II OSK 1796/20

Naczelny Sąd Administracyjny2023-05-18
NSAAdministracyjneŚredniansa
zagospodarowanie przestrzenneochrona zabytkównieruchomościbudownictwodecyzje administracyjneinwestycje celu publicznegocerkiewukład urbanistyczny

NSA oddalił skargę kasacyjną dotyczącą odmowy uzgodnienia projektu decyzji o warunkach zabudowy dla rozbudowy cerkwi, uznając, że obiekt i jego układ urbanistyczny podlegają ochronie konserwatorskiej.

Skarżąca Parafia Prawosławna wniosła skargę kasacyjną od wyroku WSA oddalającego jej skargę na postanowienie Ministra Kultury i Dziedzictwa Narodowego o odmowie uzgodnienia projektu decyzji o warunkach zabudowy dla rozbudowy cerkwi. Parafia argumentowała, że obiekt nie jest wpisany do rejestru zabytków i nie podlega ochronie. NSA oddalił skargę, stwierdzając, że obiekt i układ urbanistyczny T. znajdują się w wykazie zabytków nieruchomych, co uzasadnia odmowę uzgodnienia ze względu na potencjalne zagrożenie dla wartości zabytkowych.

Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznał skargę kasacyjną Parafii Prawosławnej pw. A. w T. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie, który oddalił skargę parafii na postanowienie Ministra Kultury i Dziedzictwa Narodowego. Postanowienie to utrzymywało w mocy decyzję o odmowie uzgodnienia projektu decyzji o ustaleniu lokalizacji inwestycji celu publicznego dla rozbudowy cerkwi o absydę. Parafia argumentowała, że obiekt nie jest wpisany do rejestru zabytków i nie podlega ochronie konserwatorskiej, a planowana rozbudowa jest niezbędna do celów liturgicznych. Organy ochrony zabytków, w tym Minister, odmówiły uzgodnienia, wskazując, że rozbudowa wpłynie negatywnie na wartość architektoniczną zabytkowego budynku cerkwi oraz historyczny układ urbanistyczny T., który również jest objęty ochroną. WSA w Warszawie oddalił skargę parafii, uznając, że organy prawidłowo zastosowały przepisy ustawy o ochronie zabytków i planowaniu przestrzennym. NSA w wyroku z dnia 18 maja 2023 r. oddalił skargę kasacyjną, podzielając stanowisko WSA. Sąd podkreślił, że obiekt sakralny i układ urbanistyczny T. znajdują się w wykazie zabytków nieruchomych, co uzasadnia konieczność uzgodnienia projektu decyzji z konserwatorem zabytków. NSA odrzucił argumenty parafii dotyczące wygaśnięcia ochrony konserwatorskiej po upływie określonego terminu na założenie gminnej ewidencji zabytków, wskazując, że wykaz zabytków nieruchomych ma status równorzędny z gminną ewidencją. Sąd uznał, że planowana rozbudowa stanowi zagrożenie dla wartości zabytkowych obiektu i jego kubatury, a odmowa uzgodnienia była zgodna z prawem.

Asystent AI do analizy prawnej

Przeanalizuj tę sprawę w kontekście orzecznictwa, przepisów i doktryny. Uzyskaj pogłębioną analizę, projekt pisma lub odpowiedź na pytanie prawne.

Analiza orzecznictwa Badanie przepisów Odpowiedzi na pytania Drafting pism
Wypróbuj Asystenta AI

Zagadnienia prawne (3)

Odpowiedź sądu

Tak, obiekt znajdujący się w wykazie zabytków nieruchomych, o którym mowa w art. 7 nowelizacji ustawy o ochronie zabytków, podlega ochronie konserwatorskiej na podstawie art. 8 ust. 1 tej ustawy, nawet jeśli nie jest wpisany do rejestru zabytków lub nie ma założonej gminnej ewidencji zabytków.

Uzasadnienie

NSA podkreślił, że wykaz zabytków nieruchomych ma status równorzędny z gminną ewidencją zabytków, a ochrona konserwatorska wynika z samego faktu ujęcia obiektu w tym wykazie, niezależnie od innych form ochrony.

Rozstrzygnięcie

Decyzja

oddalono_skargę

Przepisy (15)

Główne

u.o.z. art. 4 § pkt 2 i 3

Ustawa o ochronie zabytków i opiece nad zabytkami

Ochrona zabytków polega m.in. na podejmowaniu działań zapobiegających zagrożeniom mogącym spowodować uszczerbek dla wartości zabytków oraz udaremnianiu niszczenia i niewłaściwego korzystania z zabytków.

u.o.z. art. 8 § ust. 1 i 3

Ustawa o ochronie zabytków i opiece nad zabytkami

Do czasu założenia gminnej ewidencji zabytków, decyzje o ustaleniu lokalizacji inwestycji celu publicznego wydaje się po uzgodnieniu z wojewódzkim konserwatorem zabytków w odniesieniu do zabytków znajdujących się w wykazie.

u.p.z.p. art. 53 § ust. 4 pkt 2

Ustawa o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym

Decyzje o ustaleniu lokalizacji inwestycji celu publicznego wydaje się po uzgodnieniu z wojewódzkim konserwatorem zabytków w odniesieniu do zabytków nieruchomych.

