II OSK 1795/11

II OSK 1795/11 - Wyrok NSA
Data orzeczenia
2013-01-31
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2011-08-12
Sąd
Naczelny Sąd Administracyjny
Sędziowie
Grzegorz Czerwiński
Maria Czapska - Górnikiewicz
Zofia Flasińska /przewodniczący sprawozdawca/
Symbol z opisem
6160 Ochrona gruntów rolnych i leśnych
Hasła tematyczne
Administracyjne postępowanie
Sygn. powiązane
II SA/Po 72/11 - Wyrok WSA w Poznaniu z 2011-04-13
Skarżony organ
Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku
Oddalono skargę kasacyjną
Powołane przepisy
Dz.U. 1960 nr 30 poz 168
art. 156 par. 1 pkt 3
Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego
Dz.U. 2012 poz 270
art. 170, art. 171
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - tekst jednolity.
Sentencja
Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: sędzia NSA Zofia Flasińska /spr./ Sędziowie sędzia NSA Maria Czapska – Górnikiewicz sędzia del. WSA Grzegorz Czerwiński Protokolant starszy sekretarz sądowy Marcin Sikorski po rozpoznaniu w dniu 31 stycznia 2013 r. na rozprawie w Izbie Ogólnoadministracyjnej sprawy ze skargi kasacyjnej [...] Sp. z o.o. z siedzibą w K. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu z dnia 13 kwietnia 2011 r. sygn. akt II SA/Po 72/11 w sprawie ze skarg [...] Sp. z o.o. z siedzibą w K. na decyzje Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Lesznie z dnia [...] grudnia 2010 r. nr [...] i nr [...] w przedmiocie odmowy wszczęcia postępowania o stwierdzenie nieważności oddala skargę kasacyjną.
Uzasadnienie
Wyrokiem z dnia 13 kwietnia 2011 r. (sygn. akt II SA/Po 72/11) Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu oddalił skargi [...] Sp. z o.o. w K. na dwie decyzje Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Lesznie z dnia [...] grudnia 2010 r. Nr [...] i [...] w przedmiocie odmowy wszczęcia postępowania o stwierdzenie nieważności decyzji.
Wyrok ten został wydany w następujących okolicznościach faktycznych i prawnych sprawy.
Kierownik Urzędu Rejonowego w K. decyzją z dnia [...] czerwca 1998 r. (nr [...]) wyraził zgodę na wyłączenie z użytkowania rolniczego gruntu położonego w K., stanowiącego działki nr [...] i nr [...], o powierzchni łącznej 0.5934 ha przeznaczonego pod budownictwo mieszkaniowe wraz z terenem komunikacyjnym. W decyzji tej ustalono opłatę roczną z tytułu użytkowania na cele nierolnicze powierzchni 0,1809 ha w wysokości 10% należności płatną od 1999 r. przez okres 10 lat do dnia 30 czerwca każdego roku bez wezwania.
Kierownik Urzędu Rejonowego w K. decyzją z dnia [...] czerwca 1998 r. (nr [...]) wyraził zgodę na wyłączenie z użytkowania rolniczego gruntu stanowiącego działkę nr [...] oraz część działki nr [...], o powierzchni łącznie 0.2152 ha pod budownictwo mieszkaniowe z terenami komunikacyjnymi. Ustalono opłatę roczną tytułu użytkowania na cele nierolnicze powierzchni 0.0328 ha.
Decyzją z dnia [...] czerwca 1998 r. (nr G [...]) ten sam organ wyraził zgodę na wyłączenie z użytkowania rolniczego gruntu położonego w K. stanowiącego część działki nr [...] (powierzchnia 0,8443 ha) przeznaczonego pod budownictwo mieszkaniowe wraz z terenami komunikacyjnymi. Ustalono opłatę roczną z tytułu użytkowania na cele nierolnicze powierzchni 0.2532 ha.
Decyzją z dnia [...] czerwca 1998 r. (nr [...]) Kierownik Urzędu Rejonowego w K. wyraził zgodę na wyłączenie z użytkowania rolniczego gruntu położonego w K., stanowiącego działkę nr 3811/2 o powierzchni przyjętej do wyłączenia 0.0100 ha przeznaczonego pod tereny komunikacyjne. Ustalono opłatę roczną od wyłączonej powierzchni.
