II OSK 1786/13

Naczelny Sąd Administracyjny2015-02-27
NSAAdministracyjneWysokansa
obywatelstwo polskiestwierdzenie nieważnościpostępowanie administracyjnek.p.a.NSAdecyzja administracyjnaprawo procesowekontrola sądowa

NSA oddalił skargę kasacyjną w sprawie dotyczącej odmowy stwierdzenia nieważności decyzji o stwierdzeniu nieważności decyzji potwierdzającej posiadanie obywatelstwa polskiego, uznając brak rażącego naruszenia prawa.

Sprawa dotyczyła odmowy stwierdzenia nieważności decyzji Ministra Spraw Wewnętrznych, która z kolei stwierdziła nieważność wcześniejszej decyzji Wojewody Śląskiego potwierdzającej posiadanie obywatelstwa polskiego przez S.K. Skarżący zarzucał, że decyzja Ministra była wydana z rażącym naruszeniem prawa, ponieważ podważono ostateczną decyzję potwierdzającą obywatelstwo z powodu uchybień proceduralnych. Sąd administracyjny pierwszej instancji oraz Naczelny Sąd Administracyjny uznały, że brak jest podstaw do stwierdzenia nieważności decyzji Ministra, gdyż nie doszło do rażącego naruszenia prawa, a jedynie do odmiennej interpretacji przepisów lub odniesienia się do utrwalonej linii orzeczniczej.

S.K. zwrócił się o stwierdzenie posiadania obywatelstwa polskiego, co Wojewoda Śląski potwierdził decyzją z marca 2005 r. Minister Spraw Wewnętrznych i Administracji w 2009 r. stwierdził nieważność tej decyzji, wskazując na rażące naruszenie przepisów k.p.a. (art. 7 i 77) przez Wojewodę, który nie przeprowadził wystarczającego postępowania dowodowego. Następnie S.K. wnioskował o stwierdzenie nieważności decyzji Ministra z 2009 r., argumentując, że naruszenia proceduralne nie mogą być podstawą do stwierdzenia nieważności decyzji deklaratoryjnej potwierdzającej obywatelstwo, a skutki są zbyt dotkliwe. Minister odmówił stwierdzenia nieważności, co zostało utrzymane w mocy po ponownym rozpatrzeniu. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie oddalił skargę S.K., uznając, że decyzja Ministra z 2009 r. nie była wydana z rażącym naruszeniem prawa. Naczelny Sąd Administracyjny oddalił skargę kasacyjną, podkreślając, że odmienna linia orzecznicza lub błędna interpretacja przepisów nie stanowi rażącego naruszenia prawa w rozumieniu art. 156 § 1 pkt 2 k.p.a., a jedynie oczywista sprzeczność z przepisem prawa może być podstawą do stwierdzenia nieważności.

Asystent AI do analizy prawnej

Przeanalizuj tę sprawę w kontekście orzecznictwa, przepisów i doktryny. Uzyskaj pogłębioną analizę, projekt pisma lub odpowiedź na pytanie prawne.

Analiza orzecznictwa Badanie przepisów Odpowiedzi na pytania Drafting pism
Wypróbuj Asystenta AI

Zagadnienia prawne (3)

Odpowiedź sądu

Nie, o ile naruszenie przepisów procedury nie jest oczywiste i nie budzi wątpliwości co do wykładni przepisu, a jedynie stanowi odmienną interpretację lub odniesienie do utrwalonej linii orzeczniczej.

Uzasadnienie

Rażące naruszenie prawa w rozumieniu art. 156 § 1 pkt 2 k.p.a. wymaga oczywistej sprzeczności decyzji z treścią przepisu prawa, a nie tylko odmiennej wykładni lub niezgodności z dominującą linią orzeczniczą.

Rozstrzygnięcie

Decyzja

oddalono_skargę

Przepisy (16)

