II OSK 1846/21

Naczelny Sąd Administracyjny2024-04-17
NSAbudowlaneŚredniansa
prawo budowlanezmiana sposobu użytkowaniabudynek niemieszkalnyprzechowalniapostępowanie administracyjneskarga kasacyjnaNSAWSAnadzór budowlanyKPA

Podsumowanie

NSA oddalił skargę kasacyjną dotyczącą zmiany sposobu użytkowania budynku, uznając, że nie doszło do naruszenia przepisów Prawa budowlanego, a postępowanie umorzono zgodnie z K.p.a.

Sprawa dotyczyła skargi kasacyjnej J. S. od wyroku WSA w Warszawie, który oddalił skargę na decyzję WINB o umorzeniu postępowania administracyjnego w sprawie zmiany sposobu użytkowania budynku. Sąd administracyjny uznał, że budynek, pierwotnie mieszkalny, od lat służył jako przechowalnia, a jego obecne użytkowanie nie naruszało przepisów Prawa budowlanego, w szczególności art. 71 ust. 1 pkt 2 P.b. NSA oddalił skargę kasacyjną, uznając zarzuty naruszenia prawa procesowego za nieuzasadnione, w tym kwestię rozpoznania sprawy na posiedzeniu niejawnym w okresie pandemii.

Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznał skargę kasacyjną J. S. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie, który utrzymał w mocy decyzję o umorzeniu postępowania administracyjnego dotyczącego zmiany sposobu użytkowania budynku przy ul. [...] w Warszawie. Sprawa dotyczyła budynku, który pierwotnie był mieszkalny, a od lat służył jako przechowalnia mebli i sprzętu. Organy nadzoru budowlanego, a następnie WSA, uznały, że nie doszło do zmiany sposobu użytkowania w rozumieniu art. 71 ust. 1 pkt 2 Prawa budowlanego, ponieważ nie wpłynęło to na warunki bezpieczeństwa, zdrowotne czy sanitarne. W związku z tym, postępowanie zostało umorzone na podstawie art. 105 § 1 K.p.a. Skarżący kasacyjnie zarzucał naruszenie przepisów postępowania, w tym ograniczenie postępowania dowodowego, dowolną ocenę dowodów oraz pozbawienie strony możliwości obrony praw z powodu rozpoznania sprawy na posiedzeniu niejawnym w okresie pandemii COVID-19. NSA uznał te zarzuty za nieuzasadnione. Sąd podkreślił, że przepisy ustawy COVID-19 dopuszczały rozpoznanie sprawy na posiedzeniu niejawnym w celu ochrony zdrowia. Ponadto, NSA stwierdził, że organy nadzoru budowlanego prawidłowo zinterpretowały i zastosowały art. 71 ust. 1 pkt 2 P.b., a ustalenia faktyczne, w tym wpis w ewidencji gruntów i budynków, potwierdzały obecne użytkowanie budynku jako "inny niemieszkalny" (przechowalnia). Brak było dowodów na zmianę sposobu użytkowania w rozumieniu przepisów prawa budowlanego. W konsekwencji, NSA oddalił skargę kasacyjną.

Potrzebujesz głębszej analizy? Agent AI przeanalizuje tę sprawę na tle orzecznictwa i odpowiedniego stanu prawnego.

Sprawdź

Zagadnienia prawne (3)

Odpowiedź sądu

Nie, jeśli nie doszło do zmian warunków bezpieczeństwa pożarowego, powodziowego, pracy, zdrowotnych, higieniczno-sanitarnych, ochrony środowiska bądź wielkości lub układu obciążeń, nie można mówić o zmianie sposobu użytkowania w rozumieniu art. 71 ust. 1 pkt 2 P.b.

Uzasadnienie

Sąd uznał, że kluczowe jest ustalenie, czy faktyczny sposób użytkowania budynku prowadzi do zmian warunków technicznych wskazanych w art. 71 ust. 1 pkt 2 P.b. Samo użytkowanie jako przechowalnia, bez wpływu na te warunki, nie stanowi zmiany sposobu użytkowania w rozumieniu ustawy.

Rozstrzygnięcie

Decyzja

odrzucono_skargę

Przepisy (11)

Główne

K.p.a. art. 105 § § 1

Kodeks postępowania administracyjnego

Umorzenie postępowania administracyjnego, gdy jego przedmiot stał się bezprzedmiotowy.

