II OSK 1855/13
Podsumowanie
Przejdź do pełnego tekstuNSA oddalił skargę kasacyjną organizacji społecznej, która domagała się wznowienia postępowania administracyjnego dotyczącego warunków zabudowy, uznając, że organizacja ta nie miała przymiotu strony w rozumieniu k.p.a. i nie mogła skutecznie żądać wznowienia postępowania na podstawie art. 145 § 1 pkt 4 k.p.a.
Stowarzyszenie M. złożyło skargę kasacyjną od wyroku WSA w Warszawie, który oddalił jego skargę na postanowienie SKO odmawiające wznowienia postępowania administracyjnego. Stowarzyszenie domagało się wznowienia postępowania zakończonego decyzją o ustaleniu warunków zabudowy dla parkingu naziemnego, twierdząc, że bez własnej winy nie brało w nim udziału. NSA oddalił skargę kasacyjną, podkreślając, że organizacja społeczna, nawet jeśli brała udział w postępowaniu na prawach strony, nie jest stroną w rozumieniu art. 28 k.p.a. i nie może skutecznie żądać wznowienia postępowania na podstawie art. 145 § 1 pkt 4 k.p.a., gdyż przepis ten dotyczy wyłącznie stron postępowania.
Sprawa dotyczyła skargi kasacyjnej Stowarzyszenia M. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie, który utrzymał w mocy postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego odmawiające wznowienia postępowania administracyjnego. Stowarzyszenie domagało się wznowienia postępowania zakończonego ostateczną decyzją Prezydenta W. z dnia [...] października 2010 r. o ustaleniu warunków zabudowy dla inwestycji polegającej na budowie parkingu naziemnego. Jako podstawę wznowienia wskazano art. 145 § 1 pkt 4 k.p.a., twierdząc, że Stowarzyszenie bez własnej winy nie brało udziału w postępowaniu. Zarówno SKO, jak i WSA uznały, że Stowarzyszenie nie miało przymiotu strony w rozumieniu art. 28 k.p.a. w postępowaniu dotyczącym innej osoby (Spółdzielni M.) i w związku z tym nie mogło skutecznie żądać wznowienia postępowania na podstawie art. 145 § 1 pkt 4 k.p.a. Naczelny Sąd Administracyjny, oddalając skargę kasacyjną, potwierdził tę argumentację. Podkreślono, że organizacja społeczna uczestnicząca w postępowaniu na prawach strony (art. 31 § 3 k.p.a.) nie jest stroną w rozumieniu art. 28 k.p.a. i nie może dysponować prawami materialnymi ani procesowymi zarezerwowanymi wyłącznie dla stron, w tym żądać wznowienia postępowania na podstawie art. 145 § 1 pkt 4 k.p.a., które zgodnie z art. 147 k.p.a. następuje tylko na żądanie strony. Sąd wskazał, że zasada dyspozycyjności w postępowaniu administracyjnym wyklucza możliwość żądania wznowienia przez podmiot działający na prawach strony.
Asystent AI do analizy prawnej
Przeanalizuj tę sprawę w kontekście orzecznictwa, przepisów i doktryny. Uzyskaj pogłębioną analizę, projekt pisma lub odpowiedź na pytanie prawne.
Zagadnienia prawne (2)
Odpowiedź sądu
Nie, organizacja społeczna działająca na prawach strony nie jest stroną w rozumieniu art. 28 k.p.a. i nie może skutecznie żądać wznowienia postępowania na podstawie art. 145 § 1 pkt 4 k.p.a., ponieważ przepis ten dotyczy wyłącznie stron postępowania, a wznowienie następuje tylko na ich żądanie (art. 147 k.p.a.).
Uzasadnienie
Organizacja społeczna uczestniczy w postępowaniu na prawach strony (art. 31 § 3 k.p.a.), ale nie posiada interesu prawnego ani obowiązku w rozumieniu art. 28 k.p.a. Zasada dyspozycyjności w postępowaniu administracyjnym ogranicza uprawnienia podmiotów działających na prawach strony, wyłączając możliwość żądania wznowienia postępowania z przyczyny określonej w art. 145 § 1 pkt 4 k.p.a.
