II OSK 1841/22

Naczelny Sąd Administracyjny2023-05-10
NSAAdministracyjneWysokansa
wizycudzoziemcyprawo administracyjnedecyzje administracyjneuzasadnienie decyzjiprawo konsularneprawo UEKarta Praw Podstawowychpostępowanie sądowe

NSA oddalił skargę kasacyjną konsula, uznając, że decyzja o odmowie wydania wizy krajowej musi być uzasadniona, nawet jeśli prawo krajowe nie przewiduje szczegółowych wymogów dla takich decyzji.

NSA rozpatrzył skargę kasacyjną konsula RP od wyroku WSA uchylającego decyzję o odmowie wydania wizy krajowej. Sąd pierwszej instancji uznał, że decyzja konsula, wydana na standardowym formularzu bez szczegółowego uzasadnienia, narusza gwarancje procesowe, w tym prawo do uzasadnienia decyzji. NSA, mimo błędnego wskazania przez WSA niektórych przepisów, potwierdził, że decyzja o odmowie wydania wizy krajowej musi być uzasadniona zgodnie z prawem konsularnym, aby umożliwić kontrolę sądową. Skarga kasacyjna została oddalona.

Naczelny Sąd Administracyjny (NSA) rozpoznał skargę kasacyjną wniesioną przez Konsula Rzeczypospolitej Polskiej w A. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego (WSA) w Warszawie, który uchylił decyzję Konsula o odmowie wydania wizy krajowej. Sprawa dotyczyła cudzoziemca, któremu odmówiono wizy krajowej z powodu nieuzasadnienia celu pobytu i braku potwierdzenia zamiaru opuszczenia Polski. WSA uznał, że decyzja wydana na standardowym formularzu, bez szczegółowego uzasadnienia, narusza gwarancje procesowe, w tym prawo do uzasadnienia decyzji wynikające z Karty Praw Podstawowych. NSA, analizując sprawę, stwierdził, że WSA błędnie powołał się na przepisy dotyczące wiz Schengen oraz Kartę Praw Podstawowych, jednak wyrok WSA odpowiada prawu. Sąd podkreślił, że postępowanie administracyjne przed konsulem jest regulowane przez Prawo konsularne, które nakłada obowiązek uzasadnienia decyzji. Brak takiego uzasadnienia w decyzji drugiej instancji uniemożliwia kontrolę sądową. NSA oddalił skargę kasacyjną, uznając, że decyzja o odmowie wydania wizy krajowej musi być uzasadniona, nawet jeśli przepisy ustawy o cudzoziemcach nie precyzowały tego w momencie wydania decyzji. Sąd zwrócił uwagę na późniejsze nowelizacje wprowadzające obowiązek uzasadniania decyzji. NSA oddalił również wniosek o umorzenie postępowania jako bezprzedmiotowego, wskazując, że okoliczności podniesione przez organ powinny zostać ocenione przy ponownym rozpoznaniu sprawy. Sąd dokonał również sprostowania oczywistej omyłki pisarskiej w wyroku WSA dotyczącej daty wydania zaskarżonej decyzji.

Asystent AI do analizy prawnej

Przeanalizuj tę sprawę w kontekście orzecznictwa, przepisów i doktryny. Uzyskaj pogłębioną analizę, projekt pisma lub odpowiedź na pytanie prawne.

Analiza orzecznictwa Badanie przepisów Odpowiedzi na pytania Drafting pism
Wypróbuj Asystenta AI

Zagadnienia prawne (3)

Odpowiedź sądu

Nie, decyzja o odmowie wydania wizy krajowej musi być uzasadniona zgodnie z art. 81 Prawa konsularnego, aby umożliwić kontrolę sądową.

Uzasadnienie

Sąd uznał, że brak szczegółowego uzasadnienia decyzji konsula uniemożliwia kontrolę jej zasadności i prawidłowości, co narusza gwarancje procesowe. Obowiązek uzasadnienia wynika z Prawa konsularnego, a późniejsze nowelizacje ustawy o cudzoziemcach potwierdziły potrzebę uzasadniania decyzji w sprawach wizowych.