P.b. art. 71 § ust. 1 pkt 2

Prawo budowlane

Definicja zmiany sposobu użytkowania obiektu budowlanego lub jego części.

p.p.s.a. art. 145 § § 1 pkt 1 lit. c

Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

Podstawa do uwzględnienia skargi w przypadku naruszenia przepisów postępowania.

p.p.s.a. art. 151

Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

Oddalenie skargi, gdy brak podstaw do jej uwzględnienia.

p.p.s.a. art. 183 § § 1

Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

Zakres rozpoznania sprawy przez NSA.

p.p.s.a. art. 183 § § 2 pkt 5

Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

Przesłanka nieważności postępowania - pozbawienie strony możności obrony praw.

p.p.s.a. art. 184

Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

Podstawa orzekania przez NSA.

ustawa COVID-19 art. 15zzs4 § ust. 3

Ustawa o szczególnych rozwiązaniach związanych z zapobieganiem, przeciwdziałaniem i zwalczaniem COVID-19, innych chorób zakaźnych oraz wywołanych nimi sytuacji kryzysowych

Możliwość przeprowadzenia posiedzenia niejawnego w czasie epidemii.

Pomocnicze

P.b. art. 71 § ust. 2

Prawo budowlane

Wymóg zgłoszenia zmiany sposobu użytkowania właściwemu organowi.

P.b. art. 82 § ust. 1 i 2

Prawo budowlane

Określenie właściwego organu architektoniczno-budowlanego (starosta).

P.b. art. 103 § ust. 1

Prawo budowlane

Przepis przejściowy (intertemporalny) dotyczący stosowania przepisów ustawy.

Argumenty

Skuteczne argumenty

Brak zmiany sposobu użytkowania budynku w rozumieniu art. 71 ust. 1 pkt 2 P.b. Umorzenie postępowania administracyjnego było uzasadnione na podstawie art. 105 § 1 K.p.a. Rozpoznanie sprawy na posiedzeniu niejawnym w okresie pandemii było dopuszczalne na podstawie ustawy COVID-19 i nie stanowiło naruszenia prawa do obrony. Organy nadzoru budowlanego prawidłowo przeprowadziły postępowanie wyjaśniające.

Odrzucone argumenty

Naruszenie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c p.p.s.a. w zw. z art. 10, art. 69, art. 73 i art. 91 § 2 p.p.s.a. (pozbawienie strony możności obrony praw) Naruszenie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c p.p.s.a. w zw. z art. 7, art. 77, art. 80 K.p.a. (niezebranie i nierozpatrzenie materiału dowodowego) Naruszenie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c p.p.s.a. w zw. art. 80 K.p.a. (dowolna ocena dowodów) Naruszenie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c w zw. z art. 151 p.p.s.a. (oddalenie skargi mimo braku rzetelnego wyjaśnienia sprawy) Naruszenie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c p.p.s.a. w zw. art. 107 § 3 K.p.a. (nieprawidłowe uzasadnienie decyzji)

Godne uwagi sformułowania

„inny niemieszkalny” „zmiana sposobu użytkowania obiektu budowlanego lub jego części” „nie stwierdzono, aby faktyczny sposób obecnego użytkowania prowadził do zmian warunków technicznych obiektu budowlanego” „nie ma podstawy prawnej do uznania, iż w rozpatrywanej sprawie mieliśmy do czynienia ze zmianą sposobu użytkowania obiektu budowlanego” „nie ułatwia struktura własności przedmiotowej nieruchomości” „działania mające na celu przywrócenie poprzedniego sposobu użytkowania mają charakter czynności pozornych” „nie wykazała aby uchybienie w postaci braku jej zawiadomienia przed wyznaczonym przez Sąd terminem posiedzenia stanowiło istotne naruszenie przepisów postępowania” „aktualnie istniejąca w tym budynku, kolokwialnie określając tzw. „graciarnia”, nie oznacza samo przez się, że znajdujące się tam rzeczy, jak stwierdzone meble i sprzęt domowy, i ogrodowy, świadczą, iż doszło do zmiany sposobu użytkowania budynku”

Skład orzekający

Paweł Miładowski

sprawozdawca

Piotr Broda

członek

Tomasz Zbrojewski

przewodniczący

Informacje dodatkowe

Wartość precedensowa

Siła: Średnia

Powoływalne dla: "Interpretacja przepisów Prawa budowlanego dotyczących zmiany sposobu użytkowania, zwłaszcza w kontekście budynków o zmienionym lub niejasnym przeznaczeniu oraz stosowania przepisów proceduralnych w sytuacjach nadzwyczajnych (pandemia)."

Ograniczenia: Orzeczenie dotyczy specyficznej sytuacji faktycznej i interpretacji przepisów w kontekście pandemii. Może być mniej przydatne w sprawach bez elementów proceduralnych lub faktycznych podobnych do analizowanej.