Rozstrzygnięcie
Decyzja
oddalono_skargę
Przepisy (9)
Główne
k.p.a. art. 28
Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego
k.p.a. art. 31 § 3
Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego
k.p.a. art. 145 § 1
Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego
k.p.a. art. 145 § 1
Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego
Przesłanka wznowienia postępowania, gdy strona bez własnej winy nie brała udziału w postępowaniu.
k.p.a. art. 147
Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego
Wznowienie postępowania na podstawie art. 145 § 1 pkt 4 k.p.a. następuje tylko na żądanie strony.
Pomocnicze
p.p.s.a. art. 149 § 1
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
p.p.s.a. art. 184
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
k.p.a. art. 31 § 4
Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego
k.p.a. art. 126
Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego
Argumenty
Odrzucone argumenty
Argument Stowarzyszenia M., że jako organizacja społeczna, która brała udział w postępowaniu na prawach strony, ma legitymację do żądania wznowienia postępowania na podstawie art. 145 § 1 pkt 4 k.p.a.
Godne uwagi sformułowania
Organizacja społeczna biorąca udział w postępowaniu na prawach strony nie może dokonać z prawnym skutkiem czynności, które są przejawem obowiązywania w postępowaniu administracyjnym zasady dyspozycyjności. Pojęcie 'podmiot na prawach strony' nie jest tożsame z pojęciem 'strony' w rozumieniu art. 28 k.p.a., a uprawnienia podmiotu na prawach strony nie są tożsame z uprawnieniami podmiotu mającego przymiot strony.
Skład orzekający
Małgorzata Stahl
przewodniczący
Małgorzata Dałkowska - Szary
sprawozdawca
Mariola Kowalska
członek
Informacje dodatkowe
Wartość precedensowa
Siła: Wysoka
Powoływalne dla: "Ugruntowana linia orzecznicza dotycząca legitymacji organizacji społecznych do żądania wznowienia postępowania administracyjnego oraz rozróżnienia między 'stroną' a 'podmiotem na prawach strony'."
Ograniczenia: Dotyczy specyficznej sytuacji organizacji społecznych w kontekście wznowienia postępowania administracyjnego na podstawie art. 145 § 1 pkt 4 k.p.a.
Wartość merytoryczna
Ocena: 5/10
Orzeczenie wyjaśnia istotne kwestie procesowe dotyczące praw organizacji społecznych w postępowaniu administracyjnym, co jest ważne dla praktyków prawa administracyjnego.
“Czy organizacja społeczna może żądać wznowienia postępowania? NSA wyjaśnia.”
Twój asystent do analizy prawnej
Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka ponad 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.
Powiązane tematy
Pełny tekst orzeczenia
Oryginał, niezmienionyII OSK 1855/13 - Wyrok NSA Data orzeczenia 2015-03-03 orzeczenie prawomocne Data wpływu 2013-07-24 Sąd Naczelny Sąd Administracyjny Sędziowie Małgorzata Dałkowska - Szary /sprawozdawca/ Małgorzata Stahl /przewodniczący/ Mariola Kowalska Symbol z opisem 6153 Warunki zabudowy terenu Hasła tematyczne Administracyjne postępowanie Sygn. powiązane IV SA/Wa 2051/12 - Wyrok WSA w Warszawie z 2013-01-31 Skarżony organ Samorządowe Kolegium Odwoławcze Treść wyniku Oddalono skargę kasacyjną Powołane przepisy Dz.U. 2012 poz 270 art. 149 psr.1, art. 184 Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - tekst jednolity. Dz.U. 2013 poz 267 art. 28, art. 31 par. 3 i 4, art. 126, art. 145 par. 1 pkt 4, art. 147 Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego - tekst jednolity Sentencja Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: Sędzia NSA Małgorzata Stahl Sędziowie Sędzia NSA Małgorzata Dałkowska – Szary (spr.) Sędzia del. WSA Mariola Kowalska Protokolant starszy asystent sędziego Iwona Ścieszka po rozpoznaniu w dniu 3 marca 2015 r. na rozprawie w Izbie Ogólnoadministracyjnej skargi kasacyjnej Stowarzyszenia M. w W. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 31 stycznia 2013 r. sygn. akt IV SA/Wa 2051/12 w sprawie ze skargi Stowarzyszenia M. w Warszawie na postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego w W. z dnia [...] czerwca 2012 r. nr [...] w przedmiocie odmowy wznowienia postępowania administracyjnego oddala skargę kasacyjną. Uzasadnienie Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie wyrokiem z dnia 31 stycznia 2013 r., sygn. akt IV SA/Wa 2051/12, oddalił skargę Stowarzyszenia M. w W. na postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego w W. z dnia [...] czerwca 2012 r. nr [...] w przedmiocie odmowy wznowienia postępowania administracyjnego. Zaskarżonym postanowieniem Samorządowe Kolegium Odwoławcze w W., po rozpatrzeniu zażalenia Stowarzyszenia M., utrzymał w mocy postanowienie Zarządu Dzielnicy M. z dnia [...] grudnia 2011 r. o odmowie wznowienia postępowania zakończonego ostateczną decyzją Prezydenta W. z dnia [...] października 2010 r. o ustaleniu warunków i szczegółowych zasad zagospodarowania terenu oraz jego zabudowy dla inwestycji o charakterze czasowym, polegającej na budowie parkingu naziemnego wraz z wjazdem i infrastrukturą na terenie nieruchomości oznaczonej jako działka nr [...] oraz część działki nr [...] w obrębie [...] - wyłącznie pod wjazd, położonej przy ul. J. w Dzielnicy M. W.. Kolegium powołując się na doktrynę i orzecznictwo zwróciło uwagę, iż w przypadku, gdy wskazywaną podstawą wznowienia jest art. 145 § 1 pkt 4 k.p.a. (strona bez własnej winy nie brała udziału w postępowaniu), ustalenie istnienia podmiotowej przesłanki dopuszczalności wznowienia postępowania łączy się z ustaleniem istnienia podstawy wznowienia, a ta kwestia podlega badaniu po wznowieniu postępowania, czyli w drugiej fazie postępowania wznowieniowego. W niniejszej sprawie, zdaniem Kolegium oczywiste jest, że wnioskodawca nie jest stroną postępowania zakończonego decyzją Prezydenta W. z dnia [...] października 2010 r. i jako organizacja społeczna nie może skutecznie domagać się jego wznowienia. Organ przytoczył treść art. 31 § 1 k.p.a. i wskazał, iż przepis ten daje organizacji społecznej uprawnienie do występowania w sprawie dotyczącej innej osoby z żądaniem wszczęcia postępowania lub dopuszczenia jej do udziału w postępowaniu, jeżeli jest to uzasadnione celami statutowymi tej organizacji i gdy przemawia za tym interes społeczny. Inicjatywa organizacji społecznej w sprawie dotyczącej innej osoby może przybrać m.in. postać żądania wszczęcia postępowania w sprawie innej osoby (art. 31 § 1 pkt 1 k.p.a.). Stosownie do art. 31 § 3 k.p.a. organizacja społeczna uczestniczy w postępowaniu na prawach strony, przy czym uzyskuje ona prawa strony od chwili doręczenia postanowienia w sprawie wszczęcia postępowania z urzędu lub dopuszczenia do udziału w postępowaniu. Status prawny organizacji społecznej dopuszczonej do udziału w postępowaniu na prawach strony wyznaczony jest przez przysługujące stronie prawa procesowe. Kolegium podkreśliło, iż w orzecznictwie i doktrynie prezentowany jest pogląd, zgodnie z którym organizacja społeczna biorąca udział w postępowaniu na prawach strony jest uprawniona do podejmowania czynności procesowych, ale nie może dysponować prawami o charakterze materialnym, które są przedmiotem postępowania w sprawie innej osoby. Z tego względu nie może żądać wznowienia postępowania z przyczyny określonej w art. 145 § 1 pkt 4 k.p.a. bez naruszenia zasady dyspozycyjności. Byłoby to bowiem równoznaczne z wkroczeniem w sferę praw i