II OSK 1815/23

II OSK 1815/23 - Wyrok NSA
Data orzeczenia
2024-08-08
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2023-08-24
Sąd
Naczelny Sąd Administracyjny
Sędziowie
Marzenna Linska - Wawrzon /przewodniczący/
Mirosław Gdesz /sprawozdawca/
Robert Sawuła
Symbol z opisem
6050 Obowiązek meldunkowy
Hasła tematyczne
Ewidencja ludności
Sygn. powiązane
II SA/Gl 1049/22 - Wyrok WSA w Gliwicach z 2023-03-10
II OZ 749/22 - Postanowienie NSA z 2022-12-13
Skarżony organ
Wojewoda
Treść wyniku
Oddalono skargę kasacyjną
Powołane przepisy
Dz.U. 2021 poz 510
art. 31 ust. 1
Ustawa z dnia 24 września 2010 r. o ewidencji ludności - t.j.
Sentencja
Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: Sędzia NSA Marzenna Linska - Wawrzon Sędziowie: Sędzia NSA Robert Sawuła Sędzia del. WSA Mirosław Gdesz (spr.) po rozpoznaniu w dniu 8 sierpnia 2024 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Ogólnoadministracyjnej skargi kasacyjnej H.C. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach z dnia 10 marca 2023 r. sygn. akt II SA/Gl 1049/22 w sprawie ze skargi H.C. na decyzję Wojewody Śląskiego z dnia [...] maja 2022 r. nr [...] w przedmiocie zameldowania oddala skargę kasacyjną.
Uzasadnienie
1. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach wyrokiem z 10 marca 2023 r. sygn. akt II SA/Gl 1049/22 oddalił skargę H.C. (dalej skarżący) na decyzję Wojewody Śląskiego z dnia [...] maja 2022 r. nr [...] utrzymującą w mocy decyzję Prezydenta Miasta J. z [...] kwietnia 2022 r. nr [...], którą uchylono czynność materialno-techniczną zameldowania skarżącego na pobyt stały w lokalu przy ul. [...] w J.
W ocenie Sądu I instancji ze zgromadzonego w sprawie materiału dowodowego wynika, że intencją skarżącego było uzyskanie meldunku stałego w lokalu mieszkalnym należącym do uczestniczki postępowania S. G. w celu założenia i prowadzenia działalności gospodarczej. Skarżący jednak ani w dacie zameldowania, ani nigdy później pod tym adresem nie zamieszkiwał. Tym samym lokal uczestniczki postępowania nie stanowił jego centrum życiowego. Nie posiadał kluczy do tego lokalu, nie przechowywał tam swoich rzeczy osobistych. W lokalu tym przebywał okazjonalnie w związku z odbywanymi wizytami rodzinnymi. Oddawał także czasami uczestniczce postępowania na przechowanie przedmioty, które najprawdopodobniej były związane z wykonywaną przez niego działalnością gospodarczą.
W ramach toczącego się postępowania administracyjnego, poza stronami postępowania, przesłuchano licznych świadków, tj. żonę skarżącego oraz partnera, córkę i koleżanki uczestniczki postępowania. Zeznania te jednoznacznie potwierdzają, że skarżący nie miał nawet zamiaru zamieszkiwania w przedmiotowym lokalu, a sam fakt zameldowania stanowił rodzaj przysługi wyświadczonej przez uczestniczkę postępowania swojej siostrzenicy, będącej żoną skarżącego. Część z tych świadków podało, że nie zna skarżącego w ogóle, a część wskazało, że widywało go okazjonalnie. W tym stanie rzeczy nie sposób przypisać działaniom podejmowanym przez skarżącego cech pobytu stałego, o którym mowa w art. 25 ust. 1 ustawy z dnia 24 września 2010 r. o ewidencji ludności (Dz. U. z 2021 r., poz. 510, dalej u.e.l.), ponieważ organy administracji publicznej bezspornie ustaliły, że skarżący nie zamieszkiwał w lokalu uczestniczki postępowania ani w chwili zameldowania, ani też później. Tym samym ziściły się przesłanki do zastosowania art. 31 ust. 1 u.e.l. i anulowania czynności materialno-technicznej zameldowania, bowiem w dacie tej czynności skarżący nie przebywał z zamiarem stałego pobytu w ww. lokalu.