Główne

k.p.a. art. 7

Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego

zasada prawdy obiektywnej, obowiązek wyczerpującego zebrania i rozpatrzenia materiału dowodowego

k.p.a. art. 16

Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego

zasada trwałości ostatecznych decyzji administracyjnych

k.p.a. art. 77

Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego

obowiązek zebrania i wyczerpującego rozpatrzenia materiału dowodowego

k.p.a. art. 80

Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego

zasada swobodnej oceny dowodów

k.p.a. art. 156 § 1

Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego

podstawa stwierdzenia nieważności decyzji, w tym pkt 2 - rażące naruszenie prawa

Pomocnicze

p.p.s.a. art. 3 § 1 i 2

Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

p.p.s.a. art. 134

Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

p.p.s.a. art. 138

Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

p.p.s.a. art. 141 § 4

Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

p.p.s.a. art. 145 § 1

Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

p.p.s.a. art. 145 § 1

Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

dotyczy naruszenia przepisów postępowania, które mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy

p.p.s.a. art. 151

Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

k.p.a. art. 138 § 2

Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego

Konstytucja RP art. 34 § 2

Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej

ochrona konstytucyjna stosunku prawnego obywatelstwa

u.o.p. art. 17 § 4

Ustawa z dnia 15 lutego 1962 r. o obywatelstwie polskim

u.o.p. z 1920 r. art. 11 § 2

Ustawa z dnia 20 stycznia 1920 r. o obywatelstwie Państwa Polskiego

utrata obywatelstwa polskiego przez wstąpienie do czynnej służby wojskowej w obcym państwie

Argumenty

Skuteczne argumenty

Brak rażącego naruszenia prawa przez Ministra Spraw Wewnętrznych przy wydaniu decyzji stwierdzającej nieważność decyzji Wojewody. Odmienna linia orzecznicza nie stanowi rażącego naruszenia prawa. Naruszenia proceduralne nie zawsze prowadzą do stwierdzenia nieważności decyzji deklaratoryjnej potwierdzającej obywatelstwo.

Odrzucone argumenty

Decyzja Ministra z 2009 r. była wydana z rażącym naruszeniem prawa (art. 156 § 1 pkt 2 k.p.a. w zw. z art. 34 ust. 2 Konstytucji RP, art. 7, 16 i 77 k.p.a. w zw. z art. 17 ust. 4 u.o.p. z 1962 r.). Niewłaściwa ocena materiału dowodowego przez Sąd I instancji. Błędne zastosowanie art. 141 § 4 p.p.s.a. przez Sąd I instancji.

Godne uwagi sformułowania

Oczywistość naruszenia prawa polega na niewątpliwej sprzeczności pomiędzy treścią rozstrzygnięcia, a przepisem prawa stanowiącym jego podstawę prawną. Kwalifikowaną wadą prawną w rozumieniu art. 156 § 1 pkt 2 k.p.a. stanowi oczywista sprzeczność decyzji z treścią konkretnego przepisu prawa (nie budzącego wątpliwości co do wykładni), nie może natomiast wady takiej stanowić sprzeczność treści decyzji z przeważającą linią orzeczniczą.

Skład orzekający

Małgorzata Dałkowska - Szary

przewodniczący sprawozdawca

Wojciech Mazur

sędzia

Jerzy Siegień

sędzia del. WSA

Informacje dodatkowe

Wartość precedensowa

Siła: Wysoka

Powoływalne dla: "Interpretacja pojęcia 'rażącego naruszenia prawa' w kontekście stwierdzania nieważności decyzji administracyjnych, zwłaszcza w sprawach dotyczących obywatelstwa. Podkreślenie różnicy między naruszeniem prawa a rażącym naruszeniem prawa."

Ograniczenia: Dotyczy specyficznej sytuacji prawnej związanej ze stwierdzaniem nieważności decyzji o obywatelstwie, ale zasady interpretacji art. 156 § 1 pkt 2 k.p.a. mają szersze zastosowanie.

Wartość merytoryczna

Ocena: 6/10

Sprawa dotyczy obywatelstwa, co jest tematem o fundamentalnym znaczeniu dla jednostki. Pokazuje złożoność postępowań administracyjnych i nadzoru nad decyzjami.

Czy można stracić obywatelstwo przez błędy urzędników? Sąd Najwyższy wyjaśnia granice kontroli decyzji administracyjnych.

Asystent AI dla prawników

Twój asystent do analizy prawnej

Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka ponad 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.

Analiza orzecznictwa i przepisów
Drafting pism i dokumentów
Odpowiedzi na pytania prawne
Pogłębiona analiza z doktryny

