II OSK 1805/24
Podsumowanie
Przejdź do pełnego tekstuSprawa dotyczyła skargi kasacyjnej Z.K. od wyroku WSA w Warszawie, który oddalił jego skargę na decyzję Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji o odmowie potwierdzenia posiadania obywatelstwa polskiego. Z.K. twierdził, że jego dziadkowie i ojciec posiadali polskie obywatelstwo, które wywodzili po dziadkach. Organy administracji uznały, że dziadkowie i ojciec skarżącego utracili polskie obywatelstwo na podstawie art. 4 pkt 1 i 2 ustawy z dnia 8 stycznia 1951 r. o obywatelstwie polskim, w związku z ich ukraińską narodowością i stałym zamieszkaniem za granicą (ZSRR), a także w związku z wejściem w życie Konwencji z 1958 r. regulującej obywatelstwo osób o podwójnym obywatelstwie. WSA w Warszawie podzielił to stanowisko. Naczelny Sąd Administracyjny oddalił skargę kasacyjną, uznając zarzuty skarżącego za niezasadne. Sąd podkreślił, że akty stanu cywilnego jednoznacznie wskazują na ukraińską narodowość przodków skarżącego, a kwestia legalności przesiedleń nie podlega badaniu w postępowaniu o potwierdzenie obywatelstwa. NSA stwierdził również, że badanie publikacji Konwencji z 1958 r. w ZSRR wykracza poza zakres kontroli polskiego sądu administracyjnego.
Przeanalizuj tę sprawę w pełnym kontekście orzecznictwa.
Analiza orzecznictwa · odpowiedzi na pytania · badanie przepisów · drafting pism.
Wartość praktyczna
Siła precedensu: WysokaInterpretacja przepisów dotyczących utraty polskiego obywatelstwa przez osoby narodowości ukraińskiej zamieszkałe za granicą w okresie po II wojnie światowej, w szczególności w kontekście ustawy z 1951 r. i Konwencji z 1958 r. Potwierdzenie zakresu kontroli sądów administracyjnych w sprawach międzynarodowych.
Dotyczy specyficznej sytuacji prawnej wynikającej z przepisów z lat 50. XX wieku i umów międzynarodowych z tamtego okresu. Konieczność posiadania dokumentów potwierdzających narodowość.
Zagadnienia prawne (4)
Czy osoby narodowości ukraińskiej, stale zamieszkujące za granicą po 31 sierpnia 1939 r., utraciły polskie obywatelstwo na podstawie art. 4 pkt 2 ustawy z dnia 8 stycznia 1951 r. o obywatelstwie polskim?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Tak, osoby te utraciły polskie obywatelstwo.
Uzasadnienie
Sąd podzielił stanowisko organów, że akty stanu cywilnego jednoznacznie wskazują na ukraińską narodowość przodków skarżącego, a fakt zamieszkania za granicą po 31 sierpnia 1939 r. powoduje utratę obywatelstwa polskiego na mocy art. 4 pkt 2 ustawy o obywatelstwie z 1951 r.
Czy wejście w życie Konwencji z 1958 r. między PRL a ZSRR o uregulowaniu obywatelstwa osób o podwójnym obywatelstwie spowodowało utratę polskiego obywatelstwa przez przodków skarżącego, którzy zamieszkiwali na terenie ZSRR?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Tak, nawet gdyby nie zastosowano art. 4 pkt 2 ustawy o obywatelstwie z 1951 r., przodkowie utraciliby polskie obywatelstwo na podstawie art. 4 pkt 1 tej ustawy i przepisów Konwencji z 1958 r.
Uzasadnienie
Sąd uznał, że Konwencja z 1958 r. ostatecznie uregulowała kwestię obywatelstwa osób zamieszkałych na terenie ZSRR, które posiadały polskie obywatelstwo. Brak złożenia oświadczenia o wyborze polskiego obywatelstwa skutkował utratą polskiego obywatelstwa.
Czy polski sąd administracyjny jest uprawniony do badania, czy Konwencja z 1958 r. została należycie opublikowana i wykonana w ZSRR?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Nie, badanie publikacji i wykonania umowy przez drugie państwo strony umowy wykracza poza zakres kontroli polskiego sądu administracyjnego.
Uzasadnienie
NSA stwierdził, że polski sąd administracyjny jest uprawniony do badania jedynie skutków prawnych, jakie umowa międzynarodowa wywarła w polskim porządku prawnym, a nie sposobu jej wykonania przez inne państwo.
Czy w postępowaniu o potwierdzenie posiadania obywatelstwa polskiego sąd bada legalność przesiedleń przodków?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Nie, sąd bada jedynie przesłanki nabycia lub utraty obywatelstwa.
Uzasadnienie
Okoliczność, że przodkowie strony mieszkali za granicą w dacie wejścia w życie przepisów dotyczących obywatelstwa, nie podlega badaniu pod kątem legalności ich przesiedleń.