Decyzją z dnia [...] czerwca 1998 r. (nr G [...]) ten sam organ wyraził zgodę na wyłączenie z użytkowania rolniczego gruntu położonego w K., stanowiącego działkę nr [...] o powierzchni przyjętej do wyłączenia 0.0200 ha pod komunikację. Od wydzielonej działki ustalono opłatę roczną za użytkowanie.
W dniu 3 sierpnia 1998 r. P. Spółka z o.o. w K., będąca właścicielem wskazanych działek wniosła o stwierdzenie nieważności wymienionych decyzji. Decyzjami z dnia [...] grudnia 1998 r. Wojewoda Leszczyński odmówił wszczęcia postępowania w sprawie stwierdzenia nieważności wymienionych pięciu decyzji Kierownika Urzędu Rejonowego w K. Minister Rolnictwa i Rozwoju Wsi decyzją z dnia [...] września 1999 r. uchylił te decyzje. Po ponownym rozpoznaniu wniosku, Wojewoda Wielkopolski decyzjami z dnia [...] grudnia 1999 r. odmówił stwierdzenia nieważności decyzji Kierownika Urzędu Rejonowego w K. Minister Rolnictwa i Rozwoju Wsi decyzjami z dnia [...] czerwca 2000 r., o numerach [...], utrzymał w mocy decyzje Wojewody Wielkopolskiego z dnia [...] grudnia 1999 r.
Naczelny Sąd Administracyjny w Warszawie wyrokiem z dnia 20 września 2001 r. (sygn. akt II SA 1793-1797/00) oddalił skargi P. Sp. z o.o. na decyzje Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia [...] czerwca 2000 r. Naczelny Sąd Administracyjny wywiódł, że art. 12a ustawy z dnia 3 lutego 1995 r. o ochronie gruntów rolnych i leśnych nie może być interpretowany rozszerzająco. Stanowi on bowiem lex specialis w stosunku do art. 12 cytowanej ustawy z 3 lutego 1995 r. Przepis art. 12a zwalnia z obowiązku uiszczenia należności i opłat rocznych w stosunku do gruntu pod konkretny budynek (do określonego ustawowo obszaru). Nie przewiduje się, więc zwolnienia z obowiązku uiszczenia należności i opłat rocznych całego gruntu pod projektowane osiedle, a więc obok gruntów pod budynek, także gruntów pod drogi dojazdowe (wewnętrzne lub publiczne).
W dniu 11 grudnia 2001 r. do Wojewody Wielkopolskiego wpłynął ponowny wniosek P. Spółka z o.o. w K. o stwierdzenie na podstawie art. 156 § 1 pkt 2 k.p.a. nieważności wymienionych pięciu decyzji Kierownika Urzędu Rejonowego w K. Decyzją z dnia [...] lipca 2002 r. Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Lesznie odmówiło stwierdzenia nieważności powyższych decyzji. Decyzją z dnia [...] grudnia 2004 r. Kolegium, po ponownym rozpatrzeniu wniosku P. Spółka z o.o. w K., utrzymało w mocy decyzję własną z dnia [...] lipca 2002 r.
W dniu 27 grudnia 2004 r. P. Spółka z o.o. zmieniła nazwę na B. Sp. z o.o. z siedzibą w K. Spółka ta wniosła do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu skargę tę na decyzję Kolegium z dnia [...] grudnia 2004 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu wyrokiem z dnia 21 lutego 2006 r. (II SA/Po 77/05) oddalił tę skargę. Sąd wskazał, że w przedmiotowej sprawie Wojewoda Wielkopolski oraz Minister Rolnictwa i Rozwoju Wsi decyzjami z dnia [...] grudnia 1999 r. i [...] czerwca 2000 r. rozpoznali już sprawę w zakresie nieważności decyzji Kierownika Urzędu Rejonowego w K. z dnia [...] i [...] czerwca 1998 r. Uznano, że brak jest przesłanek, by stwierdzić ich nieważność. Wniosek z dnia 10 grudnia 2001 r., złożony przez P. Spółka z o.o. w K. do Wojewody Wielkopolskiego jest drugim wnioskiem tego samego podmiotu w przedmiocie nieważności decyzji Kierownika Urzędu Rejonowego w K. z 1998 r. Niedopuszczalnym było więc ponowne badanie istnienia przesłanek z art. 156 § 1 pkt 1-7 k.p.a.