Powiązane tematy

Pełny tekst orzeczenia

Oryginał, niezmieniony
II OSK 1786/13 - Wyrok NSA
Data orzeczenia
2015-02-27
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2013-07-16
Sąd
Naczelny Sąd Administracyjny
Sędziowie
Jerzy Siegień
Małgorzata Dałkowska - Szary /przewodniczący sprawozdawca/
Wojciech Mazur
Symbol z opisem
6053 Obywatelstwo
Hasła tematyczne
Obywatelstwo
Skarżony organ
Minister Spraw Wewnętrznych
Treść wyniku
Oddalono skargę kasacyjną
Powołane przepisy
Dz.U. 2012 poz 270
art. 3 par. 1 i 2 art. 134 art. 138 art. 141 par. 4 art. 145 par. 1 pkt 1 lit c
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - tekst jednolity.
Dz.U. 2013 poz 267
art. 7 art. 16 art. 77 art. 80 art. 138 par. 2 art. 156 par. 1
Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego - tekst jednolity
Dz.U. 1997 nr 78 poz 483
art. 34 ust. 2
Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej z dnia 2 kwietnia 1997 r. uchwalona przez Zgromadzenie  Narodowe w dniu 2 kwietnia 1997 r., przyjęta przez Naród w referendum konstytucyjnym w dniu  25 maja 1997 r., podpisana przez Prezydenta Rzeczypospolitej Polskiej w dniu 16 lipca 1997 r.
Sentencja
Dnia 27 lutego 2015 roku Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: sędzia NSA Małgorzata Dałkowska-Szary /spr./ sędzia NSA Wojciech Mazur sędzia del. WSA Jerzy Siegień Protokolant asystent sędziego Hubert Sęczkowski po rozpoznaniu w dniu 27 lutego 2015 roku na rozprawie w Izbie Ogólnoadministracyjnej skargi kasacyjnej S.K. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 16 maja 2013 r. sygn. akt IV SA/Wa 312/13 w sprawie ze skargi S.K. na decyzję Ministra Spraw Wewnętrznych z dnia [...] grudnia 2012 r. nr [...] w przedmiocie odmowy stwierdzenia nieważności decyzji oddala skargę kasacyjną.
Uzasadnienie
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie wyrokiem z dnia 16 maja 2013 r., sygn. akt IV SA/Wa 312/13, oddalił skargę S. K. na decyzję Ministra Spraw Wewnętrznych z dnia [...] grudnia 2012 r. nr [...] w przedmiocie odmowy stwierdzenia nieważności decyzji.
Powyższy wyrok zapadł w następujących okolicznościach faktycznych i prawnych sprawy:
Wnioskiem z dnia 7 lutego 2005r. S. K. zwrócił się do Wojewody Śląskiego o stwierdzenie posiadania przez niego obywatelstwa polskiego.
Decyzją z dnia [...] marca 2005 r. Wojewoda Śląski stwierdził posiadanie obywatelstwa polskiego przez S. K. syna A.-D. i A. zd. T. urodzonego dnia [...] listopada 1924 r. Organ odstąpił od uzasadnienia decyzji.
Minister Spraw Wewnętrznych i Administracji wszczął w 2008 r. postępowanie w sprawie stwierdzenia nieważności ww. decyzji Wojewody Śląskiego, o czym poinformowano pełnomocnika strony. Następnie decyzją z dnia [...] czerwca 2009 r. Minister stwierdził nieważność powyższej decyzji Wojewody. W uzasadnieniu decyzji organ wskazał, że badana w trybie nadzoru decyzja Wojewody wydana została z rażącym naruszeniem art. 7 i art. 77 k.p.a. Podniesiono, że Wojewoda nie przeprowadził postępowania w sposób umożliwiający bezsprzeczne stwierdzenie posiadania przez S. K. obywatelstwa polskiego. Zdaniem organu z akt sprawy nie wynikało, że zainteresowany nabył obywatelstwo polskie z mocy prawa - przez urodzenie z rodziców obywateli polskich lub wskutek decyzji organu administracji. Przedłożona przez pełnomocnika strony kopia odpisu aktu urodzenia wnioskodawcy w ocenie organu nie była dokumentem umożliwiającym potwierdzenie daty urodzenia wnioskodawcy jak też imion jego rodziców. Minister podkreślił, że organ wojewódzki nie wystąpił nawet do właściwego archiwum państwowego o odszukanie dokumentów, które mogłyby potwierdzić fakt zamieszkiwania wnioskodawcy i jego rodziców w B. i posiadania przez nich obywatelstwa polskiego. Tym samym nie można było zdaniem organu uznać, że postępowanie dowodowe, które powinno być przeprowadzone przed wydaniem decyzji wykazało posiadanie przez wnioskodawcę obywatelstwa polskiego. W tej sytuacji Minister stwierdził, że rażące naruszenia prawa procesowego, którego dopuścił się organ wojewódzki w badanej sprawie przesądza o konieczności uznania, iż decyzja wydana została w warunkach określonych w art. 156 § 1 pkt 2 k.p.a. i powinna być wyeliminowana z obrotu prawnego poprzez stwierdzenie jej nieważności.
