II OSK 1830/21

Naczelny Sąd Administracyjny2024-04-16
NSAbudowlaneWysokansa
prawo budowlaneelektrownie wiatrowepozwolenie na budowęzmiana pozwoleniawłaściwość organuustawa wiatrakowapostępowanie administracyjneNSAWSAorgan administracji

NSA oddalił skargę kasacyjną dotyczącą zmiany pozwolenia na budowę elektrowni wiatrowych, potwierdzając właściwość wojewody w takich sprawach.

Sprawa dotyczyła zmiany pozwolenia na budowę elektrowni wiatrowych wydanego przed wejściem w życie ustawy wiatrakowej. Starosta Pilski umorzył postępowanie, uznając się za niewłaściwego po zmianie przepisów i wytycznych NSA, i przekazał sprawę Wojewodzie Wielkopolskiemu. Wojewoda utrzymał decyzję Starosty w mocy. WSA oddalił skargę inwestora, a NSA oddalił skargę kasacyjną, potwierdzając, że właściwym organem do rozpatrzenia wniosku o zmianę pozwolenia na budowę elektrowni wiatrowej wydanego przed wejściem w życie ustawy wiatrakowej jest wojewoda.

Sprawa rozpatrywana przez Naczelny Sąd Administracyjny dotyczyła skargi kasacyjnej P. Sp. z o.o. od wyroku WSA w Poznaniu, który oddalił skargę spółki na decyzję Wojewody Wielkopolskiego. Wojewoda utrzymał w mocy decyzję Starosty Pilskiego o umorzeniu postępowania w sprawie zmiany pozwolenia na budowę elektrowni wiatrowych. Postępowanie zostało zainicjowane przez spółkę, a Starosta Pilski umorzył je, uznając się za niewłaściwego po otrzymaniu pisma od Wojewody Wielkopolskiego, który wskazał, że zgodnie z ustawą o inwestycjach w zakresie elektrowni wiatrowych (ustawa wiatrakowa) oraz art. 82 ust. 3 pkt 5b Prawa budowlanego, organem właściwym w takich sprawach jest wojewoda. Starosta przekazał sprawę Wojewodzie, który podjął dalsze czynności. Organy obu instancji powołały się na orzecznictwo NSA, zgodnie z którym właściwość organu należy określać według przepisów obowiązujących w dacie rozpatrzenia sprawy, a kompetencja podąża za nową strukturą organów. WSA uznał, że postępowanie było bezprzedmiotowe z powodu prowadzenia go przez niewłaściwy organ. Skarżąca kasacyjnie spółka zarzuciła naruszenie przepisów postępowania i prawa materialnego, kwestionując umorzenie postępowania i właściwość wojewody. NSA oddalił skargę kasacyjną, potwierdzając stanowisko sądów niższych instancji i utrwaloną linię orzeczniczą NSA. Sąd uznał, że umorzenie postępowania przez Starostę z powodu stwierdzenia niewłaściwości było prawidłową reakcją procesową, a przekazanie wniosku Wojewodzie zabezpieczyło prawa spółki. NSA podkreślił, że właściwość organu należy określać według przepisów aktualnie obowiązujących, a koncepcja sukcesji kompetencji gwarantuje podążanie właściwości za nową strukturą organów.

Asystent AI do analizy prawnej

Przeanalizuj tę sprawę w kontekście orzecznictwa, przepisów i doktryny. Uzyskaj pogłębioną analizę, projekt pisma lub odpowiedź na pytanie prawne.

Analiza orzecznictwa Badanie przepisów Odpowiedzi na pytania Drafting pism
Wypróbuj Asystenta AI

Zagadnienia prawne (3)

Odpowiedź sądu

Organem właściwym jest wojewoda, zgodnie z art. 82 ust. 3 pkt 5b Prawa budowlanego, nawet jeśli pozwolenie zostało wydane przed wejściem w życie ustawy wiatrakowej.

Uzasadnienie

Sąd uznał, że właściwość organu należy określać według przepisów obowiązujących w dacie rozpatrzenia sprawy, a koncepcja sukcesji kompetencji gwarantuje podążanie właściwości za nową strukturą organów i ich aktualnymi zadaniami.