Ustawa z dnia 23 lipca 2003 r. o ochronie zabytków i opiece nad zabytkami

Tekst jednolity Dz.U. 2018 poz 2067

Ustawa z dnia 27 marca 2003 r. o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym

Tekst jednolity Dz.U. 2018 poz 1945

Pomocnicze

u.o.z. art. 7

Ustawa o ochronie zabytków i opiece nad zabytkami

Wykaz zabytków nieruchomych, o którym mowa w art. 7 nowelizacji u.o.z., obejmuje zabytki wpisane do rejestru, znajdujące się w wojewódzkiej ewidencji oraz inne wyznaczone przez wójta/burmistrza/prezydenta miasta w porozumieniu z konserwatorem.

u.p.z.p. art. 2 § pkt 5

Ustawa o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym

Inwestycje celu publicznego to działania o znaczeniu lokalnym i ponadlokalnym, stanowiące realizację celów, o których mowa w art. 6 u.g.n.

u.g.n. art. 6 § pkt 5

Ustawa o gospodarce nieruchomościami

Celem publicznym jest m.in. opieka nad nieruchomościami stanowiącymi zabytki.

p.p.s.a. art. 174

Ustawa - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

Podstawy skargi kasacyjnej: naruszenie prawa materialnego lub przepisów postępowania.

p.p.s.a. art. 183 § § 1

Ustawa - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

NSA rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej, bierze z urzędu pod rozwagę nieważność postępowania.

p.p.s.a. art. 184

Ustawa - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

NSA oddala skargę kasacyjną, jeśli nie zawiera usprawiedliwionych podstaw.

Ustawa z dnia 18 marca 2010 r. o zmianie ustawy o ochronie zabytków i opiece nad zabytkami oraz o zmianie niektórych innych ustaw

Dz.U. 2010 nr 75 poz 474

Konstytucja RP art. 64 § ust. 3

Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej

Ochrona własności.

Prawo budowlane art. 39 § ust. 3

Ustawa z dnia 7 lipca 1994 r. - Prawo budowlane

Uzgodnienia w sprawach pozwoleń na budowę.

k.p.a.

Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego

Tekst jedn.: Dz. U. z 2018 r. poz. 2096 ze zm.

Argumenty

Skuteczne argumenty

Obiekt sakralny i historyczny układ urbanistyczny T. znajdują się w wykazie zabytków nieruchomych, co uzasadnia konieczność uzgodnienia projektu decyzji o lokalizacji inwestycji celu publicznego z konserwatorem zabytków. Rozbudowa obiektu zabytkowego może spowodować uszczerbek dla jego wartości zabytkowych i historycznej kubatury/bryły, co stanowi zagrożenie podlegające zapobieganiu przez organy ochrony zabytków. Ochrona konserwatorska obiektu wynikająca z ujęcia go w wykazie zabytków nie wygasa po upływie 2 lat od przekazania wykazu, jeśli nie została założona gminna ewidencja zabytków.

Odrzucone argumenty

Obiekt sakralny nie jest wpisany do rejestru zabytków i nie znajduje się w gminnej ewidencji zabytków, co wyłącza stosowanie przepisów o ochronie konserwatorskiej. Planowana rozbudowa jest niezbędna do prawidłowego wykonywania czynności liturgicznych. Ochrona konserwatorska obiektu wygasła po upływie 2 lat od przekazania wykazu zabytków, ponieważ nie została założona gminna ewidencja zabytków.

Godne uwagi sformułowania

ochrona zabytków polega m.in. na podejmowaniu przez organy administracji publicznej działań mających na celu zapobieganie zagrożeniom mogącym spowodować uszczerbek dla wartości zabytków rozbudowa historycznego budynku kaplicy cmentarnej... doprowadzi do całkowitej zmiany wyglądu zabytku i utraty wartości architektonicznych obiektu wykaz posiada status równorzędny gminnej ewidencji zabytków Zastosowany w sprawie rygoryzm, mający na celu zachowanie podstawowych parametrów istniejącego obiektu jest uzasadniony

Skład orzekający

Marzenna Linska - Wawrzon

przewodniczący

Tomasz Bąkowski

sprawozdawca

Agnieszka Wilczewska - Rzepecka

członek

Informacje dodatkowe

Wartość precedensowa

Siła: Średnia

Powoływalne dla: "Interpretacja przepisów dotyczących ochrony zabytków w kontekście planowania przestrzennego, w szczególności statusu prawnego obiektów ujętych w wykazach zabytków nieruchomych oraz wpływu rozbudowy na wartość zabytkową."