Wartość merytoryczna

Ocena: 5/10

Sprawa jest interesująca ze względu na praktyczne zastosowanie przepisów Prawa budowlanego do nietypowego użytkowania budynku (przechowalnia) oraz analizę proceduralnych aspektów postępowania sądowego w czasie pandemii.

Czy 'graciarnia' to zmiana sposobu użytkowania budynku? NSA wyjaśnia.

Sektor

nieruchomości

Agent AI dla prawników

Masz pytanie dotyczące tej sprawy?

Zapytaj AI Research — przeanalizuje to orzeczenie w kontekście ponad 1,4 mln innych spraw i aktualnych przepisów.

Wyszukiwanie w 1,4 mln orzeczeń SN, NSA i sądów powszechnych
Dogłębna analiza z powołaniem na źródła
Zadawaj pytania uzupełniające — jak rozmowa z ekspertem

Powiązane tematy

Pełny tekst orzeczenia

II OSK 1846/21 - Wyrok NSA
Data orzeczenia
2024-04-17
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2021-08-23
Sąd
Naczelny Sąd Administracyjny
Sędziowie
Paweł Miładowski /sprawozdawca/
Piotr Broda
Tomasz Zbrojewski /przewodniczący/
Symbol z opisem
6010 Pozwolenie na budowę, użytkowanie obiektu lub jego części,  wykonywanie robót budowlanych innych niż budowa obiektu, prz
Sygn. powiązane
II OSK 800/22 - Wyrok NSA z 2024-12-12
VII SA/Wa 2204/19 - Wyrok WSA w Warszawie z 2020-12-02
VII SA/Wa 1846/21 - Wyrok WSA w Warszawie z 2021-11-23
Skarżony organ
Inspektor Nadzoru Budowlanego
Treść wyniku
Oddalono skargę kasacyjną
Sentencja
Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: Sędzia NSA Tomasz Zbrojewski Sędziowie Sędzia NSA Paweł Miładowski (spr.) Sędzia del. WSA Piotr Broda Protokolant starszy sekretarz sądowy Olga Jasionek po rozpoznaniu w dniu 17 kwietnia 2024 r. na rozprawie w Izbie Ogólnoadministracyjnej sprawy ze skargi kasacyjnej J. S. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 2 grudnia 2020 r. sygn. akt VII SA/Wa 2204/19 w sprawie ze skargi M. S. na decyzję Mazowieckiego Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego z dnia 9 sierpnia 2019 r. nr 1077/19 w przedmiocie umorzenia postępowania administracyjnego oddala skargę kasacyjną.
Uzasadnienie
Wyrokiem z dnia 2 grudnia 2020 r., sygn. akt VII SA/Wa 2204/19, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie oddalił skargę M. S. na decyzję Mazowieckiego Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego, zwanego dalej "WINB", z dnia 9 sierpnia 2019 r., nr 1077/19, którą utrzymano w mocy decyzję Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego, zwanego dalej "PINB", dla m.st. Warszawy z dnia 3 stycznia 2019 r., nr IIIOT/11/2019, o umorzeniu na podstawie art. 105 § 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. – Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2018 r. poz. 2096), zwanej dalej "K.p.a.", postępowania administracyjnego dotyczącego sposobu użytkowania budynku przy ul. [...] w Warszawie.
Sąd wyjaśnił, że w sprawie należy stosować przepisy ustawy z dnia 7 lipca 1994 r. – Prawo budowlane, zwanej dalej "P.b.", mimo że sam budynek oryginalnie mieszkalny, a obecnie niemieszkalny, o wymiarach 4,25 m x 8,69 m powstał około 1955 r., a jednocześnie zdaniem niektórych uczestników postępowania, w tym inwestora, do odmiennego sposobu użytkowania doszło już w 1978 r. Przepis przejściowy (intertemporalny), czyli art. 103 ust. 1 P.b. uzależnia zastosowanie przepisów ustawy od dnia wszczęcia postępowania w sprawie. Tymczasem z akt sprawy rozpatrywanej przez Sąd wynika, że postępowanie w przedmiocie zmiany sposobu użytkowania budynku toczyło się od 2012 r. i było kontynuowane od 2017 r.