Wnioskiem z dnia [...] października 2012 r. S. K., zwrócił się do Ministra o stwierdzenie nieważności decyzji z dnia [...] czerwca 2009 r., którą stwierdzono nieważność decyzji Wojewody z dnia [...] marca 2005 r. Strona podkreśliła, że ewentualne naruszenia procedury administracyjnej nie mogą stanowić podstawy do stwierdzenia nieważności decyzji jako wydanej z rażącym naruszeniem prawa. Podkreślono, że wprawdzie decyzja potwierdzająca posiadanie obywatelstwa polskiego ma charakter deklaratoryjny jednakże skutki stwierdzenia jej nieważności są zbliżone do pozbawienia obywatelstwa polskiego - podczas gdy stosunek prawny obywatelstwa podlega ochronie konstytucyjnej. W tej sytuacji stwierdzenie nieważności decyzji potwierdzającej posiadanie obywatelstwa polskiego jest możliwe w sytuacjach zupełnie wyjątkowych, gdy naruszenie prawa nie budzi jakichkolwiek wątpliwości.
Minister Spraw Wewnętrznych, decyzją z dnia [...] listopada 2012 r. odmówił stwierdzenia nieważności decyzji Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji z dnia [...] czerwca 2009 r.
W odniesieniu do tej decyzji strona wystąpiła z wnioskiem o ponowne rozpatrzenie sprawy.
Po ponownym rozpatrzeniu sprawy Minister Spraw Wewnętrznych, decyzją z dnia [...] grudnia 2012 r. utrzymał w mocy swoją decyzję z dnia [...] listopada 2012 r.
W uzasadnieniu powyższej decyzji Minister wskazał, że strona we wniosku o stwierdzenie nieważności decyzji nie podała konkretnego przepisu prawa, który jej zdaniem został naruszony w rażący sposób. Organ podkreślił, że badając w trybie nadzoru decyzję Wojewody Śląskiego, Minister Spraw Wewnętrznych i Administracji stwierdził, że decyzja wydana została z rażącym naruszeniem przepisów postępowania administracyjnego tj. art. 7 i art. 77 k.p.a. Nie ma przepisu prawa, który wprost zakazywałby stwierdzenia nieważności decyzji administracyjnej z powodu rażącego naruszenia procedury administracyjnej. W tej sytuacji nie można uznać, że fakt, iż przy wydaniu decyzji z dnia [...] czerwca 2009 r. Minister orzekł w sposób odbiegający od głównej linii orzeczniczej nie przesądza o tym, że decyzja dotknięta jest wadą nieważności. W tych okolicznościach organ nadzoru odmówił stwierdzenia nieważności decyzji.
Skargą S. K. zaskarżył powyższą decyzję podnosząc, że odmowa stwierdzenia nieważności decyzji Ministra z dnia [...] czerwca 2009 r. jest sprzeczna z prawem. Strona skarżąca podniosła, iż w decyzji odmawiającej stwierdzenia nieważności naruszono art. 156 § 1 k.p.a. w zw. z art. 7, art. 16 i art. 77 k.p.a. w zw. z art. 17 ust. 4 ustawy z dnia 15 lutego 1962 r. o obywatelstwie polskim. W skardze podkreślono, że stwierdzenie nieważności ostatecznej decyzji potwierdzającej obywatelstwo polskie skarżącego z uwagi na uchybienia proceduralne było niezgodne z prawem. Skarżący podał, że w wielu wyrokach sądów administracyjnych zapadłych w podobnym stanie prawnym wskazywano, iż nie jest dopuszczalne podważanie ostatecznych decyzji stwierdzających posiadanie obywatelstwa z uwagi na uchybienia natury procesowej. Ponadto, w ocenie skarżącego, brak definicji legalnej i niejasność sformułowania "wstąpienie do służby wojskowej w obcym państwie" nie mogło być podstawą do przyjęcia rażącego naruszenia prawa przy stosowaniu art. 11 pkt 2 ustawy o obywatelstwie. Stan prawny istniejący w chwili wydania decyzji przez Wojewodę Śląskiego nie był możliwy do ustalenia na podstawie przepisów prawnych bez rozbieżności interpretacyjnych. Tego typu naruszenia nie stanowią jednak podstawy do stwierdzenia nieważności decyzji na podstawie art. 156 § 1 pkt 2 k.p.a.
