II OSK 1829/22
Podsumowanie
Przejdź do pełnego tekstuNSA uchylił wyrok WSA i oddalił skargę, uznając domek holenderski posadowiony na metalowych podporach za budynek trwale związany z gruntem, wymagający pozwolenia na budowę.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku uchylił postanowienie o wstrzymaniu robót budowlanych dla domku holenderskiego, uznając, że posadowienie na metalowych podporach nie czyni go trwale związanym z gruntem. Naczelny Sąd Administracyjny uchylił ten wyrok, stwierdzając, że sposób posadowienia, gabaryty i konstrukcja obiektu wskazują na jego trwałe związanie z gruntem, co wymagało pozwolenia na budowę. Skarga została oddalona.
Sprawa dotyczyła domku holenderskiego posadowionego na działce bez wymaganego zgłoszenia lub pozwolenia na budowę. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku uchylił postanowienie o wstrzymaniu robót budowlanych, uznając, że domek posadowiony na metalowych podporach nie jest trwale związany z gruntem, a zatem nie stanowi budynku w rozumieniu Prawa budowlanego. Naczelny Sąd Administracyjny, rozpoznając skargę kasacyjną Pomorskiego WINB, uznał zarzut naruszenia prawa materialnego za zasadny. NSA stwierdził, że Sąd I instancji dokonał błędnej wykładni pojęcia budynku i trwałego związania z gruntem. Według NSA, o trwałym związaniu z gruntem decyduje metoda posadowienia zapewniająca stabilność obiektu, a nie tylko możliwość jego odłączenia. Metalowe podpory, przenoszące obciążenia na grunt i zapewniające stabilność, mogą być traktowane jako fundamenty. Biorąc pod uwagę gabaryty, wagę i konstrukcję domku holenderskiego, NSA uznał go za budynek trwale związany z gruntem, którego budowa wymagała pozwolenia na budowę. W konsekwencji NSA uchylił zaskarżony wyrok WSA i oddalił skargę, zasądzając koszty postępowania.
Asystent AI do analizy prawnej
Przeanalizuj tę sprawę w kontekście orzecznictwa, przepisów i doktryny. Uzyskaj pogłębioną analizę, projekt pisma lub odpowiedź na pytanie prawne.
Zagadnienia prawne (2)
Odpowiedź sądu
Tak, domek holenderski posadowiony na metalowych podporach, biorąc pod uwagę jego gabaryty, wagę, konstrukcję oraz rolę podpór jako elementów przenoszących obciążenie na grunt, jest budynkiem trwale związanym z gruntem.
Uzasadnienie
Trwałe związanie z gruntem decyduje metoda posadowienia zapewniająca stabilność obiektu, a nie tylko możliwość jego odłączenia. Metalowe podpory mogą pełnić rolę fundamentów, przenosząc obciążenia na grunt i zapewniając stabilność obiektu.
Rozstrzygnięcie
Decyzja
uchylono_decyzję
Przepisy (9)
Pomocnicze
P.b. art. 3 § pkt 2
Ustawa – Prawo budowlane
Definicja obiektu budowlanego, w tym budynku, oraz pojęcie trwałego związania z gruntem.
P.b. art. 48
Ustawa – Prawo budowlane
Konsekwencje samowoli budowlanej.
P.b. art. 83 § ust. 1
Ustawa – Prawo budowlane
Właściwość organów nadzoru budowlanego.
K.p.a. art. 123
Ustawa – Kodeks postępowania administracyjnego
Stosowanie przepisów K.p.a. do postępowań administracyjnych.
P.b. art. 29 § ust. 1 pkt 12
Ustawa – Prawo budowlane
Wyłączenie obowiązku uzyskania pozwolenia na budowę dla tymczasowych obiektów budowlanych niepołączonych trwale z gruntem i przewidzianych do rozbiórki lub przeniesienia w terminie 180 dni.
p.p.s.a. art. 145 § § 1 pkt 1 lit. a
Ustawa – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
Podstawa do uchylenia decyzji lub postanowienia przez sąd administracyjny w przypadku naruszenia prawa materialnego.
p.p.s.a. art. 183 § § 1
Ustawa – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
Zakres rozpoznania sprawy przez NSA w granicach skargi kasacyjnej.
p.p.s.a. art. 188
Ustawa – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
Możliwość uchylenia zaskarżonego wyroku i rozpoznania skargi przez NSA.
p.p.s.a. art. 203 § pkt 2
Ustawa – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
Orzekanie o kosztach postępowania po uchyleniu wyroku i oddaleniu skargi.
