II OSK 1846/24
Podsumowanie
Przejdź do pełnego tekstuNSA oddalił skargę kasacyjną dotyczącą bezczynności organu w sprawie zezwolenia na pobyt rezydenta długoterminowego UE, uznając, że przepisy o zawieszeniu biegu terminów mają zastosowanie do wszystkich cudzoziemców.
Skarga kasacyjna dotyczyła bezczynności Wojewody w sprawie zezwolenia na pobyt rezydenta długoterminowego UE. Skarżąca zarzucała naruszenie przepisów dotyczących zawieszenia biegu terminów postępowań administracyjnych w związku z pomocą obywatelom Ukrainy. Sąd pierwszej instancji oddalił skargę, uznając, że przepisy te mają zastosowanie do wszystkich cudzoziemców, niezależnie od powodu przybycia do Polski. NSA podzielił to stanowisko, podkreślając, że przepisy te mają charakter generalny i epizodyczny, a ich celem jest usprawnienie postępowań w sytuacji kryzysu migracyjnego.
Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznał skargę kasacyjną A. l. od wyroku WSA we Wrocławiu, który oddalił skargę na bezczynność Wojewody Dolnośląskiego w sprawie zezwolenia na pobyt rezydenta długoterminowego Unii Europejskiej. Skarżąca zarzuciła naruszenie prawa materialnego, w tym przepisów ustawy o pomocy obywatelom Ukrainy (u.p.o.u.), kwestionując ich zastosowanie do jej sprawy, twierdząc, że nie przybyła do Polski w związku z działaniami wojennymi. Podnosiła również zarzuty dotyczące naruszenia przepisów postępowania i Konstytucji RP. NSA oddalił skargę kasacyjną, uznając, że przepisy art. 100c i 100d u.p.o.u., zawieszające bieg terminów załatwiania spraw administracyjnych dotyczących legalizacji pobytu cudzoziemców, mają zastosowanie do wszystkich cudzoziemców, niezależnie od ich obywatelstwa czy powodu przybycia do Polski. Sąd podkreślił, że przepisy te mają charakter generalny i epizodyczny, wprowadzony w związku z kryzysem migracyjnym, a ich celem jest usprawnienie postępowań w tym okresie. W związku z tym, w okresie obowiązywania tych przepisów, nie można mówić o bezczynności organu, a tym samym skarga na bezczynność jest bezzasadna. NSA odwołał się do ugruntowanego orzecznictwa w tej kwestii.
Asystent AI do analizy prawnej
Przeanalizuj tę sprawę w kontekście orzecznictwa, przepisów i doktryny. Uzyskaj pogłębioną analizę, projekt pisma lub odpowiedź na pytanie prawne.
Zagadnienia prawne (2)
Odpowiedź sądu
Tak, przepisy te mają zastosowanie do wszystkich cudzoziemców, niezależnie od ich obywatelstwa i powodu przybycia do Polski, ponieważ mają charakter generalny i epizodyczny, wprowadzony w związku z kryzysem migracyjnym.
Uzasadnienie
NSA uznał, że przepisy art. 100c i 100d u.p.o.u. dotyczą wszystkich cudzoziemców, a nie tylko tych przybyłych w związku z wojną w Ukrainie. Podkreślono, że przepisy te mają charakter generalny i epizodyczny, a ich celem jest usprawnienie postępowań w okresie kryzysu migracyjnego. W związku z tym, w okresie ich obowiązywania, nie można mówić o bezczynności organu.
