoje pytanie w oparciu o orzecznictwo, przepisy i doktrynę — jak rozmowa z ekspertem.

Zadaj pytanie Asystentowi AI