Rozstrzygnięcie

Decyzja

oddalono_skargę

Przepisy (9)

Główne

p.p.s.a. art. 184

Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

p.p.s.a. art. 204 § pkt 2

Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

p.p.s.a. art. 156 § § 1 i 2

Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

Pomocnicze

p.p.s.a. art. 193

Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

u.c. art. 76 § ust. 1 pkt 1

Ustawa z dnia 12 grudnia 2013 r. o cudzoziemcach

prawo konsularne art. 81 § ust. 1 i 3

Ustawa z dnia 25 czerwca 2015 r. Prawo konsularne

prawo konsularne art. 94 § ust. 4

Ustawa z dnia 25 czerwca 2015 r. Prawo konsularne

Konstytucja RP art. 7

Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej

ustawa COVID-19 art. 15zzs4 § ust. 1 i 3

Ustawa z dnia 2 marca 2020 r. o szczególnych rozwiązaniach związanych z zapobieganiem, przeciwdziałaniem i zwalczaniem COVID-19, innych chorób zakaźnych oraz wywołanych nimi sytuacji kryzysowych

Argumenty

Skuteczne argumenty

Decyzja o odmowie wydania wizy krajowej musi być uzasadniona zgodnie z Prawem konsularnym, aby umożliwić kontrolę sądową. Brak szczegółowego uzasadnienia decyzji konsula uniemożliwia kontrolę jej zasadności i prawidłowości.

Odrzucone argumenty

Skarga kasacyjna powinna zostać uwzględniona z powodu naruszenia przepisów postępowania przez WSA. Postępowanie stało się bezprzedmiotowe w związku z późniejszym wydaniem wizy Schengen i zezwolenia na pobyt.

Godne uwagi sformułowania

brak jest jakiegokolwiek uzasadnienia wskazującego, które z przedstawionych w toku postępowania okoliczności spowodowały wątpliwości Konsula. Zaskarżona decyzja nie poddaje się kontroli Sądu, gdyż z jej treści nie wynika dlaczego organ uznał za zasadne wydanie w sprawie negatywnej decyzji. brak uzasadnienia decyzji o odmowie wydania wizy krajowej nie jest zgodny z art. 81 ust. 1 prawa konsularnego. Nowelizacja art. 76 ust. 4 i 5 ustawy o cudzoziemcach potwierdza, że decyzja o odmowie wydania wizy, na którą przysługuje skarga do sądu administracyjnego musi zawierać uzasadnienie.

Skład orzekający

Jacek Chlebny

przewodniczący sprawozdawca

Zdzisław Kostka

członek

Grzegorz Antas

członek

Informacje dodatkowe

Wartość precedensowa

Siła: Wysoka

Powoływalne dla: "Wskazuje na obowiązek uzasadniania decyzji konsularnych w sprawach wizowych, nawet jeśli przepisy krajowe nie są precyzyjne w tym zakresie, powołując się na Prawo konsularne i potrzebę kontroli sądowej."

Ograniczenia: Dotyczy głównie wiz krajowych i interpretacji przepisów Prawa konsularnego oraz ustawy o cudzoziemcach w kontekście obowiązku uzasadniania decyzji.

Wartość merytoryczna

Ocena: 7/10

Sprawa dotyczy ważnego aspektu praw cudzoziemców i procedury administracyjnej – obowiązku uzasadniania decyzji, co ma znaczenie praktyczne dla prawników i osób ubiegających się o wizy.

Decyzja o odmowie wizy musi być uzasadniona – NSA wyjaśnia obowiązki konsula.

Asystent AI dla prawników

Twój asystent do analizy prawnej

Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka ponad 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.

Analiza orzecznictwa i przepisów
Drafting pism i dokumentów
Odpowiedzi na pytania prawne
Pogłębiona analiza z doktryny