Rozstrzygnięcie

Decyzja

odrzucono_skargę

Przepisy (8)

Główne

P. budowlane art. 82 § ust. 3 pkt 5b

Ustawa z dnia 7 lipca 1994 r. Prawo budowlane

Określa wojewodę jako organ właściwy do rozpatrzenia wniosku w przedmiocie zmiany decyzji o pozwoleniu na budowę elektrowni wiatrowej wydanej przed wejściem w życie ustawy wiatrakowej.

Pomocnicze

ustawa wiatrakowa art. 13 § ust. 3a

Ustawa o inwestycjach w zakresie elektrowni wiatrowych

k.p.a. art. 65 § § 1

Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego

k.p.a. art. 105 § § 1

Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego

Umorzenie postępowania w przypadku jego bezprzedmiotowości.

k.p.a. art. 19

Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego

Organy administracji publicznej przestrzegają z urzędu swojej właściwości rzeczowej i miejscowej.

p.p.s.a. art. 183 § § 1

Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

p.p.s.a. art. 184

Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

p.p.s.a. art. 151

Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

Argumenty

Skuteczne argumenty

Właściwość wojewody do rozpatrzenia wniosku o zmianę pozwolenia na budowę elektrowni wiatrowej wydanego przed wejściem w życie ustawy wiatrakowej. Umorzenie postępowania przez Starostę jako organ niewłaściwy było prawidłową reakcją procesową. Brak sporu kompetencyjnego, gdy organy zgodnie uznały właściwość wojewody.

Odrzucone argumenty

Zarzuty naruszenia przepisów postępowania (art. 151, 145 § 1 pkt c, 105 § 1, 65 § 1, 22 § 2 i 3, 7, 77 § 1, 80, 107 § 3 k.p.a.) przez WSA. Zarzuty naruszenia prawa materialnego (art. 13 ust. 3a ustawy wiatrakowej) przez uznanie, że organem właściwym jest wojewoda, a nie starosta.

Godne uwagi sformułowania

koncepcja "podążania" kompetencji w ślad za nową właściwością organów organ niewłaściwy nie jest prawnie legitymowany do rozstrzygania o prawach i obowiązkach stron postępowanie administracyjne prowadzone przez organ z naruszeniem właściwości jest postępowaniem bezprzedmiotowym przed tym organem w rozumieniu art. 105 § 1 k.p.a. zasada szybkości postępowania musi ustąpić zasadzie praworządności

Skład orzekający

Grzegorz Czerwiński

przewodniczący

Magdalena Dobek-Rak

sprawozdawca

Robert Sawuła

członek

Informacje dodatkowe

Wartość precedensowa

Siła: Wysoka

Powoływalne dla: "Ustalenie właściwości organu w sprawach dotyczących elektrowni wiatrowych, zwłaszcza w kontekście zmian przepisów i orzecznictwa."

Ograniczenia: Dotyczy specyficznej sytuacji zmiany pozwolenia na budowę elektrowni wiatrowych wydanego przed wejściem w życie ustawy wiatrakowej.

Wartość merytoryczna

Ocena: 6/10

Sprawa dotyczy ważnej kwestii właściwości organów w kontekście specyficznych przepisów dotyczących elektrowni wiatrowych, co jest istotne dla branży energetycznej i prawników zajmujących się prawem budowlanym.

Kto decyduje o zmianach w pozwoleniach na budowę farm wiatrowych? NSA rozstrzyga spór o właściwość organów.

Sektor

energetyka

Asystent AI dla prawników

Twój asystent do analizy prawnej

Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka ponad 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.

Analiza orzecznictwa i przepisów
Drafting pism i dokumentów
Odpowiedzi na pytania prawne
Pogłębiona analiza z doktryny

