II OSK 1782/14

II OSK 1782/14 - Wyrok NSA
Data orzeczenia
2016-03-15
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2014-06-26
Sąd
Naczelny Sąd Administracyjny
Sędziowie
Małgorzata Stahl /przewodniczący sprawozdawca/
Maria Czapska - Górnikiewicz
Tomasz Grossmann
Symbol z opisem
6200 Choroby zawodowe
Hasła tematyczne
Inspekcja sanitarna
Sygn. powiązane
IV SA/Wr 527/13 - Wyrok WSA we Wrocławiu z 2013-12-18
IV SA/Wr 527/14 - Wyrok WSA we Wrocławiu z 2014-12-30
Skarżony organ
Inspektor Sanitarny
Treść wyniku
Oddalono skargę kasacyjną
Powołane przepisy
Dz.U. 2009 nr 105 poz 869
§ 8
Rozporządzenie Rady Ministrów z dnia 30 czerwca 2009 r. w sprawie chorób zawodowych.
Dz.U. 2013 poz 267
art. 235. 1, art. 235.2
Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego - tekst jednolity
Sentencja
Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: Sędzia NSA Małgorzata Stahl (spr.) Sędziowie Sędzia NSA Maria Czapska-Górnikiewicz Sędzia del. WSA Tomasz Grossmann Protokolant asystent sędziego Anna Armińska po rozpoznaniu w dniu 15 marca 2016 r. na rozprawie w Izbie Ogólnoadministracyjnej sprawy ze skargi kasacyjnej B. P. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego we Wrocławiu z dnia 18 grudnia 2013 r. sygn. akt IV SA/Wr 527/14 w sprawie ze skargi B. P. na decyzję [...] Państwowego Wojewódzkiego Inspektora Sanitarnego [...] z dnia [...] lipca 2013 r. nr [...] w przedmiocie braku podstaw do stwierdzenia choroby zawodowej oddala skargę kasacyjną.
Uzasadnienie
Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu zaskarżonym wyrokiem z dnia 18 grudnia 2013 r. oddalił skargę B.P. na decyzję [...] Państwowego Wojewódzkiego Inspektora Sanitarnego z dnia [...] lipca 2013 r. w przedmiocie braku podstaw do stwierdzenia choroby zawodowej.
W uzasadnieniu ww. decyzji z dnia [...] lipca 2013 r. [...] Państwowy Wojewódzki Inspektor Sanitarny podał, że B.P. pracował:
- od 5 maja 1979 r. do 15 listopada 1986 r. – jako starszy referent d/s BHP, technolog w J. Zakładach Samochodowych w J.,
- od 17 listopada 1986 r. do 4 sierpnia 1990 r. jako kierownik gospodarstwa sprzętowo-transportowe w Rejonie Dróg Publicznych w O.,
- od 6 sierpnia 1990 r. do 31 marca 1991 r. jako kierownik działu handlowego w Spółdzielni Mieszkaniowo-Lokatorsko-Własnościowej w J.,
- od 3 kwietnia 1991 r. do 15 czerwca 1991 r. jako specjalista d/s eksportu i importu w "[...]",
- od 31 października 1991 r. do 31 grudnia 1995 r. jako specjalista ds. planowania i rozwoju w [...] we W. - praca biurowa,
- od 15 listopada 1995 r. do 19 marca1996 r. jako zastępca kierownika spółdzielni ds. technicznych w [...]" we W.,
- od 6 maja 1996 r. do 7 maja 1998 r. jako kierownik zespołu magazynów w "[...]" Sp. z o.o. we J.,
- od 19 sierpnia 1996 r. do 14 września 1996 r. "[...]" J.B., umowa zlecenie,
- od 14 października 1996 r. do 31 października 1996 r. [...] Sp. z o.o. w W.,
- od 7 maja 1998 r. na rencie.
Wskazał, że na pierwsze badanie B.P. został skierowany do [...] Wojewódzkiego Ośrodka Medycyny Pracy we W. Był tam badany w kierunku choroby zawodowej pod postacią wyprysku kontaktowego skóry z uczulenia na dwuchromian potasu. Placówka ta wydała 5 września 2003 r. orzeczenie lekarskie nr [...] o braku podstaw do rozpoznania choroby zawodowej.
