II OSK 2702/24
Podsumowanie
Przejdź do pełnego tekstuNSA oddalił skargę kasacyjną spółki X od postanowienia WSA odrzucającego skargę na uchwałę o planie zagospodarowania przestrzennego, uznając brak interesu prawnego skarżącej.
Wojewódzki Sąd Administracyjny odrzucił skargę spółki X na uchwałę Rady Gminy J. dotyczącą miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego, uznając, że spółka nie wykazała naruszenia swojego interesu prawnego. Spółka twierdziła, że plan blokuje jej inwestycję. NSA utrzymał to postanowienie w mocy, podkreślając, że interes prawny w zaskarżeniu planu miejscowego przysługuje głównie właścicielom nieruchomości objętych planem lub posiadaczom praw rzeczowych, a spółka nie wykazała takiego tytułu ani bezpośredniego naruszenia jej sytuacji prawnej.
Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznał skargę kasacyjną spółki X z siedzibą w Ź. od postanowienia Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego we Wrocławiu, które odrzuciło skargę spółki na uchwałę Rady Gminy J. z dnia 28 grudnia 2023 r. w sprawie uchwalenia miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego. Spółka X realizuje proces inwestycyjny polegający na budowie zakładu odzysku surowców i twierdziła, że uchwalony plan zagospodarowania przestrzennego, obejmujący działkę nr [...], blokuje realizację tej inwestycji, naruszając jej interes prawny. Sąd pierwszej instancji, zobowiązując spółkę do przedstawienia tytułu prawnego do nieruchomości, uznał, że spółka nie wykazała naruszenia swojego interesu prawnego ani uprawnienia, a jedynie interes faktyczny. NSA podzielił to stanowisko, wskazując, że zgodnie z art. 101 ust. 1 ustawy o samorządzie gminnym, legitymację do zaskarżenia uchwały rady gminy w sprawie planu miejscowego mają przede wszystkim właściciele lub użytkownicy wieczyści nieruchomości objętych planem. Spółka X nie wykazała posiadania takiego tytułu prawnego ani innego bezpośredniego naruszenia jej sytuacji prawnej przez zaskarżoną uchwałę. W związku z tym, NSA oddalił skargę kasacyjną, uznając, że Sąd pierwszej instancji prawidłowo odrzucił skargę z powodu braku interesu prawnego skarżącej spółki.
Asystent AI do analizy prawnej
Przeanalizuj tę sprawę w kontekście orzecznictwa, przepisów i doktryny. Uzyskaj pogłębioną analizę, projekt pisma lub odpowiedź na pytanie prawne.
Zagadnienia prawne (2)
Odpowiedź sądu
Nie, spółka nie posiada interesu prawnego do zaskarżenia uchwały w sprawie miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego, jeśli nie jest właścicielem ani użytkownikiem wieczystym nieruchomości objętej planem i nie wykazała innego bezpośredniego naruszenia jej sytuacji prawnej.
Uzasadnienie
Interes prawny w rozumieniu art. 101 ust. 1 u.s.g. wymaga wykazania związku między własną, prawnie gwarantowaną sytuacją skarżącego a zaskarżonym aktem. W przypadku planów miejscowych, legitymację do zaskarżenia mają przede wszystkim właściciele lub użytkownicy wieczyści nieruchomości objętych planem, ponieważ uchwały te kształtują sposób wykonywania prawa własności.
Rozstrzygnięcie
Decyzja
oddalono_skargę
Przepisy (22)
Główne
u.s.g. art. 101 § 1
Ustawa o samorządzie gminnym
P.p.s.a. art. 58 § 1 pkt 5a
Ustawa Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
Pomocnicze
P.p.s.a. art. 182 § 1
Ustawa Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
P.p.s.a. art. 184
Ustawa Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
u.p.z.p. art. 6 § 2 pkt 1
Ustawa o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym
Konstytucja RP art. 22
Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej
Konstytucja RP art. 2
Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej
Konstytucja RP art. 7
Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej
Konstytucja RP art. 8 § 1
Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej
Konstytucja RP art. 15 § 1
Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej
Konstytucja RP art. 87 § 2
Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej
Konstytucja RP art. 94
Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej
u.p.z.p. art. 1 § 1 pkt 1 i 2
Ustawa o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym
u.p.z.p. art. 1 § 2 pkt 1-15
Ustawa o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym
u.p.z.p. art. 1 § 3
Ustawa o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym
u.s.g. art. 39
Ustawa o samorządzie gminnym
k.c. art. 140
Kodeks cywilny
u.p.z.p. art. 1 § 2 pkt 7
Ustawa o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym
u.p.z.p. art. 6 § 1
Ustawa o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym
P.p.s.a. art. 232 § 1 pkt 1
Ustawa Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
P.p.s.a. art. 132
Ustawa Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
P.p.s.a. art. 134 § 2
Ustawa Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
Argumenty
Skuteczne argumenty
Brak wykazania przez skarżącą spółkę interesu prawnego do zaskarżenia uchwały w sprawie miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego, ponieważ nie posiada ona tytułu prawnego do nieruchomości objętej planem.