obowiązków uregulowanych ostateczną decyzją administracyjną, obowiązków lub praw nabytych płynących z takiej decyzji tylko z racji interesu publicznego, a przez to z naruszeniem zasady dyspozycyjności. Przywołany pogląd dotyczy sytuacji, w których po pierwsze - organizacja społeczna uczestniczy lub mogłaby uczestniczyć w postępowaniu na prawach strony w następstwie wydania pozytywnego postanowienia, o którym mowa w art. 31 § 2 k.p.a., po drugie - żądanie wznowienia postępowania dotyczy ostatecznego orzeczenia merytorycznego, rozstrzygającego sprawę co do istoty, a więc nadającego stronie postępowania określone uprawnienia bądź nakładającego określone obowiązki. Powołując się na orzecznictwo organ stwierdził, iż wśród uprawnień procesowych "wyłączonych" dla organizacji społecznych wskazuje się: wyrażenie zgody na kontynuowanie wszczętego z urzędu postępowania administracyjnego na podstawie art. 61 § 2, żądanie zawieszenia postępowania administracyjnego na podstawie art. 98 § 1 (zawieszenie fakultatywne), żądanie umorzenia postępowania na podstawie art. 105 § 2 (umorzenie fakultatywne), prawo zawarcia ugody (art. 114), prawo cofnięcia odwołania wniesionego przez stronę postępowania, żądanie wznowienia postępowania w oparciu o podstawę określoną w art. 145 § 1 pkt 4 (strona bez własnej winy nie brała udziału w postępowaniu). Kolegium wskazało, iż mimo błędnego uzasadnienia zaskarżonego postanowienia, mając na uwadze przytoczone powyżej stanowisko, zgodnie z którym organizacja społeczna, która brała udział lub mogła brać udział w danym postępowaniu na prawach strony, nie może żądać wznowienia tego postępowania na podstawie art. 145 § 1 pkt 4 k.p.a., takie wznowienie następuje tylko na żądanie strony (art. 147 k.p.a.), należało utrzymać w mocy postanowienie Zarządu Dzielnicy M.. Skargą Stowarzyszenie M. zaskarżyło powyższe postanowienie wnosząc o jego uchylenie i skierowanie sprawy zainicjowanej wnioskiem o wznowienie postępowania tj. wydania decyzji o warunkach zabudowy do ponownego rozpatrzenia przez Prezydenta W.. Zaskarżonemu postanowieniu zarzucono naruszenie: art. 145 § 1 pkt 4 k.p.a. poprzez stwierdzenie, iż nie zachodzi w niniejszej sprawie przesłanka wznowienia w sytuacji, gdy z okoliczności wynika, iż Stowarzyszenie bez własnej winy nie brało udziału w postępowaniu; art. 31 § 2 k.p.a. poprzez nie dopuszczenie do udziału w postępowaniu na prawach strony Stowarzyszenia w sytuacji, gdy okoliczności uzasadniały dopuszczenie ww. stowarzyszenia do udziału w postępowaniu; naruszenie interesu prawnego mieszkańców sąsiednich budynków przez odmowę wznowienia postępowania w przedmiocie wydania ww. decyzji. W uzasadnieniu skargi podano, iż wnioskiem z dnia [...] października 2008 r. Zarząd Spółdzielni M. wystąpił o ustalenie warunków zabudowy dla inwestycji polegającej na budowie tymczasowego parkingu naziemnego wraz z niezbędną infrastrukturą techniczną, wjazdem z ul. B. (dz. ew. nr [...] z obrębu [...]) i elementami zagospodarowania terenu na działce ew. nr [...] z obszaru [...], położonej przy ul. B. na terenie Dzielnicy M. w W.. Postanowieniem z dnia 21 października 2009 r. Prezydent W. dopuścił Stowarzyszenie do udziału w tym postępowaniu na prawach strony. Kolegium po rozpatrzeniu odwołania Stowarzyszenia decyzją z dnia [...] stycznia 2010 r., nr KOC/5206/Ar/09, uchyliło zaskarżoną decyzję w całości i przekazało sprawę do ponownego rozpatrzenia organowi I instancji. W dniu 28 maja 2010 r. Zarząd Spółdzielni złożył nowy wniosek o ustalenie warunków zabudowy dla inwestycji polegającej na budowie parkingu naziemnego wraz z wjazdem i infrastrukturą techniczną (inwestycja o charakterze czasowym) na terenie