Rozstrzygnięcie
Decyzja
oddalono_skargę
Przepisy (14)
Główne
u.p.o.u. art. 100c § 1
Ustawa z dnia 12 marca 2022 r. o pomocy obywatelom Ukrainy w związku z konfliktem zbrojnym na terytorium tego państwa
u.p.o.u. art. 100d § 1
Ustawa z dnia 12 marca 2022 r. o pomocy obywatelom Ukrainy w związku z konfliktem zbrojnym na terytorium tego państwa
u.p.o.u. art. 100d § 3
Ustawa z dnia 12 marca 2022 r. o pomocy obywatelom Ukrainy w związku z konfliktem zbrojnym na terytorium tego państwa
u.p.o.u. art. 100d § 4
Ustawa z dnia 12 marca 2022 r. o pomocy obywatelom Ukrainy w związku z konfliktem zbrojnym na terytorium tego państwa
Pomocnicze
p.p.s.a. art. 149 § 1 i 2
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
p.p.s.a. art. 151
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
p.p.s.a. art. 183 § 1
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
p.p.s.a. art. 184
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
u.c. art. 210 § 1 i 2
Ustawa z dnia 12 grudnia 2013 r. o cudzoziemcach
u.c. art. 203 § 2a
Ustawa z dnia 12 grudnia 2013 r. o cudzoziemcach
k.p.a. art. 35 § 1 i 3
Kodeks postępowania administracyjnego
k.p.a. art. 36 § 1
Kodeks postępowania administracyjnego
Konstytucja RP art. 45 § 1
Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej
Konstytucja RP art. 77 § 2
Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej
Argumenty
Skuteczne argumenty
Przepisy art. 100c i 100d u.p.o.u. mają zastosowanie do wszystkich cudzoziemców, niezależnie od powodu przybycia do Polski. Zawieszenie biegu terminów postępowań administracyjnych w związku z kryzysem migracyjnym jest uzasadnione i nie narusza praw strony. Przepisy wyłączające możliwość wywodzenia środków prawnych dotyczących bezczynności lub przewlekłości w określonych okresach nie pozbawiają sądu kontroli nad sprawą.
Odrzucone argumenty
Przepisy art. 100c i 100d u.p.o.u. nie mają zastosowania do skarżącej, ponieważ nie przybyła ona do Polski w związku z działaniami wojennymi. Wyłączenie możliwości wywodzenia środków prawnych dotyczących bezczynności lub przewlekłości stanowi naruszenie Konstytucji RP i dyskryminację strony. Organ dopuścił się bezczynności i przewlekłości postępowania.
Godne uwagi sformułowania
przepisy u.p.o.u. stanowią rozwiązania generalne dotyczące wszystkich cudzoziemców niezależnie od ich obywatelstwa oraz okoliczności przybycia na terytorium Polski przepisy art. 100c i art. 100d u.p.o.u. mają jedynie epizodyczny charakter rozwiązanie przyjęte w art. 100c ust. 4 i art. 100d ust. 4 u.p.o.u. nie stanowi przeszkody do merytorycznego rozpoznania przez sąd administracyjny sprawy zarzucanej organowi bezczynności lub przewlekłości
Skład orzekający
Jacek Chlebny
przewodniczący
Grzegorz Antas
członek
Leszek Kiermaszek
sprawozdawca
Informacje dodatkowe
Wartość precedensowa
Siła: Wysoka
Powoływalne dla: "Interpretacja przepisów dotyczących zawieszenia biegu terminów postępowań administracyjnych w sprawach cudzoziemców w kontekście ustawy o pomocy obywatelom Ukrainy oraz ich zastosowanie do wszystkich cudzoziemców."
Ograniczenia: Orzeczenie dotyczy specyficznego okresu i przepisów wprowadzonych w związku z kryzysem migracyjnym. Jego zastosowanie może być ograniczone po wygaśnięciu tych przepisów.
Wartość merytoryczna
Ocena: 6/10
Sprawa dotyczy ważnej kwestii proceduralnej związanej z prawem pobytu cudzoziemców i interpretacją przepisów wprowadzonych w związku z sytuacją na Ukrainie, co może być interesujące dla prawników specjalizujących się w prawie migracyjnym i administracyjnym.
“Czy przepisy dla uchodźców z Ukrainy dotyczą wszystkich cudzoziemców? NSA wyjaśnia.”
Twój asystent do analizy prawnej
Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka ponad 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.