Powiązane tematy

Pełny tekst orzeczenia

Oryginał, niezmieniony
II OSK 1830/21 - Wyrok NSA
Data orzeczenia
2024-04-16
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2021-08-19
Sąd
Naczelny Sąd Administracyjny
Sędziowie
Grzegorz Czerwiński /przewodniczący/
Magdalena Dobek-Rak /sprawozdawca/
Robert Sawuła
Symbol z opisem
6010 Pozwolenie na budowę, użytkowanie obiektu lub jego części,  wykonywanie robót budowlanych innych niż budowa obiektu, prz
Hasła tematyczne
Administracyjne postępowanie
Sygn. powiązane
IV SA/Po 1823/20 - Wyrok WSA w Poznaniu z 2021-05-06
Skarżony organ
Wojewoda
Treść wyniku
Oddalono skargę kasacyjną
Powołane przepisy
Dz.U. 2020 poz 1333
art. 82 ust. 3 pkt 5b
Ustawa z dnia 7 lipca 1994 r. Prawo budowlane - t.j.
Sentencja
Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: sędzia NSA Grzegorz Czerwiński Sędziowie: sędzia NSA Robert Sawuła sędzia del. WSA Magdalena Dobek-Rak (spr.) Protokolant: starszy asystent sędziego Tomasz Muszyński po rozpoznaniu w dniu 16 kwietnia 2024 r. na rozprawie w Izbie Ogólnoadministracyjnej skargi kasacyjnej P. Sp. z o.o. z siedzibą w W. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu z dnia 6 maja 2021 r. sygn. akt IV SA/Po 1823/20 w sprawie ze skargi P. Sp. z o.o. z siedzibą w W. na decyzję Wojewody Wielkopolskiego z dnia 27 sierpnia 2020 r. nr IR-IV.7721.264.2020.12 w przedmiocie umorzenia postępowania administracyjnego oddala skargę kasacyjną.
Uzasadnienie
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu wyrokiem z 6 maja 2021 r., sygn. akt IV SA/Po 1823/20, oddalił skargę P. Sp. z o.o. z siedzibą w Warszawie na decyzję Wojewody Wielkopolskiego z 27 sierpnia 2020 r., nr IR-IV.7721.264.2020.12, którą utrzymano w mocy decyzję Starosty Pilskiego z 25 maja 2020 r., nr AB.6740.1247.2018.VIII, umarzającą postępowanie administracyjne prowadzone przez ten organ w sprawie zmiany pozwolenia na budowę.
Ze wskazanych rozstrzygnięć wynika, że w toku zainicjowanego przez P. Sp. z o.o. z siedzibą w W. przed Wojewodą Wielkopolskim postępowania w sprawie zmiany decyzji Starosty Pilskiego z 20 czerwca 2016 r., nr [...], zatwierdzającej projekt budowlany i udzielającej pozwolenia na budowę inwestycji pod nazwą "B. składającej się z 14 elektrowni wiatrowych wraz z fundamentami i infrastrukturą towarzyszącą, zlokalizowaną w Gminie Wysoka w obrębach [...],[...],[...],[...],[...],[...] oraz [...]", Starosta Pilski decyzją z 25 maja 2020 r. umorzył postępowanie prowadzone w tej sprawie, po wcześniejszym przekazaniu mu wniosku przez Wojewodę w trybie art. 65 § 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (t.j. Dz.U. z 2020 r., poz. 256), zwanej dalej k.p.a. Bezpośrednim asumptem do umorzenia postępowania prowadzonego przez Starostę w opisanej wyżej sprawie, było pismo Wojewody Wielkopolskiego z 7 kwietnia 2020 r., w którym organ ten poinformował Starostę, że w świetle ustawy z dnia 20 maja 2016 r. o inwestycjach w zakresie elektrowni wiatrowych (Dz.U. z 2016 r. poz. 961), zwanej dalej ustawą wiatrakową, organem właściwym w sprawach obiektów i robót budowlanych dotyczących elektrowni wiatrowych, jest wojewoda. Jednocześnie, Starosta Pilski przekazał sprawę z wniosku Spółki Wojewodzie Wielkopolskiemu, który podjął czynności w sprawie. Decyzją z 27 sierpnia 2020 r. Wojewoda Wielkopolski utrzymał w mocy decyzję Starosty Pilskiego o umorzeniu postępowania.
Organy obu instancji decyzji w rozstrzygnięciach zgodnie powołały się na stanowisko Naczelnego Sądu Administracyjnego, który uznał, że wobec braku wyraźnej regulacji przejściowej co do organu właściwego w sprawach zmiany pozwoleń na budowę elektrowni wiatrowych wydanych przed wejściem w życie ustawy wiatrakowej, tj. przed 16 lipca 2016 r., koncepcja "podążania" kompetencji w ślad za nową właściwością organów, uzasadnia kierowanie się aktualną kompetencją w tych sprawach przypisywaną wojewodzie na podstawie art. 82 ust. 3 pkt 5b ustawy z dnia 7 lipca 1994 r. Prawo budowalne (t.j. Dz.U. z 2020 r., poz. 1333 ze zm.), zwanej dalej Prawem budowlanym.