przy ul. J. w Dzielnicy M. w W. na działkach ew. nr [...] w obr. [...] oraz na części działki ew. nr [...] w obr. [...] - wyłącznie na wjazd, o którym nie powiadomiono stron postępowania, tj. Stowarzyszenia M. oraz Stowarzyszenia O. Wobec otrzymanej w piśmie z dnia 8 lutego odpowiedzi Wydziału Architektury i Budownictwa dla Dzielnicy M., iż w dniu [...] października 2010 r. wydana została ostateczna decyzja nr [...] o warunkach zabudowy o ustaleniu warunków zabudowy dla tej inwestycji, Stowarzyszenie w piśmie z dnia 18 lutego 2011 r. wniosło o wznowienie postępowania. Strona skarżąca odnosząc się do zaskarżonego postanowienia podniosła, iż cele statutowe Stowarzyszenia, jak też interes społeczny były przytoczone w uzasadnieniu ww. postanowienia Prezydenta W. z dnia 21.10.2009 r. Stowarzyszenie spełniono więc warunki formalne - terminowe wniosku o wznowienie postępowania z dnia 3 marca 2011 r., tym samym Kolegium bezpodstawnie utrzymało w mocy postanowienie organu I instancji z dnia [...] grudnia 2011 r. W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, w uzasadnieniu przywołanego na wstępie wyroku stwierdził, że zaskarżone postanowienie odpowiada prawu. Sąd podkreślił, że w rozpatrywanej sprawie Stowarzyszenie żądało wznowienia postępowania zakończonego ostateczną decyzją Prezydenta W. z dnia [...] października 2010 r. o ustaleniu warunków zabudowy, na wniosek Zarządu Spółdzielni M. w W., dla inwestycji o charakterze tymczasowym, polegającej na budowie parkingu naziemnego wraz z wjazdem i infrastrukturą techniczną na terenie położonym przy ul. J. w W.. Żądanie wznowienia postępowania Stowarzyszenie oparło na podstawie z art. 145 § 1 pkt 4 k.p.a., wskazując, że bez własnej winy nie brało udziału w postępowaniu. W postępowaniu w sprawie wznowienia postępowania mamy do czynienia z tą samą stroną co w postępowaniu zwykłym. Stosownie do art. 28 k.p.a. stroną jest każdy, czyjego interesu prawnego lub obowiązku dotyczy postępowanie albo kto żąda czynności organu ze względu na swój interes prawny lub obowiązek. Interes prawny lub obowiązek wyznaczają normy prawa materialnego. Pojęcie strony, jakim posługuje się art. 28 k.p.a., może być wyprowadzone tylko z administracyjnego prawa materialnego, to jest z konkretnej normy prawnej, która może stanowić podstawę do sformułowania interesu lub obowiązku danego podmiotu. Zdaniem Sądu, w rozpoznawanej sprawie jest bezsporne, że skarżące Stowarzyszenie nie ma przymiotu strony w rozumieniu art. 28 k.p.a. Jak słusznie wskazał organ w uzasadnieniu zaskarżonego postanowienia, art. 31 § 1 k.p.a. daje organizacji społecznej uprawnienie do występowania w sprawie dotyczącej innej osoby z żądaniem wszczęcia postępowania lub dopuszczenia jej do udziału w postępowaniu, jeżeli jest to uzasadnione celami statutowymi tej organizacji i gdy przemawia za tym ważny interes społeczny. Inicjatywa procesowa organizacji społecznej w sprawie dotyczącej innej osoby może przybrać następujące postaci: żądania tylko wszczęcia postępowania w sprawie innej osoby; żądania wszczęcia postępowania oraz dopuszczenia do udziału w nim; żądania dopuszczenia do postępowania już toczącego się w sprawie zawisłej przed organem administracji; ubiegania się o zgodę organu administracji na przedstawienie swojego poglądu w sprawie. Nie może jednak ujść uwadze, iż w myśl art. 31 § 3 k.p.a. organizacja społeczna uczestniczy w postępowaniu na prawach strony, a zatem nie ma do niej zastosowania art. 28 k.p.a., w sytuacji gdy dane postępowanie administracyjne nie dotyczy jej indywidualnego interesu prawnego. Nie jest sporne, że skarżące Stowarzyszenie nie miało przymiotu strony w rozumieniu art. 28 k.p.a. w