Powiązane tematy
Pełny tekst orzeczenia
Oryginał, niezmienionyII OSK 1846/24 - Wyrok NSA Data orzeczenia 2024-12-18 orzeczenie prawomocne Data wpływu 2024-08-06 Sąd Naczelny Sąd Administracyjny Sędziowie Grzegorz Antas Jacek Chlebny /przewodniczący/ Leszek Kiermaszek /sprawozdawca/ Symbol z opisem 6272 Wizy, zezwolenie na zamieszkanie na czas oznaczony, na osiedlenie się, wydalenie z terytorium Rzeczypospolitej Polskiej 658 Hasła tematyczne Przewlekłość postępowania Sygn. powiązane I SAB/Wr 448/23 - Wyrok WSA we Wrocławiu z 2024-04-03 Skarżony organ Wojewoda Treść wyniku Oddalono skargę kasacyjną Powołane przepisy Dz.U. 2024 poz 935 art. 149 par. 1 i 2 Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t. j.) Dz.U. 2023 poz 103 art. 100c, art. 100d Ustawa z dnia 12 marca 2022 r. o pomocy obywatelom Ukrainy w związku z konfliktem zbrojnym na terytorium tego państwa (t. j.) Sentencja Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: sędzia NSA Jacek Chlebny Sędziowie: sędzia del. WSA Grzegorz Antas sędzia NSA Leszek Kiermaszek (spr.) po rozpoznaniu w dniu 18 grudnia 2024 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Ogólnoadministracyjnej skargi kasacyjnej A. l. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego we Wrocławiu z dnia 3 kwietnia 2024 r., sygn. akt I SAB/Wr 448/23 w sprawie ze skargi A. l. na bezczynność Wojewody Dolnośląskiego w przedmiocie zezwolenia na pobyt rezydenta długoterminowego Unii Europejskiej 1. oddala skargę kasacyjną; 2. odstępuje od zasądzenia zwrotu kosztów postępowania kasacyjnego w całości. Uzasadnienie Wyrokiem z dnia 3 kwietnia 2024 r., sygn. akt I SAB/Wr 448/23, Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu oddalił w całości skargę A. l. na bezczynność Wojewody Dolnośląskiego w przedmiocie zezwolenia na pobyt rezydenta długoterminowego Unii Europejskiej. Wyrok wydano w następujących okolicznościach stanu faktycznego i prawnego sprawy. W dniu 3 marca 2023 r. obywatelka Ukrainy – A. l.(dalej: "strona" bądź "skarżąca"), reprezentowana przez przedstawiciela ustawowego I. l., złożyła do Wojewody Dolnośląskiego (dalej: Wojewoda" bądź "organ") wniosek o wydanie zezwolenia na pobyt rezydenta długoterminowego Unii Europejskiej. Pismem z tego samego dnia organ poinformował stronę o zasadach liczenia terminu załatwienia sprawy określonych w art. 210 ustawy z dnia 12 grudnia 2013 r. o cudzoziemcach (Dz.U. z 2023 r. poz. 519, ze zm.; dalej: "u.c.") oraz konsekwencjach wprowadzenia art. 100d dla biegu terminu załatwienia sprawy. Ponadto, na podstawie art. 203 ust. 2a u.c., wezwał stronę do przedłożenia w terminie 30 dni określonych dokumentów. Pismem z dnia 10 marca 2023 r. strona przesłała żądane dokumenty, a pismem z dnia 5 czerwca 2023 r. zwróciła się o wydanie zaświadczenia, że złożony wniosek nie zawiera braków formalnych lub zostały one uzupełnione ze wskazaniem terminu dokonania tej czynności. Kolejnym pismem z dnia 18 lipca 2023 r. strona zwróciła się o przyspieszenie załatwienia sprawy, a w dniu 24 lipca 2023 r. wniosła ponaglenie do Szefa Urzędu ds. Cudzoziemców. Pismem z dnia 21 września 2023 r., które wpłynęło do Wojewody 24 października 2023 r., skarżąca wniosła do sądu administracyjnego skargę na bezczynność organu. W skardze tej domagała się stwierdzenia bezczynności organu, która miała miejsce z rażącym naruszeniem prawa, zobowiązania Wojewody do wydania odpowiedniego aktu w terminie 14 dni od daty otrzymania odpisu prawomocnego wyroku, przyznania na rzecz skarżącej sumy pieniężnej w wysokości 5 000 złotych, skierowania sprawy do rozpoznania w trybie uproszczonym oraz zasądzenia kosztów