Ograniczenia: Dotyczy specyficznej sytuacji obiektów zabytkowych nieujętych w rejestrze, ale znajdujących się w wykazach, oraz rozbudowy obiektów sakralnych.

Wartość merytoryczna

Ocena: 6/10

Sprawa dotyczy konfliktu między potrzebą rozbudowy obiektu sakralnego a ochroną jego zabytkowego charakteru, co jest częstym problemem w praktyce konserwatorskiej i urbanistycznej.

Czy rozbudowa cerkwi narusza jej zabytkowy charakter? NSA rozstrzyga spór o ochronę dziedzictwa.

Sektor

nieruchomości

Asystent AI dla prawników

Twój asystent do analizy prawnej

Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka ponad 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.

Analiza orzecznictwa i przepisów
Drafting pism i dokumentów
Odpowiedzi na pytania prawne
Pogłębiona analiza z doktryny

Powiązane tematy

Pełny tekst orzeczenia

Oryginał, niezmieniony
II OSK 1796/20 - Wyrok NSA
Data orzeczenia
2023-05-18
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2020-07-29
Sąd
Naczelny Sąd Administracyjny
Sędziowie
Agnieszka Wilczewska - Rzepecka
Marzenna Linska - Wawrzon /przewodniczący/
Tomasz Bąkowski /sprawozdawca/
Symbol z opisem
6155 Uzgodnienia w sprawach z zakresu zagospodarowania przestrzennego
Hasła tematyczne
Zagospodarowanie przestrzenne
Zabytki
Sygn. powiązane
IV SA/Wa 2564/19 - Wyrok WSA w Warszawie z 2020-01-21
Skarżony organ
Minister Kultury i Dziedzictwa Narodowego
Treść wyniku
Oddalono skargę kasacyjną
Powołane przepisy
Dz.U. 2018 poz 2067
art. 4 pkt 2 i 3
Ustawa z dnia 23 lipca 2003 r. o ochronie zabytków i opiece nad zabytkami - tekst jedn.
Dz.U. 2010 nr 75 poz 474
art. 1 pkt 5 lit. b, art. 6 ust. 2, art. 7, art. 8 ust. 1 i 3
Ustawa z dnia 18 marca 2010 r. o zmianie ustawy o ochronie zabytków i opiece nad zabytkami oraz o zmianie niektórych innych ustaw
Dz.U. 2018 poz 1945
art. 2 pkt 5
Ustawa z dnia 27 marca 2003 r. o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym - tekst jednolity
Sentencja
Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: sędzia NSA Marzenna Linska-Wawrzon Sędziowie: sędzia NSA Tomasz Bąkowski (spr.) sędzia del. WSA Agnieszka Wilczewska-Rzepecka Protokolant: asystent sędziego Julia Słomińska po rozpoznaniu w dniu 18 maja 2023 r. na rozprawie w Izbie Ogólnoadministracyjnej skargi kasacyjnej Parafii Prawosławnej pw. A. w T. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 21 stycznia 2020 r. sygn. akt IV SA/Wa 2564/19 w sprawie ze skargi Parafii Prawosławnej pw. A. w T. na postanowienie Ministra Kultury i Dziedzictwa Narodowego z dnia 29 sierpnia 2019 r. nr DOZ-OAiK.650.689.2019.IG w przedmiocie odmowy uzgodnienia projektu decyzji o warunkach zabudowy 1. oddala skargę kasacyjną, 2. zasądza od Parafii Prawosławnej pw. A. w T. na rzecz Ministra Kultury i Dziedzictwa Narodowego kwotę 240 (dwieście czterdzieści) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania kasacyjnego.
Uzasadnienie
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie wyrokiem z dnia 21 stycznia 2020 r., sygn. akt IV SA/Wa 2564/19, oddalił skargę Parafii Prawosławnej pw. A. w T. na postanowienie Ministra Kultury i Dziedzictwa Narodowego z dnia 29 sierpnia 2019 r., nr DOZ-OAiK.650.689.2019.IG w przedmiocie odmowy uzgodnienia projektu decyzji o ustaleniu lokalizacji celu publicznego.
Wyrok ten został wydany w następującym stanie faktycznym i prawnym sprawy.
Zaskarżonym postanowieniem Minister Kultury i Dziedzictwa Narodowego utrzymał w mocy postanowienie Kierownika Delegatury w Gorzowie Wielkopolskim Wojewódzkiego Urzędu Ochrony Zabytków w Zielonej Górze, działającego z upoważnienia Lubuskiego Wojewódzkiego Konserwatora Zabytków z dnia 26 kwietnia 2019 r., znak: ZN-G.5151.1.2019, odmawiające uzgodnienia projektu decyzji ustalającej lokalizację inwestycji celu publicznego dla zadania polegającego na rozbudowie budynku sakralnego o absydę zamykającą ikonostas, na działkach nr ewid.: [...] i [...], [...] i [...] w obrębie ewidencyjnym [...]-T.