W dniu 26 października 2010 r. do Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Lesznie wpłynął wniosek [...] Sp. z o.o. w K. o stwierdzenie nieważności decyzji Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Lesznie z [...] grudnia 2004 r. utrzymującej w mocy decyzję tego organu z dnia [...] lipca 2002 r. w przedmiocie odmowy stwierdzenia nieważności pięciu decyzji Kierownika Urzędu Rejonowego w K. z 1998 r. W tym samym dniu wpłynął również wniosek tego samego podmiotu o stwierdzenie nieważności wyżej opisanej decyzji Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Lesznie z dnia [...] lipca 2002 r. W uzasadnieniu wniosku wnioskodawca wskazał, iż wskazane decyzje obarczone są wadą nieważności wymienioną w art. 156 § 1 pkt 3 k.p.a., ponieważ wydane zostały w kolejnym postępowaniu prowadzonym w przedmiocie stwierdzenia nieważności decyzji Kierownika Urzędu Rejonowego w K. Wcześniej, w kwestii ważności tych decyzji postępowanie prowadził Wojewoda Wielkopolski, który dnia [...] grudnia 1999 r. wydał decyzje o odmowie stwierdzenia nieważności decyzji Kierownika Urzędu Rejonowego w K., a decyzje te następnie zostały utrzymane w mocy przez Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi decyzjami z dnia [...] czerwca 2000 r.
Decyzją z dnia [...] listopada 2010 r. nr [...] Kolegium odmówiło wszczęcia postępowania w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji własnej z dnia [...] grudnia 2004 r. W tym samym dniu Kolegium wydało decyzję nr [...] o odmowie wszczęcia postępowania w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji własnej z dnia [...] lipca 2002 r. Organ wskazał, że decyzje te były przedmiotem kontroli Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu, który wyrokiem z dnia 21 lutego 2006 r. (sygn. akt II SA/Po 77/05) oddalił skargę spółki B. Sp. z o.o. w K. (następcy prawnego spółki P.) na te decyzje. Organ wyjaśnił, iż w doktrynie i orzecznictwie ugruntowany jest pogląd, iż prawomocne oddalenie przez sąd administracyjny skargi na niezgodność decyzji z prawem zamykać będzie organowi administracyjnemu drogę do stwierdzenia nieważności decyzji, ze względu na związanie go oceną prawną zawartą w wyroku sądu.
Decyzjami z dnia [...] grudnia 2010 r., nr [...] i [...]Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Lesznie utrzymało w mocy swoje decyzje z dnia [...] listopada 2010 r., podzielając wyrażone w nich stanowisko.
Skargi na te decyzje do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu wniosło [...] Sp. z o.o. w K.
Postanowieniem z dnia 3 marca 2011 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu połączył do wspólnego rozpoznania i rozstrzygnięcia pod sygnaturą akt II SA/Po 73/11 sprawy ze skarg [...] Sp. z o.o. w K. na decyzje SKO w Lesznie z dnia [...] grudnia 2010 r., o numerach [...] oraz nr [...].
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu uznał, że zaskarżone decyzje odpowiadają prawu.
Sąd powołał się na uchwałę Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 7 grudnia 2009 r., I OPS 6/09, której przyjęto, że żądanie stwierdzenia nieważności decyzji od której skargę oddalono prawomocnym wyrokiem sądu administracyjnego powinno zostać załatwione przez wydanie decyzji o odmowie wszczęcia postępowania (art. 157 § 3 k.p.a.) wówczas, gdy w rezultacie wstępnego badania zawartości żądania organ administracji publicznej ustali wystąpienie - z uwagi na wydany uprzednio wyrok sądu - przeszkody przedmiotowej czyniącej jego rozpoznanie niedopuszczalnym. W pozostałych przypadkach organ administracji publicznej obowiązany jest rozpoznać żądanie co do istoty stosując art. 158 § 1 w zw. z art. 156 § 1 k.p.a.