postępowaniu o wydanie warunków zabudowy na wniosek Zarządu Spółdzielni M. zakończonym ostateczną decyzją Prezydenta z dnia [...] października 2009 r. Nie budzi wątpliwości, że Stowarzyszenie nie brało udziału w tym postępowaniu na prawach strony w rozumieniu art. 31 § 3 k.p.a., gdyż nie wystąpiło z wnioskiem o dopuszczenie go do udziału w tym postępowaniu. Natomiast powoływanie się przez Stowarzyszenie na fakt, że zostało postanowieniem Prezydenta z dnia 21 października 2009 r. dopuszczone do udziału w postępowaniu o ustalenie warunków zabudowy nie mogło odnieść zamierzonego skutku z tego względu, że wniosek o wznowienie postępowania, jak samo Stowarzyszenie przyznało w skardze, dotyczył ostatecznej decyzji Prezydenta W. z dnia [...] października 2010 r. wydanej w następstwie rozpoznania nowego wniosku Zarządu Spółdzielni M. z dnia 27 maja 2010 r., a nie poprzedniego wniosku Spółdzielni z dnia 29 lipca 2008 r., w stosunku do którego została wydana decyzja Prezydenta W. z dnia [...] października 2009 r., następnie uchylona decyzją Kolegium z dnia [...] stycznia 2010 r. Sąd podniósł, że udział organizacji społecznej na prawach strony w danym postępowaniu administracyjnym wymaga w świetle art. 31 § 1 k.p.a. złożenia przez nią stosownego wniosku. Jednakże unormowanie zawarte w art. 31 § 3 k.p.a. daje organizacjom społecznym prawo uczestniczenia w danym postępowaniu wyłącznie na prawach strony. Z taką formą uczestnictwa w postępowaniu administracyjnym łączą się określone konsekwencje prawne, jak słusznie wskazało Kolegium w uzasadnieniu zaskarżonego postanowienia. Otóż, organizacja społeczna biorąca udział w postępowaniu na prawach strony nie może dokonać z prawnym skutkiem czynności, które są przejawem obowiązywania w postępowaniu administracyjnym zasady dyspozycyjności. Zasada ta umożliwia stronie rozporządzanie przedmiotem postępowania w ramach przysługujących jej na mocy obowiązujących przepisów uprawnień procesowych. Wobec tego pewne uprawnienia, które przysługują tylko stronie, nie mogą przysługiwać podmiotom uczestniczącym w postępowaniu na prawach strony. Organizacja społeczna nie może w szczególności domagać się zawieszenia postępowania na podstawie art. 98 § 1 k.p.a. ani umorzenia postępowania na podstawie art. 105 § 2 k.p.a., nie może zawrzeć ugody, o której mowa w art. 114 k.p.a., jak również nie może żądać wznowienia postępowania z przyczyny określonej w art. 145 § 1 pkt 4 k.p.a.. Żądanie wszczęcia postępowania organizacja społeczna może wnieść tylko w sprawie, w której organ administracji władny jest wszcząć postępowanie z urzędu. Organizacja społeczna, która brała udział lub mogła brać udział w danym postępowaniu na prawach strony, nie może żądać wznowienia tego postępowania na podstawie art. 145 § 1 pkt 4 k.p.a., albowiem wznowienie postępowania z przyczyny określonej w art. 145 § 1 pkt 4 k.p.a. zgodnie z art. 147 k.p.a. następuje tylko na żądanie strony. Pojęcie "podmiot na prawach strony" nie jest tożsame z pojęciem "strony" w rozumieniu art. 28 k.p.a., a uprawnienia podmiotu na prawach strony nie są tożsame z uprawnieniami podmiotu mającego przymiot strony. Podmiot na prawach strony jest uprawniony do podejmowania czynności procesowych, ale nie może dysponować prawami o charakterze materialnym, które są przedmiotem postępowania w sprawie innej osoby. Nie można też powodować rozporządzenia prawami strony przez odniesienie do organizacji społecznej występującej na prawach strony lub zabiegającej o taki status przepisu art. 145 § 1 pkt 4 k.p.a. bez pogwałcenia zasady dyspozycyjności. Odnosząc powyższe do rozpoznawanej sprawy Sąd stwierdził, iż skoro skarżące Stowarzyszenie nie było