W trybie odwoławczym wnioskodawca został skierowany na badania do Instytutu Medycyny Pracy i Zdrowia Środowiskowego w S., który 7 kwietnia 2004 r. wydał orzeczenie lekarskie nr [...] o braku podstaw do rozpoznania choroby zawodowej pod postacią wyprysku kontaktowego skóry pochodzenia zawodowego (poz. 18).
Na podstawie ww. orzeczeń i po przeprowadzeniu postępowania wyjaśniającego Państwowy Powiatowy Inspektor Sanitarny w O. decyzją z dnia [..] maja 2004 r. stwierdził brak podstaw do stwierdzenia u B.P. choroby zawodowej.
W związku z wniesionym odwołaniem Państwowy Wojewódzki Inspektor Sanitarny we W. dnia 5 lipca 2004 r. zlecił organowi I instancji przeprowadzenie postępowania wyjaśniającego we wszystkich zakładach pracy z uwzględnieniem narażenia na związki chromu, kobaltu i parafenylodwuaminy.
Po przeprowadzeniu postępowania uzupełniającego dotyczącego narażenia zawodowego Państwowy Wojewódzki Inspektor Sanitarny we W. dnia 27 sierpnia 2004 r. skierował nowo uzyskaną dokumentację do Instytutu Medycyny Pracy i Zdrowia Środowiskowego w S. celem szerszego uzasadnienia orzeczenia lekarskiego nr [...] z dnia 7 kwietnia 2004 r.
W odpowiedzi z dnia 16 października 2004 r. Instytut Medycyny Pracy i Zdrowia Środowiskowego w S. poinformował, iż ponownie została przeprowadzona analiza dokumentacji lekarskiej jak również wyników badań przeprowadzonych w trakcie hospitalizacji w Instytucie w dniach 7 stycznia - 20 stycznia 2004 r.. Ponadto ponownie przeprowadzono konsultację dermatologiczną. Powyższa analiza nie daje podstaw do zmiany treści wydanego orzeczenia.
Państwowy Wojewódzki Inspektor Sanitarny we W. pismem z dnia 7 grudnia 2004 r. ponownie wystąpił do Instytutu Medycyny Pracy i Zdrowia Środowiskowego w S. celem wydania dodatkowej opinii uzupełniającej.
W odpowiedzi z dnia 23 marca 2005 r. Instytut Medycyny Pracy i Zdrowia Środowiskowego w S. poinformował, iż "w trakcie hospitalizacji w Klinice Dermatologii, Wenerologii i Alergologii Szpitala Klinicznego [...] w dniach od 20 sierpnia 2003 r. do 26 sierpnia 2003 r. u badanego rozpoznano: wyprysk rozsiany, łuszczycę i erytrazmę, a nie tylko obecność łuszczycy. Brak jest dokumentacji dotyczącej leczenia zmian skórnych z lat szkolnych umożliwiającej jednoznaczne wyjaśnienie jakiego charakteru wykwity chorobowe występowały przed podjęciem pracy zawodowej. W trakcie pobytu w IMPiZŚ badany zgłosił, że pierwsze zmiany skórne pojawiły się w trakcie nauki w technikum. Wykwity chorobowe lokalizowały się na przedramionach, w dołach podkolanowych i nawracały w porze letniej. Jednorazowe bardzo duże zaostrzenie zmian pojawiło się także w trakcie praktyki studenckiej. Po zaostrzeniu przebiegu choroby doszło po podjęciu pracy z [...] w J., przy czym po 1997 r. stopień nasilenia zmian skórnych był na tyle duży, że uniemożliwił kontynuację pracy zawodowej (180 dni L4 i zwolnienia z pracy). Badany nie dostarczył żadnej dokumentacji lekarskiej z okresu przed podjęciem pracy zawodowej - uniemożliwiając zweryfikowanie informacji zebranych od pacjenta. Duże rozpowszechnienie alergenów w środowisku pracy pozazawodowym niewątpliwie sprzyja utrzymywaniu się zmian skórnych po przerwaniu narażenia zawodowego, ale równocześnie uniemożliwia (zwłaszcza przy analizie całego wywiadu) wykluczenie możliwości powstania schorzenia w warunkach pozazawodowych, zwłaszcza przy uwzględnieniu stopnia narażenia na wymienione czynniki osoby pracującej na stanowisku kierownika. Ponownie należy podkreślić, że do rozpoznania etiologii zawodowej niezbędne jest stwierdzenie tego związku z wysokim prawdopodobieństwem lub bezspornie. Brak możliwości wykluczenia takiej możliwości nie jest wystarczający do uznania tła zawodowego choroby. W świetle tych przesłanek podtrzymujemy uprzednio zajęte stanowisko".