Sąd podniósł nadto, że wnioskowane przez skarżącego ponowne przesłuchanie uczestniczki postępowania w obecności skarżącego, w kontekście poczynionych już ustaleń i wielości przeprowadzonych przesłuchań stron postępowania, jak i świadków, nie doprowadziłoby do żadnych nowych ustaleń. Nadto, bez wpływu na rozstrzygnięcie pozostaje okoliczność kierowania gróźb pod adresem skarżącego. Natomiast fakt regularnego odbierania korespondencji przez skarżącego pod adresem uczestniczki postępowania, czy też regulowania płatności związanych z utrzymaniem mieszkania, nie może być poczytywany za fakt potwierdzający zamieszkiwanie w lokalu.
2. Skarżący wniósł od powyższego wyroku skargę kasacyjną do Naczelnego Sądu Administracyjnego, zaskarżając go w całości. W skardze kasacyjnej zarzucono naruszenie:
1) prawa materialnego, tj. art. 31 ust. 1 u.e.l. przez jego błędną wykładnię polegającą na przyjęciu, iż podnoszona przez organ I instancji okoliczność braku zamieszkiwania H. C. pod adresem zameldowania wywiedziona na podstawie zeznań świadków złożonych w postępowaniu przed organem administracji I instancji wskazuje na wadliwości czynności zameldowania na dzień 6 maja 2009 r.,
2) prawa procesowego:
a) art. 10 § 1 Kpa w zw. z art. 81 ustawy z 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2021 r. poz. 735 ze zm., dalej Kpa) w zw. z art. 145 § 1 pkt 1 lit. c ustawy z 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2023 r. poz. 259, dalej Ppsa) w sposób mający istotny wpływ na wynik sprawy przez pozbawienie skarżącego czynnego udziału w postępowaniu dowodowym prowadzonym przed organem I instancji,
b) art. 7 Kpa, art. 77 § 1 Kpa, art. 80 Kpa i art. 107 § 3 Kpa w związku z art. 145 § 1 pkt 1 lit. c Ppsa w sposób mający istotny wpływ na wynik sprawy przez uznanie, iż okoliczności sprawy zostały dostatecznie wyjaśnione w stanie faktycznym, gdy zeznania S. G. i powołanych przez nią świadków są sprzeczne z zeznaniami skarżącego i wzajemnie się wykluczają,
c) art. 141 § 4 Ppsa polegające na przedstawieniu sprawy niezgodnie ze stanem faktycznym oraz art. 145 § 1 pkt 1 lit. c Ppsa poprzez oddalenie skargi, pomimo naruszenia przez organy administracji przepisów o postępowaniu administracyjnym, w szczególności dotyczących postępowania dowodowego - tj. art. 77 § 1 Kpa, 79 § 1 i § 2 Kpa, art. 80 Kpa, art. 81 Kpa,
d) art. 145 § 1 § pkt 1 lit. c Ppsa w zw. z art. 3 § 1 i § 2 Ppsa przez wadliwą kontrolę zaskarżonej decyzji Wojewody Śląskiego (i poprzedzającej ją decyzji Prezydenta Miasta J.) pod względem zgodności z prawem, co skutkowało jej nieuchyleniem i oddaleniem wniesionej skargi.
W oparciu o powyższe zarzuty wniesiono o uchylenie zaskarżonego wyroku w całości oraz przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Gliwicach oraz zasądzenie zwrotu kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa procesowego, według norm przepisanych.
3. W odpowiedzi na skargę kasacyjną uczestniczka postępowania S. G. przedstawiła swoje stanowisko w sprawie.
4. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje.
4.1. Skarga kasacyjna jest niezasadna.
4.2. Wobec tego, że skarżący zrzekł się rozprawy, a organ w terminie czternastu dni od dnia doręczenia odpisu skargi kasacyjnej nie zażądał jej przeprowadzenia, skarga kasacyjna została rozpoznana na posiedzeniu niejawnym na podstawie art. 182 § 2 Ppsa.
4.3. W postępowaniu przed Naczelnym Sądem Administracyjnym prowadzonym na skutek wniesienia skargi kasacyjnej obowiązuje generalna zasada ograniczonej kognicji tego Sądu (art. 183 § 1 Ppsa). Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej, wyznaczonych przez przyjęte w niej podstawy, określające zarówno rodzaj zarzucanego zaskarżonemu orzeczeniu naruszenia prawa, jak i jego zakres. Z urzędu bierze pod rozwagę tylko nieważność postępowania. Ta jednak nie miała miejsca w rozpoznawanej sprawie. Przy tym zgodnie z art. 193 zd. drugie Ppsa uzasadnienie wyroku oddalającego skargę kasacyjną ogranicza się wyłącznie do oceny zarzutów skargi kasacyjnej w oparciu o stan faktyczny przyjęty w orzeczeniu przez Sąd I instancji.