Odrzucone argumenty
Ustalenia planu miejscowego naruszają interes prawny spółki poprzez ograniczenie możliwości prowadzenia działalności gospodarczej. Ograniczenie wolności działalności gospodarczej przez plan miejscowy jest dopuszczalne tylko w drodze ustawy i ze względu na ważny interes publiczny (art. 22 Konstytucji RP). Zaskarżona uchwała jest quasi decyzją administracyjną skierowaną do indywidualnego adresata, a nie aktem prawa miejscowego.
Godne uwagi sformułowania
Interes prawny, o którym mowa w omawianym przepisie, winien zatem znajdować ochronę w przepisach prawa materialnego, kształtujących w sposób bezpośredni i konkretny sytuację prawną wnoszącego skargę. Skarżąca spółka niewątpliwie może mieć interes w kwestionowaniu ustaleń planu, lecz nie będzie to interes prawem chroniony, lecz interes faktyczny. W orzecznictwie sądów administracyjnych dominuje w związku z tym pogląd, iż interes prawem chroniony we wniesieniu skargi na uchwałę rady gminy w przedmiocie miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego mają co do zasady podmioty, którym przysługują najszersze prawa do nieruchomości objętych planem, a więc właściciele tych nieruchomości.
Skład orzekający
Małgorzata Masternak - Kubiak
przewodniczący sprawozdawca
Informacje dodatkowe
Wartość precedensowa
Siła: Wysoka
Powoływalne dla: "Uzasadnienie legitymacji procesowej do zaskarżania aktów planistycznych, w szczególności wymogu posiadania interesu prawnego przez podmioty niebędące właścicielami lub użytkownikami wieczystymi nieruchomości objętych planem."
Ograniczenia: Orzeczenie dotyczy specyficznej sytuacji braku tytułu prawnego do nieruchomości i skupia się na interpretacji art. 101 u.s.g. w kontekście planów miejscowych.
Wartość merytoryczna
Ocena: 6/10
Sprawa ilustruje kluczowe zagadnienie legitymacji procesowej w sprawach planistycznych, co jest istotne dla praktyków prawa nieruchomości i administracyjnego.
“Czy możesz zaskarżyć plan zagospodarowania, jeśli nie jesteś właścicielem działki? NSA wyjaśnia.”
Sektor
nieruchomości
Twój asystent do analizy prawnej
Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka ponad 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.