postępowania. W odpowiedzi na skargę Wojewoda wniósł o jej oddalenie. Oddalając skargę na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2023 r. poz. 1634; dalej: "p.p.s.a"), Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu wskazał na brzmienie art. 100d ust. 1 pkt 1 lit. a oraz ust. 3 ustawy z dnia 12 marca 2022 r. o pomocy obywatelom Ukrainy w związku z konfliktem zbrojnym na terytorium tego państwa (Dz.U. poz. 583, ze zm.; dalej: "u.p.o.u.") i stwierdził, że organ nie uchybił terminowi załatwienia sprawy, określonemu w art. 210 ust. 1 i 2 u.c. w brzemieniu obowiązującym od 29 stycznia 2022 r. w związku z wejściem w życie ustawy z dnia 17 grudnia 2021 r. o zmianie ustawy o cudzoziemcach oraz niektórych innych ustaw (Dz. U. z 2022 r. poz. 91), oraz nie pozostawał bezczynny. Podniósł, że przepisy u.p.o.u. mają zastosowanie w niniejszym postępowaniu, gdyż wniosek o wydanie zezwolenia na pobyt rezydenta długoterminowego Unii Europejskiej został złożony przez obywatelkę Ukrainy po wybuchu konfliktu zbrojnego w Ukrainie (co miało miejsce 24 lutego 2022 r.), a z treści wniosku wynika, że strona wjechała na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej 28 sierpnia 2023 r. Skargę kasacyjną od powyższego wyroku złożyła skarżąca, zastępowana przez profesjonalnego pełnomocnika, zaskarżając go w całości i zarzucając: 1. naruszenie prawa materialnego, tj. art. 100c ust. 1-4 i art. 100d ust. 1-4 w zw. z art. 1 ust. 1 w zw. z art. 2 ust. 1 u.p.o.u. w zw. z art. 8 ust. 2, art. 45 ust. 1 w zw. z art. 77 ust. 2 w zw. z art. 184 Konstytucji RP, poprzez błędną wykładnię w/w przepisów i uznanie, że wskazane przepisy u.p.o.u. znajdują zastosowanie w ustalonym stanie faktycznym, podczas gdy: a) z ustalonego stanu faktycznego nie wynika, aby strona skarżąca była obywatelem Ukrainy, który przybył na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej z terytorium Ukrainy w związku z działaniami wojennymi prowadzonymi na terytorium tego państwa, zatem przepisy przedmiotowej ustawy nie znajdują zastosowania, b) z ustalonego stanu faktycznego wynika, że stan przewlekłości postępowania i bezczynności organu zaistniał przed datą wejścia w życie w/w przepisów, wobec czego należy przyjąć, że przepisów o bezczynności organu oraz o obowiązku organu prowadzącego postępowanie w sprawach, o których mowa w art. 100c ust. 1 oraz art. 100d ust. 1, do powiadamiania strony lub uczestnika postępowania o niezałatwieniu sprawy w terminie nie stosuje się, jeżeli organy w okresie od 15 kwietnia do 4 marca 2024 r. dopuściły się bezczynności oraz były zobowiązane do powiadamiania strony lub uczestnika postępowania o niezałatwieniu sprawy w terminie, tym samym organ nie został zwolniony z odpowiedzialności prawnej z tytułu naruszenia, w okresie przed 15 kwietnia 2022 r., prawa strony do rozpoznania w rozsądnym terminie sprawy administracyjnej dotyczącej tytułów pobytowych cudzoziemców, c) przepisy uniemożliwiające stronie w ogóle zaskarżenie przewlekłości lub bezczynności postępowania, także w sytuacji, kiedy skarga na przewlekłość lub bezczynność postępowania jest co do zasady środkiem zmierzającym do zaskarżenia m.in. wadliwego pozostawienia sprawy bez rozpoznania przez właściwy organ, są jawnie i oczywiście sprzeczne ze wskazanymi powyżej przepisami Konstytucji RP, w szczególności z art. 45 oraz z art. 77 ust. 2 Konstytucji RP, i stanowią przejaw niczym nieuzasadnionej dyskryminacji strony w dochodzeniu swoich praw, co w kontekście niewątpliwego uznania, że to Konstytucja jest najwyższym prawem Rzeczypospolitej Polskiej i jej przepisy stosuje się bezpośrednio, chyba