Powiązane tematy

Pełny tekst orzeczenia

Oryginał, niezmieniony
II OSK 1841/22 - Wyrok NSA
Data orzeczenia
2023-05-10
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2022-08-22
Sąd
Naczelny Sąd Administracyjny
Sędziowie
Grzegorz Antas
Jacek Chlebny /przewodniczący sprawozdawca/
Zdzisław Kostka
Symbol z opisem
6272 Wizy, zezwolenie na zamieszkanie na czas oznaczony, na osiedlenie się, wydalenie z terytorium Rzeczypospolitej Polskiej
Hasła tematyczne
Cudzoziemcy
Skarżony organ
Inne
Treść wyniku
Oddalono skargę kasacyjną
Sprostowano omyłkę
Powołane przepisy
Dz.U. 2022 poz 329
art. 184, art. 204 pkt 2, art. 156 § 1 i 2 w zw. z art. 193
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi  - t.j.
Sentencja
Dnia 10 maja 2023 roku Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: sędzia NSA Jacek Chlebny (spr.) sędzia NSA Zdzisław Kostka sędzia del. WSA Grzegorz Antas po rozpoznaniu w dniu 10 maja 2023 roku na posiedzeniu niejawnym w Izbie Ogólnoadministracyjnej skargi kasacyjnej Konsula Rzeczypospolitej Polskiej w A. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 11 maja 2022 r. sygn. akt IV SA/Wa 146/22 w sprawie ze skargi S.A. na decyzję Konsula Rzeczypospolitej Polskiej w A. z dnia 16 sierpnia 2018 r. w przedmiocie odmowy wydania wizy krajowej 1. oddala skargę kasacyjną; 2. zasądza od Konsula Rzeczypospolitej Polskiej w A. na rzecz S.A. kwotę 240 (dwieście czterdzieści) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania kasacyjnego; 3. prostuje oczywistą omyłkę pisarską w wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 11 maja 2022 r. sygn. akt IV SA/Wa 146/22 w ten sposób, że w sentencji wyroku w miejscu daty wydania zaskarżonej decyzji zamiast "16 sierpnia 2019 r." wpisać "16 sierpnia 2018 r.".
Uzasadnienie
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie wyrokiem z 11 maja 2022 r., sygn. akt IV SA/Wa 146/22, na skutek skargi S. A. (dalej również: cudzoziemiec lub skarżący), uchylił decyzję Konsula Rzeczypospolitej Polskiej w A. (dalej również: Konsul lub organ) z 16 sierpnia 2018 r. o odmowie wydania wizy krajowej i zasądził od Konsula na rzecz skarżącego zwrot kosztów postępowania sądowego.
Powyższe rozstrzygnięcie zapadło w następującym stanie faktycznym i prawnym sprawy.
Konsul Rzeczypospolitej Polskiej w A. decyzją wydaną na formularzu (brak daty wydania decyzji; decyzja doręczona w dniu 18 czerwca 2018 r. - oświadczenie cudzoziemca zawarte we wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy) odmówił przyznania skarżącemu wizy krajowej. Spośród zawartych w formularzu powodów wydania decyzji, organ zaznaczył punkty dziewiąty i dziesiąty, czyli, że cudzoziemiec nie uzasadnił celu i warunków planowanego pobytu oraz że nie można było potwierdzić zamiaru opuszczenia terytorium Rzeczypospolitej Polskiej przed upływem ważności wizy.
Skarżący złożył wniosek o ponowne rozpatrzenie sprawy, w którym wskazał, że celem pobytu w Polsce był przyjazd do chorej żony. Odnosząc się do drugiego powodu odmowy wydania wizy cudzoziemiec stwierdził, że argumentu, iż nie można potwierdzić zamiaru opuszczenia Polski przed upływem ważności wizy, można użyć przeciwko każdej rodzinie, która nie chce żyć w rozłące.
Wniosek ten został rozpatrzony odmownie decyzją z 16 sierpnia 2018 r. wydaną również na standardowym formularzu, ze wskazaniem, że przedstawione informacje dotyczące uzasadnienia celu i warunków pobytu nie są wiarygodne.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, uchylając zaskarżoną decyzję, zwrócił uwagę, że rozstrzygnięcie Konsula jest wydawane na standardowym formularzu, o którym mowa w ust. 2 art. 32 rozporządzenia Parlamentu Europejskiego i Rady (WE) nr 810/2009 z dnia 13 lipca 2009 r. ustanawiającego Wspólnotowy Kodeks Wizowy (kodeks wizowy) [Dz.U. UE. L. z 2009 r. nr 243, str. 1 ze zm.- dalej: Wspólnotowy Kodeks Wizowy] i którego wzór stanowi załącznik nr VI do Wspólnotowego Kodeksu Wizowego. W formularzu tym nie ma miejsca na wskazanie przez organ, co legło u podstaw do przyjęcia przez Konsula, że informacje przedstawione przez skarżącego są niewiarygodne, a co za tym idzie do odmowy wydania wizy.