Sąd wskazał, że ze zgromadzonego materiału dowodowego wynika, iż, najprawdopodobniej po wybudowaniu na ww. nieruchomości budynku mieszkalnego w 1970 r., przedmiotowy budynek przestał być używany jako budynek mieszkalny, a stał się przechowalnią rzeczy, mebli oraz sprzętu gospodarstwa domowego i ogrodniczego. W sprawie nie stwierdzono, aby w konstrukcji budynku i jego wyposażeniu wprowadzono jakiekolwiek istotne zmiany. W związku z tym, kiedy w latach 2006-2007 Biuro Geodezji i Katastru dokonywało aktualizacji wpisów w ewidencji gruntów i budynków, uznano przedmiotowy obiekt za "inny niemieszkalny". Natomiast sposób użytkowania ww. budynku stał się przedmiotem konfliktu rodzinnego około 2012 r. w związku z używaniem pieca gazowego ogrzewającego zarówno pomieszczenie należące do inwestora, jak i pomieszczenie ówczesnej współwłaścicielki nieruchomości W. S., będącej jednocześnie babką J. S.. Rozwiązania wskazanego konfliktu nie ułatwia struktura własności przedmiotowej nieruchomości. W konsekwencji, nieporozumienia na tle sposobów korzystania z nieruchomości, zasad pokrywania bieżących kosztów i podatków oraz możliwości zbycia nieruchomości przez większościowego współwłaściciela, doprowadziły do wszczęcia przez PINB postępowania dotyczącego ww. budynku niemieszkalnego, a także innych postępowań, m.in. postępowania w zakresie opodatkowania nieruchomości.
Właśnie we wskazanym postępowaniu PINB wydał postanowienie z 24 sierpnia 2012 r. o nałożeniu na inwestora obowiązku przedłożenia w terminie dwóch miesięcy określonych dokumentów mających na celu legalizację zmienionego sposobu użytkowania. Postanowienie to zostało później uchylone przez Sąd Administracyjny (patrz: wyrok WSA w Warszawie z 17 lutego 2015 r., VII SA/Wa 881/14).
Organ powiatowy, prowadząc dalej postępowanie w ww. przedmiocie, stwierdził jednak, że nie ma podstawy prawnej do uznania, iż w rozpatrywanej sprawie mieliśmy do czynienia ze zmianą sposobu użytkowania obiektu budowlanego w rozumieniu art. 71 ust. 1 pkt 2 ustawy z dnia 7 lipca 1994 r. – Prawo budowlane (Dz. U. z 2018 r. poz. 1202), zwanej dalej "P.b.". Przepis ten przewiduje, że za zmianę sposobu użytkowania obiektu budowlanego lub jego części rozumie się podjęcie bądź zaniechanie w obiekcie budowlanym lub jego części działalności zmieniającej warunki: bezpieczeństwa pożarowego, powodziowego, pracy, zdrowotne, higieniczno-sanitarne, ochrony środowiska bądź wielkość lub układ obciążeń. Tak rozumiana zmiana wymaga jednocześnie zgodnie z art. 71 ust. 2 P.b. zgłoszenia właściwemu organowi architektoniczno-budowlanemu, którym zgodnie z art. 82 ust. 1 i 2 P.b. jest starosta. Z kolejnych oględzin obiektu budowlanego, a zwłaszcza tych przeprowadzonych 24 lipca 2019 r., wynika jednoznacznie, że sporny budynek jest wykorzystywany od długiego czasu jako przechowalnia mebli i sprzętu domowego i ogrodowego. Nic nie wskazuje jednocześnie na to, aby faktyczny sposób obecnego użytkowania prowadził do zmian warunków technicznych obiektu budowlanego wskazanych w art. 71 ust. 1 pkt 2 P.b. Nie został również potwierdzony zarzut uczestnika postępowania, że w pomieszczeniu tym prowadzona jest jakaś działalność gospodarcza podlegająca kontroli organów nadzoru budowlanego lub wymagająca jego interwencji. Dodatkowo, nieprowadzenie takiej działalności wynika z poważnych chorób inwestora, który w dniu 23 czerwca 2004 r. uzyskał orzeczenie lekarza orzecznika ZUS o całkowitej niezdolności do pracy i samodzielnej egzystencji.
W przedstawionym stanie rzeczy Sąd uznał, że decyzja PINB była zgodna z prawem i uzasadniona okolicznościami faktycznymi sprawy. Organ był zobowiązany kierować się wpisem w ewidencji gruntów i budynków kwalifikującym przedmioty budynek z 1955 r. jako "inny niemieszkalny". Jednocześnie ustalenia faktyczne nie uzasadniały twierdzenia uczestnika postępowania oraz skarżącej o samowolnej zmianie sposobu użytkowania obiektu.