Na podstawie powyższych orzeczeń i pozostałej dokumentacji, Państwowy Wojewódzki Inspektor Sanitarny we W. decyzją z dnia [...] maja 2005 r. utrzymał w mocy decyzję Państwowego Powiatowego Inspektora Sanitarnego w O. o braku podstaw do stwierdzenia choroby zawodowej.
Wnioskodawca nie zgadzając się z powyższą decyzją złożył skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego we Wrocławiu, który wyrokiem z dnia 4 lipca 2006 r. sygn. akt III SA/Wr 254/05 uchylił powyższą decyzję i decyzję ją poprzedzającą. Sąd w uzasadnieniu wyroku wskazał, iż nie zostały dokładnie ustalone warunki, w jakich B.P. wykonywał pracę w [...] Sp. z o.o., co mogło mieć wpływ na orzeczenia i opinie medyczne.
Państwowy Powiatowy Inspektor Sanitarny w O., po przeprowadzeniu postępowania wyjaśniającego, decyzją z dnia [...] stycznia 2008 r. stwierdził brak podstaw do stwierdzenia choroby zawodowej u wnioskodawcy.
Państwowy Wojewódzki Inspektor Sanitarny, po otrzymaniu odwołania od ww. decyzji zwrócił się do obu jednostek diagnostyczno-orzeczniczych o ponowne przeanalizowanie sprawy z uwzględnieniem kwestii zgłaszanych w odwołaniu.
[...] Wojewódzki Ośrodek Medycyny Pracy we W. w odpowiedzi na ww. pismo poinformował, że po kolejnej analizie akt podtrzymuje swoje wcześniejsze stanowisko.
Dnia 13 lipca 2008 r. Instytut Medycyny Pracy i Zdrowia Środowiskowego w S. poinformował, że po ponownej analizie posiadanej dokumentacji lekarskiej oraz uzupełnionych danych o narażeniu zawodowym nie znajduje podstaw do zmiany orzeczenia lekarskiego wydanego w dniu 13 listopada 2007 r.
Państwowy Wojewódzki Inspektor Sanitarny we W. decyzją z dnia [...] października 2008 r. uchylił decyzję organu I. instancji i przekazał sprawę do ponownego rozpatrzenia, gdyż w jego opinii została ona wydana bez dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego sprawy oraz bez wyczerpującego zebrania i rozpatrzenia całego materiału dowodowego. Zwrócił uwagę, że zgodnie z wyrokiem Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego we Wrocławiu z dnia 25 lipca 2006 r. organ I instancji przy ponownym rozpatrywaniu sprawy powinien mieć na uwadze ustalenia poczynione w postępowaniu zakończonym wyrokiem Sądu Apelacyjnego we Wrocławiu z dnia 19 stycznia 2001 r. o uznaniu wnioskodawcy za niezdolnego do pracy oraz opinie biegłego Sądowego dermatologa z dnia 24 listopada 2000 r.
W związku z powyższym, dnia 9 lutego 2009 r. Państwowy Powiatowy Inspektor Sanitarny w O., zwrócił się do jednostek diagnostyczno-orzeczniczych właściwych w sprawie o ponowne przeanalizowanie sprawy i odniesienie się do podniesionych w treści pisma kwestii.
W odpowiedzi na ww. pismo dnia 3 marca 2009 r. Wojewódzki Ośrodek Medycyny Pracy we W. poinformował, że podtrzymuje swoje wcześniejsze stanowisko.