W uzasadnieniu postanowienia organu I instancji wskazano, że rozbudowa historycznego budynku kaplicy cmentarnej, a obecnie budynku cerkwi o absydę o parametrach 6 m x 6 m, doprowadzi do całkowitej zmiany wyglądu zabytku i utraty wartości architektonicznych obiektu.
Pismem z 6 maja 2019 r. skarżąca wniosła zażalenie na postanowienie Konserwatora, wskazując na nikłe wartości historyczne i architektoniczne budynku dawnej kaplicy cmentarnej, która pełni obecnie funkcję cerkwi prawosławnej. Zdaniem skarżącej, rozbudowa tego budynku o absydę z ikonostasem jest niezbędna do prawidłowego wykonywania czynności liturgicznych w kulcie prawosławnym.
W ocenie Ministra, organ I instancji, słusznie odmówił uzgodnienia projektu decyzji ustalającej warunki zabudowy dla przedmiotowej inwestycji, kierując się zasadą określoną w treści art. 4 ustawy z dnia 23 lipca 2003 r. o ochronie zabytków i opiece nad zabytkami (tekst jedn.: Dz.U. z 2018 r., poz. 2067, dalej: "u.o.z."), zgodnie z którą ochrona zabytków polega m.in. na podejmowaniu przez organy administracji publicznej działań mających na celu zapobieganie zagrożeniom mogącym spowodować uszczerbek dla wartości zabytków oraz udaremnianie niszczenia i niewłaściwego korzystania z zabytków.
Według organu odwoławczego zabytkiem w niniejszej sprawie jest przede wszystkim dawna kaplica cmentarna – obecnie cerkiew. Ponadto, zabytkiem jest również historyczny układ urbanistyczny T.
Pismem z 28 września 2019 r. skarżąca wniosła do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie skargę na postanowienie Ministra, zarzucając naruszenie przepisów prawa materialnego przez błędną jego wykładnię i zastosowanie tj. art.3 pkt 1, 2, 12, 15, art. 4 pkt 2, art. 6 ust. 1 pkt 1 lit. b i c, art. 7 pkt 1, art. 8, art. 22 ust. 2, art. 89 pkt 1, art. 93 ust. 1 u.o.z., art. 4 pkt 2 i 3, art. 51 ust.1, art. 53 ust. 4 pkt 2 w zw. z art. 60 ust. 1, art. 64 ust. 1 pkt 2 lit. b ustawy z dnia 27 marca 2003 r. o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym (tekst jedn.: Dz.U. z 2018 r., poz. 1945 ze zm., dalej: "u.p.z.p."), a ponadto art. 6, 7, 8, 9, 10, 77 § 1, 80, 107 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (tekst jedn.: Dz. U. z 2018 r. poz. 2096 ze zm., dalej: "k.p.a.").
W uzasadnieniu skargi podniesiono w szczególności, że organy w sposób dowolny określiły kierunki i zakres ochrony budynku sakralnego, naruszając art. 4 pkt 2 i 3, art. 6 ust. 1 pkt 2 u.o.z. Nie wyjaśniono wystarczająco dokładnie stanu zagospodarowania obszaru, który rzekomo miałby podlegać ochronie, cechujących ten obiekt walorów mających istotne znaczenie z punktu widzenia ochrony konserwatorskiej, jak też przyczyn, z powodu których realizację planowanej inwestycji należy uznać za zagrażającą tym walorom.
Skarżąca wskazała, że wbrew twierdzeniu Ministra, przedmiotowy obiekt sakralny nie jest wpisany do rejestru zabytków, co potwierdza zaświadczenie Burmistrza Miasta i Gminy z 19 sierpnia 2019 r., w świetle którego budynek cerkwi w T. przy ul. [...] [...] nie jest ujęty w rejestrze zabytków oraz nie jest proponowany do gminnej ewidencji zabytków na danym terenie. Lubuski Wojewódzki Konserwator Zabytków w zaświadczeniu z 30 sierpnia 2019 r. stwierdził z kolei, że budynek cerkwi test zabytkiem i wyznaczony został do ujęcia w wojewódzkiej ewidencji zabytków, o której mowa w art. 22 ust. 2 u.o.z., przy czym obiekt ten nie został wpisany do rejestru zabytków oraz nie znajduje się na obszarze wpisanym do rejestru zabytków. Zatem do ww. obiektu sakralnego nie znajduje zastosowania przepis art. 53 ust. 4 u.p.z.p. w zw. z art. 7 u.o.z., skoro obiekt ten nie podlega ochronie konserwatorskiej, jak również działki ewid. nr [...], [...], [...], [...].