Przepisy (5)
Główne
u.o.p. art. 4 § pkt 1 i 2
Ustawa z dnia 8 stycznia 1951 r. o obywatelstwie polskim
Przepis art. 4 pkt 2 stanowił, że obywatelem polskim nie jest osoba, która w dniu 31 sierpnia 1939 r. miała obywatelstwo polskie, jednak mieszkała stale za granicą i była narodowości ukraińskiej (lub innej, wymienionej w przepisie). Przepis art. 4 pkt 1 w związku z Konwencją z 1958 r. regulował utratę obywatelstwa osób zamieszkałych na terenie ZSRR.
Konwencja z 1958 r. art. 1, 2, 4 ust. 1, 7 ust. 2, 10
Konwencja między Rządem Polskiej Rzeczypospolitej Ludowej i Rządem Związku Socjalistycznych Republik Radzieckich w sprawie uregulowania obywatelstwa osób o podwójnym obywatelstwie
Konwencja uregulowała kwestię obywatelstwa osób zamieszkałych na terenie ZSRR, które posiadały polskie obywatelstwo. Brak złożenia oświadczenia o wyborze polskiego obywatelstwa w terminie skutkował utratą polskiego obywatelstwa.
Pomocnicze
u.o.p. z 1920 r. art. 13
Ustawa z dnia 20 stycznia 1920 r. o obywatelstwie Państwa Polskiego
p.p.s.a. art. 141 § 4, 151
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
Przepisy te dotyczyły zarzutów naruszenia przepisów postępowania, w tym oceny materiału dowodowego i uzasadnienia wyroku.
k.p.a. art. 7, 77 § 1, 80
Kodeks postępowania administracyjnego
Przepisy te dotyczyły zasad postępowania administracyjnego, w tym obowiązku wszechstronnego zebrania i rozpatrzenia materiału dowodowego.
Argumenty
Skuteczne argumenty
Utrata polskiego obywatelstwa przez przodków skarżącego na podstawie art. 4 pkt 1 i 2 ustawy o obywatelstwie z 1951 r. oraz Konwencji z 1958 r. ze względu na ich ukraińską narodowość i stałe zamieszkanie za granicą. • Akty stanu cywilnego jako jednoznaczny dowód narodowości ukraińskiej przodków. • Zakres kontroli sądu administracyjnego ograniczony do skutków prawnych umów międzynarodowych w polskim porządku prawnym, bez badania ich wykonania przez inne państwa. • Nieskuteczność zarzutów dotyczących legalności przesiedleń i braku świadomości przodków o wejściu w życie Konwencji z 1958 r.
Odrzucone argumenty
Twierdzenie o polskiej narodowości dziadków i ojca skarżącego. • Argument o przymusowym i bezprawnym charakterze przesiedlenia dziadków. • Kwestia braku publikacji Konwencji z 1958 r. w ZSRR i braku możliwości złożenia oświadczenia o wyborze obywatelstwa. • Naruszenie przepisów k.p.a. i p.p.s.a. przez organy i WSA.
Godne uwagi sformułowania
Sąd administracyjny w toku postępowania w sprawie potwierdzenia posiadania obywatelstwa polskiego nie bada legalności przesiedleń przodków wnioskodawcy, a jedynie przesłanki nabycia lub utraty obywatelstwa przez wnioskodawcę lub jego przodków. • Badanie czy i w jaki sposób drugie państwo - strona tej umowy ją opublikowało w dzienniku urzędowym oraz wykonało jej postanowienia m.in. poprzez publikację informacji o tej umowie w prasie pozostaje poza zakresem kontroli zarówno polskich organów administracji publicznej, jak i polskiego sądu administracyjnego.
Skład orzekający
Jacek Chlebny
przewodniczący sprawozdawca
Jerzy Stankowski
sędzia
Grzegorz Antas
sędzia del. WSA
Informacje dodatkowe
Wartość precedensowa
Siła: Wysoka
Powoływalne dla: "Interpretacja przepisów dotyczących utraty polskiego obywatelstwa przez osoby narodowości ukraińskiej zamieszkałe za granicą w okresie po II wojnie światowej, w szczególności w kontekście ustawy z 1951 r. i Konwencji z 1958 r. Potwierdzenie zakresu kontroli sądów administracyjnych w sprawach międzynarodowych."
Ograniczenia: Dotyczy specyficznej sytuacji prawnej wynikającej z przepisów z lat 50. XX wieku i umów międzynarodowych z tamtego okresu. Konieczność posiadania dokumentów potwierdzających narodowość.
Wartość merytoryczna
Ocena: 6/10
Sprawa dotyczy obywatelstwa i jego utraty przez przodków, co jest tematem o dużym znaczeniu historycznym i osobistym dla wielu osób. Wyrok wyjaśnia złożone kwestie prawne związane z obywatelstwem po II wojnie światowej.
“Czy Twoi przodkowie utracili polskie obywatelstwo? NSA rozstrzyga w sprawie obywatelstwa po II wojnie światowej.”
Twój asystent do analizy prawnej.
Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.
- Analiza orzecznictwa i przepisów
- Drafting pism i dokumentów
- Odpowiedzi na pytania prawne
- Pogłębiona analiza z doktryny
Pełny tekst orzeczenia
Oryginalna treść postanowienia (niezmieniona). Otwiera się jako osobna strona.