Powiązane tematy
Pełny tekst orzeczenia
Oryginał, niezmienionyII OSK 2702/24 - Postanowienie NSA Data orzeczenia 2025-01-14 orzeczenie prawomocne Data wpływu 2024-10-31 Sąd Naczelny Sąd Administracyjny Sędziowie Małgorzata Masternak - Kubiak /przewodniczący sprawozdawca/ Symbol z opisem 6150 Miejscowy plan zagospodarowania przestrzennego 6391 Skargi na uchwały rady gminy w przedmiocie ... (art. 100 i 101a ustawy o samorządzie gminnym) Hasła tematyczne Odrzucenie skargi Sygn. powiązane II SA/Wr 417/24 - Postanowienie WSA we Wrocławiu z 2024-08-01 Skarżony organ Rada Gminy Treść wyniku Oddalono skargę kasacyjną Powołane przepisy Dz.U. 2024 poz 935 art. 58 § 1 pkt 5a Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t. j.) Sentencja II OSK 2702/24 POSTANOWIENIE Dnia 14 stycznia 2025 r. Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodnicząca: sędzia NSA Małgorzata Masternak-Kubiak (spr.) po rozpoznaniu w dniu 14 stycznia 2025 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Ogólnoadministracyjnej skargi kasacyjnej X Sp. z o.o. z siedzibą w Ź. na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego we Wrocławiu z dnia 1 sierpnia 2024 r., sygn. akt II SA/Wr 417/24 o odrzuceniu skargi X Sp. z o.o. z siedzibą w Ź. na uchwałę Rady Gminy J. z dnia 28 grudnia 2023 r. nr [...] w przedmiocie uchwalenia miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego postanawia: oddalić skargę kasacyjną. Uzasadnienie Sygn. II OSK 2702/24 UZASADNIENIE Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu postanowieniem z dnia 1 sierpnia 2024 r., sygn. akt II SA/Wr 417/24, odrzucił skargę X Sp. z o.o. z siedzibą w Ź. na uchwałę Rady Gminy J. z dnia 28 grudnia 2023 r., nr [...], w przedmiocie uchwalenia miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego. Jak wskazał Sąd pierwszej instancji pismem z 27 marca 2024 r. X sp. z o.o. z siedzibą w Ź. (dalej: strona skarżąca, skarżąca spółka) reprezentowana przez profesjonalnego pełnomocnika złożyła skargę na uchwałę Rady Gminy J. z dnia 28 grudnia 2023 r., nr [...], w przedmiocie uchwalenia miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego w obrębie C. w gminie J. W uzasadnieniu skargi wyjaśniono, że skarżąca Spółka realizuje proces inwestycyjno-budowlany polegający na budowie Zakładu odzysku surowców z paneli oraz innych urządzeń i ich elementów składowych. Dla inwestycji tej opracowano specjalistyczny raport o oddziaływaniu przedsięwzięcia na środowisko, a następnie 15 kwietnia 2022 r. skarżąca spółka wniosła do Wójta Gminy J. o wydanie decyzji o środowiskowych uwarunkowaniach dla planowanego przedsięwzięcia pn.: "Zakład odzysku surowców z paneli oraz innych urządzeń i ich elementów składowych", realizowanego na działce [...], obręb C., gmina J., powiat g., woj. d. wraz z raportem o oddziaływaniu na środowisko. W chwili uchwalania zaskarżonego planu materiał zgromadzony w ramach postępowania środowiskowego prowadzonego z wniosku był gotowy do wydania pozytywnej decyzji. Jak podkreślono plan przyjęty tylko i wyłącznie dla jednej działki, na której miała być zrealizowana przedmiotowa inwestycja w całości blokuje możliwość jej realizacji. Natomiast do chwili wejścia w życie zaskarżonego planu, dla działki nr [...] nie było uchwalonego miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego. W ocenie skarżącej spółki należy uznać, że istnieje jednoznaczny związek pomiędzy konkretną sytuacją prawną strony skarżącej, a postanowieniami zaskarżonego planu i negatywnym wpływem tego aktu na to prawo. Wprowadzony zakaz zabudowy zmienia sytuację prawną strony skarżącej pozbawiając ją możliwości realizacji planowanej inwestycji. Ustalenia planu istotnie kształtują zatem sposób wykonywania działalności gospodarczej przez skarżącą spółkę ograniczając swobodę zabudowy, prowadzenia działalności gospodarczej i świadczą o naruszeniu interesu prawnego. W odpowiedzi na skargę Rady Gminy J. wniosła o jej oddalenie. Zarządzeniem