W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, w uzasadnieniu przywołanego na wstępie wyroku wskazał, że skarga nie zasługuje na uwzględnienie, gdyż zaskarżona decyzja nie narusza prawa. Sąd stwierdził, że w niniejszej sprawie organ prawidłowo uznał, że badanej w trybie nadzoru decyzji Ministra z dnia [...] czerwca 2009r., nie można było przypisać cech rażącego naruszenia prawa. Istotnie w orzecznictwie sądowoadministracyjnym ukształtował się pogląd, iż naruszenie przepisów procedury administracyjnej (np. art. 7 i 77 k.p.a.) może tylko wyjątkowo stanowić podstawę do stwierdzenia nieważności decyzji dotyczącej potwierdzenia posiadania obywatelstwa polskiego, jednakże fakt, że organ stwierdził nieważność decyzji Wojewody z powodu rażącego naruszenia przepisów procedury (niewyjaśnienie stanu faktycznego sprawy) nie przesądza o tym, iż ww. decyzja nieważnościowa Ministra wydana została z rażącym naruszeniem prawa a tylko w takim wypadku możliwe byłoby stwierdzenie jej nieważności w oparciu o art. 156 § 1 pkt 2 k.p.a. Okoliczność, że organ wydał orzeczenie odbiegające od przeważającej linii orzeczniczej sądownictwa administracyjnego nie przesądza, że kwestionowana decyzja o stwierdzeniu nieważności decyzji Wojewody z powodu rażącego naruszenia przepisów procedury dotknięta jest kwalifikowaną wadą prawną powodującą konieczność stwierdzenia nieważności tej decyzji. Zdaniem Sądu nie jest możliwe wskazanie przepisu prawa, który został w sposób rażący naruszony przez wydanie decyzji Ministra z dnia [...] czerwca 2009 r. Sąd nie dostrzegł w tym przypadku rażącego naruszenia prawa i w związku z tym za zasadne uznał orzeczenie Ministra w przedmiocie odmowy stwierdzenia nieważności decyzji z [...] czerwca 2009 r.
Skargą kasacyjną S. K. zaskarżył powyższy wyrok w całości, zarzucając mu naruszenie: art. 3 § 1 i 2, art. 141 § 4, art. 145 § 1 pkt 1 lit. a i c, art. 151, a także art. 134, 135 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, ponieważ Sąd I instancji błędnie ocenił zebrany w sprawie materiał powodowy nie uwzględniając zarzutu naruszenia przez Ministra Spraw Wewnętrznych art. 7, 77, 80 i art. 138 § 1 k.p.a. z powodu odmowy stwierdzenia przez niego nieważności decyzji Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji z dnia [...] czerwca 2009 r. pomimo wydania jej z rażącym naruszeniem art. 156 § 1 pkt 2 k.p.a. w zw. z art. 34 ust. 2 Konstytucji RP, art. 7, 16 i 77 k.p.a. w zw. z art. 17 ust. 4 ustawy z dnia 15 lutego 1962 r. o obywatelstwie polskim. Naruszenie to miało istotny wpływ na treść rozstrzygnięcia, gdyż w ich wyniku doszło do oddalenia skargi przez Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie.
Z uwagi na powyższe wniesiono o uchylenie w całości zaskarżonego wyroku oraz zaskarżonej decyzji Ministra z dnia [...] grudnia 2012 r. oraz utrzymanej nią w mocy własnej decyzji z dnia [...] października 2012 r., a także o zasądzenie kosztów postępowania według norm prawem przepisanych.
W ocenie skarżącego brak był w niniejszej sprawie podstaw do wyeliminowania z obrotu prawnego decyzji Wojewody. Minister stwierdzając nieważność decyzji poświadczającej polskie obywatelstwo, uznał za rażące naruszenie prawa oparcie przez Wojewodę Śląskiego ustaleń faktycznych na kopiach załączonych do wniosku dokumentów. Organ naczelny błędnie ocenił znaczenie stanowiska NSA zawartego w wyroku z dnia 21 września 1999 r. Nie wynikało z niego w szczególności, iż kserokopia dokumentu nie może być traktowana przez organ jako dowód w sprawie. Przeciwnie, zgodnie z art. 75 k.p.a. jako dowód należy dopuścić wszystko, co może przyczynić się do wyjaśnienia sprawy, a nie jest sprzeczne z prawem. W szczególności dowodem mogą być dokumenty, zeznania świadków, opinie biegłych oraz oględziny. Nie budzi wątpliwości w orzecznictwie sądowoadministracyjnym, iż kserokopia dokumentu stanowi jego odpis podlegający ocenie na podstawie zasad ogólnych, a poświadczenie za zgodność z oryginałem kserokopii dokumentu nadaje jej tylko walor dokumentu urzędowego.