Argumenty
Skuteczne argumenty
WSA błędnie zinterpretował pojęcie trwałego związania z gruntem, uznając, że metalowe podpory nie stanowią fundamentów. Gabaryty, waga i konstrukcja domku holenderskiego, a także sposób jego posadowienia na podporach, wskazują na trwałe związanie z gruntem. Budynek trwale związany z gruntem wymaga pozwolenia na budowę.
Odrzucone argumenty
Argumentacja WSA, że brak tradycyjnych fundamentów wyklucza trwałe związanie z gruntem.
Godne uwagi sformułowania
o tym, czy dany obiekt budowlany jest trwale związany z gruntem decyduje zasadniczo metoda związania go z nim ocenę trwałości związania z gruntem należy rozważać nie tyle poprzez możność odłączenia obiektu od gruntu bez jego uszkodzenia, ale przez techniczne właściwości danego obiektu, które zapewniają jego trwałą stabilizację w miejscu zlokalizowania (niezmienność położenia) nie ma przeciwwskazań aby także metalowe podpory zaliczyć do rodzaju fundamentów, które w istocie przenoszą obciążenia konstrukcji obiektu budowlanego na grunt
Skład orzekający
Paweł Miładowski
przewodniczący sprawozdawca
Grzegorz Czerwiński
sędzia
Jan Szuma
sędzia
Informacje dodatkowe
Wartość precedensowa
Siła: Wysoka
Powoływalne dla: "Interpretacja pojęcia trwałego związania z gruntem w kontekście obiektów budowlanych, w tym domków rekreacyjnych posadowionych na podporach."
Ograniczenia: Orzeczenie dotyczy specyficznego rodzaju obiektu (domek holenderski) i sposobu jego posadowienia. Interpretacja może być stosowana do podobnych obiektów, ale wymaga analizy konkretnych okoliczności faktycznych.
Wartość merytoryczna
Ocena: 7/10
Sprawa dotyczy powszechnego problemu samowoli budowlanej i niejasności interpretacyjnych dotyczących obiektów rekreacyjnych. Wyrok NSA wyjaśnia kluczowe kryteria oceny trwałego związania z gruntem, co jest istotne dla wielu właścicieli nieruchomości.
“Domek holenderski na podporach to budynek? NSA rozstrzyga kluczową kwestię dla samowoli budowlanej.”
Sektor
budownictwo
Twój asystent do analizy prawnej
Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka ponad 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.
Powiązane tematy
Pełny tekst orzeczenia
Oryginał, niezmienionyII OSK 1829/22 - Wyrok NSA Data orzeczenia 2025-03-11 orzeczenie prawomocne Data wpływu 2022-08-18 Sąd Naczelny Sąd Administracyjny Sędziowie Grzegorz Czerwiński Jan Szuma Paweł Miładowski /przewodniczący sprawozdawca/ Symbol z opisem 6012 Wstrzymanie robót budowlanych, wznowienie tych robót, zaniechanie dalszych robót budowlanych Sygn. powiązane II SA/Gd 199/22 - Wyrok WSA w Gdańsku z 2022-06-08 Skarżony organ Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego Treść wyniku Uchylono zaskarżony wyrok i oddalono skargę Sentencja Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: Sędzia NSA Paweł Miładowski (spr.) Sędziowie Sędzia NSA Grzegorz Czerwiński Sędzia del. WSA Jan Szuma Protokolant starszy asystent sędziego Tomasz Szpojankowski po rozpoznaniu w dniu 11 marca 2025 r. na rozprawie w Izbie Ogólnoadministracyjnej skargi kasacyjnej Pomorskiego Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego w Gdańsku od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku z dnia 8 czerwca 2022 r. sygn. akt II SA/Gd 199/22 w sprawie ze skargi D. T. i J. T. na postanowienie Pomorskiego Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego w Gdańsku z dnia 9 lutego 2022 r. nr WOP.7722.205.2021.MK w przedmiocie