Sąd pierwszej instancji oddalając skargę Spółki wyjaśnił, że w kontrolowanej sprawie doszło do wystąpienia przesłanki bezprzedmiotowości postępowania w rozumieniu art. 105 § 1 k.p.a. polegającej na prowadzeniu go przez organ niewłaściwy, tj. Starostę Pilskiego, co uzasadniało umorzenie postępowania prowadzonego przez ten organ. Jednocześnie Sąd stwierdził, że nie wystąpił w okolicznościach sprawy spór kompetencyjny pomiędzy Wojewodę Wielkopolskim a Starostą Pilskim na tle właściwości, albowiem po pierwotnym przekazaniu sprawy w trybie art. 65 § 1 k.p.a., oba zainteresowane organy zgodnie uznały kompetencję Wojewody i dokonały w efekcie przekazania "zwrotnego".
W skardze kasacyjnej P. Sp. z o.o. z siedzibą w Warszawie, zaskarżając wyrok Sądu pierwszej instancji w całości, przytoczyła podstawy kasacyjne dotyczące naruszenia przepisów postępowania oraz prawa materialnego.
W ramach podstawy kasacyjnej dotyczącej przepisów postępowania skarżąca kasacyjnie zarzuciła naruszenie:
- art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz.U. z 2019 r. poz. 2325 ze zm.), zwanej dalej p.p.s.a. w związku z art. 145 § 1 pkt c p.p.s.a. w związku z art. 105 § 1 k.p.a. w związku z art. 65 § 1 k.p.a. w związku z art. 22 § 2 i 3 k.p.a. przez oddalenie skargi, mimo że Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu winien był skargę uwzględnić i uchylić zaskarżoną decyzję Wojewody, albowiem Wojewoda Wielkopolski dopuścił się naruszenia ww. przepisów k.p.a. w stopniu mającym istotny wpływ na wynik sprawy poprzez bezpodstawne wydanie decyzji utrzymującej w mocy decyzję umarzającą postępowanie w sprawie zmiany pozwolenia na budowę z uwagi na jego bezprzedmiotowość wynikającą z niewłaściwości organu (tj. Starosty Pilskiego) i uznanie Wojewody Wielkopolskiego jako organu właściwego w sprawie, podczas gdy: aktualny pozostaje przedmiot postępowania a zatem brak jest podstaw do twierdzenia o bezprzedmiotowości postępowania i w konsekwencji – jego umorzenia; Starosta związany jest przekazaniem sprawy dokonanym przez Wojewodę pismem z 23 sierpnia 2018 r., a zatem przyjmując, że nie jest rzeczowo właściwym w sprawie - nie może zwrócić akt sprawy Wojewodzie, zaś zobowiązany jest do wszczęcia sporu kompetencyjnego;
- art. 151 p.p.s.a. w związku z art. 145 § 1 pkt c p.p.s.a. w związku z art. 7, art. 77 § 1, art. 80 i art. 107 § 3 w związku z art. 140 k.p.a. przez oddalenie skargi, mimo że Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu winien był skargę uwzględnić i uchylić zaskarżoną decyzję Wojewody, albowiem Wojewoda Wielkopolski dopuścił się naruszenia ww. przepisów k.p.a. w stopniu mającym istotny wpływ na wynik sprawy poprzez niepodjęcie wszelkich czynności niezbędnych do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego oraz do załatwienia sprawy, rozpatrzenie tylko wybranych fragmentów materiału dowodowego, a więc brak rozważenia wszystkich okoliczności mogących mieć znaczenie dla rozstrzygnięcia oraz błędną ocenę zgromadzonego w sprawie materiału dowodowego, w tym w szczególności: błędne uznanie, iż Starosta słusznie umorzył wszczęte postępowanie z uwagi na utratę właściwości organu w przedmiotowej sprawie, mimo iż Starosta nie powinien przekazywać według właściwości wniosku do Wojewody Wielkopolskiego, który uznał się już w sprawie za niewłaściwy, a winien wystąpić do sądu o rozstrzygnięcie sporu kompetencyjnego, co jednak, zdaniem Wojewody, miało doprowadzić do dalszego, nadmiernego przedłużania postępowania administracyjnego, przez co Wojewoda dopuścił się naruszenia podstawowych zasad postępowania administracyjnego na czele z zasadą praworządności (art. 6 k.p.a.), zasadą zaufania obywateli do władzy publicznej (art. 8 k.p.a.), dając jednocześnie w nieuzasadniony sposób priorytet zasadzie szybkości postępowania (art. 12 k.p.a.).