W odpowiedzi na skargę, Minister wniósł o jej oddalenie, podtrzymując stanowisko w sprawie.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie uznał, że wniesioną skargę należało oddalić, albowiem zaskarżone postanowienie nie narusza przepisów prawa w sposób upoważniający do wyeliminowania go z obrotu prawnego.
Zdaniem Sądu planowana inwestycja podlegała uzgodnieniom konserwatorskim, przewidzianym w art. 53 ust. 4 pkt 2 u.p.z.p., albowiem w stosownym wykazie zabytków nieruchomych, o którym mowa w art. 7 ustawy z dnia 18 marca 2010 r. o zmianie ustawy o ochronie zabytków i opiece nad zabytkami oraz o zmianie niektórych innych ustaw (Dz. U. Nr 75, poz. 474; dalej: "nowelizacja u.o.z.") ujęto:
1) stanowiącą przedmiot postępowania - dawną kaplicę cmentarną, pełniącą obecnie funkcję cerkwi,
2) historyczny układ urbanistyczny T.
Sąd stwierdził, że ani przepisy u.p.z.p. ani przepisy u.o.z. nie precyzują bezpośrednio w wyodrębniony sposób materialno-prawnych kryteriów jakimi winny się kierować organy ochrony zabytków przy ocenieniu – w trybie uregulowanym w art. 53 ust. 4 pkt 2 u.p.z.p. – dopuszczalności danej inwestycji z punktu widzenia ochrony zabytków. Nie może jednakże ulegać wątpliwości, że ocena ta musi w szczególności uwzględniać założenia ochrony zabytków sformułowane w przepisach ogólnych u.o.z.
Sąd zaznaczył, że uzgodnienie, o którym mowa w art. 53 ust. 4 pkt 2 u.p.z.p. ma charakter uznaniowy w tym znaczeniu, że oceny przesłanek rozstrzygnięcia organ dokonuje w oparciu o pojęcia normatywne niedookreślone, których wykładni musi dokonać w trakcie stosowania prawa w indywidualnej sprawie. Kontrola sądowa tego rodzaju rozstrzygnięcia skoncentrowana jest przede wszystkim na ustaleniu, czy rozstrzygnięcie to nie przekroczyło granic ww. uznania administracyjnego, tj. czy nie ma charakteru arbitralnego, czy też dowolnego.
Odnosząc powyższe do stanu faktycznego Sąd wskazał, że w uzasadnieniach postanowień organów obu instancji sformułowano klarowne stanowisko, iż z uwagi na rozmiary planowanej inwestycji jej realizacja spowodowałaby niekorzystne zmiany w obiekcie, ujętym w wykazie, o którym mowa w art. 7 nowelizacji u.o.z. (zniekształcając niewielką bryłę tego obiektu).
Sąd stwierdził, że w ocenie stanu faktycznego sprawy przez wyspecjalizowane organy, odwołującej się do przejrzystych kryteriów, nie można przypisać znamion dowolności. Zastosowany w sprawie rygoryzm, mający na celu zachowanie podstawowych parametrów istniejącego obiektu jest uzasadniony koniecznością wypełnienia przez organy ochrony konserwatorskiej obowiązku, o którym mowa w art. 4 pkt 2 u.o.z., tj. obowiązku zapobiegania zagrożeniom mogącym spowodować uszczerbek dla wartości zabytków.
Skargę kasacyjną od powyższego wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego wniosła Parafia Prawosławna pw. A. w T., reprezentowana przez profesjonalnego pełnomocnika. Wyrok zaskarżono w całości.
Wyrokowi zarzucono:
1. naruszenie prawa materialnego przez błędną jego wykładnię i niewłaściwe zastosowanie, tj. na przesłance z art. 174 pkt 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jedn.: Dz. U. z 2019 r. poz. 2325 ze zm., dalej: "p.p.s.a.") przepisów:
– art. 39 ust. 3 ustawy z dnia 7 lipca 1994 r. – Prawo budowlane (tekst jedn.: Dz. U. z 2018 r., poz. 1202 ze zm.; dalej: "Prawo budowlane") przez błędną jego wykładnię i w konsekwencji niewłaściwe zastosowanie polegające na przyjęciu, że przepis ten odnosi się do sytuacji strony skarżącej i stanowił podstawę do zwrócenia się o uzgodnienie planowanej rozbudowy absydy dawnej kaplicy cmentarnej z Wojewódzkim Konserwatorem Zabytków,