Sąd wskazał, że w tej sprawie swoje żądania o stwierdzenie nieważności decyzji SKO w Lesznie z dnia [...] lipca 2002 r. i z dnia [...] grudnia 2004 r. [...] Sp. z o.o. w K. oparło na naruszeniu art. 156 § 1 pkt 3 k.p.a. Zdaniem wnioskodawcy obie decyzje odmawiające stwierdzenia nieważności decyzji Kierownika Urzędu Rejonowego w K. nie powinny być wydane. Zamiast tych decyzji organ powinien był wydać decyzję odmawiającą wszczęcia postępowania w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji Kierownika Urzędu Rejonowego w K. Wobec tak sformułowanych wniosków skarżącej spółki, organ, dokonując ich wstępnego badania, powinien był ustalić, czy podnoszone przez wnioskodawcę naruszenie art. 156 § 1 pkt 3 k.p.a. było wzięte pod uwagę przez Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu rozpatrujący skargę spółki B. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Lesznie z dnia [...] grudnia 2004 r. (sygn. akt II SA/Po 77/05). Od wyniku tego wstępnego badania zależało czy organ załatwi sprawę, wydając decyzję o odmowie wszczęcia postępowania w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji (art. 157 § 3 kpa), czy wydając rozstrzygnięcie, o którym mowa w art. 158 § 1 k.p.a.
Sąd I instancji wskazał, że z analizy uzasadnienia prawomocnego wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu z dnia 21 lutego 2006 r. wynika, iż Sąd stwierdził, iż decyzja SKO w Lesznie z dnia [...] grudnia 2004 r. została wydana bez naruszenia norm prawa materialnego lub procesowego w stopniu uzasadniającym jej uchylenie lub stwierdzenie nieważności, nawet pomimo stwierdzenia przez Sąd, że decyzja o odmowie stwierdzenia nieważności decyzji Kierownika Urzędu Rejonowego w K. została wydana, pomimo istnienia już innej ostatecznej decyzji odmawiającej stwierdzenia nieważności tych decyzji (decyzja Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia [...] czerwca 2000 r.) wydanej w związku z wnioskiem tego samego podmiotu – spółki P. (następnie: B.).
Sąd I instancji podkreślił, że skoro podstawą wniosków [...] sp. z o.o. w K. z dnia 25 października 2010 r. o stwierdzenie nieważności decyzji Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Lesznie z dnia [...] grudnia 2004 r. oraz poprzedzającej ją decyzji z dnia [...] lipca 2002 r. była okoliczność naruszenia art. 156 § 1 pkt 3 k.p.a., której wystąpienie zostało wzięte pod uwagę przez Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu w jego prawomocnym wyroku z dnia 21 lutego 2006 r. oddalającym skargę na decyzję z SKO z dnia [...] grudnia 2004 r., to organ zaskarżonymi decyzjami zasadnie odmówił na podstawie art. 157 § 3 k.p.a. wszczęcia postępowania o stwierdzenie nieważności ww. decyzji z uwagi na przymiot powagi rzeczy osądzonej (art. 171 p.p.s.a).
Skargę kasacyjną od tego wyroku wniosło [...] Sp. z o.o. w K., opierając ją na podstawie naruszenia przepisów postępowania, które miało istotny wpływ na wynik sprawy, tj.:
a) art. 170 i art. 171 p.p.s.a.;
b) art. 145 § 1 pkt 1 lit. b i c p.p.s.a. poprzez nieuwzględnienie skargi i przyjęcie, że organy administracji nie dopuściły się naruszenia art. 170 i 171 p.p.s.a. oraz art. 8, 28,145 § 1 pkt 4, 151 § 1 pkt 2 i 156 § 1 pkt 3 k.p.a.
Strona skarżąca wniosła o uchylenie zaskarżonego wyroku i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania Sądowi I instancji, względnie o uchylenie wyroku i rozpoznanie skargi na podstawie art. 188 p.p.s.a. oraz o zasądzenie na rzecz skarżącej kosztów postępowania.