Sąd podniósł, co również podkreślił organ odwoławczy, że okoliczności faktyczne sprawy znalazły dodatkowe potwierdzenie w wyrokach Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie: (1) z 17 lutego 2015 r., sygn. akt VII SA/Wa 881/14 (w przedmiocie stwierdzenia niedopuszczalności zażalenia); oraz (2) z 25 sierpnia 2017 r., sygn. akt VII SA/Wa 2128/16 (w przedmiocie uchylenia decyzji o umorzeniu postępowania administracyjnego). Z uwagi na przedmiot postępowania sądowoadministracyjnego wskazane wyroki nie zapewniają wszak powagi rzeczy osądzonej.
Sąd stwierdził, że podejmowane przez skarżącą oraz jej męża J. S. działania mające na celu przywrócenie poprzedniego sposobu użytkowania mają charakter czynności pozornych. Wymienionym zależy raczej na doprowadzeniu do zbycia nieruchomości, a nie do zapewnienia ścisłej zgodności z prawem stanu faktycznego istniejącego przed rokiem 2007. W odwołaniach od decyzji organu I instancji sformułowano także zarzuty dotyczące nieprawidłowego postępowania prowadzonego przez organ I instancji. Dlatego też organ odwoławczy przeprowadził uzupełniające postępowanie dowodowe i nie stwierdził istnienia innych okoliczności niż ustalone przez PINB.
Biorąc pod uwagę obszerny materiał dowodowy zgromadzony w sprawie oraz całokształt okoliczności faktycznych i prawnych Sąd uznał, że zaskarżona decyzja WINB jest w pełni prawidłowa i nie ma podstaw prawnych do jej uchylenia. Tym samym skarga "zwykła" okazała się niezasadna.
Skargę kasacyjną od powyższego wyroku opartą na przesłance z art. 174 pkt 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2019 r. poz. 2325 ze zm.), zwanej dalej "p.p.s.a.", złożył uczestnik postępowania – J. S., wnosząc o uchylenie zaskarżonego wyroku w całości i rozpoznanie skargi "zwykłej"; ewentualnie – uchylenie zaskarżonego wyroku w całości i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Warszawie oraz zasądzenie kosztów postępowania, w tym zastępstwa procesowego wg norm przepisanych; a także zasądzenie na rzecz pełnomocnika z urzędu skarżącego kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej skarżącemu z urzędu wg norm prawem przepisanych, oświadczając, że koszty te nie zostały uiszczone w całości lub w części.
Zaskarżonemu wyrokowi zarzucono naruszenie prawa procesowego, które mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy, tj.
- art. 145 § 1 pkt 1 lit. c p.p.s.a. w zw. 7, art. 77, art. 80 K.p.a. przez niedopełnienie obowiązku zebrania i rozpatrzenia w sposób wyczerpujący całego materiału dowodowego wskutek ograniczenia postępowania dowodowego jedynie do rozpatrzenia protokołów sporządzonych po 2000 r. przez PINB, przy jednoczesnym braku wciągnięcia do akt sprawy i uwzględnienia dokumentacji dot. nieruchomości przy ul. [...] w Warszawie sporządzonej przed 1994 r., a nadto wobec braku ustalenia, czy i kiedy doszło do zmiany sposobu użytkowania przedmiotowego budynku, przy jednoczesnym pominięciu okoliczności, że co najmniej do 1994 r. budynek ten (uprzednio oznaczony numerem 51A) miał przeznaczenie mieszkalne;
- art. 145 § 1 pkt 1 lit. c p.p.s.a. w zw. art. 80 K.p.a. przez przekroczenie granic swobodnej oceny dowodów, która przybrała cechy oceny oczywiście dowolnej, co przejawiło się w dowolnym przyjęciu, że budynek przy ul. [...] jest budynkiem o przeznaczeniu niemieszkalnym, przy jednoczesnym pominięciu okoliczności, iż co najmniej do 1994 r. budynek ten (uprzednio oznaczony numerem 51A) miał przeznaczenie mieszkalne;
- art. 145 § 1 pkt 1 lit. c w zw. z art. 151 p.p.s.a. przez oddalenie przez Sąd skargi, w sytuacji gdy decyzja WINB została podjęta pomimo braku przeprowadzenia czynności zmierzających do rzetelnego i prawidłowego wyjaśnienia sprawy oraz przyjęcie, że zgromadzony przez organ materiał dowodowy jest zebrany w sposób właściwy i wyczerpujący, przez co została wypełniona dyspozycja art. 174 pkt 2 p.p.s.a.;