– art. 3 pkt 1, 2, 12, 15, art. 4 pkt 2, 3, 6, art. 6 ust.1 pkt 1 lit. b i c, art.7 pkt 1, art.8, art. 22 ust. 2, 4, 5 pkt 1 i 5, art. 89 pkt 1, art. 93 ust. 1 u.o.z. w zw. z art. 64 ust. 3 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej z dnia 2 kwietnia 1997 r. (Dz. U. Nr 78, poz. 483 ze zm., dalej: "Konstytucja RP") polegające na przyjęciu, że organy konserwatorskie podjęły właściwe działania w celu ochrony obiektu sakralnego przed zniszczeniem i zachowania wartości zabytkowej budynku, oraz ujęcia obiektu w gminnej ewidencji zabytków,
– art. 6 ust. 2, art. 7, art. 8 ust. 1 i 3 nowelizacji u.o.z. przez nieuwzględnienie faktu, że ochrona konserwatorska wynikająca z tych przepisów obowiązywała do czasu założenia gminnej ewidencji zabytków nie dłużej niż 2 lata od dnia przekazania wojewódzkiego konserwatora zabytków wykazu zabytków i po upływie tego okresu wygasała,
– art. 4 pkt 2 pkt 1, art. 51 ust. 1 pkt 2, art. 53 ust. 4 pkt 2 i 9, art. 54, art. 55, art. 56 w zw. z art. 60 ust. 1, art. 64 ust. 1 pkt 2 lit. b u.p.z.p. w zw. z art. 6 pkt 2 ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami (tekst jedn.: Dz. U. z 2018 r. poz. 2204 ze zm., dalej "u.g.n.") a ponadto art. 6, 7, 8, 9, 10, 77 § 1, 80, 107 k.p.a. w zw. z art.151 k.p.a., art. 156 § 1 k.p.a., art. 129 § 2 k.p.a. przez przyjęcie, że w niniejszej sprawie zachodziły przesłanki do wydania decyzji w przedmiocie ustalenia lokalizacji inwestycji celu publicznego po uzgodnieniu z wojewódzkim konserwatorem zabytków w odniesieniu do obiektu nie objętego formami ochrony zabytków i nie ujętego w gminnej ewidencji zabytków,
2. naruszenie przepisów postępowania - art. 174 pkt 2 p.p.s.a., a w szczególności przepisów art. 52 p.p.s.a., art. 133 p.p.s.a., art. 134 § 1 p.p.s.a., art. 135 p.p.s.a., art. 141 § 4 p.p.s.a., art. 145 § 1 pkt 1 lit. a i c p.p.s.a., art. 152 p.p.s.a. w zw. z art. 7, 8, 10, 77 § 1, 80 k.p.a., art. 105, art. 106 § 5, art. 107 § 1 i § 3 k.p.a., art. 156 § 1 pkt 2 k.p.a. przez:
– stwierdzenie, że w niniejszej sprawie nie doszło do naruszenia procedury administracyjnej obowiązującej Ministra, która miała istotny wpływ na wynik sprawy i nieuwzględnienie szczególnego trybu postępowania w tym zakresie,
– nierozpoznanie istoty przedmiotu sprawy i niestwierdzenie, że zaskarżone postanowienie Ministra i Wojewódzkiego Konserwatora Zabytków zostało wydane bez podstawy prawnej lub z rażącym naruszeniem prawa,
– nieuznanie, że zachodziły przesłanki do umorzenia przez organy konserwatorskie postępowania o uzgodnienie projektu decyzji o ustaleniu lokalizacji inwestycji celu publicznego,
– gołosłowne przyjęcie, że rozstrzygnięcie organu nie przekroczyło granic uznania administracyjnego i nie ma charakteru dowolnego, zważywszy na ocenę przesłanek normatywnych niedookreślonych,
– nieuwzględnienie całości zgromadzonego materiału dowodowego, w tym stanowiska strony w przedmiocie w przedmiocie zachowania wartości zabytkowej obiektu i ochrony go przed zniszczeniem.
Na podstawie powyższych zarzutów wniesiono o uchylenie zaskarżonego wyroku w całości i przekazanie sprawy Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Warszawie do ponownego rozpoznania, ewentualnie, uchylenie wyroku i uchylenie postanowienia Ministra z dnia 29 sierpnia 2019 r. oraz uchylenie utrzymane nim postanowienie Kierownika Delegatury w Gorzowie Wielkopolskim Wojewódzkiego Urzędu Ochrony Zabytków w Zielonej Górze z dnia 26 kwietnia 2019 r. oraz zasądzenie od organu kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa procesowego według norm przepisanych.
Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:
Według art. 174 p.p.s.a., skargę kasacyjną można oprzeć na następujących podstawach: 1) naruszeniu prawa materialnego przez błędną jego wykładnię lub niewłaściwe zastosowanie; 2) naruszeniu przepisów postępowania, jeżeli uchybienie to mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy.