wstrzymania robót budowlanych I. uchyla zaskarżony wyrok i oddala skargę; II. zasądza solidarnie od D. T. i J. T. na rzecz Pomorskiego Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego w Gdańsku kwotę 340 (trzysta czterdzieści) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania. Uzasadnienie Wyrokiem z dnia 8 czerwca 2022 r., sygn. akt II SA/Gd 199/22, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku, uwzględniając skargę D. T. i J. T., uchylił postanowienie Pomorskiego Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego, zwanego dalej "PINB" w Gdańsku z dnia 9 lutego 2022 r., nr WOP.7722.205.2021.MK, i poprzedzające je postanowienie Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego, zwanego dalej "PINB", w Powiecie Puckim z dnia 8 października 2021 r., nr PINB-7141/66a/2021/AO, którym na podstawie art. 48 i art. 83 ust. 1 ustawy z dnia 7 lipca 1994 r. – Prawo budowlane (Dz. U. z 2020 r. poz. 1333 ze zm.), zwanej dalej: "P.b.", oraz art. 123 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. – Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2021 r. poz. 735), zwanej dalej: "K.p.a.": 1. wstrzymano roboty budowlane przy posadowieniu budynku – domku holenderskiego, trwale związanego z gruntem (na metalowych podporach ustawionych bezpośrednio na gruncie oraz kołach), wykonanego w konstrukcji drewnianej pokrytej sidingiem z blachy, parterowego o dachu płaskim, o wymiarach 8,00 m x 3,70 m, pełniącego funkcję rekreacji indywidualnej, posadowionego bez wymaganego zgłoszenia na terenie działki nr [...] położonej w obrębie ewidencyjnym K. gmina K.; 2. poinformowano skarżących – właścicieli i inwestorów zabudowanej nieruchomości, o możliwości złożenia wniosku o legalizację ww. obiektu budowlanego lub jego części w terminie 30 dni od dnia doręczenia postanowienia o wstrzymaniu budowy oraz o konieczności wniesienia opłaty legalizacyjnej w celu uzyskania decyzji o legalizacji obiektu budowlanego lub jego części, oraz o zasadach obliczania opłaty legalizacyjnej zgodnie z art. 49d ust. 1 pkt 2a P.b. Poinformowano również, że wniosek o legalizację można wycofać do dnia wydania decyzji o legalizacji oraz należy wykonać niezbędne zabezpieczenia budowy, a teren budowy należy zabezpieczyć przed dostępem osób niepowołanych. Sąd wskazał, że ww. inwestycja została zrealizowana ani bez zgłoszenia ani pozwolenia na budowę. Jednak Sąd uznał, że sposób posadowienia przedmiotowego obiektu na gruncie, wyklucza stwierdzenie, iż mamy do czynienia z obiektem budowlanym trwale związanym z gruntem. Otóż z art. 3 pkt 2 P.b. Sąd wyprowadził wniosek, że związanie z gruntem jest więc konsekwencją zastosowania fundamentów, nie zaś cechą samą w sobie. Ze znajdującej się w aktach sprawy dokumentacji fotograficznej stanowiącej załączniki do protokołu oględzin z dnia 4 października 2021 r. wynika, że sporny obiekt posadowiony jest na ziemi na metalowych podporach (a nie kotwach – jak wskazuje organ odwoławczy). Zdaniem Sądu, metalowe podpory ustawione bezpośrednio na ziemi nie zapewniają obiektowi stabilności i trwałości, dlatego nie można ich uznać za fundament. Sąd wskazał, że w orzecznictwie przyjmuje się, że cecha "trwałego związania z gruntem" oznacza posadowienie obiektu na tyle trwale, by zapewnić mu stabilność i możliwość przeciwdziałania czynnikom zewnętrznym mogącym go zniszczyć lub spowodować przesunięcie, czy przemieszczenie na inne miejsce. Stanowisko judykatury