W uzasadnieniu skargi kasacyjnej podniesiono, że treść zaskarżonego wyroku opiera się na rozstrzygnięciu zawartym w wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu w sprawie o sygn. akt II SA/Po 77/05, który został wydany w sprawie wszczętej wnioskiem P. Sp. z o.o. z dnia 11 grudnia 2001 r. o stwierdzenie nieważności pięciu decyzji Kierownika Urzędu Rejonowego w K. z 1998 r. Zdaniem skarżącej spółki, postępowanie prowadzone w tej sprawie ostatecznie zakończone decyzją Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Lesznie z dnia [...] grudnia 2004 r. i wyrokiem WSA w Poznaniu z dnia 21 lutego 2006 r. prowadzone było z naruszeniem prawa, gdyż było drugim postępowaniem w tej sprawie. Pierwsze postępowanie w sprawie stwierdzenia nieważności pięciu decyzji Kierownika Urzędu Rejonowego w K. z 1998 r. zakończyło się ostatecznie wyrokiem Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 20 września 2001 r. Decyzje Kolegium z dnia [...] lipca 2002 r. i z dnia [...] grudnia 2004 r. powinny zostać uznane za nieważne na podstawie art. 156 § 1 pkt 3 k.p.a. Organ prowadzący drugie postępowanie w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji z 1998 r. powinien wydać decyzje odmawiające wszczęcia postępowania nieważnościowego, a nie decyzje merytoryczne o odmowie stwierdzenia nieważności. Nie można więc przyjąć – jak uczynił to Sąd I instancji – że sprawa została już prawomocnie rozstrzygnięta, jeżeli poprzednie decyzje są nieważne i powinny być wyeliminowane z obrotu prawnego. Przyjęcie poglądu przeciwnego prowadzi do akceptacji sytuacji, w której w obrocie prawnym funkcjonują dwie decyzje regulujące tę samą kwestię, co narusza art. 8 k.p.a.
W związku z tym, że całe postępowanie z wniosku P. z 2001 r. nie powinno być uznane za dopuszczalne, również wyrok WSA w Poznaniu z dnia 21 lutego 2006 r., na treści którego bazował Sąd I instancji w tej sprawie, nie powinien być uznany za odpowiednią podstawę do stwierdzenia, że zawarte nim rozstrzygnięcia powinny rzutować na niniejsze postępowanie. Przyjęcie takiego stanowiska stanowi naruszenie zasad wymienionych w art. 170 i art. 171 p.p.s.a.
Zdaniem strony skarżącej, w przypadku przyjęcia, że decyzje Kolegium z dnia [...] lipca 2002 r. i [...] grudnia 2004 r. oraz wyrok WSA w Poznaniu z dnia 21 lutego 2006 r. są zgodne z prawem, należy zauważyć, że sam Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu w uzasadnieniu wyroku z dnia 21 lutego 2006 r. stwierdził, że niedopuszczalne było ponowne badanie pięciu decyzji Kierownika Urzędu Rejonowego w K. pod kątem istnienia przesłanek z art. 156 § 1 pkt 1-7 k.p.a. A zatem Sąd ten powinien uchylić zaskarżone decyzje Kolegium z 2002 r. i 2004 r. i wskazać, że w tej sprawie organ powinien omówić wszczęcia kolejnego postępowania nieważnościowego dotyczącego decyzji z 1998 r.
Strona skarżąca wskazała ponadto, że zgodnie z uchwałą NSA z dnia 7 grudnia 2009 r., I OPS 6/09 nie w każdym przypadku organy administracyjne obowiązane są wydać decyzję o odmowie wszczęcia postępowania nieważnościowego. Organ zawsze powinien przeprowadzić wstępne badanie żądania strony, nawet jeśli w danej sprawie został wydany prawomocny wyrok. Sąd bowiem mógł nie wziąć pod uwagę okoliczności, które nie były mu znane w chwili wydania orzeczenia. Gdyby organ w grudniu 2001 r. przeprowadził wstępne badanie tej sprawy uznałby, że zarówno w pierwszym, jak i w drugim postępowaniu nieważnościowym spółka P. opierała swoje wnioski na tym samym zarzucie rażącego naruszenia art. 12 a ustawy o ochronie gruntów rolnych i leśnych. Pierwsze z tych postępowań zakończyło się wyrokiem NSA z dnia 20 września 2001 r. Wszczęcie drugiego postępowania nieważnościowego i wydanie decyzji merytorycznej przez Kolegium stanowiło więc naruszenie art. 170 i 171 p.p.s.a.