stroną postępowania zakończonego decyzją ostateczną Prezydenta W. z dnia [...] października 2010 r. o ustaleniu warunków zabudowy na rzecz Spółdzielni M., to nie miało uprawnienia do żądania wznowienia postępowania na podstawie art. 145 § 1 pkt 4 k.p.a., tym samym zasadnie organy obu instancji odmówiły na jego wniosek wznowienia postępowania. Skargą kasacyjną Stowarzyszenie M. w W. zaskarżyło powyższy wyrok w całości, zarzucając mu naruszenie: 1) prawa materialnego, tj.: - art. 145 § 1 pkt 4 k.p.a. poprzez błędną jego wykładnię polegającą na nie dokonaniu rozróżnienia pomiędzy powołaniem się przez organizację społeczną na przesłankę dotyczącą niebrania udziału w postępowaniu przez tę organizację oraz powołaniem się przez organizację społeczną na przesłankę dotyczącą nie brania udziału w postępowaniu przez samą stronę; a w konsekwencji niewłaściwe jego zastosowanie w sprawie; - art. 31 § 3 k.p.a., poprzez błędną jego wykładnię polegającą na przyjęciu, że organizacji społecznej, która, stosownie do art. 31 ust. 4 k.p.a., powinna zostać zawiadomiona o toczącym się postępowaniu, a zawiadomiona nie została, nie przysługuje prawo żądania wznowienia postępowania z przyczyny określonej w art. 145 § 1 pkt 1 k.p.a., a w konsekwencji niewłaściwe jego zastosowanie w sprawie; - art. 145 § 1 pkt 4 k.p.a. w związku z art. 31 § 3 k.p.a. i art. 147 k.p.a. poprzez jego błędną wykładnię polegającą na uznaniu, że organizacja społeczna, która, stosownie do art. 31 ust. 4 k.p.a. powinna zostać zawiadomiona o toczącym się postępowaniu, a zawiadomiona nie została, nie jest legitymowana do wystąpienia z wnioskiem o wznowienie postępowania opartym na przesłance z tego przepisu, a w konsekwencji niewłaściwe zastosowanie w sprawie art. 145 § 1 pkt 4 k.p.a.; 2) przepisów postępowania, tj. art. 149 § 1 p.p.s.a. poprzez oddalenie skargi, podczas gdy podlegała ona uwzględnieniu, co miało istotny wpływ na wynik sprawy. Wskazując powyższe wniesiono o uchylenie zaskarżonego wyroku w całości i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania Sądowi I instancji, ewentualnie uchylenie zaskarżonego wyroku i uwzględnienie skargi oraz zasądzenie zwrotu kosztów postępowania według obowiązujących w tym zakresie norm. Ponadto wniesiono o rozważenie podjęcia w przedmiotowej sprawie uchwały, o jakiej mowa wart. 15 § 1 pkt 2 lub 3 p.p.s.a. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Skarga kasacyjna nie ma usprawiedliwionych podstaw. Dla rozstrzygnięcia przedmiotowej sprawy podstawową kwestią jest odpowiedź na pytanie, czy organizacja społeczna w sprawie dotyczącej innej osoby ma prawo do skutecznego zainicjowania postępowania wznowieniowego w oparciu o przesłankę z art. 145 § 1 pkt 4 k.p.a. Zgodnie z treścią art. 31 § 3 k.p.a. organizacja uczestniczy w postępowaniu na prawach strony. Natomiast przepis art. 145 § 1 pkt 4 k.p.a. stanowi, że w sprawie zakończonej decyzją ostateczną wznawia się postępowanie, jeżeli strona bez własnej winy nie brała udziału w postępowaniu. Na mocy art. 126 k.p.a. przepis ten stosuje się odpowiednio do postanowień. Przepis art. 145 § 1 pkt 4 k.p.a. jako przesłankę wznowienia wskazuje, że "strona bez własnej winy nie brała udziału w postępowaniu". Zaś stroną, w rozumieniu art. 28 k.p.a., jest każdy czyjego interesu prawnego lub obowiązku dotyczy postępowanie albo kto żąda czynności organu ze względu na swój interes prawny lub obowiązek. Tymczasem podmiot występujący w postępowaniu na prawach strony nie ma w nim ani interesu prawnego, ani obowiązku w rozumieniu art. 28 k.p.a. Dlatego właśnie występuje w nim na prawach strony (patrz: uchwała 7 sędziów NSA w W. z dnia 29.05.2000 r., sygn. akt FPS 