wypracowane w odniesieniu do urządzeń reklamowych, ze względu na ich charakter, nie może być bezwarunkowo recypowane do innego rodzaju obiektów, w tym do budynków, które posiadając obligatoryjnie fundamenty z ich istoty są trwale związane z gruntem. Trwałe związanie z gruntem budynków jest cechą immanentnie związaną z posiadaniem fundamentów. Tymczasem urządzenia, o których mowa wyżej dla związania z gruntem nie potrzebują fundamentów. Powyższe stanowi naruszenie art. 7, art. 77 § 1, art. 80 i art. 107 § 3 K.p.a. o istotnym dla wyniku sprawy charakterze, albowiem nieuwzględnienie wszystkich istotnych dla sprawy okoliczności i nieprawidłowa ocena dowodów uniemożliwiała dokonanie prawidłowej kwalifikacji spornej zabudowy. Ta zaś, jak wskazano, była kluczowa dla stwierdzenia samowoli, a następnie trybu usunięcia jej skutków i wreszcie wysokości opłaty legalizacyjnej, którą zobowiązani będą uiścić skarżący, jeżeli wyrażą wolę jej zalegalizowania. Postępowanie legalizacyjne stanowi zorganizowaną, spójną całość, której poszczególne elementy są niezbędne do osiągnięcia zamierzonego w legalizacji skutku, a mianowicie przywrócenia zaburzonego samowolą stanu zgodności z prawem. Co do zasady, bez prawidłowej kwalifikacji obiektu będącego przedmiotem samowoli organy nie mogą prawidłowo określić zasad ustalania i wysokości opłaty legalizacyjnej, której uiszczenie jest przesłanką skutecznego zakończenia legalizacji. Z art. 49d ust. 1 P.b. wynika, że wysokość opłaty legalizacyjnej jest uzależniona od tego, czy wybudowany samowolnie obiekt wymagał pozwolenia na budowę lub jest budową, o której mowa w art. 29 ust. 1 pkt 1-3 (pkt 1), czy też jest budową, o której mowa w art. 29 ust. 1 pkt 4-10, 12 oraz 14-18 i 29, pkt 11, 13, 19-21 i 28 (pkt 2) bądź instalowaniem, o którym mowa w art. 29 ust. 3 pkt 3 lit. a i b (pkt 3). Prawidłowa kwalifikacja obiektu, determinująca ocenę wymogów Prawa budowlanego, przekłada się również na uwarunkowania ewentualnej rozbiórki, orzekanej w okolicznościach przewidzianych hipotezą art. 49e pkt 1 P.b., w tym m.in. w razie niezłożenia wniosku o legalizację w wymaganym terminie, co jest nieodzownym warunkiem przeprowadzenia legalizacji. Decyduje bowiem o stosowaniu środków egzekucyjnych w razie braku dobrowolnego spełnienia obowiązku rozbiórki. Zgodnie z art. 119 § 1 ustawy z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (Dz. U. z 2022 r. poz. 479 ze zm.), zwanej dalej "u.p.e.a.", grzywnę w celu przymuszenia nakłada się, gdy egzekucja dotyczy spełnienia przez zobowiązanego obowiązku znoszenia lub zaniechania albo obowiązku wykonania czynności, a w szczególności czynności, której z powodu jej charakteru nie może spełnić inna osoba za zobowiązanego. W myśl art. 121 § 2 u.p.e.a. każdorazowo nałożona grzywna nie może przekraczać kwoty 10000 zł, a w stosunku do osób prawnych i jednostek organizacyjnych nieposiadających osobowości prawnej kwoty 50000 zł. Jeżeli egzekucja dotyczy spełnienia przez zobowiązanego obowiązku wynikającego z przepisów prawa budowlanego, grzywna w celu przymuszenia jest jednorazowa, chyba że dotyczy obowiązku utrzymania obiektu budowlanego w stanie nieoszpecającym otoczenia (§ 4). Natomiast z art. 121 § 5 u.p.e.a. wynika, że wysokość grzywny, o której mowa w § 4, stanowi, w przypadku obowiązku przymusowej rozbiórki budynku lub jego części, iloczyn powierzchni zabudowy budynku lub jego części, objętego nakazem przymusowej rozbiórki, i 