- art. 145 § 1 pkt 1 lit. c p.p.s.a. przez niezastosowanie art. 10, art. 69, art. 73 i art. 91 § 2 p.p.s.a., co spowodowało wystąpienie przesłanki nieważności postępowania zawartej w art. 183 § 2 pkt 5 p.p.s.a., gdyż strona została pozbawiona możności obrony swych praw, a to wobec uniemożliwienia zaprezentowania ostatecznego stanowiska oraz udziału w rozprawie przed Wojewódzkim Sądem Administracyjnym w Warszawie, co wynikło z doręczenia korespondencji sądowej skarżącemu w przedmiocie zawiadomienia o tym, iż sprawa może zostać rozpoznana na posiedzeniu niejawnym – po dacie wydania rozstrzygnięcia w sprawie; a uczestniczka postępowania M. S. domagała się przeprowadzenia rozprawy na wcześniejszym etapie postępowania sądowego, czemu dała wyraz pismem z dnia 15 września 2020 r. Pismo to strona złożyła na wyraźne zarządzenie Sądu, co zostało zignorowane;
- art. 145 § 1 pkt 1 lit. c p.p.s.a. w zw. art. 107 § 3 K.p.a. przez niezastosowanie, albowiem uzasadnienie decyzji wydanych w toku postępowaniu administracyjnym (a także zaskarżonego wyroku WSA) skupia się wyłącznie na aktualnym sposobie użytkowania spornego budynku, przy jednoczesnym pominięciu, iż sporny budynek w przeszłości pełnił funkcję mieszkalną.
W odpowiedzi na skargę kasacyjną A. S. – pełnomocnik W. S. wniosła o jej oddalenie.
W odpowiedzi na skargę kasacyjną M. S. wniosła o jej uwzględnienie.
W piśmie procesowym z dnia 4 lipca 2022 r. nowy pełnomocnik z urzędu J. S. podtrzymał w całości wniesioną skargę kasacyjną oraz wnioski i zarzuty w tej zawarte.
Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje.
Skarga kasacyjna nie zasługiwała na uwzględnienie.
Stosownie do treści art. 183 § 1 p.p.s.a., Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej z urzędu biorąc pod rozwagę jedynie nieważność postępowania.
Wobec tego, że w rozpoznawanej sprawie nie zachodzi żadna z okoliczności skutkujących nieważnością postępowania, o jakich mowa w art. 183 § 2 p.p.s.a., a nadto nie zachodzi również żadna z przesłanek, o których mowa w art. 189 p.p.s.a., które Naczelny Sąd Administracyjny rozważa z urzędu dokonując kontroli zaskarżonego skargą kasacyjną wyroku Sądu pierwszej instancji, Naczelny Sąd Administracyjny dokonał takiej kontroli zaskarżonego wyroku jedynie w zakresie wyznaczonym podstawami skargi kasacyjnej.
Naczelny Sąd Administracyjny orzekający w niniejszej sprawie za niezasadne uznał zarzuty skargi kasacyjnej naruszenia prawa procesowego.
W pierwszej kolejności przechodząc do najdalej idącego zarzutu skargi kasacyjnej, tj. dotyczącego naruszenia art. 145 § 1 pkt 1 lit. c p.p.s.a. w zw. z art. 10, art. 69, art. 73 i art. 91 § 2 p.p.s.a. – opartego w swej istocie na przesłance nieważności postępowania z art. 183 § 2 pkt 5 p.p.s.a., należy wskazać, że w okolicznościach niniejszej sprawy stanowisko strony skarżącej o przeprowadzenie rozprawy przez Sąd I instancji nie było wiążące dla Sąd Administracyjnego z uwagi na obowiązujący w Polsce od 20 marca 2020 r. stan epidemii. W tych zaś warunkach znalazł w sprawie zastosowanie art. 15zzs4 ust. 3 ustawy z dnia 2 marca 2020 r. o szczególnych rozwiązaniach związanych z zapobieganiem, przeciwdziałaniem i zwalczaniem COVID-19, innych chorób zakaźnych oraz wywołanych nimi sytuacji kryzysowych (Dz. U. z 2020 r. poz. 374 ze zm.), a więc w brzmieniu obowiązującym od 16 maja 2020 r. do 3 lipca 2021 r. Zgodnie z brzmieniem tego przepisu "przewodniczący może zarządzić przeprowadzenie posiedzenia niejawnego, jeżeli uzna rozpoznanie sprawy za konieczne, a przeprowadzenie wymaganej przez ustawę rozprawy mogłoby wywołać nadmierne zagrożenie dla zdrowia osób w niej uczestniczących