Sąd pierwszej instancji zauważył, że Wspólnotowy Kodeks Wizowy w art. 32 ust. 3 wskazuje, że osobom, którym odmówiono wydania wizy, przysługuje prawo do odwołania się od takiej decyzji. Postępowanie odwoławcze jest prowadzone przeciwko państwu członkowskiemu, które podjęło ostateczną decyzję w sprawie wniosku, zgodnie z prawem krajowym tego państwa członkowskiego. W przypadku prawa polskiego takim środkiem jest wniosek o ponowne rozpoznanie sprawy, rozpatrywany również przez konsula (art. 76 ust.1 pkt 1 ustawy z dnia 12 grudnia 2013 r. o cudzoziemcach, Dz. U. z 2017 r., poz. 2206 ze zm. – dalej: ustawa o cudzoziemcach). Powyższa okoliczność, wraz z faktem, że w postępowaniu w sprawach wydania wizy krajowej nie stosuje się przepisów Kodeksu postępowania administracyjnego, powoduje, iż na gruncie prawa polskiego konsulowie nie są zobowiązani do wskazywania szczegółowych przesłanek odmowy udzielenia wizy. Jednakże taki stan rzeczy stoi w sprzeczności z gwarancjami do bezstronnego i sprawiedliwego rozpatrzenia swojej sprawy, o którym mowa choćby w art. 41 Karty Praw Podstawowych.
Zdaniem Sądu pierwszej instancji, szczególnie art. 41 ust. 2 lit. c Karty Praw Podstawowych (obowiązek administracji uzasadniania decyzji) ma decydujące znaczenie w rozpoznawanej sprawie w kontekście zachowania gwarancji procesowych. Daje ona bowiem podmiotom w stosunku do których podejmowane jest rozstrzygnięcie możliwość zapoznania się z przesłankami, którymi kierował się organ przy jego podejmowaniu oraz umożliwia Sądowi jego kontrolę. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie podkreślił, że skarżący w rozpoznawanej sprawie złożył wymagane przepisami dokumenty, które wskazywały na posiadanie środków na utrzymanie w czasie pobytu oraz ewentualny powrót. Udokumentowano także fakt zawarcia związku małżeńskiego z obywatelką polską. We wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy w sposób wyraźny natomiast wskazał, że ubiega się o wizę w celu dołączenia do żony, która ma problemy zdrowotne oraz wspiera ciężko chorego syna. Sąd pierwszej instancji stwierdził, że w decyzji drugiej instancji brak jest jakiegokolwiek uzasadnienia wskazującego, które z przedstawionych w toku postępowania okoliczności spowodowały wątpliwości Konsula. Powoduje to, że Sąd nie ma możliwości skontrolowania zasadności i prawidłowości wydanego rozstrzygnięcia. Celem uzasadnienia decyzji jest przedstawienie procesów myślowych, które doprowadziły organ do wydania danego rozstrzygnięcia oraz wskazanie argumentów wyjaśniających, dlaczego takie, a nie inne stanowisko było prawidłowe w określonym stanie faktycznym. Argumentacja zawarta w uzasadnieniu powinna pozwolić - zarówno podmiotowi, którego rozstrzygnięcie bezpośrednio dotyczy, jak i ewentualnie sądowi administracyjnemu kontrolującemu następnie tę decyzję - odczytać kierunek rozważań oraz tok rozumowania organu. Zaskarżona decyzja nie poddaje się kontroli Sądu, gdyż z jej treści nie wynika dlaczego organ uznał za zasadne wydanie w sprawie negatywnej decyzji.
Sąd pierwszej instancji wskazał, że przy ponownym rozpoznaniu sprawy Konsul powinien sporządzić uzasadnienie, obejmujące odpowiednio wskazanie faktów, które uznał za udowodnione, dowodów, na których się oparł, oraz przyczyn, dla których odmówił innym dowodom wiarygodności i mocy dowodowej oraz wyjaśnienie podstawy prawnej i wskazanie przepisów prawa (art. 81 ust. 1 i 3 w zw. z art. 94 ust. 4 ustawy z 25 czerwca 2015 r. - Prawo konsularne, dalej: prawo konsularne).