z dnia 5 lipca 2024 r. Sąd zobowiązał pełnomocnika skarżącej Spółki do nadesłania dokumentu, z którego wynika tytuł prawnorzeczowy do działki lub działek stanowiących własność, współwłasność lub będących w użytkowaniu wieczystym strony skarżącej, z którego strona skarżąca wywodzi swój interes prawny do zaskarżenia uchwały. W odpowiedzi na wezwanie Sądu pełnomocnik strony skarżącej wskazał, że zarówno obecnie, jak i w dacie uchwalania zaskarżonej uchwały narusza ona interes prawny strony skarżącej pozbawiając ją uprawnień, jak i uniemożliwiając realizację uprawnień. Powtórzono również za skargą, że skarżąca spółka realizuje proces inwestycyjno-budowlany polegający na budowie zakładu odzysku surowców z paneli oraz innych urządzeń i ich elementów składowych. W ocenie strony skarżącej istnieje jednoznaczny związek pomiędzy sytuacją prawną strony skarżącej, a postanowieniami zaskarżonego planu i negatywnym wpływem tego aktu na to prawo. Ponownie podkreślono, że ustalenia planu istotnie kształtują zatem sposób wykonywania działalności gospodarczej przez skarżącą spółkę ograniczając swobodę zabudowy, prowadzenia działalności gospodarczej i świadczą o naruszeniu interesu prawnego. Jednocześnie wskazano, że strona skarżąca nie upatruje swojego interesu prawnego w zablokowaniu przez zapisy planu przyszłej możliwości wystąpienia o uzyskanie decyzji o środowiskowych uwarunkowaniach. Przeciwnie, postępowanie administracyjne w tym przedmiocie było w zasadzie zakończone. Tym samym zapisy planu pozbawiły stronę skarżącą możliwości pozytywnego dla niej zakończenia toczącego się postępowania środowiskowego, w momencie gdy organy uzgadniające uzgodniły pozytywnie warunki realizacji inwestycji. Jednocześnie odwołano się do orzecznictwa sądów administracyjnych wskazując m.in., że o naruszeniu interesu prawnego w rozumieniu art. 101 ustawy z 8 marca 1990 r. o samorządzie gminnym (tekst jedn. Dz.U. z 2024 r., poz. 609 ze zm., dalej: u.s.g.), przesądza zmiana sytuacji prawnej skarżącego wywołana kwestionowaną uchwałą (wyrok. WSA w Białymstoku z 22 czerwca 2023 r., sygn. akt II SA/Bk 336/23). Nadto wskazano na podnoszoną w orzecznictwie okoliczność, że brak tytułu prawnego po stronie skarżącej do nieruchomości objętej planem, nie przesądza o tym, że interes prawny skarżącej nie może być naruszony (wyrok NSA z 20 marca 2019 r., sygn. akt II OSK 507/19). Końcowo stwierdzono, że brak jest jakichkolwiek podstaw prawnych do zajęcia stanowiska, że w każdej sprawie wyłącznie legitymowanie się prawem rzeczowym do gruntu objętego uchwałą w sprawie miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego przesądza o wystąpieniu interesu prawnego strony skarżącej. Powołanym na wstępie postanowieniem Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, działając na podstawie art. 58 § 1 pkt 5a ustawy z 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jedn. Dz.U. z 2024 r., poz. 935, dalej "P.p.s.a."), odrzucił złożoną skargę. W uzasadnieniu Sąd I instancji podniósł, że w niniejszej sprawie skarga została oparta m.in. na art. 101 ust. u.s.g. Zgodnie z tym przepisem, każdy, czyj interes prawny lub uprawnienie zostały naruszone uchwałą lub zarządzeniem, podjętymi przez organ gminy w sprawie z zakresu administracji publicznej, może zaskarżyć uchwałę lub zarządzenie do sądu administracyjnego. Interes prawny, o którym mowa w omawianym przepisie, winien zatem znajdować ochronę w przepisach prawa materialnego, kształtujących w sposób bezpośredni i konkretny sytuację prawną wnoszącego skargę. Można go wywodzić tylko z normy prawa materialnego (nie administracyjnego) dającej się za każdym razem indywidualnie określić i wyodrębnić spośród innych norm – normy, której treść można do końca ustalić. Interes prawny nie może być zatem wyprowadzony tylko z faktu istnienia jakiegoś aktu prawnego, czy jakiejś instytucji prawnej. Obowiązek wykazania, że zaskarżona uchwała narusza konkretne i