że Konstytucja stanowi inaczej, zaś sędziowie w sprawowaniu swojego urzędu są niezawiśli i podlegają tylko Konstytucji oraz ustawom, prowadzić musi do uznania, że sąd administracyjny posiada kompetencję do samodzielnego dokonania oceny zgodności przepisów ustawowych z Konstytucją na użytek rozpoznawanej sprawy, zwłaszcza w sytuacji wystąpienia faktycznego paraliżu prac Trybunału Konstytucyjnego, który powołany został do rozpatrywania spraw zgodności ustawy z Konstytucją RP, a który to Trybunał nie może obecnie funkcjonować z uwagi na fakt, że w składzie Trybunału Konstytucyjnego zasiadają osoby nieuprawnione do orzekania, zaś pracami Trybunału Konstytucyjnego i wyznaczaniem terminów rozpraw kieruje osoba, której kadencja wygasła, zatem nie jest możliwe funkcjonowanie Trybunału Konstytucyjnego w sposób wskazany w Konstytucji RP. 2. naruszenie przepisów postępowania mające istotny wpływ na wynik sprawy, a mianowicie art. 149 § 1 i 2 p.p.s.a. w zw. z art. 151 p.p.s.a. w zw. z art. 6, art. 7, art. 7a, art. 8, art. 12, art. 35 § 1 i § 3 oraz art. 36 § 1 k.p.a. poprzez oddalenie skargi wniesionej przez stronę w sytuacji, kiedy z ustalonego stanu faktycznego wynika, że organ dopuścił się przewlekłości postępowania i pozostawał w bezczynności, zatem skarga wystosowana przez stronę skarżącą winna podlegać uwzględnieniu. W oparciu o powyższe zarzuty skarżąca wniosła o uchylenie wyroku w zaskarżonej części i rozpoznanie skargi, a nadto o zasądzenie na jej rzecz kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa procesowego według norm przepisanych za obie instancje. Jednocześnie oświadczyła, że zrzeka się rozprawy. Wojewoda domagał się oddalenia skargi kasacyjnej oraz zasądzenia kosztów postępowania kasacyjnego, w tym kosztów zastępstwa procesowego, według norm przepisanych. Ponadto oświadczył, że zrzeka się rozprawy. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Zgodnie z art. 183 § 1 p.p.s.a. Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej, bierze jednak z urzędu pod rozwagę nieważność postępowania, której przesłanki enumeratywnie wymienione w art. 183 § 2 p.p.s.a. w niniejszej sprawie nie występują. Oznacza to, że przytoczone w skardze kasacyjnej przyczyny wadliwości prawnej zaskarżonego wyroku determinują zakres kontroli dokonywanej przez Naczelny Sąd Administracyjny. Skarga kasacyjna nie zawiera usprawiedliwionych podstaw. W świetle zarzutów skargi kasacyjnej kluczowym zagadnieniem jest zakres podmiotowy i przedmiotowy zastosowania art. 100c i art. 100d u.p.o.u. Przypomnieć należy, że z dniem 15 kwietnia 2022 r. weszła w życie regulacja wkraczająca w bieg terminów załatwiania spraw administracyjnych dotyczących legalizowania pobytu cudzoziemców na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej, wprowadzona ustawą z dnia 8 kwietnia 2022 r. o zmianie ustawy o pomocy obywatelom Ukrainy w związku z konfliktem zbrojnym na terytorium tego państwa oraz niektórych innych ustaw (Dz. U. z 2022 r. poz. 830), mocą której (art. 1 pkt 44) dodano art. 100c do u.p.o.u. Zgodnie z art. 100c ust. 1 u.p.o.u. w okresie do 31 grudnia 2022 r. bieg terminów na załatwienie spraw dotyczących: 1) udzielenia cudzoziemcowi: a) zezwolenia na pobyt czasowy, b) zezwolenia na pobyt stały, c) zezwolenia na pobyt rezydenta długoterminowego Unii Europejskiej; 2) zmiany: a) zezwolenia na pobyt czasowy i pracę, b) zezwolenia na pobyt czasowy w celu wykonywania pracy w zawodzie wymagającym wysokich kwalifikacji; 3) cofnięcia cudzoziemcowi: a) zezwolenia na pobyt czasowy, b) zezwolenia na pobyt stały, c) zezwolenia na pobyt rezydenta długoterminowego Unii Europejskiej – w postępowaniach prowadzonych przez wojewodę nie rozpoczyna się, a rozpoczęty ulega zawieszeniu na ten okres. Następnie do u.p.o.u. – z mocą wsteczną od 1 stycznia 2023 r. – został wprowadzony art. 100d, będący powieleniem regulacji art. 100c, ale wskazujący nowy graniczny okres zawieszający bieg terminów dotyczących niektórych spraw prowadzonych przez wojewodów, początkowo do 24 sierpnia 2023 r. Kolejnymi zmianami ustawy przedłużono ten termin: do 4 marca 2024 r. (art. 12 pkt 5 ustawy z dnia 14 kwietnia 2023 r. o zmianie nazw uczelni służb państwowych nadzorowanych przez ministra właściwego do spraw wewnętrznych, o zmianie ustawy o Policji, ustawy o Straży Granicznej, ustawy o Państwowej Straży Pożarnej oraz niektórych innych ustaw; Dz. U. poz. 1088), potem do 30 czerwca 2024 r. (art. 1 pkt 1 ustawy z dnia 9 lutego 2024 r. o zmianie ustawy o pomocy obywatelom Ukrainy w związku z konfliktem zbrojnym na terytorium tego państwa, ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych oraz ustawy o podatku dochodowym od osób prawnych; Dz. U. poz. 232), zaś aktualnie do 30 września 2025 r. (art. 1 pkt 3 ustawy z dnia 15 maja 2024 r. o zmianie ustawy o pomocy obywatelom Ukrainy w związku z konfliktem zbrojnym na terytorium tego państwa oraz niektórych innych ustaw; Dz.U. poz. 854). Przepis art. 100d u.p.o.u. przedłużył więc w istocie obowiązywanie określonych w art. 100c u.p.o.u. zasad biegu terminów załatwiania spraw prowadzonych od 15 kwietnia 2022 r. do 30 września 2025 r. Sąd pierwszej instancji prawidłowo przyjął, że przepisy u.p.o.u. mają zastosowanie w niniejszej sprawie. Zdaniem Naczelnego Sądu Administracyjnego art. 100c i art. 100d u.p.o.u. stanowią rozwiązania generalne dotyczące wszystkich cudzoziemców niezależnie od ich obywatelstwa oraz okoliczności przybycia na terytorium Polski, a nie tylko tych, których pobyt w Polsce jest wywołany wojną w Ukrainie, o których mowa w art. 2 ust. 1 u.p.o.u. Stanowisko to jest już ugruntowane w orzecznictwie Naczelnego Sądu Administracyjnego (zob. wyroki NSA: z dnia 5 czerwca 2023 r., sygn. akt II OSK 2059/22; z dnia 4 lica 2023 r., sygn. akt II OSK 2421/22 i z dnia 10 sierpnia 2023 r., sygn. akt II OSK 2521/22). Skład orzekający w tej sprawie podziela argumentację zawartą m.in. w uzasadnieniu wyroku NSA z dnia 13 lutego 2024 r., sygn. akt II OSK 2362/23. W tym kontekście należy przypomnieć, że w art. 100c i art. 100d u.p.o.u. mówi się o "cudzoziemcu", bez wskazania jego narodowości lub przynależności państwowej, a nie np. o "obywatelu Ukrainy". Skoro przepisy u.p.o.u. nie wprowadzają odrębnej – na potrzeby tej ustawy – definicji legalnej pojęcia "cudzoziemiec", należy uznać, że jest to pojęcie tożsame z cudzoziemcem, o którym mowa w art. 3 pkt 2 u.c., czyli osobą, która nie posiada obywatelstwa polskiego. Zauważyć należy, że dodany tą samą nowelizacją z dnia 8 kwietnia 2022 r. art. 100a w ust. 1 wprost odsyła do pojęcia cudzoziemca, "o którym mowa w art. 2 ust. 1 lub 2 decyzji wykonawczej Rady (UE) 2022/382 z dnia 4 marca 2022 r. stwierdzającej istnienie masowego napływu wysiedleńców z Ukrainy w rozumieniu art. 5 dyrektywy 2001/55/WE i skutkującej wprowadzeniem tymczasowej ochrony (Dz. Urz. UE L 71 z 4.3.2022, str. 1-6)", czyli kategorii wysiedleńców, którzy musieli opuścić Ukrainę począwszy od dnia 24 lutego 2022 r. w następstwie inwazji wojskowej rozpoczętej w tym dniu przez rosyjskie siły zbrojne. Takiego ograniczenia nie zawierają przepisy art. 100c i art. 100d u.p.o.u. Przedstawione rozumienie pojęcia "cudzoziemiec" jest spójne z szerokim zakresem spraw, których dotyczą przepisy art. 100c i