Ponadto skarżący podniósł, że w chwili wystąpienia z wnioskiem jak również w momencie wydania przez Wojewodę decyzji z dnia [...] marca 2005 r. organy administracji kierowały się jednolitą wykładnią art. 11 pkt 2 ustawy z dnia 20 stycznia 1920 r. o obywatelstwie Państwa Polskiego. Zgodnie z nią wyłącznie wstąpienie do czynnej służby wojskowej w Państwie obcym skutkowało utratą obywatelstwa polskiego. W związku z brakiem definicji legalnej pojęcia "wstąpienie do służby wojskowej w obcym państwie" oraz brakiem rozstrzygnięć sądowych organy administracji odwoływały się i cytowały poglądy przedstawicieli nauki prawa z okresu przedwojennego. W ocenie skarżącego już sam ten fakt nie dawał podstawy do przyjęcia oczywistego naruszenia przez Wojewodę art. 11 pkt 2 ustawy. Stan prawny istniejący w chwili wydania decyzji przez Wojewodę nie był bowiem możliwy do ustalenia na podstawie przepisów prawnych bez rozbieżności interpretacyjnych.
Zdaniem skarżącego, Wojewoda Śląski na podstawie obowiązującego w chwili wydania decyzji stanu prawnego i kierując się jednolitą wykładnią prawa w odniesieniu do art. 11 pkt 2 ustawy o obywatelstwie Państwa Polskiego, prawidłowo zebrał i ocenił materiał dowodowy zarówno pod kątem nabycia jak i utraty przez skarżącego obywatelstwa polskiego. W trakcie postępowania administracyjnego organ administracji dysponował m.in. odpisem aktu urodzenia, który stanowił podstawę do ustalenia w ramach swobodnej oceny dowodów faktu nabycia i posiadania przez skarżącego obywatelstwa polskiego. Dokonał również oceny materiału dowodowego pod względem wystąpienia okoliczności wskazujących na utratę przez niego obywatelstwa polskiego dysponując oficjalnym zaświadczeniem z Wojska Obrony Izraela. Brak było również powodów dla uznania, że decyzja Wojewody zapadła niezgodnie z właściwością miejscową. Z treści załączonych dokumentów i informacji wynikało, że ostatnim miejscem zamieszkania wnioskodawcy w Polsce był Bytom tj. miasto położone w obrębie właściwości miejscowej Wojewody Śląskiego w ramach jego kompetencji do orzekania w przedmiocie posiadania obywatelstwa polskiego. W związku z tym brak było podstaw do uznania, iż decyzja ostateczna wydana została bez najmniejszych wątpliwości z rażącym naruszeniem prawa.
Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:
Skarga kasacyjna nie ma usprawiedliwionych podstaw.
Na wstępie należy podkreślić, że zaskarżona do Sądu decyzja Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji z [...] grudnia 2012 r. została wydana w postępowaniu nieważnościowym. Skarżący domagał się stwierdzenia nieważności ostatecznej decyzji Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji z dnia [...] czerwca 2009 r. stwierdzającej nieważność decyzji Wojewody Śląskiego z dnia [...] marca 2005 r. potwierdzającej posiadanie obywatelstwa polskiego przez S. K. - jako wydanej z rażącym naruszeniem prawa (art. 156 § 1 pkt 2 k.p.a.). W uzasadnieniu wniosku skarżący zarzucił, że decyzja Ministra z dnia [...] czerwca 2009 r. została wydana z rażącym naruszeniem prawa, bowiem rozstrzygnięcie jest sprzeczne z ukształtowaną linią orzeczniczą w kwestii dopuszczalności podważania ostatecznych decyzji w przedmiocie stwierdzenia posiadania obywatelstwa polskiego. Nie wskazał przy tym przepisów, które w jego ocenie zostały rażąco naruszone przez organ przy wydaniu decyzji z [...] czerwca 2009 r.