1/5 ceny 1 m2 powierzchni użytkowej budynku mieszkalnego, ogłoszonej przez Prezesa Głównego Urzędu Statystycznego na podstawie odrębnych przepisów do obliczania premii gwarancyjnej dla posiadaczy oszczędnościowych książeczek mieszkaniowych. Z przytoczonych powyżej regulacji wynika, że zasadniczo wysokość grzywny dla osób fizycznych nie może przekroczyć 10000 zł, z wyjątkiem grzywny nakładanej w razie egzekucji obowiązku rozbiórki budynku, której wysokość nie jest w ten sposób ograniczona i zależy od powierzchni budynku oraz ustalonej ceny za 1 m2. Nie ulega zatem wątpliwości, że prawidłowa kwalifikacja prawnobudowlana samowolnie wykonanego obiektu ma zasadnicze znaczenie dla samego procesu legalizacji, jak i dla dalszych jego losów w razie zakończenia procesu legalizacji rozbiórką. Dostrzeżone przez Sąd naruszenia proceduralne i materialnoprawne miały wpływ na wynik sprawy. Materiał dowodowy nie dawał bowiem podstaw do kwalifikacji wybudowanego obiektu jako budynku ze wszystkimi tego konsekwencjami, ale jako obiektu tymczasowego nietrwale związanego z gruntem, pełniącego funkcję rekreacji indywidualnej, który niewątpliwie istnieje na nieruchomości dłużej niż 180 dni, a przy tym nie był przewidziany do rozbiórki lub przeniesienia w inne miejsce. Zgodnie bowiem z art. 29 ust. 1 pkt 12 P.b., w brzmieniu obowiązującym w 2020 r., pozwolenia na budowę nie wymagała budowa tymczasowych obiektów budowlanych, niepołączonych trwale z gruntem i przewidzianych do rozbiórki lub przeniesienia w inne miejsce w terminie określonym w zgłoszeniu, o którym mowa w art. 30 ust. 1, ale nie później niż przed upływem 180 dni od dnia rozpoczęcia budowy określonego w zgłoszeniu. Sporny obiekt wymogów tych jednak nie spełnia, gdyż niewątpliwie istnieje na działce dłużej niż wskazuje ww. przepis, wobec czego jego realizacja wymagała uzyskania decyzji o pozwoleniu na budowę. Skargę kasacyjną od powyższego wyroku opartą na przesłance z art. 174 pkt 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2019 r. poz. 2325 ze zm.), zwanej dalej "p.p.s.a.", złożył Pomorski WINB, wnosząc o uchylenie zaskarżonego orzeczenia w całości i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Gdańsku; ewentualnie – uchylenie zaskarżonego wyroku w całości i oddalenie skargi; oraz zasądzenie kosztów postępowania wg norm przepisanych. Zaskarżonemu wyrokowi zarzucono naruszenie prawa materialnego, tj. art. 3 pkt 2 P.b. w zw. z art. 145 § 1 pkt 1 lit. a p.p.s.a. przez błędną wykładnię polegającą na przyjęciu, że obiekt budowlany będący przedmiotem postępowania nie posiada fundamentów, nie jest trwale związany z gruntem i nie może zostać zakwalifikowany jako budynek. W uzasadnieniu skargi kasacyjnej przywołano liczne orzeczenia NSA dotyczące zagadnienia trwałości powiązania z gruntem obiektu budowlanego. W odpowiedzi na skargę kasacyjną skarżący przedstawili swoje stanowisko w sprawie. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje. Skarga kasacyjna zasługiwała na uwzględnienie. Stosownie do treści art. 183 § 1 p.p.s.a., Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej z urzędu biorąc pod rozwagę jedynie nieważność postępowania. Wobec tego, że w rozpoznawanej sprawie nie zachodzi żadna z okoliczności skutkujących nieważnością postępowania, o jakich mowa w art. 183 § 2 p.p.s.a., a nadto nie zachodzi również żadna z przesłanek, o których mowa w art. 189 p.p.s.a., które Naczelny Sąd Administracyjny