W ramach podstawy kasacyjnej dotyczącej prawa materialnego skarżąca kasacyjnie zarzuciła naruszenie art. 13 ust. 3a ustawy wiatrakowej poprzez uznanie, że organem właściwym w sprawie zmiany pozwolenia na budowę wydanego przed wejściem w życie ustawy wiatrakowej winien być Wojewoda w sytuacji, gdy takim organem winien być Starosta.
We wnioskach skargi kasacyjnej zażądano, na podstawie art. 188 p.p.s.a., uchylenia zaskarżonego wyroku w całości oraz uchylenia decyzji Wojewody Wielkopolskiego i decyzji Starosty Pilskiego w całości, o ile Naczelny Sąd Administracyjny uzna, że sprawa jest dostatecznie wyjaśniona. Alternatywnie, na podstawie art. 185 § 1 p.p.s.a., wniesiono o uchylenie zaskarżonego wyroku w całości i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Poznaniu. Ponadto, na podstawie art. 203 pkt 1 p.p.s.a. wniesiono o zasądzenie od Wojewody Wielkopolskiego na rzecz skarżącej Spółki kosztów postępowania wraz z kosztami zastępstwa procesowego według norm przepisanych.
Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:
Zgodnie z art. 183 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz.U. z 2023 r., poz. 1634 ze zm.), zwanej dalej p.p.s.a., Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej, biorąc z urzędu pod rozwagę jedynie nieważność postępowania. W niniejszej sprawie podstawy nieważności wskazane w art. 183 § 2 p.p.s.a. nie zachodzą, zaś granice skargi kasacyjnej zostały wyznaczone przez jej wniosek (uchylenie zaskarżonego wyroku w całości) i podstawy (wskazane naruszenia przepisów prawa).
Rozpoznając sprawę w tak określonych granicach Naczelny Sąd Administracyjny stwierdził, że sformułowane zarzuty nie zdołały podważyć prawidłowości zaskarżonego wyroku i w związku z tym skarga kasacyjna podlegała oddaleniu.
Istota zarzutów kasacyjnych w niniejszej sprawie sprowadza się do zakwestionowania przez inwestora stanowiska Sądu pierwszej instancji polegającego na zaakceptowaniu umorzenia postępowania administracyjnego prowadzonego przez Starostę Pilskiego w sprawie zmiany decyzji o pozwoleniu na budowę elektrowni wiatrowej jako dopuszczalnej formy zakończenia postępowania przed tym organem, który w świetle przepisów ustawy wiatrakowej nie jest właściwy w sprawach dotyczących zmiany pozwolenia na budowę elektrowni wiatrowej, udzielonego przed wejściem w życie tej ustawy podczas, gdy: 1) organ ten jako uprawniony winien był prowadzić postępowanie i wydać decyzję w sprawie, a uznanie Wojewody za właściwego narusza art. 13 § 3a ustawy wiatrakowej, 2) był związany pierwotnym przekazaniem sprawy przez Wojewodę i nie powinien dokonywać zwrotnego przekazania temu organowi tylko zainicjować spór kompetencyjny, który podlegałby rozstrzygnięciu przez Naczelny Sąd Administracyjny.
W ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego, żaden z zarzutów skargi kasacyjnej, ani w płaszczyźnie naruszeń przepisów postępowania, ani naruszeń przepisów prawa materialnego, nie okazał się zasadny i nie mógł podważyć kompletności i prawidłowości przeprowadzonej przez Sąd pierwszej instancji kontroli legalności zaskarżonej decyzji.