Trafnie wskazano w zaskarżonym wyroku, że wydanie decyzji uwzględniającej żądanie stwierdzenia nieważności musi opierać się na stwierdzeniu jednej z kwalifikowanych wad skutkujących nieważnością decyzji, wymienionych przepisem art. 156 § 1 pkt 1-7 k.p.a., przy czym niedopuszczalna jest wykładnia rozszerzająca tego przepisu.
Postępowanie w sprawie stwierdzenia nieważności ostatecznej decyzji administracyjnej stanowi wyjątek od ogólnej zasady stabilności decyzji administracyjnej (art. 16 k.p.a.). W postępowaniu tym, mającym charakter samodzielny i odrębny w stosunku do postępowania zwykłego, organ nadzoru nie rozpatruje sprawy tak, jak w postępowaniu zwykłym, ale w granicach określonych w art. 156 § 1 k.p.a. Skarżący winien zatem wykazać, że badana w trybie nadzoru ostateczna decyzja Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji z dnia [...] czerwca 2009 r. dotknięta była wadą kwalifikowaną określoną w tym przepisie. Skarżący jako podstawę wniosku o stwierdzenie nieważności tej decyzji wskazał rażące naruszenie prawa – art. 156 § 1 pkt 2 k.p.a.
W orzecznictwie Naczelnego Sądu Administracyjnego utrwalony jest pogląd, zgodnie z którym o rażącym naruszeniu prawa decydują następujące przesłanki: oczywistość naruszenia prawa, charakter przepisu, który został naruszony oraz skutki ekonomiczne lub gospodarcze, które wywołuje decyzja. Oczywistość naruszenia prawa polega na niewątpliwej sprzeczności pomiędzy treścią rozstrzygnięcia, a przepisem prawa stanowiącym jego podstawę prawną. Należy również podkreślić, że w postępowaniu o stwierdzenie nieważności decyzji trzeba odróżnić ocenę, czy określone stanowisko organu co do rozumienia przepisu prawa jest nieprawidłowe i stanowi naruszenie tego przepisu, od oceny czy to stanowisko organu jest na tyle nieprawidłowe, że może być uznane za rażące naruszenie tego przepisu w rozumieniu art. 156 § 1 pkt 2 k.p.a. W postępowaniu nieważnościowym, gdy podstawą żądania stwierdzenia nieważności decyzji jest przepis art. 156 § 1 pkt 2 k.p.a., chodzi bowiem o dokonanie oceny, czy wydanie decyzji nastąpiło z naruszeniem prawa i czy to naruszenie prawa jest rażące. Skład orzekający w tej sprawie podziela stanowisko, które wynika z wyroku NSA z dnia 8 sierpnia 2008 r., sygn. akt II OSK 925/07, że rozpoznanie i rozstrzygnięcie sprawy o stwierdzenie nieważności kwestionowanej decyzji jest wadliwe, gdy nie jest trafny pogląd, że kwestionowana decyzja nie narusza prawa, albowiem w takim przypadku, przyjmując odmienny pogląd, iż kwestionowana decyzja została wydana z naruszeniem prawa, konieczne jest dokonanie oceny, czy to naruszenie może być zakwalifikowane jako rażące naruszenie prawa w rozumieniu art. 156 § 1 pkt 2 k.p.a.
Wbrew zarzutom skargi kasacyjnej Sąd pierwszej instancji zasadnie stanął na stanowisku, że w niniejszej sprawie brak było podstaw do stwierdzenia nieważności decyzji Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji z [...] czerwca 2009 r.
Przede wszystkim zgodzić należy się ze stanowiskiem, że okoliczność, iż organ naczelny wydał orzeczenie odbiegające od przeważającej linii orzeczniczej sądownictwa administracyjnego nie przesądza, że kwestionowana decyzja z [...] czerwca 2009 r. o stwierdzeniu nieważności decyzji Wojewody Śląskiego z powodu rażącego naruszenia przepisów procedury dotknięta jest kwalifikowaną wadą prawną w rozumieniu art. 156 § 1 pkt 2 k.p.a. powodującą konieczność stwierdzenia nieważności tej decyzji. Jak wskazano wyżej, kwalifikowaną wadę prawną w rozumieniu art. 156 § 1 pkt 2 k.p.a. stanowi oczywista sprzeczność decyzji z treścią konkretnego przepisu prawa ( nie budzącego wątpliwości co do wykładni ), nie może natomiast wady takiej stanowić sprzeczność treści decyzji z przeważającą linią orzeczniczą.