rozważa z urzędu dokonując kontroli zaskarżonego skargą kasacyjną wyroku Sądu pierwszej instancji, Naczelny Sąd Administracyjny dokonał takiej kontroli zaskarżonego wyroku jedynie w zakresie wyznaczonym podstawami skargi kasacyjnej. Ponadto Naczelny Sąd Administracyjny w razie uwzględnienia skargi kasacyjnej, uchylając zaskarżone orzeczenie, rozpoznaje skargę, jeżeli uzna, że istota sprawy jest dostatecznie wyjaśniona. W tym przypadku Sąd orzeka na podstawie art. 188 p.p.s.a. Naczelny Sąd Administracyjny orzekający w niniejszej sprawie za zasadny uznał zarzut skargi kasacyjnej naruszenia art. 3 pkt 2 P.b. w zw. z art. 145 § 1 pkt 1 lit. a p.p.s.a. Ma rację WINB, formułując ww. zarzut skargi kasacyjnej, że Sąd I instancji dokonał wadliwej wykładni pojęcia budynku w zakresie, w jakim ustawodawca elementem jego konstrukcji czyni wymaganie posiadania przez ten rodzaj obiektu budowlanego fundamentów, co skutkowało błędnym zastosowaniem przez Sąd art. 3 pkt 2 P.b. przy ocenie, czy nałożony obowiązek wstrzymania robót budowlanych przy posadowieniu budynku – domku holenderskiego (na metalowych podporach ustawionych bezpośrednio na gruncie oraz kołach), wykonanego w konstrukcji drewnianej pokrytej sidingiem z blachy, parterowego o dachu płaskim, o wymiarach 8,00 m x 3,70 m, pełniącego funkcję rekreacji indywidualnej, posadowionego bez wymaganego zgłoszenia na terenie działki nr [...] położonej w obrębie ewidencyjnym K. gmina K. – odpowiada prawu. W ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego, o tym, czy dany obiekt budowlany jest trwale związany z gruntem decyduje zasadniczo metoda związania go z nim, przy czym ocenę trwałości związania z gruntem należy rozważać nie tyle poprzez możność odłączenia obiektu od gruntu bez jego uszkodzenia, ale przez techniczne właściwości danego obiektu, które zapewniają jego trwałą stabilizację w miejscu zlokalizowania (niezmienność położenia). Cecha trwałego związania obiektu budowlanego z gruntem powinna być rozpatrywana w kontekście regulacji prawa budowlanego, w tym przepisów techniczno-budowlanych wymagających, by taki obiekt mógł być bezpiecznie użytkowany w razie wystąpienia czynników zewnętrznych oddziaływujących na niego, a nie na płaszczyźnie przyjmowanego jej znaczenia w prawie cywilnym (por. wyrok NSA z 22 maja 2024 r., II OSK 2109/21). Powyższego pojęcia nie powinno się stąd odnosić do rzeczy i jej części składowych w rozumieniu przepisów Kodeksu cywilnego. Przepisy Prawa budowlanego kształtujące ww. pojęcie nie odwołują się do przepisów Kodeksu cywilnego. Zasadniczym celem tych ostatnich jest ustalenie statusu prawnego rzeczy, natomiast Prawo budowlane, mówiąc o trwałym związaniu z gruntem, wskazuje na pewną charakterystykę faktyczną (technicznobudowlaną) obiektu budowlanego, która determinuje stosowanie lub nie w odniesieniu do tego właśnie obiektu budowlanego poszczególnych norm prawa budowlanego, w tym kształtuje sposób reglamentacji robót budowlanych prowadzących do jego powstania. Jakkolwiek przepisy Prawa budowlanego nie zawierają bezpośrednio definicji "fundamentów", tym niemniej uwzględniają ich różne postaci i znaczenie, jakie mają w procesie budowlanym, czyniąc fundamenty elementem regulacji dotyczących sposobu projektowania robót budowlanych, jak i zasad ich wykonywania. W nawiązaniu do art. 3 pkt 2 i 3 P.b. do fundamentu jako podstawy budynku lub budowli odwołują się m.in. przepisy rozporządzenia