istniejące aktualnie uprawnienia skarżącego spoczywa na skarżącym. W orzecznictwie Naczelnego Sądu Administracyjnego jednoznacznie przyjmuje się, że kryterium naruszenia interesu prawnego, o którym mowa w art. 101 ust. 1 u.s.g., ma charakter materialnoprawny i wymaga stwierdzenia związku między sferą indywidualnych praw i obowiązków skarżącego a zaskarżonym aktem. Związek ten musi być aktualny a nie przyszły i musi dotyczyć takiej sytuacji prawnej, którą dana osoba może określić jako własną, indywidualną i konkretną. Sąd Wojewódzki stwierdził, że ze skargi nie wynika, aby kwestionowana uchwała naruszała interes prawny lub uprawnienie skarżącej Spółki. Strona skarżąca nie wykazała, aby przysługiwał jej przymiot właściciela (współwłaściciela), czy użytkownika wieczystego nieruchomości objętej przepisami zaskarżonego planu miejscowego. Co więcej strona skarżąca nie wykazała nawet, aby wiązał ją z właścicielem/użytkownikiem wieczystym tejże nieruchomości jakikolwiek stosunek obligacyjny. Nadto wskazane przez stronę skarżącą ograniczenie prowadzenia działalności gospodarczej nie stanowi w ocenie Sądu meriti o naruszeniu ustawowo chronionego interesu prawnego. Skarżąca spółka niewątpliwie może mieć interes w kwestionowaniu ustaleń planu, lecz nie będzie to interes prawem chroniony, lecz interes faktyczny. Jednocześnie nie można wskazać przepisu rangi ustawowej, który chroniłby przedsiębiorcę (który nie jest właścicielem ani też użytkownikiem wieczystym danej nieruchomości) przed ustaleniami planu miejscowego bądź jego zmianą w taki sposób, że zamierzenia w zakresie prowadzonej działalności gospodarczej nie mogą być kontynuowane lub w przyszłości realizowane. Reasumując, dopiero wykazanie interesu prawnego lub uprawnienia i jego naruszenia można uznać za przesłankę dopuszczalności skargi wniesionej na podstawie art. 101 ust. 1 u.s.g. uzasadniającą jej merytoryczne rozpoznanie, a skoro skarga nie spełnia tych warunków, sąd nie mógł przystąpić do oceny legalności zaskarżonego aktu, w tym do badania prawidłowości zasad i trybu jego podjęcia. Mając na względzie powyższe sąd na podstawie art. 58 § 1 pkt 5a P.p.s.a., odrzucił skargę. O zwrocie wpisu sądowego od skargi Sąd orzekł na postawie art. 232 § 1 pkt 1 P.p.s.a. Skargę kasacyjną od powyższego postanowienia wniosła X Sp. z o.o. z siedzibą w Ź. Zaskarżając rozstrzygnięcie Sądu pierwszej instancji w całości, zarzucono naruszenie: 1. przepisów prawa materialnego, a to: a) art. 101 ust. 1 u.s.g. przez jego błędną wykładnię i błędne przyjęcie, że Skarżąca kasacyjnie nie spełnia określonego w tym przepisie warunku do wniesienia skargi, a tylko właściciele, współwłaściciele lub użytkownicy wieczyści terenu objętego przepisami planu miejscowego mogą legitymować się interesem prawnym we wniesieniu skargi na uchwałę rady gminy w przedmiocie miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego; b) art. 22 Konstytucji RP, stanowiącego, że ograniczenie wolności działalności gospodarczej jest dopuszczalne tylko w drodze ustawy i tylko ze względu na ważny interes publiczny, co oznacza, że ograniczenia wprowadzone w miejscowym planie zagospodarowania przestrzennego stanowią o naruszeniu interesu prawnego Skarżącej kasacyjnie, poprzez jego niezastosowanie; c) art. 6 ust. 2 pkt 1 ustawy z dnia 27 marca 2003 r. o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym (Dz.U. z 2023 poz. 977; zwanej dalej: u.p.z.p.) w związku z art. 101 ust. 1 u.s.g. poprzez ich błędną wykładnię i uznanie, że skarżącej nie przysługuje interes prawny do zaskarżenia uchwały w sprawie miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego, podczas gdy z uwagi na skutki wynikające z tej uchwały wyłączona jest możliwość prowadzenia działalności gospodarczej na terenie objętym planem; d) art. 2, art. 7, art. 8 ust. 1 w zw. z art. 15 ust. 1 w zw. z art. 87 ust. 2 w zw. z art. 94 Konstytucji RP w zw. z art. 1 ust. 1 pkt 1 i 2 oraz ust. 2 pkt 1-15 