art. 100d u.p.o.u. Znaczna część tych spraw nie ma bowiem jakiegokolwiek związku z pomocą udzielaną obywatelom Ukrainy w związku z wojną – np. zezwolenia na pobyt, czy cofnięcia posiadanych już zezwoleń. Zauważyć trzeba, że w odniesieniu do wniosku o udzielenie cudzoziemcowi zezwolenia na pobyt rezydenta długoterminowego Unii Europejskiej jednym z warunków udzielenia takiego zezwolenia jest – zgodnie z art. 211 ust. 1 u.c. – legalny i nieprzerwany pobyt na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej co najmniej przez 5 lat bezpośrednio przed złożeniem wniosku. Jeśli zatem przyjąć, że przepisy art. 100c u.p.o.u. dotyczą wyłącznie osób przybyłych do Polski w związku z działaniami wojennymi w Ukrainie, to żadna z tych osób nie byłaby uprawniona do skutecznego złożenia wniosku o udzielenie zezwolenia na pobyt rezydenta długoterminowego Unii Europejskiej, co prowadziłoby do wniosku, że przepis art. 100c ust. 1 pkt 1 lit. c u.p.o.u. jest bezprzedmiotowy. Objęcie zakresem unormowań art. 100c ust. 1 pkt 1 lit. c u.p.o.u. cudzoziemców, którzy z natury rzeczy nie mogą być osobami, o których mowa w art. 2 ust. 1 u.p.o.u., świadczy o jasnym zamiarze ustawodawcy objęcia zakresem także art. 100c ust. 1 pkt 1 lit. c u.p.o.u. nie tylko osób przybyłych na terytorium RP w związku z konfliktem zbrojnym na Ukrainie, lecz wszystkich cudzoziemców ubiegających się o udzielenie zezwolenia na pobyt rezydenta długoterminowego Unii Europejskiej, zgodnie z literalnym brzmieniem tego przepisu. Skarżąca kasacyjnie nie ma zatem podstaw do twierdzenia, że kryterium stosowania przepisu art. 100c i art. 100d u.p.o.u. jest określony cel przyjazdu obywatela Ukrainy do Polski, tj. że musi on być związany z działaniami wojennymi prowadzonymi na terytorium Ukrainy. Stosowanie omawianej regulacji w sprawie dotyczącej wniosku cudzoziemca, a więc także obywatela Ukrainy o udzielenie zezwolenia na pobyt rezydenta długoterminowego UE, nie jest bowiem wyłączone także wtedy, gdy deklarowany przez cudzoziemca cel przyjazdu do Polski i ubiegania się o powyższe zezwolenie był inny. Przenosząc powyższe rozważania prawne na grunt analizowanej sprawy należy wskazać, że wniosek skarżącej o udzielenie zezwolenia na pobyt rezydenta długoterminowego UE został złożony do organu 3 marca 2023 r. W tym okresie obowiązywał już art. 100d u.p.o.u. W okresie obowiązywania tego przepisu terminy na załatwienie spraw nie biegły (art. 100d ust. 1 u.p.o.u.), a tym samym nie można mówić o bezczynności organu w rozumieniu art. 3 § 2 pkt 8 p.p.s.a. w zw. z art. 149 § 1 p.p.s.a. w zw. z art. 37 § 1 pkt 2 k.p.a. Zgodnie zaś z art. 100d ust. 3 pkt 1 u.p.o.u. w okresie, o którym mowa w ust. 1, przepisów o bezczynności organu oraz o obowiązku organu prowadzącego postępowanie w sprawach, o których mowa w ust. 1, do powiadamiania strony lub uczestnika postępowania o niezałatwieniu sprawy w terminie nie stosuje się, a ponadto stosownie do art. 100d ust. 4 u.p.o.u., zaprzestanie czynności przez organ prowadzący postępowanie w sprawach dotyczących m.in. udzielenia zezwolenia na pobyt rezydenta długoterminowego Unii Europejskiej lub ich dokonywanie z opóźnieniem w okresie obowiązywania art. 100d u.p.o.u. nie może być podstawą wywodzenia środków prawnych dotyczących bezczynności, przewlekłości lub naruszenia prawa strony do rozpoznania sprawy bez zbędnej zwłoki. W związku z powyższym nie można uznać, że Sąd Wojewódzki naruszył art. 100c ust. 1-4 i art. 100d ust. 1-4 w zw. z art. 1 ust. 1 w zw. z art. 2 ust. 1 u.p.o.u. Nie znajduje uzasadnienia argumentacja skarżącej, że przepisy art. 100 ust. 1-4 oraz art. 100d ust. 