Skargę kasacyjną od powyższego wyroku wniósł Konsul Rzeczypospolitej Polskiej w A., zarzucając Sądowi pierwszej instancji naruszenie przepisów postępowania w stopniu mającym istotny wpływ na wynik sprawy, a mianowicie art. 145 § 1 lit. a) i lit. c) p.p.s.a. w związku z:
1. błędnym zastosowaniem art. 81 ust. 1 i 3 w zw. z art. 94 ust. 4 prawo konsularne,
2. błędnym zastosowaniem art. 32 ust. 3 Wspólnotowego Kodeksu Wizowego,
3. błędnym zastosowaniem art. 41 Karty Praw Podstawowych,
4. niezastosowaniem art. 75 i art. 76 ustawy z dnia 12 grudnia 2013 r. o cudzoziemcach w brzmieniu obowiązującym w dacie wydania przez Konsula decyzji o odmowie wizy krajowej, tj. w brzmieniu wynikającym z Dz. U. z 2018 r. poz. 2094,
5. niezastosowaniem art. 7 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej poprzez pominięcie wynikającej z niego normy, że organy władzy publicznej działają na podstawie i w granicach prawa,
a w konsekwencji błędne uznanie, że Konsul powinien sporządzić uzasadnienie obejmujące odpowiednio wskazanie faktów, które uznał za udowodnione, dowodów, na których się oparł oraz przyczyn, dla których odmówił innym dowodom wiarygodności i mocy dowodowej oraz wyjaśnienie podstawy prawnej i wskazanie przepisów prawa.
W oparciu o powyższe zarzuty wniesiono o:
1. uchylenie wyroku i umorzenie postępowania jako bezprzedmiotowego w oparciu o art. 161 § 1 pkt 3 w zw. z art. 189 i art. 193 p.p.s.a.;
2. w przypadku nieuwzględnienia wniosku z pkt 1 - uchylenie wyroku i rozpoznanie skargi w trybie art. 188 p.p.s.a.;
3. w przypadku nieuwzględnienia wniosku z pkt 1 i 2 - uchylenie wyroku i przekazanie do ponownego rozpoznania przez Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie;
4. zasądzenie kosztów postępowania według norm przypisanych.
W uzasadnieniu skargi kasacyjnej organ poinformował Sąd, że w dniu 6 lutego 2019 r. Konsul Rzeczypospolitej Polskiej w A. wydał skarżącemu wizę Schengen ważną na okres od 19 lutego 2019 r. do 18 maja 2019 r. Od 2019 r. Wojewoda Mazowiecki wydaje skarżącemu kolejne karty pobytu w Polsce - obecnie skarżący ma ważne zezwolenie na pobyt czasowy udzielone na podstawie art. 158 ust. 1 pkt 1 ustawy o cudzoziemcach (małżeństwo) z terminem ważności do dnia 3 października 2022 r. Organ stwierdził, że cel jakim było umożliwienie podróży do Polski został już dawno przez skarżącego osiągnięty. W związku z powyższym, zdaniem organu, postępowanie w rozpoznawanej sprawie stało się bezprzedmiotowe i jako takie powinno być umorzone na podstawie art. 161 § 1 pkt 3 w zw. z art. 189 i art. 193 p.p.s.a.
W piśmie procesowym z dnia 7 lipca 2022 r. Konsul wniósł o rozpoznanie sprawy na rozprawie.
W odpowiedzi na skargę kasacyjną S. A. wniósł o jej oddalenie oraz zasądzenie zwrotu kosztów postępowania kasacyjnego.
Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:
1. Skarga kasacyjna nie jest zasadna, gdyż wyrok Sądu pierwszej instancji pomimo częściowo błędnego uzasadnienia odpowiada prawu.
2. Na wstępie wyjaśnienia wymaga, że sprawa skierowana została do rozpoznania na posiedzeniu niejawnym zarządzeniem Przewodniczącej Wydziału II Izby Ogólnoadministracyjnej z 1 lutego 2023 r. Podstawę tego zarządzenia stanowił art. 15zzs4 ust. 1 i 3 ustawy z 2 marca 2020 r. o szczególnych rozwiązaniach związanych z zapobieganiem, przeciwdziałaniem i zwalczaniem COVID - 19, innych chorób zakaźnych oraz wywołanych nimi sytuacji kryzysowych (Dz.U. z 2021 r. poz. 2095 ze zm.). Strony zostały powiadomione o skierowaniu sprawy na posiedzenie niejawne i miały możliwość zajęcia stanowiska w sprawie, co oznacza, że standardy ochrony praw stron i uczestników zostały zachowane. Rozpoznanie przedmiotowej sprawy na posiedzeniu niejawnym było więc dopuszczalne.