i ust. 3 u.p.z.p. w zw. z art. 39 u.s.g. poprzez ich błędną wykładnię i brak przyjęcia, iż zaskarżona uchwała jest de facto quasi decyzją administracyjną o zakazie zabudowy działki rolnej Nr [...], skierowaną do indywidualnego adresata w konkretnym stanie faktycznym (w toku procesu inwestycyjnego) - do Spółki X Sp. z o. o. - natomiast pozbawiona jest cech generalnych i abstrakcyjnych jakie ustawa w sposób konstytutywny wiąże z aktami prawa miejscowego, co przesądza o wystąpieniu w niniejszej sprawie interesu prawnego Skarżącej kasacyjnie w zaskarżeniu przedmiotowej Uchwały; 2. przepisów postępowania, mającego istotny wpływ na wynik sprawy, a to: a) art. 58 § 1 pkt 5a P.p.s.a. w związku z art. 101 ust. 1 u.s.g. poprzez ich błędną wykładnię i niewłaściwe zastosowanie mające istotny wpływ na wynik sprawy, polegające na odrzuceniu skargi w oparciu o błędne założenie i uznanie, że w przedmiotowej sprawie nie doszło do naruszenia bezpośredniego, aktualnego i realnego interesu prawnego Skarżącej kasacyjnie, podczas gdy zaskarżona uchwała negatywnie wpływa na sferę indywidualnych uprawnień Skarżącej kasacyjnie wynikających z przepisów prawa materialnego; b) art. 132 w związku z art. 134 § 2 P.p.s.a. w związku z art. 101 ust. 1 u.s.g. poprzez ich niezastosowanie pomimo jednoczesnego braku podstaw do odrzucenia wniesionej skargi z uwagi na naruszenie interesu prawnego Skarżącej kasacyjnie wskutek wydania zaskarżonej uchwały oraz zaistnienia przesłanek do merytorycznego rozpoznania sprawy zainicjowanej skargą, z uwagi na niezgodność z prawem zaskarżonego planu. W oparciu o powyższe zarzuty skarżąca kasacyjnie Spółka wniosła o uchylenie zaskarżonego postanowienia w całości oraz przekazanie sprawy do rozpoznania Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu we Wrocławiu, a także o rozpoznanie skargi kasacyjnej na rozprawie. W uzasadnieniu skargi kasacyjnej powyższe zarzuty szerzej umotywowano. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje. Skarga kasacyjna nie zasługuje na uwzględnienie. Na wstępie należy wyjaśnić, że podstawę orzekania dla Naczelnego Sądu Administracyjnego na posiedzeniu niejawnym w składzie jednego sędziego stanowiły odpowiednio art. 182 § 1 i § 3 P.p.s.a. Z powołanych przepisów wynika, że Sąd ten może rozpoznać na posiedzeniu niejawnym skargę kasacyjną od postanowienia wojewódzkiego sądu administracyjnego kończącego postępowanie w sprawie (§ 1) oraz, że na posiedzeniu niejawnym Naczelny Sąd Administracyjny orzeka w takim przypadku w składzie jednego sędziego (§ 2). Istota zarzutów podniesionych w petitum skargi kasacyjnej sprowadza się do kwestii prawidłowości ustaleń Sądu pierwszej instancji odnoszących się do braku posiadania interesu prawnego skarżącej Spółki w zakresie zaskarżenia uchwały Rady Gminy J. z dnia 28 grudnia 2023 r. Na wstępie zaznaczenia wymaga, że zgodnie z art. 101 ust. 1 u.s.g., każdy, czyj interes prawny lub uprawnienie zostały naruszone uchwałą lub zarządzeniem, podjętymi przez organ gminy w sprawie z zakresu administracji publicznej, może zaskarżyć uchwałę lub zarządzenie do sądu administracyjnego. Wnosząc skargę w trybie art. 101 ust. 1 u.s.g. skarżący winien wykazać, że istnieje związek pomiędzy jego własną, prawnie gwarantowaną, a nie wyłącznie faktyczną sytuacją, a zaskarżonym przezeń aktem, polegający na tym, że akt ten narusza jego interes prawny lub uprawnienie. W orzecznictwie sądowoadministracyjnym przyjmuje się, że mieć interes prawny w postępowaniu administracyjnym znaczy to samo, co ustalić przepis prawa powszechnie obowiązującego, na którego podstawie można skutecznie żądać czynności organu z zamiarem zaspokojenia jakiejś potrzeby albo żądać zaniechania lub ograniczenia czynności organu sprzecznych z potrzebami danej osoby. Przy czym, w przypadku przesłanki wskazanej w art. 101 ust. 1 u.s.g. interes prawny skarżącego musi zostać dodatkowo naruszony w postaci ograniczenia lub pozbawienia