4.4. Odnosząc się w pierwszej kolejności do zarzutu naruszenia prawa materialnego wyjaśnić należy, że zgodnie z art. 28 ust. 4 u.e.l. zameldowanie w danym lokalu na pobyt stały lub czasowy służy wyłącznie celom ewidencyjnym i ma na celu potwierdzenie faktu pobytu w tym lokalu i nie jest zależne od prawa do lokalu. Celem ewidencji ludności jest jedynie odzwierciedlenie przez właściwe organy w stosownym rejestrze danych faktycznych o rzeczywistym miejscu zamieszkania i przebywaniu pod danym adresem. Podstawę do zameldowania powinno stanowić ustalenie, czy dana osoba przebywa pod wskazanym adresem. Dla dokonania zaś czynności materialno-technicznej zameldowania na pobyt stały niezbędny jest nie tylko zamiar przebywania w danym lokalu jako miejscu stałego pobytu, ale faktyczne zamieszkiwanie w nim. Jak wyjaśnił Naczelny Sąd Administracyjny w wyroku z 6 października 2011 r. sygn. akt II OSK 1478/10, miejsce stałego pobytu to miejsce, w którym osoba realizuje swoje podstawowe funkcje życiowe, tj. w szczególności mieszka, nocuje, spożywa posiłki, wypoczywa, przechowuje rzeczy, przyjmuje wizyty. Zameldowanie jest więc czynnością mającą potwierdzać fakt zamieszkiwania w danym miejscu, które stanowi centrum życiowe danej osoby. Zgodnie zaś z art. 31 ust. 1 u.e.l. jeżeli dane zgłoszone do zameldowania lub wymeldowania budzą wątpliwości o zameldowaniu lub wymeldowaniu rozstrzyga organ gminy w drodze decyzji administracyjnej. Powyższe oznacza, że w sytuacji gdy wątpliwości te ujawnią się po dokonaniu zameldowania, organ ewidencyjny przeprowadzi w oparciu o komentowany przepis, z urzędu lub na wniosek podmiotu mającego w tym interes prawny, postępowanie w przedmiocie legalności dokonanej czynności zameldowania, a w razie stwierdzenia, że czynność ta dotknięta jest wadą, zostanie wydana decyzja o uchyleniu (anulowaniu) skutków tej czynności. Z takim przypadkiem mamy do czynienia w niniejszej sprawie.
4.5. W ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego okoliczności wynikające z obszernie zgromadzonego materiału dowodowego dawały podstawę do uchylenia czynności materialno-technicznej zameldowania skarżącego w lokalu przy ul. [...], ponieważ ani w dacie tej czynności tj. 6 maja 2009 r. ani w późniejszym okresie nie zamieszkiwał on z zamiarem stałego pobytu pod wskazanym adresem. Uczestniczka postępowania S. G. posiadająca tytuł prawny do ww. lokalu, która zwróciła się z wnioskiem o anulowanie czynności zameldowania skarżącego wskazywała, że nigdy nie zamieszkiwał on w przedmiotowym mieszkaniu i nigdy nie znajdowały się tam jego rzeczy osobiste. Skarżący został zameldowany w ww. lokalu, gdyż meldunek na pobyt stały był mu potrzebny do zarejestrowania działalności gospodarczej, a w wynajmowanym mieszkaniu miał meldunek tymczasowy. Okoliczność niezamieszkiwania skarżącego pod wskazanym adresem została potwierdzona przez innych świadków (m.in. E. P., M. C., K. G., E. P., G. R., E. S., B. K., A. Z.), którzy w trakcie postępowania zostali przesłuchani lub złożyli stosowne oświadczenia. Zeznania świadków korelują ze sobą i prowadzą do jednoznacznego wniosku, że wskazany lokal nie stanowił w przeszłości i nie stanowi obecnie centrum spraw życiowych skarżącego. Konstatacji tej nie zmienia fakt, iż skarżący w ww. lokalu przebywał okazjonalnie z racji wizyt rodzinnych oraz, że podczas wyjazdów pozostawiał uczestniczce postępowania na przechowanie przedmioty związane z prowadzoną przez siebie firmą. Powyższe okoliczności nie świadczą w żaden sposób o tym, że przebywał on mieszkaniu uczestniczki postępowania z zamiarem stałego pobytu, lecz przemawiają za stwierdzeniem, iż kwestia zameldowania była ściśle powiązana z możliwością prowadzenia przez skarżącego działalności gospodarczej. Z uwagi na powyższe zarzut naruszenia art. 31 ust. 1 u.e.l. należało uznać za nieusprawiedliwiony.