Spór w niniejszej sprawie wyrósł na tle właściwości organu architektoniczno – budowlanego do rozpoznania wniosku skarżącej Spółki o zmianę pierwotnej decyzji z 20 czerwca 2016 r. o pozwoleniu na budowę elektrowni wiatrowej, którego udzielono przed wejściem w życie przepisów ustawy wiatrakowej. W tej kwestii organy i Sąd a quo zajęły prawidłowe stanowisko, zbieżne z aktualnym orzecznictwem Naczelnego Sądu Administracyjnego, zgodnie z którym na gruncie obowiązujących przepisów, tj. art. 82 ust. 3 pkt 5b Prawa budowlanego, organem właściwym do rozpatrzenia wniosku w przedmiocie zmiany decyzji o pozwoleniu na budowę elektrowni wiatrowej wydanej przed wejściem w życie ustawy wiatrakowej, jest wojewoda. Naczelny Sąd Administracyjny uznał bowiem, że użyte w art. 13 ust. 3a ustawy wiatrakowej pojęcie "przepisów dotychczasowych", według których prowadzi się postępowania w sprawie zmian pozwoleń na budowę wydanych na podstawie postępowań, o których mowa w ust. 3, a także postępowań w sprawie zmian prawomocnych pozwoleń na budowę wydanych na podstawie przepisów obowiązujących przed dniem wejścia w życie ustawy, oznacza przepisy prawa materialnego, a właściwość rzeczową powinno określać się według przepisów prawa obowiązującego w dacie wydania decyzji. W sytuacji zmiany przepisów dotyczących właściwości organów administracji publicznej właściwym do rozpatrzenia sprawy powinien być organ, który jest uprawniony do załatwienia danego rodzaju spraw według obowiązujących aktualnie przepisów o zakresie jego działania. Przyjęcie koncepcji sukcesji uprawnień z dotychczasowych – aktualnie istniejących organów, lecz już rzeczowo i miejscowo niewłaściwych – na nowy organ gwarantuje "podążanie" kompetencji w ślad za nową strukturą organów i ich aktualnymi zadaniami (zob. postanowienia NSA z 13 listopada 2019 r., sygn. akt II OW 180/20 i sygn. akt II OW 119/19 z powołanym tam orzecznictwem).
W związku z tym zarzut kasacyjny naruszenia art. 13 ust. 3a ustawy wiatrakowej należało uznać za niezasadny.
W tej sytuacji można było przystąpić do oceny, czy zgodną z prawem reakcją procesową na niewłaściwość Starosty w sprawie zmiany decyzji o pozwoleniu na budowę elektrowni wiatrowej wydanej przed wejściem w życie ustawy wiatrakowej było przekazanie sprawy Wojewodzie i umorzenie postępowania administracyjnego prowadzonego przez Starostę. Naczelny Sąd Administracyjny stoi na stanowisku, że w przedstawionych okolicznościach sprawy stwierdzenie przez Starostę Pilskiego w toku prowadzonego postępowania w sprawie zmiany decyzji o pozwoleniu na budowę elektrowni wiatrowej swojej niewłaściwości w tej sprawie wymagało po pierwsze, umorzenia postępowania administracyjnego toczącego się przed Starostą z powodu bezprzedmiotowości postępowania prowadzonego przed tym organem jako niewłaściwym, a po drugie, przekazania wniosku do załatwienia organowi właściwemu, czyli w tym wypadku Wojewodzie, co, jak wynika z akt sprawy, nastąpiło.
Zgodnie z art. 19 k.p.a., organy administracji publicznej przestrzegają z urzędu swojej właściwości rzeczowej i miejscowej. Przepisy o właściwości mają charakter przepisów bezwzględnie obowiązujących, organ więc z urzędu musi przestrzegać swojej właściwości nie tylko na etapie wszczynania postępowania, ale w całym jego toku. Organ niewłaściwy nie jest bowiem prawnie legitymowany do rozstrzygania o prawach i obowiązkach stron i w danym postępowaniu nie powinien podjąć żadnej czynności. Zaniechanie zbadania przez organ właściwości, którego następstwem może być jej brak w danej sprawie, powoduje, że decyzja wydana w takim postępowaniu dotknięta jest nieważnością (art. 156 § 1 pkt 1 k.p.a.). Z tego powodu dbałość organu o weryfikację i aktualizację swoich kompetencji do orzekania w konkretnej sprawie jest niezwykle istotna dla prawidłowego jej załatwienia również w interesie strony, co sprzyja zaspokojeniu wymogów zasady praworządności (art. 6 k.p.a.) i prawdy obiektywnej (art. 7 k.p.a.).