i nie można przeprowadzić jej na odległość z jednoczesnym bezpośrednim przekazem obrazu i dźwięku. Na posiedzeniu niejawnym w tych sprawach sąd orzeka w składzie trzech sędziów". Wykładnia funkcjonalna przepisów ustawy COVID-19 nakazuje opowiedzieć się za dopuszczalnością zastosowania konstrukcji zawartej w art. 15zzs4 ust. 3 ustawy COVID-19 w przedmiotowej sprawie i możliwością rozpoznania skargi na posiedzeniu niejawnym. Powyższy przepis należy traktować jako "szczególny" w rozumieniu art. 10 i art. 90 § 1 p.p.s.a. Prawo do publicznej rozprawy nie ma charakteru absolutnego i może podlegać ograniczeniu, w tym także ze względu na treść art. 31 ust. 3 Konstytucji RP, w którym jest mowa o ograniczeniach w zakresie korzystania z konstytucyjnych wolności i praw, gdy jest to unormowane w ustawie oraz tylko wtedy, gdy jest to konieczne w demokratycznym państwie m.in. dla ochrony zdrowia. Nie ulega wątpliwości, że celem stosowania konstrukcji przewidzianych przepisami ustawy COVID-19 jest m.in. ochrona życia i zdrowia ludzkiego w związku z zapobieganiem i zwalczaniem zakażenia wirusem COVID-19, a w obecnym stanie faktycznym istnieją takie okoliczności, które w zarządzonym stanie pandemii, w pełni nakazują uwzględnianie rozwiązań powyższej ustawy w praktyce działania organów wymiaru sprawiedliwości. Ponadto Sąd I instancji podjął próbę zawiadomienia stron postępowania o terminie posiedzenia niejawnego, jednak strona wnosząca skargę kasacyjną nie wykazała aby uchybienie w postaci braku jej zawiadomienia przed wyznaczonym przez Sąd terminem posiedzenia stanowiło istotne naruszenie przepisów postępowania. W ramach tej argumentacji nie wykazano bowiem w skardze kasacyjnej aby istniało takie stanowisko strony, które mogłoby prowadzić do odmiennego rozstrzygnięcia niż zawarte w zaskarżonym wyroku, o czym także świadczy merytoryczna argumentacja dotycząca pozostałych zarzutów skargi kasacyjnej.
Dlatego zarzut skargi kasacyjnej naruszenia art. 145 § 1 pkt 1 lit. c p.p.s.a. w zw. z art. 10, art. 69, art. 73 i art. 91 § 2 p.p.s.a. nie zawiera usprawiedliwionych podstaw.
Przechodząc do rozpoznania pozostałych zarzutów skargi kasacyjnej należy stwierdzić, że wbrew twierdzeniom skargi kasacyjnej organy nadzoru budowlanego prawidłowo przeprowadziły postępowanie wyjaśniające z punktu widzenia treści art. 71 ust. 1 pkt 2 P.b., który zawiera legalną definicję "zmiany sposobu użytkowania". Zgodnie z tą definicją przez zmianę sposobu użytkowania obiektu budowlanego lub jego części rozumie się "w szczególności podjęcie bądź zaniechanie w obiekcie budowlanym lub jego części działalności zmieniającej warunki: bezpieczeństwa pożarowego, powodziowego, pracy, zdrowotne, higieniczno-sanitarne, ochrony środowiska bądź wielkość lub układ obciążeń". To właśnie ten przepis prawa materialnego determinował zakres postępowania wyjaśniającego potrzebny do stwierdzenia, czy w przedmiotowym budynku doszło do samowolnej zmiany sposobu jego użytkowania. Dla tej oceny nie mają zatem znaczenia inne okoliczności niż wynikające z art. 71 ust. 1 pkt 2 P.b. Mając na względzie treść ww. przepisu w sprawie ustalono, że przedmiotem postępowania jest budynek użytkowany jako gospodarczy. To ustalenie zostało w sprawie poparte uzyskanymi dowodami, w tym m.in. wypisem z ewidencji gruntów i budynków gdzie przedmiotowy budynek został określony jako "inny niemieszkalny". Natomiast stanowisko strony skarżącej opiera się wyłącznie na gołosłownych twierdzeniach, ponieważ w tym zakresie nie przedstawiono żadnego kontrdowodu, z którego można by wyprowadzić wniosek, w jaki prawny sposób przedmiotowy budynek powstał, i że doszło kiedykolwiek do zmiany sposobu jego użytkowania na budynek gospodarczy. Także