1-4 u.p.o.u. stanowią przejaw nieuzasadnionej dyskryminacji strony w dochodzeniu jej praw, stąd też nie mogły odnieść zamierzonego skutku zarzuty naruszenia art. 8 ust. 2, art. 45 ust. 1 w zw. z art. 77 ust. 2 w zw. z art. 184 Konstytucji RP. Należy wyjaśnić, że rozwiązanie przyjęte w art. 100c ust. 4 i art. 100d ust. 4 u.p.o.u. nie stanowi przeszkody do merytorycznego rozpoznania przez sąd administracyjny sprawy zarzucanej organowi bezczynności lub przewlekłości. Sprawa opieszałości organu w sensie procesowym nadal bowiem istnieje. Sąd nie zostaje pozbawiony przedmiotu kontroli, gdyż wskazane regulacje wpływają jedynie na ocenę zasadności skargi. Redakcja art. 100c ust. 4 i art. 100d ust. 4 u.p.o.u. nie zawiera zakazu wywodzenia środków prawnych dotyczących bezczynności lub przewlekłości, ale odwołuje się do kwestii podstawy wywodzonych środków prawnych. Skoro w art. 100c ust. 1 i art. 100d ust. 1 u.p.o.u. ustawodawca zdecydował, że termin na załatwienie określonej kategorii spraw dotyczących cudzoziemców w pewnym okresie nie rozpoczyna się, a rozpoczęty ulega zawieszeniu, to zakłada, że będzie to ocenione przez sąd w sprawie ze skargi na bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania przez organ. Na takich samych zasadach sąd administracyjny przy ocenie, czy zasadny jest zarzut bezczynności lub przewlekłego działania organu, uwzględnia terminy i okresy niewliczane do terminów załatwiania sprawy wymienione w art. 35 § 5 k.p.a. i w razie ustalenia, że po odliczeniu ww. terminów lub okresów nie ma bezczynności lub przewlekłości, skargę oddala. W konsekwencji nietrafny jest zarzut naruszenia art. 149 § 1 i 2 p.p.s.a. w zw. z art. 151 p.p.s.a. w zw. z art. 6, art. 7, art. 7a, art. 8, art. 12, art. 35 § 1 i § 3 oraz art. 36 § 1 k.p.a., bowiem Sąd pierwszej instancji prawidłowo ocenił zasadność skargi na bezczynność organu i w całości ją oddalił. Należy podkreślić, że art. 100c i art. 100d u.p.o.u. ma jedynie epizodyczny charakter. Jego wprowadzenie do u.p.o.u. spowodowane było kryzysem migracyjnym, związanym z rozpoczęciem przez Rosję działań zbrojnych na terytorium Ukrainy, a zatem sytuacją nadzwyczajną. Ta nadzwyczajna sytuacja wynika również z decyzji Rady Unii Europejskiej (2022/382) z dnia 4 marca 2022 r. stwierdzającej istnienie masowego napływu wysiedleńców z Ukrainy w rozumieniu art. 5 dyrektywy 2001/55/WE i skutkującej wprowadzeniem tymczasowej ochrony, jak również decyzji Rady Unii Europejskiej (2023/2409) z dnia 19 października 2023 r. w sprawie przedłużenia tymczasowej ochrony wprowadzonej decyzją wykonawczą (UE) 2022/382 przedłużającej okres tej ochrony do 4 marca 2025 r. W tej sytuacji należy dokonać wykładni powyższych przepisów właśnie przez pryzmat wyjątkowych okoliczności, które miały miejsce w dacie rozstrzygnięcia przez Sąd Wojewódzki. Zmiana sytuacji faktycznej może natomiast skutkować odmienną oceną zasadności zawieszenia biegu terminu, o którym mowa w art. 100d u.p.o.u. Wobec stwierdzenia, że zarzuty skargi kasacyjnej nie zasługują na uwzględnienie, Naczelny Sąd Administracyjny oddalił skargę kasacyjną w oparciu o art. 184 p.p.s.a. O kosztach postępowania orzeczono na podstawie art. 207 § 2 p.p.s.a., mając na uwadze poważne rozbieżności w wykładni zakresu podmiotowego art. 100c i 100d u.p.o.u., które ujawniły się w orzecznictwie wojewódzkich sądów administracyjnych. Sprawa została rozpoznana na posiedzeniu niejawnym zgodnie z art. 182 § 2 p.p.s.a.
Potrzebujesz pomocy prawnej?
Asystent AI przeanalizuje Twoje pytanie w oparciu o orzecznictwo, przepisy i doktrynę — jak rozmowa z ekspertem.
Zadaj pytanie Asystentowi AI