Dnia 12 marca 2009 r. Instytut Medycyny Pracy i Zdrowia Środowiskowego w S. również poinformował, że nie znalazł podstaw do weryfikacji orzeczenia lekarskiego wydanego w sprawie. Swoje stanowisko uzasadniając: "Samo wykazanie w testach alergicznych dodatnich odczynów na dwuchromian potasu, chlorek kobaltowy, siarczek niklowy oraz parafenylenodwuaminę nie jest wystarczającą podstawą do przyjęcia zawodowego tła choroby skóry. Przypominamy, że są to powszechnie występujące alergeny pozazawodowe. Przeciwko zawodowej etiologii schorzenia przemawia przebieg choroby skóry (...), a przede wszystkim wykazany na podstawie wywiadu dostępnej dokumentacji dermatologicznej brak korelacji pomiędzy występowaniem zmian chorobowych na skórze, a narażeniem zawodowym; udokumentowany fakt występowania przewlekłych alergicznych zmian skórnych od dzieciństwa (podany przez samego pacjenta w wywiadzie zebranym przez lekarza profilaktyka podczas jego badania okresowego w 1991 r.), a także zaostrzanie się zmian chorobowych skóry pomimo zaprzestania pracy zawodowej, a więc ujemny test eliminacji zawodowej. Podkreślić należy, że w trakcie obserwacji klinicznej w tut. Instytucie (dwukrotnej) wykonano u badanego testy alergiczne celowane z farbami, olejami, emulsjami, chłodziwami smarami - wypadły one ujemnie. Nigdy nie twierdziliśmy, że w ustaleniu etiologii choroby skóry u pacjenta odgrywa jakąkolwiek rolę ilościowa ocena narażenia zawodowego - zgadzamy się w pełni ze stanowiskiem, że w przypadku chorób o etiologii alergicznej pomiary stężeń substancji chemicznych występujących na stanowisku pracy i ich odnoszenie do obowiązujących normatywów higienicznych nie mają żadnego znaczenia. Bez wątpienia uczulenie na chrom, kobalt, nikiel nabyte w warunkach pracy zawodowej może być podtrzymywane przez powszechną obecność tychże alergenów w środowisku pozazawodowym. Jednak w omawianym przypadku brak jest podstaw do przyjęcia choćby z przeważającym prawdopodobieństwem, że alergiczne zmiany skórne powstały u pacjenta w trakcie jego aktywności zawodowej i były wywołane warunkami pracy; co więcej, w dokumentacji medycznej znajdujemy dowody na to, że istniały one od dzieciństwa. Podtrzymujemy swoją opinię o nietypowej dla alergicznego kontaktowego zapalenia skóry lokalizacji zmian skórnych u B.P., zważywszy na charakter wykonywanych przez niego czynności zawodowych, opisanych szczegółowo przez organa Inspekcji Sanitarnej. Przypominamy, że w piśmie z dnia 12 lutego 2007 r. kierowanym do Wojewódzkiego Ośrodka Medycyny Pracy we W., Państwowy Powiatowy Inspektor Sanitarny w O. stwierdził - cyt.: "Pan P. przyjmował na stan magazynu towar dostarczany m.in. w beczkach 200 l (rozładowywanych sztablarkami), pojemnikach z gotowymi wyrobami (dostarczanych w kartonach po kilka sztuk - puszki, kanistry), następnie wydawany był przez pana P. pracownikom do poprawek lakierniczych". (...) "praca (...) polegała na koordynacji i kierowaniu pracami związanymi z gospodarką magazynową i nie ma podstaw do stwierdzenia, iż był narażony na działanie czynników toksycznych". Nie konstruujemy "dodatkowych pozanormatywnych warunków, od spełnienia których uzależnić należałoby dopuszczalność stwierdzenia choroby zawodowej". Zarzut taki kierowany pod naszym adresem uważamy za bezzasadny."
Organ I instancji, w związku z uzupełnionymi informacjami na temat zakresu wykonywanych obowiązków wnioskodawcy, zwrócił się do obu jednostek diagnostyczno-orzeczniczych właściwych w sprawie o ponowne przeanalizowanie sprawy.
Dnia 22 lipca 2009 r. Instytut Medycyny Pracy i Zdrowia Środowiskowego w S. poinformował, że "Nie negujemy ekspozycji zawodowej pacjenta na czynniki o potencjalnym działaniu alergizującym na skórę, jednak przypominamy po raz kolejny, że wykonane w tut. instytucie testy alergiczne celowane z farbami, olejami, emulsjami, chłodziwami i smarami - wypadły ujemnie. (...) Fakt braku przeciwwskazań dermatologicznych do pracy w '[...]' Sp. z o.o. (potwierdzony w oparciu o dokumentację z badań profilaktycznych) nie stanowi argumentu przemawiającego za przyjęciem zawodowej etiologii schorzenia skóry, gdyż zmiany skórne o typie alergicznym przebiegać mogą z okresami nawrotów i remisji. (...) Uznanie B.P. za trwale, częściowo niezdolnego do pracy z przyczyn dermatologicznych nie stanowi argumentu istotnego w omawianym przypadku, gdyż zmiany o typie alergicznego kontaktowego zapienia skóry o etiologii pozazawodowej pod względem klinicznym nie różnią się niczym od tego rodzaju zmian o etiologii zawodowej. Nie negujemy faktu istnienia u badanego choroby skóry, jednak nie znajdujemy podstaw do przyjęcia zawodowej etiologii schorzenia".