kwestie dotyczące sporu cywilnego (rodzinnego) o przedmiotowy budynek, nie mają znaczenia z punktu widzenia treści art. 71 ust. 1 pkt 2 P.b. O tym czy w danym obiekcie doszło do zmiany sposobu użytkowania decyduje wyłącznie normatywna treść art. 71 ust. 1 pkt 2 P.b. W tym zaś zakresie Sąd I instancji, wydając zaskarżony wyrok, uwzględnił, że z kolejnych oględzin obiektu budowlanego, a zwłaszcza tych przeprowadzonych 24 lipca 2019 r., wynika jednoznacznie, że sporny budynek jest wykorzystywany od długiego czasu jako przechowalnia mebli i sprzętu domowego, i ogrodowego. Nic nie wskazuje jednocześnie na to, aby faktyczny sposób obecnego użytkowania prowadził do zmian warunków technicznych obiektu budowlanego wskazanych w art. 71 ust. 1 pkt 2 P.b. Ponadto w sprawie nie potwierdził się zarzut uczestnika postępowania, że w pomieszczeniu tym prowadzona jest jakaś działalność gospodarcza podlegająca kontroli organów nadzoru budowlanego lub wymagająca jego interwencji. Wynika z tego, że – uwzględniając normatywną treść, czym jest "zmiana sposobu użytkowania", jak również uwzględniając stan istniejący w budynku przed podjęciem przez organy nadzoru budowlanego w decyzji o umorzeniu postępowania administracyjnego – oceniono, że brak jest w sprawie desygnatów, które pozwalałyby na stwierdzenie, że w sprawie spełniona została hipoteza art. 71 ust. 1 pkt 2 P.b. Krótko mówiąc, w sprawie nie stwierdzono aby nastąpiła zmiana sposobu użytkowania ww. budynku w znaczeniu art. 71 ust. 1 pkt 2 P.b. Takie zaś okoliczności w konsekwencji uprawniały organy nadzoru budowlanego do zastosowania art. 105 § 1 K.p.a. i umorzenia postępowania administracyjnego w sprawie zmiany sposobu użytkowania budynku. Dlatego z tych względów brak jest podstaw do kwestionowania merytorycznej oceny Sądu I instancji, który wydając zaskarżony wyrok zastosował art. 151 p.p.s.a. i oddalił skargę. Tej oceny nie podważono zaś skutecznie w skardze kasacyjnej. Nie wykazano aby także w przeszłości, tj. np. po 1994 r., czy też przed 2000 r. w przedmiotowym budynku dokonano takich zmian, które odpowiadałyby dyspozycji art. 71 ust. 1 pkt 2 P.b., tj. aby zmieniły się warunki użytkowania budynku. Aktualnie istniejąca w tym budynku, kolokwialnie określając tzw. "graciarnia", nie oznacza samo przez się, że znajdujące się tam rzeczy, jak stwierdzone meble i sprzęt domowy, i ogrodowy, świadczą, iż doszło do zmiany sposobu użytkowania budynku. Nawet jeżeli "coś" wcześniej działo się w tym budynku nie oznacza, że aktualnie istnieją podstawy do stwierdzenie zmiany sposobu użytkowania i wydania "jakiegoś" obowiązku.
Dlatego zarzuty skargi kasacyjnej naruszenia art. 145 § 1 pkt 1 lit. c p.p.s.a. w zw. 7, art. 77, art. 80 K.p.a.; art. 145 § 1 pkt 1 lit. c p.p.s.a. w zw. art. 80 K.p.a.; art. 145 § 1 pkt 1 lit. c w zw. z art. 151 p.p.s.a.; art. 145 § 1 pkt 1 lit. c p.p.s.a. w zw. art. 107 § 3 K.p.a. – nie zawierają usprawiedliwionych podstaw.
Z tych względów, na podstawie art. 184 p.p.s.a., Naczelny Sąd Administracyjny orzekł jak w sentencji wyroku.
Naczelny Sąd Administracyjny nie orzekł w wyroku o przyznaniu pełnomocnikom ustanowionym z urzędu wynagrodzenia na zasadzie prawa pomocy, gdyż to wynagrodzenie, należne od Skarbu Państwa (art. 250 p.p.s.a.), przyznawane jest przez wojewódzki sąd administracyjny w postępowaniu określonym w przepisach art. 258-261 p.p.s.a. Zasadą jest bowiem, że Naczelny Sąd Administracyjny rozstrzyga o kosztach postępowania tylko pomiędzy stronami. W pozostałym zakresie stosowne wnioski powinny być kierowane do właściwych w sprawie wojewódzkich sądów administracyjnych.

Nie znalazłeś odpowiedzi?

Zadaj pytanie naszemu agentowi AI — przeszuka orzecznictwo i przepisy za Ciebie.

Rozpocznij analizę