konkretnych uprawnień albo nałożenia obowiązków i naruszenie to musi występować w momencie zaskarżenia aktu (a najdalej w dacie wniesienia skargi), a nie dopiero w przyszłości. Kwestionując uchwałę w trybie art. 101 ust. 1 u.s.g. trzeba zatem wykazać, że negatywnie wpływa ona na sferę prawno-materialną skarżącego, czyli np. pozbawia go pewnych, gwarantowanych prawem uprawnień albo uniemożliwia ich realizację. Stanowi to istotne zawężenie legitymacji skargowej w stosunku do zasady ogólnej wyrażonej w art. 50 § 1 P.p.s.a., zgodnie z którym uprawnionym do wniesienia skargi jest każdy, kto ma w tym interes prawny. Brak jest wątpliwości, że interes prawny o którym mowa w art. 101 ust. 1 u.s.g. winien znajdować ochronę w przepisach prawa materialnego, kształtujących w sposób bezpośredni i konkretny sytuację prawną wnoszącego skargę. Materialne prawo administracyjne ma zawierać normę przyznającą ochronę prawną podmiotowi i z takiej normy wywodzi się interes prawny. Skarga wniesiona na podstawie ust. 101 ust. 1 u.s.g. nie ma bowiem charakteru, jak to podkreśla się w orzecznictwie sądów administracyjnych actio popularis, co oznacza, że nawet sprzeczność aktu organu gminy z prawem nie daje uprawnienia do jej wniesienia. Składający skargę musi wskazać na normę materialnego prawa administracyjnego, z którego swój interes prawny wywodzi. Innymi słowy, normatywna ochrona interesu prawnego wynika ze zobiektywizowanej, a zarazem zindywidualizowanej i skonkretyzowanej potrzeby ochrony prawnej, wynikającej z powszechnie obowiązującego przepisu prawa. Do wniesienia skargi opartej o art. 101 ust. 1 u.s.g. nie legitymuje sprzeczność z prawem zaskarżonej uchwały, ani stan zagrożenia interesu prawnego. Przy korzystaniu z tego przepisu należy bowiem wykazać już dokonane, a nie tylko ewentualnie zagrażające, naruszenie interesu prawnego lub uprawnienia podmiotu wnoszącego skargę kwestionowanym aktem. Zdarzenia przyszłe i niepewne nie mogą bowiem przesądzać o przyznaniu skarżącemu legitymacji do wniesienia skargi. Istotne jest również, że interes prawny musi dotyczyć konkretnej, indywidualnej sytuacji prawnej danej osoby (podmiotu). Oznacza to, że naruszenia interesu prawnego nie można wywodzić z ogólnych wartości, czy zasad prawa. Podkreślenia przy tym wymaga, że w świetle art. 101 ust. 1 u.s.g. dopiero naruszenie interesu prawnego otwiera drogę do merytorycznej oceny zarzutów zawartych w skardze (zob. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z 4 września 2001 r., sygn. akt II SA 1410/01, LEX nr 53376, wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z 4 września 2001 r., sygn. akt II SA 1410/01, LEX nr 322175). W sprawie niniejszej Rady Gminy J. uchwałą z dnia 28 grudnia 2023 r., nr [...], uchwaliła miejscowy plan zagospodarowania przestrzennego w obrębie C. w gminie J. Jak wynika z akt sprawy skarżąca Spółka została prawidłowo wezwana przez Sąd pierwszej instancji do nadesłania dokumentu, z którego wynika tytuł prawnorzeczowy do działki lub działek stanowiących własność, współwłasność lub będących w użytkowaniu wieczystym strony skarżącej, z którego strona skarżąca wywodzi swój interes prawny do zaskarżenia uchwały. W odpowiedzi na to wezwanie Spółka wskazała, że zaskarżona uchwała narusza jej interes prawny pozbawiając ją uprawnień, jak i uniemożliwiając realizacji uprawnień wynikających z prowadzonego przez Spółkę procesu inwestycyjno-budowlanego polegającego na budowie zakładu odzysku surowców z paneli oraz innych urządzeń i ich elementów składowych realizowanego na działce nr [...], obręb C., gmina J. Uwzględniając powyższe należało podzielić stanowisko Sądu pierwszej instancji, zgodnie z którym, skarżąca kasacyjnie nie tylko nie wykazała naruszenia interesu prawnego ustaleniami zaskarżonej uchwały, ale nie wykazała też posiadania takiego interesu w niniejszej sprawie, który mógł być wywiedziony między innymi z prawa własności nieruchomości położonej na terenie