II OSK 1851/24
Podsumowanie
Przejdź do pełnego tekstuNaczelny Sąd Administracyjny rozpoznał skargę kasacyjną Burmistrza Miasta Zakopane od wyroku WSA w Krakowie, który stwierdził bezskuteczność czynności włączenia karty adresowej budynku do gminnej ewidencji zabytków. Sąd pierwszej instancji uznał, że organ nie wyjaśnił powodów, dla których budynek został uznany za zabytek, a działania te nie mogą nosić cech arbitralności. NSA oddalił skargę kasacyjną, potwierdzając, że WSA prawidłowo ustalił zachowanie terminów do wniesienia skargi i wezwania do usunięcia naruszenia prawa. Kluczowe dla rozstrzygnięcia było naruszenie zasady czynnego udziału właścicieli w postępowaniu, co potwierdził również wyrok Trybunału Konstytucyjnego dotyczący art. 22 ust. 5 pkt 3 ustawy o ochronie zabytków. NSA podkreślił, że właściciele nie mieli możliwości zajęcia stanowiska ani kwestionowania ustaleń organu, co stanowiło istotne uchybienie procesowe.
Przeanalizuj tę sprawę w pełnym kontekście orzecznictwa.
Analiza orzecznictwa · odpowiedzi na pytania · badanie przepisów · drafting pism.
Wartość praktyczna
Siła precedensu: WysokaPotwierdzenie konieczności zapewnienia czynnego udziału właścicieli w postępowaniach dotyczących wpisu do gminnej ewidencji zabytków oraz interpretacja przepisów o ochronie zabytków w kontekście prawa własności i orzecznictwa TK.
Dotyczy specyficznej sytuacji włączenia do gminnej ewidencji zabytków i może być ograniczone do spraw z podobnym stanem faktycznym lub prawnym.
Zagadnienia prawne (3)
Czy włączenie karty adresowej budynku do gminnej ewidencji zabytków wymaga zapewnienia czynnego udziału właścicieli w postępowaniu?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Tak, włączenie karty adresowej budynku do gminnej ewidencji zabytków wymaga zapewnienia czynnego udziału właścicieli w postępowaniu, zgodnie z zasadami postępowania administracyjnego i orzecznictwem Trybunału Konstytucyjnego.
Uzasadnienie
NSA potwierdził, że brak zapewnienia czynnego udziału właścicieli w postępowaniu dotyczącym włączenia nieruchomości do gminnej ewidencji zabytków stanowi naruszenie prawa, co skutkuje stwierdzeniem bezskuteczności takiej czynności.
Czy sąd administracyjny może rozpoznać skargę mimo uchybienia przez stronę terminu do złożenia wezwania do usunięcia naruszenia prawa, jeśli uchybienie nastąpiło bez winy strony?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Tak, sąd administracyjny może rozpoznać skargę mimo uchybienia terminu do złożenia wezwania do usunięcia naruszenia prawa, jeżeli uzna, że uchybienie to nastąpiło bez winy strony.
Uzasadnienie
NSA uznał, że WSA prawidłowo ustalił zachowanie terminów przez skarżących, a brak dowodów na wcześniejsze dowiedzenie się o czynności organu uzasadniał merytoryczne rozpoznanie sprawy.
Czy art. 22 ust. 5 pkt 3 ustawy o ochronie zabytków, w zakresie dopuszczającym ujęcie nieruchomości w gminnej ewidencji zabytków bez zapewnienia właścicielowi gwarancji ochrony prawnej, jest zgodny z Konstytucją?
Odpowiedź sądu
Nie, Trybunał Konstytucyjny uznał ten przepis za niezgodny z Konstytucją RP w zakresie, w jakim ogranicza prawo własności bez zapewnienia właścicielowi gwarancji ochrony prawnej.
Uzasadnienie
NSA powołał się na wyrok TK P 12/18, który stwierdził niekonstytucyjność przepisu ograniczającego prawo własności poprzez ujęcie nieruchomości w GEZ bez udziału właściciela w postępowaniu.