1/00, opubl. ONSA 2000, nr 4, poz. 138). Nadto dodać należy, że z taką formą uczestnictwa w postępowaniu administracyjnym łączą się określone konsekwencje prawne. A mianowicie, organizacja społeczna biorąca udział w postępowaniu na prawach strony nie może dokonać z prawnym skutkiem czynności, które są przejawem obowiązywania w postępowaniu administracyjnym zasady dyspozycyjności. Zasada ta umożliwia stronie rozporządzanie przedmiotem postępowania w ramach przysługujących jej, na mocy obowiązujących przepisów, uprawnień procesowych. W judykaturze w zasadzie jednolicie przyjmuje się, że organizacja społeczna, która brała udział lub mogła brać udział w danym postępowaniu na prawach strony nie może żądać wznowienia tego postępowania na podstawie art. 145 § 1 pkt 4 k.p.a., albowiem wznowienie postępowania z przyczyny określonej w art. 145 § 1 pkt 4 k.p.a. następuje tylko na żądanie strony. Stanowi o tym wprost przepis art. 147 zd. 2 k.p.a. (patrz: wyrok NSA z dnia 17.06.2008 r., sygn. akt II OSK 641/07, opubl. ONSAiWSA z 2009 r., nr 4, poz. 76; wyrok NSA z dnia 4.12.2012 r., sygn. akt II OSK 1905/12, LEX nr 1288455). Pogląd taki został również wyrażony w doktrynie (patrz: Kodeks postępowania administracyjnego. Komentarz. Red. R. Hauser, M. Wierzbowski, wyd. CH Beck 2014, str. 156). Stanowisko to jest niezależne od tego, czy w odczuciu organizacji powinna być ona zawiadomiona o wszczęciu postępowania w trybie art. 31 § 4 k.p.a., czy też nie. Pojęcie "podmiot na prawach strony" nie jest tożsame z pojęciem "strony" w rozumieniu art. 28 k.p.a., a uprawnienia podmiotu na prawach strony nie są tożsame z uprawnieniami podmiotu mającego przymiot strony. Wskazać również trzeba, że podmiot na prawach strony jest uprawniony do podejmowania czynności procesowych, ale nie może dysponować prawami o charakterze materialnym, które są przedmiotem postępowania w sprawie innej osoby. Nie można też powodować rozporządzenia prawami strony przez odniesienie do organizacji społecznej występującej na prawach strony lub zabiegającej o taki status przepisu art. 145 § 1 pkt 4 k.p.a. bez pogwałcenia zasady dyspozycyjności (por. J. Borkowski, glosa do wyroku NSA z dnia 23.11.1999 r., sygn. akt II SA/Kr 1191/99, opubl. OSP 2000 r., z. 7-8, str. 112). Z uwagi na powyższe Sądowi I instancji nie można skutecznie zarzucić błędnej wykładni ani niewłaściwego zastosowania art. 145 § 1 pkt. 4 k.p.a. w związku z art. 31 § 3 k.p.a. i art. 147 k.p.a. Sąd I instancji trafnie ocenił, że Stowarzyszenie M., nie będąc stroną postępowania zakończonego decyzją ostateczną Prezydenta W. nr [...] z dnia [...] października 2010 r. o ustaleniu warunków i szczegółowych zasad zagospodarowania terenu oraz jego zabudowy dla inwestycji o charakterze czasowym, polegającej na budowie parkingu naziemnego wraz z wjazdem i infrastrukturą na terenie nieruchomości oznaczonej jako działka nr [...] oraz część działki nr [...] w obrębie [...] - wyłącznie pod wjazd, położonej przy ul. J. w Dzielnicy M. W., nie ma uprawnienia do żądania wznowienia postępowania na podstawie art. 145 § 1 pkt 4 k.p.a. Za całkowicie chybiony należy uznać zarzut naruszenia przepisu art. 149 § 1 p.p.s.a., gdyż przepis ten, dotyczący orzeczenia w przypadku uwzględnienia skargi na bezczynność organów, nie mógł mieć zastosowania w sprawie. Z powyższych względów Naczelny Sąd Administracyjny, na podstawie art. 184 ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, oddalił skargę kasacyjną jako pozbawioną usprawiedliwionych podstaw.
Potrzebujesz pomocy prawnej?
Asystent AI przeanalizuje Twoje pytanie w oparciu o orzecznictwo, przepisy i doktrynę — jak rozmowa z ekspertem.
Zadaj pytanie Asystentowi AI