Sąd a quo prawidłowo ocenił jako legalne działania Starosty Pilskiego, który w reakcji na dokonaną przez Wojewodę Wielkopolskiego wykładnię przepisów o właściwości organów architektoniczno – budowlanych w prawach zmiany pozwoleń na budowę elektrowni wiatrowych wydanych przed wejściem w życie ustawy wiatrakowej, uznał się za niewłaściwy w tej sprawie, umorzył jako bezprzedmiotowe postępowanie administracyjne toczące się przed nim z wniosku Spółki i jednocześnie przekazał jej wniosek organowi właściwemu, czyli Wojewodzie Wielkopolskiemu, który nadał mu bieg. Stanowisko Wojewody wyrażone w piśmie z 7 kwietnia 2020 r. odnośnie interpretacji przepisów dotyczących właściwości organów w sprawach obiektów i robót budowlanych dotyczących elektrowni wiatrowych realizowanych na podstawie ustawy wiatrakowej była konsekwencją wykrystalizowania się jednolitej linii orzeczniczej Naczelnego Sądu Administracyjnego we wskazanym zakresie, której przykłady przywołano wyżej.
Konsekwencją zasady przestrzegania przez organ swojej właściwości z urzędu jest obowiązek wyrażony w art. 65 § 1 k.p.a., który stanowi, że jeżeli organ administracji publicznej, do którego podanie wniesiono, jest niewłaściwy w sprawie, niezwłocznie przekazuje je do organu właściwego, zawiadamiając jednocześnie o tym wnoszącego podanie. Zawiadomienie o przekazaniu powinno zawierać uzasadnienie. Powyższy przepis reguluje sytuację braku właściwości w fazie wszczęcia postępowania. Natomiast jeżeli w trakcie postępowania wszczętego już przez organ i prowadzonego w konkretnej sprawie organ ten stwierdzi swoją niewłaściwość, obowiązany jest zakończyć postępowanie w formie procesowej poprzez wydanie decyzji o umorzeniu postępowania na podstawie art. 105 § 1 k.p.a. Taki sposób postępowania we wskazanych okolicznościach procesowych jest akceptowany w pełni w orzecznictwie i w doktrynie (zob. wyroki NSA z 16 lutego 2022 r., II OSK 731/21, z 30 września 2020 r., II OSK 1430/20; B. Adamiak, J. Borkowski, Kodeks postępowania administracyjnego. Komentarz, Legalis/el. 2022, kom. do art. 65 k.p.a., R. Hauser, M. Wierzbowski (red.), Kodeks postępowania administracyjnego. Komentarz, Legalis/el. 2023, kom. do art. 19 k.p.a.). W takiej bowiem sytuacji procesowej, gdy z różnych powodów, w tym z powodu zmiany przepisów regulujących właściwość organu bądź w związku z ukształtowaniem się linii orzeczniczej co do właściwości organów administracji w określonej kategorii spraw, organ prowadzący postępowanie uzna się za niewłaściwy w sprawie nie może pozostać bierny i musi podjąć adekwatną do sytuacji reakcję procesową. W przeciwnym razie działałby ze szkodą dla interesu publicznego, ale przede wszystkim ze szkodą dla interesu strony zainteresowanej trwałą i zgodną z prawem konkretyzacją jej uprawnień i obowiązków, albowiem kontynuowałby postępowanie administracyjne, w którym decyzja kończąca obarczona byłaby wadą kwalifikowaną nieważności (art. 156 § 1 pkt 1 k.p.a.). W tym wypadku zasada szybkości postępowania musi ustąpić zasadzie praworządności.
Postępowanie administracyjne prowadzone przez organ z naruszeniem właściwości jest postępowaniem bezprzedmiotowym przed tym organem w rozumieniu art. 105 § 1 k.p.a. W zależności bowiem od przyczyny bezprzedmiotowości postępowanie może być bezprzedmiotowe w danej sprawie, w innym zaś przypadku postępowanie jest bezprzedmiotowe jedynie przed tym organem jako organem niewłaściwym. Z tym ostatnim rodzajem bezprzedmiotowości mamy do czynienia w niniejszej sprawie, która uzasadniała umorzenie postępowania prowadzonego przez Starostę Pilskiego. Takie umorzenie postępowania przez organ, który w toku postępowania stwierdził swoją niewłaściwość nie wyłącza potrzeby przekazania wniosku organowi właściwemu do rozpoznania, co w niniejszej sprawie również nastąpiło. Postępowanie prowadzone przed organem właściwym po przekazaniu wniosku nie jest kontynuacją postępowania przed organem niewłaściwym. Sprzeciw skarżącej kasacyjnie wobec tego rodzaju konsekwencji procesowej przekazania sprawy organowi właściwemu jest bez wpływu dla oceny legalności kontrolowanych decyzji.