Przepisy (17)
Główne
p.p.s.a. art. 52 § 3
Ustawa - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
p.p.s.a. art. 53 § 2
Ustawa - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
p.p.s.a. art. 58 § 1 pkt 6
Ustawa - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
p.p.s.a. art. 184
Ustawa - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
u.o.z. art. 3 § 1
Ustawa o ochronie zabytków i opiece nad zabytkami
u.o.z. art. 3 § 2
Ustawa o ochronie zabytków i opiece nad zabytkami
u.o.z. art. 22 § 5 pkt 3
Ustawa o ochronie zabytków i opiece nad zabytkami
rozporządzenie Ministra w sprawie prowadzenia rejestru zabytków art. 18
Rozporządzenie Ministra Kultury i Dziedzictwa Narodowego z dnia 26 maja 2011 r. w sprawie prowadzenia rejestru zabytków, krajowej, wojewódzkiej i gminnej ewidencji zabytków oraz krajowego wykazu zabytków skradzionych lub wywiezionych za granicę niezgodnie z prawem
rozporządzenie Ministra w sprawie prowadzenia rejestru zabytków art. 18b
Rozporządzenie Ministra Kultury i Dziedzictwa Narodowego z dnia 26 maja 2011 r. w sprawie prowadzenia rejestru zabytków, krajowej, wojewódzkiej i gminnej ewidencji zabytków oraz krajowego wykazu zabytków skradzionych lub wywiezionych za granicę niezgodnie z prawem
Pomocnicze
p.p.s.a. art. 3 § 2 pkt 4
Ustawa - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
p.p.s.a. art. 3 § 2 pkt 6
Ustawa - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
p.p.s.a. art. 204 § 2
Ustawa - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
p.p.s.a. art. 202 § 2
Ustawa - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
u.s.g. art. 101 § 1
Ustawa o samorządzie gminnym
Konstytucja RP art. 64 § 1 i 2
Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej
Konstytucja RP art. 31 § 3
Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej
Konstytucja RP art. 190 § 1 i 4
Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej
Argumenty
Skuteczne argumenty
Naruszenie zasady czynnego udziału strony w postępowaniu poprzez brak możliwości zajęcia stanowiska przez właścicieli. • Prawidłowe ustalenie przez WSA zachowania terminów do wniesienia wezwania do usunięcia naruszenia prawa i skargi.
Odrzucone argumenty
Zarzuty naruszenia prawa materialnego (art. 3 pkt 1 i 2, art. 22 ust. 5 pkt 3 u.o.z. oraz § 18 i § 18b rozporządzenia Ministra) przez błędną wykładnię i niewłaściwe zastosowanie. • Zarzuty naruszenia przepisów postępowania (art. 58 § 1 pkt 6 w zw. z art. 52 § 3 i art. 53 § 2 p.p.s.a. oraz art. 101 ust. 1 u.s.g.) w brzmieniu sprzed 1 czerwca 2017 r. przez błędne uznanie, że nie było podstaw do odrzucenia skargi mimo niedochowania przez skarżących terminu do złożenia wezwania do usunięcia naruszenia prawa.
Godne uwagi sformułowania
nie zapewnił czynnego udziału właścicieli tego obiektu w postępowaniu • nie mogli oni kwestionować przyjętych przez organ ustaleń, składać wniosków dowodowych, czy też zająć stanowiska w kwestii ograniczenia przez organ ich prawa własności • osłabienie ochrony własności poprzez wyłączenie udziału właściciela w postępowaniu skutkującym wpisem nieruchomości do gminnej ewidencji zabytków nie służy realizacji żadnych konstytucyjnie określonych wartości
Skład orzekający
Jacek Chlebny
przewodniczący sprawozdawca
Mirosław Gdesz
sędzia
Grzegorz Antas
sędzia del. WSA
Informacje dodatkowe
Wartość precedensowa
Siła: Wysoka
Powoływalne dla: "Potwierdzenie konieczności zapewnienia czynnego udziału właścicieli w postępowaniach dotyczących wpisu do gminnej ewidencji zabytków oraz interpretacja przepisów o ochronie zabytków w kontekście prawa własności i orzecznictwa TK."
Ograniczenia: Dotyczy specyficznej sytuacji włączenia do gminnej ewidencji zabytków i może być ograniczone do spraw z podobnym stanem faktycznym lub prawnym.
Wartość merytoryczna
Ocena: 7/10
Sprawa dotyczy ochrony prawa własności w kontekście wpisu do rejestru zabytków, co jest istotne dla wielu właścicieli nieruchomości. Podkreśla znaczenie procedur administracyjnych i orzecznictwa Trybunału Konstytucyjnego.
“Wpis do rejestru zabytków bez zgody właściciela? NSA wyjaśnia, dlaczego to naruszenie prawa.”
Sektor
nieruchomości
Twój asystent do analizy prawnej.
Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.
- Analiza orzecznictwa i przepisów
- Drafting pism i dokumentów
- Odpowiedzi na pytania prawne
- Pogłębiona analiza z doktryny
Pełny tekst orzeczenia
Oryginalna treść postanowienia (niezmieniona). Otwiera się jako osobna strona.