Zgodnie z art. 183 § 1 p.p.s.a., Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej, bierze jednak z urzędu pod rozwagę nieważność postępowania. Wobec niestwierdzenia przyczyn nieważności sprawę rozpoznano w granicach zakreślonych w skardze kasacyjnej.
Skarga kasacyjna nie zawiera usprawiedliwionych podstaw i podlega oddaleniu.
Sąd w zaskarżonym wyroku nie mógł dopuścić się naruszenia art. 39 ust. 3 Prawa budowlanego, ponieważ kontrolowane postanowienie Ministra było wydane w toku postępowania w sprawie ustalenia lokalizacji inwestycji celu publicznego. Ustalenia lokalizacji inwestycji celu publicznego dokonuje się zaś na podstawie przepisów u.p.z.p., a nie uregulowań przewidzianych w Prawie budowlanym.
Za niezasadny należało uznać zarzut naruszenia art. 3 pkt 1, 2, 12, 15, art. 4 pkt 2, 3, 6, art. 6 ust. 1 pkt 1 lit. b i c, art. 7 pkt 1, art. 8, art. 22 ust. 2, 4, 5 pkt 1 i 5, art. 89 pkt 1, art. 93 ust. 1 u.o.z. w zw. z art. 64 ust. 3 Konstytucji RP, polegający na przyjęciu, że organy konserwatorskie podjęły właściwe działania w celu ochrony obiektu sakralnego przed zniszczeniem i zachowania wartości zabytkowej budynku, oraz ujęcia obiektu w gminnej ewidencji zabytków.
Sąd I instancji, przeprowadzając kontrolę zaskarżonego postanowienia, właściwie ocenił motywy, jakimi kierował się organ odwoławczy utrzymujący w mocy postanowienie o odmowie uzgodnienia projektu decyzji o lokalizacji inwestycji celu publicznego. Organ odwoławczy prawidłowo uzasadnił swoje działania oraz działania organu I instancji, ujęciem przedmiotowego obiektu oraz historycznego układu urbanistycznego T. (w którego obszarze jest on położony) w wykazie zabytków nieruchomych, o którym mowa w art. 7 nowelizacji u.o.z. Wykaz ten, zgodnie z art. 1 pkt 5 lit. b nowelizacji u.o.z., obejmuje zabytki nieruchome zarówno wpisane do rejestru zabytków, jak również i te, które nalazły się w wojewódzkiej ewidencji zabytków oraz inne zabytki nieruchome wyznaczone przez wójta (burmistrza, prezydenta miasta) w porozumieniu z wojewódzkim konserwatorem zabytków.
Rozbudowa obiektu objętego wnioskiem o ustalenie lokalizacji inwestycji celu publicznego, z uwagi na rozmiary planowanego przedsięwzięcia, została uznana za zagrożenie mogące spowodować uszczerbek dla jego historycznej wartości. W związku z tym organy konserwatorskie odmówiły uzgodnienia projektu decyzji o lokalizacji inwestycji celu publicznego. Odmowę tę należało uznać za działanie, do którego są zobligowane organy ochrony zabytków na podstawie art. 4 pkt 2 i 3 u.o.z., mające na celu zapobieżenie ww. zagrożeniu, jakie spowodowałaby określona we wniosku rozbudowa tego obiektu, niszcząca historyczny stan jego kubatury i bryły.
Powyższe okoliczności faktyczne i prawne uwarunkowania wskazują, że działania organów ochrony zabytków zostały podjęte na podstawie i w granicach obowiązujących przepisów.
Nie mógł również odnieść zamierzonego skutku zarzut naruszenia przez Sąd I instancji art. 6 ust. 2, art. 7, art. 8 ust. 1 i 3 nowelizacji u.o.z. przez nieuwzględnienie faktu, że ochrona konserwatorska wynikająca z tych przepisów obowiązywała do czasu założenia gminnej ewidencji zabytków nie dłużej niż 2 lata od dnia przekazania wojewódzkiego konserwatora zabytków wykazu zabytków i po upływie tego okresu wygasała