Podniesiony w skardze kasacyjnej przez profesjonalnego pełnomocnika argument, że w niniejszej sprawie istniały podstawy prawne do uznania decyzji Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji z [...] czerwca 2009 r. za wydaną z rażącym naruszeniem art. 156 § 1 pkt 2 k.p.a. w zw z art. 34 ust. 2 Konstytucji RP, art. 7, 16 i 77 k.p.a. w zw. z art. 17 ust. 4 ustawy z dnia 15 lutego 1962 r. o obywatelstwie polskim, gdyż "biorąc pod uwagę ukształtowaną linię orzecznictwa sądowoadministracyjnego należy z dużym prawdopodobieństwem przypuszczać, iż zaskarżenie w zwykłym trybie decyzji MSWiA z [...] czerwca 2009 r. doprowadziłoby do jej uchylenia jako wydanej z naruszeniem art. 16 k.p.a." - nie może być uwzględniony. Skarżący nie odróżnia bowiem naruszenia prawa stwierdzonego w postępowaniu zwykłym od jego kwalifikowanej postaci ( rażącego naruszenia ).
Również przywołane w skardze kasacyjnej orzecznictwo sądów administracyjnych odnosi się do rozpatrywanych w trybie zwykłym odwołań od decyzji Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji stwierdzających nieważność decyzji poświadczających posiadanie obywatelstwa polskiego. W żadnym z tych orzeczeń nie stwierdzono, aby decyzje Ministra zapadły z rażącym naruszeniem prawa.
Mając powyższe na uwadze należy stwierdzić, że zasadnie Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie podzielił ocenę organu orzekającego w sprawie i oddalił skargę S. K. uznając, że decyzja objęta wnioskiem o stwierdzenie nieważności nie jest obarczona wadą z art. 156 § 1 pkt 2 k.p.a. Nie doszło zatem w niniejszej sprawie do naruszenia wskazanych w skardze kasacyjnej przepisów art. 145 § 1 pkt 1 lit. a i c oraz art. 151 p.p.s.a. w zw. z art. 7, 16, 77, 80, 138 § 2 i 156 § 1 pkt 2 k.p.a. w zw. z art. 17 ust. 4 ustawy o obywatelstwie polskim z 1962 r.
Nie jest uzasadniony również powołany w podstawie skargi kasacyjnej zarzut naruszenia art. 134 p.p.s.a., skoro Sąd pierwszej instancji rozstrzygnął w granicach sprawy poddanej jego kontroli, mianowicie sprawy zakończonej decyzją o odmowie stwierdzenia nieważności decyzji Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji z [...] czerwca 2009 r. Wbrew zarzutowi autora skargi kasacyjnej w przyjętym za podstawę orzekania stanie faktycznym sprawy brak było podstaw do podzielenia zawartych w skardze zarzutów.
Odnosząc się z kolei do zarzutu naruszenia art. 141 § 4 p.p.s.a. stwierdzić należy, że wadliwość uzasadnienia orzeczenia mogłaby stanowić przedmiot skutecznego zarzutu kasacyjnego w sytuacji, gdy uzasadnienie byłoby sporządzone w taki sposób, że niemożliwa byłaby kontrola instancyjna zaskarżonego wyroku. W takim bowiem przypadku wadliwość uzasadnienia może być uznana za naruszenie przepisów postępowania mogące mieć istotny wpływ na wynik sprawy. W ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego uzasadnienie zaskarżonego wyroku zawiera wszystkie elementy konstrukcyjne przewidziane w art. 141 § 4 p.p.s.a. W uzasadnieniu Sąd I instancji przedstawił stan faktyczny przyjęty za podstawę orzeczenia, wskazując z jakich przyczyn i na podstawie jakich przepisów podjął rozstrzygnięcie, co umożliwia przeprowadzenie kontroli instancyjnej ustaleń Sądu I instancji w tym zakresie. Ponadto w sposób wystarczający wskazał podstawy oddalenia skargi. Zarzut naruszenia przez Sąd I instancji art. 141 § 4 p.p.s.a. jest zatem chybiony.
Niezrozumiały jest natomiast podniesiony w skardze kasacyjnej zarzut naruszenia art. 3 § 1 i 2 p.p.s.a. bowiem przepis ten stanowi jedynie o kompetencji sądów administracyjnych do sprawowania kontroli działalności administracji publicznej.
Nie znajdując zatem usprawiedliwionych podstaw do uwzględnienia skargi kasacyjnej Naczelny Sąd Administracyjny, na podstawie art. 184 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, orzekł jak w sentencji wyroku

Potrzebujesz pomocy prawnej?

Asystent AI przeanalizuje Twoje pytanie w oparciu o orzecznictwo, przepisy i doktrynę — jak rozmowa z ekspertem.

Zadaj pytanie Asystentowi AI