3. W rozpoznawanej sprawie podstawą odmowy wydania wizy była okoliczność, że przedstawione informacje dotyczące uzasadnienia celu i warunków pobytu nie są wiarygodne. Wynika to z tego, że w formularzu, na którym wydana została zaskarżona decyzja, zakreślono jedynie punkt 11, odnoszący się wyłącznie do tej właśnie okoliczności. W decyzji pierwszej instancji wskazane zostały inne okoliczności uzasadniające odmowę wydania wizy. Organ zaznaczył punkty dziewiąty i dziesiąty, czyli, że cudzoziemiec nie uzasadnił celu i warunków planowanego pobytu oraz że nie można było potwierdzić zamiaru opuszczenia terytorium Rzeczypospolitej Polskiej przed upływem ważności wizy. Kwestią wymagającą oceny jest to, czy decyzja organu drugiej instancji powinna zawierać uzasadnienie.
4. W pierwszej kolejności wskazać należy, że Sąd pierwszej instancji wadliwie powołał się na art. 32 Wspólnotowego Kodeksu Wizowego określający przesłanki odmowy wydania wizy Schengen, albowiem w rozpoznawanej sprawie skarżący wnosił o wydanie wizy krajowej. Wydawanie wiz krajowych przewiduje art. 18 Konwencji wykonawczej do układu Schengen z dnia 14 czerwca 1985 r. między Rządami Państwami Unii Gospodarczej Beneluksu, Republiki Federalnej Niemiec oraz Republiki Francuskiej w sprawie stopniowego znoszenia kontroli na wspólnych granicach (Dz.U. UE z 2000 r. Nr L 239 s. 19) – dalej: KWUS, jednak przesłanki i postępowanie w tych sprawach reguluje prawo państwa członkowskiego. Podstawy odmowy wizy krajowej zostały określone w art. 65 ust. 1 ustawy o cudzoziemcach i są one analogiczne do tych określonych w art. 32 ust. 1 lit. a i lit. b) Wspólnotowego Kodeksu Wizowego.
Sąd pierwszej instancji błędnie również powołał art. 41 Karty Praw Podstawowych. Wyjaśnić należy, że zgodnie z art. 190 p.p.s.a. sąd, któremu sprawa została przekazana, związany jest wykładnią prawa dokonaną w tej sprawie przez Naczelny Sąd Administracyjny. Przepis ten reguluje konsekwencje uwzględnienia skargi kasacyjnej przez Naczelny Sąd Administracyjny i uchylenia zaskarżonego orzeczenia w całości lub w części przy jednoczesnym przekazaniu sprawy do ponownego rozpoznania. Wskazać należy, że Sąd pierwszej instancji związany był wykładnią prawa dokonaną w postanowieniu z 18 stycznia 2022 r., sygn. akt II OSK 2373/21, w którym Naczelny Sąd Administracyjny oceniał prawidłowość odrzucenia skargi S.A. na decyzję Konsula o odmowie wydania wizy krajowej. W postanowieniu tym NSA wskazał, że prawo Unii nie reguluje procedury i warunków przyznania wiz w celu odwiedzin u rodziny. Nie można zatem wskazać, analogicznie jak w powołanej sprawie C-949/19 M.A. przeciwko Konsulowi Rzeczypospolitej Polskiej w N., przepisu prawa Unii, który nakładałby na państwo członkowskie obowiązek zapewnienia prawa do sądu. Stwierdzić zatem należy, że skoro wydanie w rozpoznawanej sprawie wizy krajowej nie jest uregulowane prawem Unii, to nie ma zastosowania również art. 41 Karty Praw Podstawowych.
5. Pomimo błędnego wskazania w uzasadnieniu części przepisów, które mają w rozpoznawanej sprawie zastosowanie, zaskarżony wyrok odpowiada prawu. Uzasadnienie decyzji ogranicza się do zaznaczenia w formularzu jednego z punktów określających powody wydania decyzji odmownej. Sąd pierwszej instancji słusznie zauważył, że skarżący w rozpoznawanej sprawie złożył wymagane przepisami dokumenty, które wskazywały na posiadanie środków na utrzymanie w czasie pobytu oraz ewentualny powrót. Udokumentowano także fakt zawarcia związku małżeńskiego z obywatelką polską. We wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy w sposób wyraźny natomiast wskazał, że ubiega się o wizę w celu dołączenia do żony, która ma problemy zdrowotne oraz