4.6. Nie zasługiwały na uwzględnienie także zarzuty naruszenia art. 7 Kpa, art. 77 § 1 Kpa, art. 80 Kpa i art. 107 § 3 Kpa w zw. z art. 145 § 1 pkt 1 lit. c Ppsa oraz art. 10 § 1 Kpa w zw. z art. 81 Kpa w zw. z art. 145 § 1 pkt 1 lit. c Ppsa, a także art. 145 § 1 § pkt 1 lit. c Ppsa w zw. z art. 3 § 1 i § 2 Ppsa. Podnoszona przez skarżącego okoliczność, że zeznania S. G. i innych świadków są sprzeczne z zeznaniami skarżącego nie stanowi wystarczającej podstawy do tego, aby stwierdzić, iż zaskarżona decyzja jest niezgodna z prawem. Podkreślić należy, że skarżący nie przestawił konkretnych argumentów, które pozwoliłyby uznać zgromadzony przez organ materiał dowodowy za niewiarygodny. Zdaniem Naczelnego Sądu Administracyjnego dokonana przez organ ocena materiału dowodowego jest spójna i logiczna, a postępowanie wyjaśniające zostało przeprowadzone w sposób pozwalający uznać, iż zaistniały podstawy do uchylenia czynności materialno-technicznej zameldowania skarżącego na pobyt stały. Ogólnikowo sformułowane w skardze kasacyjnej zarzuty naruszenia przepisów postępowania, które nie zostały w zasadzie szerzej omówione w uzasadnieniu tej skargi nie mogły skutecznie podważyć prawidłowości zaskarżonego wyroku i zaskarżonej decyzji. Zarzucając brak czynnego udziału w postępowaniu administracyjnym, którego skarżący upatruje w braku uwzględniania jego wniosków procesowych, skarżący nie wyjaśnił w istocie, o które wnioski chodzi i w jaki sposób okoliczność ta wpłynęła na ustalenia poczynione w sprawie. Organ gminy zapewnił stronom czynny udział w każdym stadium postępowania, z czego odwołujący w trakcie trwania postępowania czynnie korzystał. Na bieżąco informował strony o podejmowanych w sprawie czynnościach. Jak słusznie wskazało Kolegium, organ I instancji w przypadku pisma z 25 listopada 2021 r. nie zachował prawem przewidzianego terminu na zawiadomienie strony o przeprowadzeniu dowodu z przesłuchania świadków, jednakże następczo, po zapoznaniu się 3 stycznia 2022 r. przez skarżącego z aktami sprawy (w tym z zeznaniami dotychczas przesłuchanych już świadków), przychylił się do jego wniosku z 17 stycznia 2022 r. o ponowne przesłuchanie w obecności odwołującego strony (wnioskodawczyni) i wnioskowanych świadków. Uchybienie to samo w sobie nie mogło zatem skutkować uchyleniem zaskarżonej decyzji. Z kolei w przypadku zeznań odebranych przez organ gminy 23 listopada 2021 r. - jak wynika z wyjaśnień udzielonych przez organ - strona/wnioskodawczyni zgłosiła się celem udzielenia dalszych wyjaśnień w sprawie. Wobec powyższego zasadnie stwierdzono, że przeprowadzanie dalszych czynności dowodowych wobec tych samych osób nie zmieniłoby w sposób istotny ustalonego przez organ I instancji stanu faktycznego sprawy.
4.7. Nietrafny okazał się również zarzut naruszenia art. 141 § 4 Ppsa. Uzasadnienie zaskarżonego wyroku zawiera wszystkie wymagane elementy konieczne dla oceny legalności kwestionowanej uchwały, a zatem zostało sporządzone zgodnie ze wskazanym przepisem. Uzasadnienie zaskarżonego wyroku zawiera stanowisko Sądu I instancji co do kwestii istotnych dla rozstrzygnięcia sprawy i co kluczowe w tym względzie, sformułowane w stopniu umożliwiającym kontrolę instancyjną zaskarżonego wyroku. Należy również zaznaczyć, że zarzutem naruszenia art. 141 § 4 Ppsa nie można skutecznie zwalczać przyjętego przez Sąd I instancji stanu faktycznego sprawy lub dokonanej wykładni prawa materialnego.
4.8. Z powyższych względów Naczelny Sąd Administracyjny, na podstawie art. 184 Ppsa, orzekł jak w sentencji.