objętym zmianą planu bądź wpływu ustaleń planu na jej sytuację prawną jako właściciela nieruchomości lub podmiotu władającego ograniczonym prawem rzeczowym do nieruchomości, pozostającej poza granicami obszaru objętego zaskarżoną regulacją planistyczną. Nie został naruszony przez Sąd pierwszej instancji również przepis art. 6 ust. 2 pkt 1 u.p.z.p. Zgodnie bowiem z treścią tego przepisu każdy ma prawo, w granicach określonych ustawą, do zagospodarowania terenu, do którego ma tytuł prawny, zgodnie z warunkami ustalonymi w miejscowym planie zagospodarowania przestrzennego albo decyzji o warunkach zabudowy i zagospodarowania terenu, jeżeli nie narusza to chronionego prawem interesu publicznego oraz osób trzecich. Przyjmowane więc w planie miejscowym ustalenia co do przeznaczenia i warunków zabudowy konkretnych nieruchomości oraz sposobu zagospodarowania określonego terenu pozostają w bezpośrednim związku z uprawnieniami i obowiązkami właścicieli nieruchomości, chronionymi przepisem art. 140 k.c., ale też przepisami art. 1 ust. 2 pkt 7 i art. 6 ust. 2 u.p.z.p. Przepisy ogólne u.p.z.p. nakazują organom planistycznym uwzględniać w planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym określone wartości, w tym ochronę prawa własności (art. 1 ust. 2 pkt 7 u.p.z.p.). Obowiązek ten związany jest z tym, że ustalenia miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego kształtują, wraz z innymi przepisami, sposób wykonywania prawa własności nieruchomości (art. 6 ust. 1 ustawy), a więc mają bezpośredni wpływ przede wszystkim na uprawnienia i obowiązki właściciela nieruchomości. W orzecznictwie sądów administracyjnych dominuje w związku z tym pogląd, iż interes prawem chroniony we wniesieniu skargi na uchwałę rady gminy w przedmiocie miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego mają co do zasady podmioty, którym przysługują najszersze prawa do nieruchomości objętych planem, a więc właściciele tych nieruchomości (zob. wyrok NSA z dnia 28 września 2006 r., sygn. akt II OSK 936/06; wyrok NSA z dnia 10 marca 2008 r., sygn. akt II OSK 1468/07; wyrok NSA z dnia 26 września 2008 r., sygn. akt II OSK 312/08; wyrok NSA z dnia 23 stycznia 2013 r., sygn. akt II OSK 2369/12 - wszystkie dostępne na stronie internetowej https://orzeczenia.nsa.gov.pl). Na podstawie akt sprawy należało przyjąć, że zaskarżona uchwała obejmuje obszar, w którym skarżąca kasacyjnie nie dysponuje prawem własności lub prawem użytkowania wieczystego nieruchomości. Ponadto nie wynika z nich, by ustalenia zawarte w zaskarżonej uchwale naruszały interes prawny skarżącej kasacyjnie, wywodzony z prawa własności lub prawa użytkowania wieczystego do nieruchomości położonych poza obszarem objętym zaskarżoną uchwałą. Brak jest też podstaw do uznania, że jakiekolwiek istniejące w dacie podjęcia zaskarżonej uchwały uprawnienie skarżącej kasacyjnie zostało naruszone ustaleniami uchwalonego planu. Uwzględniając wskazane powyżej uwarunkowania prawne oraz okoliczności faktyczne, należało uznać za niezasadny podniesiony w skardze kasacyjnej zarzut naruszenia przepisów art. 58 § 1 pkt 5a P.p.s.a. w zw. z art. 101 ust. 1 u.s.g. Sąd pierwszej instancji nie naruszył również art. 132 P.p.s.a. (przepis stanowi, że sąd rozstrzyga sprawę wyrokiem) w zw. z art. 134 § 2 P.p.s.a. (który określa, że w związku z zakazem reformationis in peius sąd nie może wydać orzeczenia na niekorzyść skarżącego, chyba że stwierdzi naruszenie prawa skutkujące nieważnością zaskarżonego aktu lub czynności), bowiem zasadnie uznał, że nie została wykazana przesłanka naruszenia interesu prawnego przez skarżącą Spółkę. Mając powyższe na uwadze, Naczelny Sąd Administracyjny, na podstawie art. 184 w zw. z art. 182 § 1 P.p.s.a. orzekł jak w sentencji postanowienia.
Potrzebujesz pomocy prawnej?
Asystent AI przeanalizuje Twoje pytanie w oparciu o orzecznictwo, przepisy i doktrynę — jak rozmowa z ekspertem.
Zadaj pytanie Asystentowi AI