Wbrew zarzutom skarżącego kasacyjnie, w niniejszej sprawie nie doszło również do zaistnienia okoliczności, które obligowałyby Starostę do wejścia w spór kompetencyjny w rozumieniu art. 22 § 1 i 2 k.p.a. Spór zachodzi bowiem wówczas, gdy przynajmniej dwa organy administracji publicznej uważają się za właściwe w sprawie (spór pozytywny) albo każdy z organów uważa się za niewłaściwy (spór negatywny). Z okoliczności ujawnionych w niniejszej sprawie wynika natomiast, że Starosta uznał się za niewłaściwego w sprawie, a Wojewoda, któremu przekazał wniosek do rozpatrzenia uznał się za właściwego. Organy zatem zajęły zgodne stanowisko odnośnie tego, że właściwym w sprawie jest Wojewoda Wielkopolski, a właściwy organ po przekazaniu mu sprawy podjął czynności w celu jej rozpoznania. Nie można zarzucić Staroście naruszenia prawa poprzez brak wdania się w spór kompetencyjny w sytuacji, gdy nie kwestionował on właściwości Wojewody w sprawie. Na prawidłowości tego stwierdzenia nie ciąży ujawniona chronologia zdarzeń procesowych, które miały miejsce w sprawie, w tym przede wszystkim fakt, że wniosek skarżącego, który wpłynął pierwotnie do Wojewody organ ten, w trybie art. 65 § 1 k.p.a., przekazał już raz Staroście. Miało to bowiem miejsce przy wszczęciu postępowania, co nie wyklucza, że w każdym jego stadium mogą wystąpić okoliczności wpływające na ocenę właściwości organu prowadzącego postępowanie, które wymagają podjęcia działań procesowych umożliwiających rozpoznanie sprawy przez organ właściwy. Niezastosowanie się przez organ do zasady z art. 19 k.p.a. jest kwalifikowaną wadą postępowania, która rodzi konieczność stwierdzenia nieważności wydanej decyzji administracyjnej na podstawie art. 156 § 1 pkt 1 k.p.a.
Zdaniem Naczelnego Sądu Administracyjnego, umorzenie postępowania toczącego się z wniosku inwestora o zmianę pozwolenia na budowę przed Starostą było adekwatną reakcją procesową organu na stwierdzony brak jego właściwości do orzekania w tej sprawie w trakcie już prowadzonego postępowania, a przekazanie wniosku Spółki organowi właściwemu zabezpieczyło jej uprawnienia procesowe do rozpoznania sprawy w ramach przewidzianej prawem procedury, przez właściwy organ, w określonych przez prawo formach.
Naczelny Sąd Administracyjny uznał, że żaden ze współpracujących w niniejszej sprawie organów, ani Starosta ani Wojewoda nie podjął działań, które odbiegałyby od obowiązujących standardów normatywnych. Nie doszło zatem do naruszenia przepisów postępowania administracyjnego i prawa materialnego objętych podstawami kasacyjnymi, które mogłoby zaważyć na bycie prawnym zaskarżonej decyzji. W związku z tym za nieusprawiedliwione uznano zarzuty naruszenia art. 7, art. 77 § 1, art. 80, art. 107 § 3, art. 22 § 2 i § 3, art. 65 § 1, art. 105 § 1 k.p.a. oraz art. 13 ust. 3a ustawy wiatrakowej, a przez to oddalenie skargi przez Sąd pierwszej instancji na podstawie art. 151 p.p.s.a. uznano za wyraz prawidłowo przeprowadzonej kontroli legalności zaskarżonej decyzji.
W tym stanie rzeczy Naczelny Sąd Administracyjny, na podstawie art. 184 p.p.s.a. orzekł, jak w sentencji.

Potrzebujesz pomocy prawnej?

Asystent AI przeanalizuje Twoje pytanie w oparciu o orzecznictwo, przepisy i doktrynę — jak rozmowa z ekspertem.

Zadaj pytanie Asystentowi AI