Ministra Infrastruktury z dnia 12 kwietnia 2002 r. w sprawie warunków technicznych, jakim powinny odpowiadać budynki i ich usytuowanie (Dz. U. z 2019 r. poz. 1065 ze zm.) w kontekście wymagań ochrony przeciwpożarowej (§ 210), przepisy rozporządzenia Ministra Infrastruktury z dnia 19 listopada 2001 r. w sprawie rodzajów obiektów budowlanych, przy których realizacji jest wymagane ustanowienie inspektora nadzoru inwestorskiego (Dz. U. z 2001 r. Nr 138 poz. 1554) przyjmujące, że potrzeba wykonania fundamentów innych niż proste ławy i stopy fundamentowe posadowione bezpośrednio na stabilnym gruncie nośnym wymaga ustanowienia inspektora nadzoru inwestorskiego (§ 3 pkt 1), przepisy rozporządzenia Ministra Transportu, Budownictwa i Gospodarki Morskiej z dnia 25 kwietnia 2012 r. w sprawie ustalania geotechnicznych warunków posadawiania obiektów budowlanych (Dz. U. z 2012 r. poz. 463) wskazujące, że fundamenty mogą podlegać wzmacnianiu, odkrywkom, jak też określające ich rodzaje – bezpośrednie/głębokie (§ 2, § 4 ust. 3 pkt 2 i § 6 ust. 7 pkt 3), czy też przepisy rozporządzenia Ministra Rolnictwa i Gospodarki Żywnościowej z dnia 7 października 1997 r. w sprawie warunków technicznych, jakim powinny odpowiadać budowle rolnicze i ich usytuowanie (Dz. U. z 2014 r. poz. 81) określające wymagania odnoszące się do nich – fundamenty budowli rolniczych i urządzeń budowlanych z nimi związanych powinny być zabezpieczone przed negatywnymi skutkami oddziaływania wód gruntowych, skutkami przemarzania podłoża gruntowego, jeżeli podłoże stanowią grunty wysadzinowe, uszkodzeniami umożliwiającymi przeniknięcie do gruntu szkodliwych substancji znajdujących się w budowli (§ 15 ust. 2). Powyższe znaczenie prawne przypisywane fundamentom przez prawodawcę jako "podstawie" budynku lub budowli odpowiada definicji tego pojęcia ustalonej w ogólnym języku polskim, do której odwołał się Sąd I instancji, uznającej fundament za "dolną część budowli lub podstawę konstrukcji osadzoną w gruncie, wykonaną z cegły kamienia, betonu itp." (por. Wielki słownik języka polskiego PWN, Tom 1, red. S. Dubisz, Warszawa 2023, s. 1001). Pozostaje ono także spójne, jak należy uznać, ze znaczeniem tego terminu przyjmowanym w specjalistycznym języku polskim. W piśmiennictwie z zakresu budownictwa dotyczącego fundamentowania fundament jest określany jako "najniższa część budowli, bezpośrednio stykająca się z podłożem i przenosząca nań w sposób bezpieczny ciężar własny budowli i wszelkie jej obciążenia. W sposób bezpieczny, to znaczy taki, aby podłoże pod ciężarem budowli nie wykazało większych odkształceń, które mogłyby spowodować nadmierne lub nierównomierne osiadanie budowli" (Z. Grabowski, S. Pisarczyk, M. Obrycki, Fundamentowanie, Warszawa 1997, s. 13). Fundament jako "element konstrukcyjny położony najniżej w obiekcie budowlanym, przenoszący oddziaływanie z jego konstrukcji nośnej na podłoże gruntowe", jak się przyjmuje, wchodzi w zakres określenia sposobu jego "posadowienia", determinującego trwałe związanie go z gruntem, które decyduje o wzajemnym oddziaływaniu konstrukcji obiektu i podłoża gruntowego. Oddziaływania z konstrukcji nośnej, jak się wskazuje, przekazywane są przez fundamenty na podłoże gruntowe, a odkształcenia podłoża powstające pod wpływem przekazywanych oddziaływań wywołują odkształcenia i przemieszczenia konstrukcji nośnej, powodujące z kolei zmianę występujących w niej wielkości statycznych (por. A. Kuchler, Fundamenty i posadowienia budynków [w:] Budownictwo ogólne. Tom 3. Elementy budynków podstawy projektowania, red. L. Lichołaj, Warszawa 2008, s. 429 i n.). Fundamenty mogą być klasyfikowane według różnych kryteriów, przy czym za zasadnicze czynniki decydujące o wyborze fundamentów i sposobie posadowienia obiektu budowlanego uznaje się warunki geotechniczne, właściwości obiektu budowlanego oraz warunki techniczno-ekonomiczne. Większość budowli posadawia się na fundamentach bezpośrednich, a więc takich, które przekazują obciążenie z budowli na podłoże gruntowe (warstwy nośne) znajdujące się bezpośrednio pod podstawą fundamentu, przy czym podparcie mogą zapewniać fundamenty ciągłe albo punktowe (por. wyrok NSA z 18 grudnia 2024 r., II OSK 876/22). Stąd na gruncie Prawa budowlanego nie ma przeciwwskazań aby także metalowe podpory zaliczyć do rodzaju fundamentów, które w istocie przenoszą obciążenia konstrukcji obiektu budowlanego na grunt; a po wtóre, gwarantują takie posadowienie obiektu na gruncie, że możliwe jest jego bezpieczne użytkowanie wobec tego, że tak posadowiony obiekt opiera się siłom natury. Kluczowa, zdaniem Naczelnego Sądu Administracyjnego, jest tu konieczność uwzględnienia wielkości i wagi tego rodzaju obiektu, a także jego konstrukcji nośnej rzutującej na niską wrażliwość na nierównomierne osiadanie, jak też oddziaływanie podłoża gruntowego na tenże obiekt. Nie może zatem ulegać wątpliwości, że zastosowanie metalowych podpór jako fundamentu stanowiącego punktowe podparcie elementów nośnych ramy przyczepy lub innych lekkich obiektów rekreacji indywidualnej (domków letniskowych) jest popularnym i ekonomicznym rozwiązaniem, które w przeciwieństwie do tradycyjnych sposobów fundamentowania, cechuje się łatwością wykonania, niskimi kosztami oraz szybkością, a przy tym nie wymaga posługiwania się przez inwestora specjalistycznym sprzętem. W tych warunkach niewadliwie wywiedziono w skardze kasacyjnej, że organy nadzoru prawidłowo zakwalifikowały analizowany w postępowaniu obiekt budowlany jako budynek trwale związany z gruntem. Analizowany obiekt to budynek o powierzchni zabudowy 29,6 m2 posadowiony na stalowych podporach. A zatem gabaryty analizowanego obiektu (masa całkowita i rozmiary), solidność konstrukcji (stabilność i możliwość przeciwdziałania czynnikom zewnętrznym), a także fakt posadowienia obiektu na stalowych podporach pełniących rolę fundamentu (tj. elementu przenoszącego obciążenie na grunt) każę przyjąć, że obiekt stanowi budynek w rozumieniu art. 3 pkt 2 P.b. Mając powyższe na względzie, skoro końcowo uwzględnieniu podlegała skarga kasacyjna i jednocześnie wypowiedziana powyżej ocena przemawia za uznaniem wadliwości zaskarżonego wyroku, dlatego Naczelny Sąd Administracyjny uprawniony był do zastosowania art. 188 p.p.s.a. Tym samym zaistniały podstawy do uchylenia zaskarżonego wyroku i oddalenia skargi "zwykłej", skoro w sprawie nie istniały względy merytoryczne mogące świadczyć o wadliwości dokonanej kwalifikacji przedmiotowego obiektu budowlanego (domku holenderskiego) jako trwale związanego z gruntem. Z tych względów, na podstawie art. 188 p.p.s.a., Naczelny Sąd Administracyjny orzekł jak w sentencji wyroku. O kosztach orzeczono na podstawie art. 203 pkt 2 p.p.s.a.
Potrzebujesz pomocy prawnej?
Asystent AI przeanalizuje Twoje pytanie w oparciu o orzecznictwo, przepisy i doktrynę — jak rozmowa z ekspertem.
Zadaj pytanie Asystentowi AI