Skarżąca spółka podniosła ponadto, że w niniejszym postępowaniu pominięto jako stronę spółkę B. Sp. z o.o., która od 27 grudnia 2004 r. była następcą prawnym P. Sp. z o.o., czym naruszono art. 145 § 1 pkt 1 lit. b oraz c p.p.s.a. w zw. z art. 28 k.p.a., art. 145 § 1 pkt 4 k.p.a. oraz art. 151 § 1 pkt 2 k.p.a.
W piśmie procesowym z dnia 3 stycznia 2013 r. skarżąca spółka podtrzymała swoje stanowisko w tej sprawie, przedstawiając spis poniesionych kosztów postępowania.
Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:
Skarga kasacyjna nie ma usprawiedliwionych podstaw.
Jak wynika z ustaleń Sądu I instancji, postępowanie w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji Kierownika Urzędu Rejonowego w K. z 1998 r. toczyło się już dwukrotnie. Pierwsze postępowanie nieważnościowe zostało wszczęte na wniosek P. Spółka z o.o. w K. z dnia 3 sierpnia 1998 r. i zakończyło się decyzjami Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia [...] czerwca 2000 r., utrzymującymi w mocy decyzje Wojewody Wielkopolskiego z dnia [...] grudnia 1999 r. o odmowie stwierdzenia nieważności wymienionych pięciu decyzji Kierownika Urzędu Rejonowego w K. Naczelny Sąd Administracyjny w Warszawie wyrokiem z dnia 20 września 2001 r. (sygn. akt II SA 1793-1797/00) oddalił skargi P. Sp. z o.o. na decyzje Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia [...] czerwca 2000 r. Drugie postępowanie toczyło się też z wniosku P. Spółka z o.o. w K. z dnia 11 grudnia 2001 r. i zostało zakończone decyzją Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Lesznie z dnia [...] grudnia 2004 r. utrzymującą w mocy decyzję własną z dnia [...] lipca 2002 r. o odmowie stwierdzenia nieważności decyzji z 1998 r. Wyrokiem z dnia 21 lutego 2006 r. (II SA/Po 77/05) Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu oddalił skargę B. Sp. z o.o. z siedzibą w K. (nowa nazwa spółki P.) na decyzję Kolegium z dnia [...] grudnia 2004 r. Sprawa administracyjna dotycząca stwierdzenia nieważności decyzji Kierownika Urzędu Rejonowego w K. była więc prowadzona już dwukrotnie i dwukrotnie została zakończona ostateczną decyzją o odmowie stwierdzenia nieważności. Obie decyzje kończące te postępowania były przedmiotem kontroli sądu administracyjnego, który skargi w tych sprawach oddalił, uznając te decyzje za zgodne z prawem.