wspiera ciężko chorego syna. Istotne znaczenie ma również okoliczność, że w decyzji pierwszej instancji wskazane zostały inne okoliczności uzasadniające odmowę wydania wizy, niż w decyzji drugiej instancji. W zaskarżonej decyzji brak jest jakiegokolwiek uzasadnienia wskazującego dlaczego Konsul uznał, że przedstawione informacje dotyczące uzasadnienia celu i warunków pobytu nie są wiarygodne. Nie wynika z niej również, dlaczego organ wskazał inne okoliczności uzasadniające odmowę wydania skarżącemu wizy krajowej, niż w decyzji pierwszej instancji. Powoduje to, że jak słusznie zauważył Sąd pierwszej instancji, brak jest możliwości skontrolowania zasadności i prawidłowości wydanego rozstrzygnięcia. Podkreślić należy, że postępowanie administracyjne przed konsulem zostało uregulowane w ustawie z dnia 25 czerwca 2015 r. - Prawo konsularne, w której określono m.in. formę i treść decyzji wydawanych przez konsula (art. 81 i art. 82), prawo wniesienia odwołania od decyzji konsula (art. 88) oraz prawo złożenia wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy, gdy przepis szczególny to przewiduje (art. 94). Z art. 76 ust. 1 pkt 1 ustawy o cudzoziemcach (w brzmieniu obowiązujących w dniu wydawania zaskarżonej decyzji) wynika, że w przypadku wydania przez konsula decyzji o odmowie wydania wizy krajowej przysługuje wniosek o ponowne rozpatrzenie sprawy przez ten organ. Decyzja po ponownym rozpatrzeniu sprawy została wydana na formularzu. Brak uzasadnienia decyzji o odmowie wydania wizy krajowej nie jest zgodny z art. 81 ust. 1 prawa konsularnego. Przepis ten nakłada bowiem na konsula obowiązek uzasadnienia decyzji. Biorąc pod uwagę, że cudzoziemiec zakwestionował ustalenia organu w zakresie uzasadnienia celu i warunki jego pobytu w Polsce, na konsulu ciążył obowiązek uzasadnienia decyzji, wykraczającego poza zaznaczenie w formularzu punktu określającego powód wydania decyzji odmownej.
Zauważyć należy, że art. 76 ustawy o cudzoziemcach w brzmieniu obowiązujących w dniu wydawania zaskarżonej decyzji nie zawierał regulacji dotyczącej formy decyzji o odmowie wydania wizy. Przewidywał jedynie, że przypadku wydania przez konsula decyzji o odmowie wydania wizy krajowej przysługuje wniosek o ponowne rozpatrzenie sprawy przez ten organ. Do art. 76 ustawy o cudzoziemcach zostały dodane ustępy 4 i 5 przez art. 1 pkt 17 lit. b ustawy z dnia 28 października 2020 r. o zmianie ustawy o cudzoziemcach oraz niektórych innych ustaw (Dz.U. z 2020, poz. 2023). Przepisy dotyczące formy decyzji o odmowie wydania wizy Schengen i wizy krajowej oraz ich elementów weszły w życie z dniem 1 grudnia 2020 r. Z art. 76 ust. 5 pkt 1 ustawy o cudzoziemcach wynika, że decyzja o utrzymaniu w mocy decyzji o odmowie wydania wizy Schengen zawiera dodatkowo uzasadnienie obejmujące wskazanie istotnych faktów odnoszących się do powodów odmowy. Z uzasadnienia do projektu ustawy z dnia 18 października 2020 r. wynika, że uzasadnienie decyzji drugiej instancji w sprawie wiz Schengen stanowi ważną gwarancję z punktu widzenia prawa do sądu. Z uzasadnienia projektu wynika również, że decyzja, od której przysługuje środek odwoławczy do sądu, powinna nadawać się do skontrolowania. Dodanie do art. 76 ustawy o cudzoziemcach ustępów 4 i 5 nastąpiło zanim zostały wydane wyrok TSUE z 10 marca 2021 r. w sprawie C-949/19 M.A. przeciwko Konsulowi Rzeczypospolitej Polskiej w N., ECLI:EU:C:2021:186 i postanowienie NSA z 18 stycznia 2022 r. sygn. akt II OSK 2373/21. Ustawodawca nie przewidział, że na odmowę wydania wizy krajowej w niektórych celach należy zapewnić sądową kontrolę.