Z przepisów przytoczonych w tym zarzucie – wbrew stanowisku skarżącej – nie wynika by po upływie 2 lat od dnia przekazania przez wojewódzkiego konserwatora zabytków wykazu zabytków ustawała ochrona konserwatorska przewidziana w art. 8 ust. 1 nowelizacji u.o.z., zgodnie z którym: "Do czasu założenia gminnej ewidencji zabytków, decyzje o ustaleniu lokalizacji inwestycji celu publicznego oraz decyzje o warunkach zabudowy wydaje się po uzgodnieniu z wojewódzkim konserwatorem zabytków – w odniesieniu do zabytków znajdujących się w wykazie, o którym mowa w art. 7 niniejszej ustawy." Wskazany w art. 6 ust. 2 nowelizacji u.o.z. okres 2 lat na założenie gminnej ewidencji zabytków ma bowiem charakter instrukcyjny, a ustawodawca nie określił konsekwencji prawnych jego przekroczenia. Jeżeli zatem budynek sakralny, będący przedmiotem ustaleń lokalizacji celu publicznego, znajdował się w wykazie zabytków nieruchomych przekazanym przez wojewódzkiego konserwatora zabytków, o którym mowa w art. 7 nowelizacji u.o.z., to oznacza, że pomimo braku utworzenia na dzień wydania zaskarżonego postanowienia gminnej ewidencji zabytków, podlegał on ochronie przewidzianej w art. 8 ust. 1 nowelizacji u.o.z. (por. wyrok NSA z 8.05.2019 r., II OSK 203/19, LEX nr 2689449).
Nietrafnym okazał się też zarzut naruszenia art. 4 pkt 2 pkt 1, art. 51 ust. 1 pkt 2, art. 53 ust. 4 pkt 2 i 9, art. 54, art. 55, art. 56 w zw. z art. 60 ust. 1, art. 64 ust. 1 pkt 2 lit. b u.p.z.p. w zw. z art. 6 pkt 2 u.g.n., a ponadto art. 6, 7, 8, 9, 10, 77 § 1, 80, 107 k.p.a w zw. z art.151 k.p.a., art. 156 § 1 k.p.a, art. 129 § 2 k.p.a. przez przyjęcie, że w niniejszej sprawie zachodziły przesłanki do wydania decyzji w przedmiocie ustalenia lokalizacji inwestycji celu publicznego po uzgodnieniu z wojewódzkim konserwatorem zabytków w odniesieniu do obiektu nieobjętego formami ochrony zabytków i nieujętego w gminnej ewidencji zabytków.
Według art. 2 pkt 5 u.p.z.p., przez inwestycje celu publicznego należy rozumieć działania o znaczeniu lokalnym (gminnym) i ponadlokalnym (powiatowym, wojewódzkim i krajowym), a także krajowym (obejmującym również inwestycje międzynarodowe i ponadregionalne), oraz metropolitalnym (obejmującym obszar metropolitalny) bez względu na status podmiotu podejmującego te działania oraz źródła ich finansowania, stanowiące realizację celów, o których mowa w art. 6 u.g.n. Zgodnie zaś z art. 6 pkt 5 u.g.n. (zarówno w projekcie decyzji poddanej uzgodnieniu, jak i w skardze kasacyjnej błędnie przywołano art. 6 pkt 2 u.g.n.), celem publicznym jest m.in. opieka nad nieruchomościami stanowiącymi zabytki w rozumieniu przepisów o ochronie zabytków i opiece nad zabytkami.
Skoro zatem obiekt, będący przedmiotem postępowania w sprawie został zamieszczony w wykazie, o którym mowa w art. 1 pkt 5 lit. b nowelizacji u.o.z., co przesądza o jego zabytkowym charakterze, to jego planowana rozbudowa, przy braku miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego na terenie, na którym się znajduje, wymaga uzyskania decyzji o lokalizacji inwestycji celu publicznego. Ta zaś, stosownie do art. 8 ust. 1 ustawy nowelizującej, jest wydawana "po uzgodnieniu z wojewódzkim konserwatorem zabytków - w odniesieniu do zabytków znajdujących się w wykazie, o którym mowa w art. 7".
Z przytoczonych przepisów nowelizacji u.o.z. wynika, że przewidziany w nich wykaz posiada status równorzędny gminnej ewidencji zabytków.
Mając powyższe na względzie nie można było uznać powyższego zarzutu na uzasadniony.
Również zarzut naruszenia art. 52 p.p.s.a, art. 133 p.p.s.a., art. 134 § 1 p.p.s.a., art. 135 p.p.s.a., art. 141 § 4 p.p.s.a, art. 145 § 1 pkt 1 lit. a i c p.p.s.a., art. 152 p.p.s.a. w zw. z art. 7, 8, 10, 77 § 1, 80 k.p.a., art. 105, art. 106 § 5, art. 107 § 1 i § 3 k.p.a, art. 156 § 1 pkt 2 k.p.a. nie został uwzględniony. Zarzut naruszenia tych przepisów został bowiem merytorycznie powiązany z poprzednio ocenionymi zarzutami naruszenia prawa materialnego, które jak wyżej wskazano, nie zawierały usprawiedliwionych podstaw.
W tym stanie rzeczy, Naczelny Sąd Administracyjny, na podstawie art. 184 p.p.s.a., orzekł jak w sentencji.

Potrzebujesz pomocy prawnej?

Asystent AI przeanalizuje Twoje pytanie w oparciu o orzecznictwo, przepisy i doktrynę — jak rozmowa z ekspertem.

Zadaj pytanie Asystentowi AI