Strona skarżąca utrzymuje, że decyzje Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Lesznie z dnia [...] grudnia 2004 r. i z dnia [...] lipca 2002 r. kończące drugie postępowanie administracyjne w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji Kierownika Urzędu Rejonowego w K. z 1998 r. są obarczone wadą nieważności, gdyż organ zamiast wydać decyzję merytoryczną o odmowie stwierdzenia nieważności decyzji z 1998 r. powinien był odmówić wszczęcia drugiego postępowania nieważnościowego w tej samej sprawie. W ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego, Sąd I instancji prawidłowo przyjął, że skoro decyzje te kontrolowane były już przez Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu w sprawie o sygn. akt II SA/Po 77/05 i sąd ten w prawomocnym wyroku z dnia 21 lutego 2006 r. uznał, że są one zgodne z prawem, to zaistniały w tej sprawie przesłanki powagi rzeczy osądzonej (art. 171 p.p.s.a.). Jak wynika z uzasadnienia tego wyroku Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu wziął pod uwagę fakt, iż wniosek z dnia 10 grudnia 2001 r. złożony przez P. Sp. z o.o. w K. do Wojewody Wielkopolskiego jest drugim wnioskiem tego samego podmiotu w przedmiocie nieważności decyzji Kierownika Urzędu Rejonowego w K. z dnia [...] i [...] czerwca 1998 r., pomimo tego uznał, że decyzje Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Lesznie z dnia [...] grudnia 2004 r. i z dnia [...] lipca 2002 r. o odmowie stwierdzenia nieważności decyzji Kierownika Urzędu Rejonowego w K. z 1998 r. nie naruszają prawa. Zgodnie z art. 170 p.p.s.a. orzeczenie prawomocne wiąże nie tylko strony i sąd, który je wydał, lecz również inne sądy i inne organy państwowe, a w przypadkach w ustawie przewidzianych także inne osoby. Dopóki wyrok ten pozostaje w obrocie prawnym, zarówno organy administracji, Sąd I instancji, jak i Naczelny Sąd Administracyjny – na podstawie art. 170 p.p.s.a. - jest związany tym orzeczeniem. Tym samym za niezasadne należy uznać podniesione w skardze kasacyjnej zarzuty naruszenia przez Sąd I instancji art. 170 i 171 p.p.s.a.
To stanowisko Sądu I instancji znajduje również potwierdzenie w uchwale siedmiu sędziów Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 7 grudnia 2009 r., I OPS 6/09, (ONSAiWSA z 2010 r. nr 2, poz.18), w której przyjęto, że żądanie stwierdzenia nieważności decyzji, od której skargę oddalono prawomocnym wyrokiem sądu administracyjnego powinno zostać załatwione przez wydanie decyzji o odmowie wszczęcia postępowania (art. 157 § 3 k.p.a.) wówczas, gdy w rezultacie wstępnego badania zawartości żądania organ administracji publicznej ustali wystąpienie - z uwagi na wydany uprzednio wyrok sądu - przeszkody przedmiotowej czyniącej jego rozpoznanie niedopuszczalnym. W pozostałych przypadkach organ administracji publicznej obowiązany jest rozpoznać żądanie co do istoty, stosując art. 158 § 1 w zw. z art. 156 § 1 k.p.a.
W tej sprawie strona skarżąca – oprócz przesłanki z art. 156 § 1 pkt 3 k.p.a., która była już przedmiotem oceny Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu w sprawie o sygn. akt II SA/Po 77/05 – nie wskazała, żadnych innych przesłanek, które mogłyby skutkować stwierdzeniem nieważności decyzji Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Lesznie z dnia [...] grudnia 2004 r. i z dnia [...] lipca 2002 r. Zatem należy zgodzić się z Sądem I instancji, który uznał, iż w tej sprawie organ administracji zasadnie odmówił wszczęcia postępowania w sprawie stwierdzenia nieważności tych decyzji, uznając - po wstępnym badaniu sprawy – że po wydaniu przez Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu wyroku z dnia 21 lutego 2006 r. nie wystąpiły żadne nowe okoliczności mogące stanowić przesłankę z art. 156 § 1 k.p.a.
Nietrafny jest zarzut naruszenia przez Sąd I instancji art. 145 § 1 pkt 1 lit. b p.p.s.a. w zw. z art. 28 k.p.a., art. 145 § 1 pkt 4 k.p.a. i art. 151 § 1 pkt 2 k.p.a. poprzez pominięcie w tym postępowaniu jako strony spółki B. Sp. z o.o. – następcy prawnego P. Sp. z o.o. Skarżąca spółka [...] Sp. z o.o. w K. brała udział w tym postępowaniu jako strona i jej uprawnienia procesowe nie zostały naruszone. Spółce B. przysługuje prawo do złożenia wniosku o wznowienie tego postępowania, jeżeli wykaże, że ma w tym interes prawny. Natomiast skarżąca spółka nie jest uprawniona do podnoszenia tego rodzaju zarzutu w imieniu spółki B.
Mając na uwadze powyższe, Naczelny Sąd Administracyjny na podstawie art. 184 p.p.s.a. orzekł jak w sentencji.