Artykuł 76 ust. 4 i 5 ustawy o cudzoziemcach nie ma w rozpoznawanej sprawie zastosowania, jednak Naczelny Sąd Administracyjny zwraca na niego uwagę, z tego względu, że ustawodawca dostrzegł potrzebę zmiany przepisów dotyczących wydawania decyzji o odmowie wydania wizy, w szczególności poprzez wprowadzenie obowiązku uzasadniania decyzji drugiej instancji. Nowelizacja art. 76 ust. 4 i 5 ustawy o cudzoziemcach potwierdza, że decyzja o odmowie wydania wizy, na którą przysługuje skarga do sądu administracyjnego musi zawierać uzasadnienie. Bez znaczenia pozostaje to, czy jest to wiza Schengen, czy wiza krajowa. Wykładnia celowościowa prowadzi do wniosku, że w przypadku wiz krajowych, na które dopuszczalna jest skarga do sądu administracyjnego, decyzja o utrzymaniu w mocy decyzji o odmowie ich wydania musi zawierać uzasadnienie.
Za niezasadne należy zatem uznać zarzuty dotyczące art. 81 ust. 1 i 3 w zw. z art. 94 ust. 4 prawo konsularne oraz art. 75 i art. 76 ustawy o cudzoziemcach. W rozpoznawanej sprawie nie został również naruszony art. 7 Konstytucji.
6. Odnosząc się do wniosku o umorzenie postępowania sądowoadministracyjnego wskazać należy, że istotą sądowej kontroli sprawowanej przez sądy administracyjne jest ocena legalności zaskarżonych aktów i czynności według stanu prawnego i faktycznego sprawy z daty ich podjęcia. Okoliczności wskazane przez organ nie czyniły zbędnym wydania przez Sąd wyroku w rozpoznawanej sprawie. Zauważyć należy, że z uzasadnienia skargi kasacyjnej wynika, iż w dniu 6 lutego 2019 r. Konsul Rzeczypospolitej Polskiej w A. wydał skarżącemu wizę Schengen ważną na okres od 19 lutego 2019 r. do 18 maja 2019 r. Organ wskazał również, że skarżący ma ważne zezwolenie na pobyt czasowy udzielone na podstawie art. 158 ust. 1 pkt 1 ustawy o cudzoziemcach (małżeństwo) z terminem ważności do dnia 3 października 2022 r. Podkreślić należy, że termin ważności zarówno wizy Schengen jak i zezwolenia na pobyt czasowy już upłynął. Sąd nie ma informacji, czy skarżącemu udzielono kolejnego zezwolenia na pobyt czasowy. Naczelny Sąd Administracyjny uznał, że w rozpoznawanej sprawie zasadne jest merytoryczne rozpoznanie sprawy, natomiast wskazane przez organ okoliczności powinny zostać ocenione przy ponownym rozpoznaniu sprawy przez organ. Konsul przy ponownym rozpoznaniu sprawy powinien ocenić, czy spełnione są przesłanki do umorzenia postępowania administracyjnego w przedmiocie wydania wizy krajowej, czy też należy merytorycznie rozpoznać złożony przez skarżącego wniosek.
7. Zaskarżony wyrok jest zgodny z prawem, a wskazane podstawy skargi kasacyjnej okazały się niezasadne. Mając powyższe na uwadze, na podstawie art. 184 p.p.s.a., Naczelny Sąd Administracyjny orzekł jak w pkt 1 sentencji. O kosztach orzeczono na podstawie art. 204 pkt 2 p.p.s.a. (pkt 2 sentencji).
Zgodnie z art. 156 § 1 p.p.s.a. Sąd może z urzędu sprostować w wyroku niedokładności, błędy pisarskie albo rachunkowe lub inne oczywiste omyłki. Sprostowanie może nastąpić na posiedzeniu niejawnym (art. 156 § 2 p.p.s.a.). Jeżeli sprawa toczy się przed Naczelnym Sądem Administracyjnym, Sąd ten może z urzędu sprostować wyrok pierwszej instancji (art. 156 § 3 p.p.s.a.).
W sentencji wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 11 maja 2022 r. sygn. akt IV SA/Wa 146/22 błędnie wskazano datę wydania zaskarżonej decyzji jako "16 sierpnia 2019 r.". Z akt sprawy wynika, że prawidłowa data wydania zaskarżonej decyzji to "16 sierpnia 2018 r.". Błędne wskazanie daty wydania zaskarżonej decyzji było skutkiem oczywistej omyłki pisarskiej, stąd też konieczne było jej sprostowanie. Z tych względów Naczelny Sąd Administracyjny, działając na podstawie art. 156 § 1 i 2 w związku z art. 193 p.p.s.a., orzekł jak w pkt 3 sentencji.

Potrzebujesz pomocy prawnej?

Asystent AI przeanalizuje Twoje pytanie w oparciu o orzecznictwo, przepisy i doktrynę — jak rozmowa z ekspertem.

Zadaj pytanie Asystentowi AI