Dnia 18 sierpnia 2009 r. jednostka diagnostyczno-orzecznicza I stopnia po kolejnej analizie zgromadzonej dokumentacji poinformowała, iż nie znajduje podstaw do weryfikacji wcześniej wydanego w sprawie orzeczenia.
Dnia 14 września 2009 r. Wojewódzki Ośrodek Medycyny Pracy we W. wydał zweryfikowane orzeczenie lekarskie nr [...] z dnia 10 lipca 2007 r. o braku podstaw do stwierdzenia choroby zawodowej: choroby skóry: alergicznego kontaktowego zapalenia skóry (poz. 18.1) u wnioskodawcy.
Dnia 9 września 2009 r. Instytut Medycyny Pracy i Zdrowia Środowiskowego w S. wydał orzeczenie lekarskie nr [...] o braku podstaw do rozpoznania choroby zawodowej: alergicznego kontaktowego zapalenia skóry.
Dnia 11 stycznia 2010 r. organ I instancji zwrócił się do jednostek diagnostyczno-orzeczniczych o zajęcie ostatecznego stanowiska w sprawie. Dnia 19 stycznia 2010 r. jednostka I stopnia poinformowała, że podtrzymuje swoje wcześniejsze stanowisko. Dnia 28 kwietnia 2010 r. Instytut Medycyny Pracy i Zdrowia Środowiskowego również podtrzymał swoje wcześniejsze stanowisko.
Państwowy Powiatowy Inspektor Sanitarny w O. dnia 26 czerwca 2010 r. skierował wnioskodawcę na dodatkowe badania w celu rozpoznania choroby zawodowej do Instytutu Medycyny Pracy w Ł.. Ww. jednostka dnia 12 stycznia 2011 r. uznała, że nie ma podstaw do rozpoznania choroby zawodowej u wnioskodawcy tym samym podtrzymała stanowiska [...] Wojewódzkiego Ośrodka Medycyny Pracy we W. i Instytutu Medycyny Pracy i Zdrowia Środowiskowego w S..
Wnioskodawca nie zgodził się z powyższą opinią i zwrócił się do organu I instancji z wnioskiem o wyjaśnienia wskazanych w piśmie kwestii.
Państwowy Powiatowy Inspektor Sanitarny w O. w decyzji z dnia [...] lutego 2011 r. stwierdził brak podstaw do stwierdzenia choroby zawodowej u wnioskodawcy.
[...] Państwowy Wojewódzki Inspektor Sanitarny we W., w związku z wniesionym odwołaniem od ww. decyzji, zwrócił się do wszystkich jednostek diagnostyczno-orzeczniczych o odniesienie się do kwestii podniesionych w odwołaniu.
Dnia 24 maja 2011 r. [...] Wojewódzki Ośrodek Medycyny Pracy we W. w odpowiedzi na ww. pismo poinformował, że po ponownej analizie sprawy nie znalazł podstaw do zmiany orzeczenia lekarskiego.
Instytut Medycyny Pracy w Ł. dnia 14 października 2011 r. poinformował, iż również nie znalazł podstaw do weryfikacji uprzednio wydanej opinii w sprawie. W uzasadnieniu podał, że zaświadczenie lekarskie z 3 lutego 2011 r. z adnotacją "na życzenie pacjenta" zawiera informację o występowaniu zmian skórnych na: "1. wewnętrznej stronie lewego nadgarstka, 2. grzbietowej stronie ręki prawej, 3. na stopach". Zaświadczenie odnosi się do stanu teraźniejszego, tj. 2011 r., po 13 latach od zaprzestania ekspozycji zawodowej. W celach orzekania o ewentualnej zawodowej etiologii choroby skóry analizowano dokumentację medyczną pod kątem występowania zmian wypryskowych rąk w okresie narażenia zawodowego w zakładzie "[" (1996-1998) oraz w ciągu pierwszych lat po zaprzestaniu narażenia, gdyż występowanie takich zmian w tym okresie byłoby argumentem przemawiającym za zawodowym pochodzeniem uczuleniem na chromiany. W związku z tym zaświadczenie z dnia 3 lutego 2011 r. nie wprowadza nowych okoliczności (...)". Ponadto wyjaśnił, że podstawą opinii Instytutu Medycyny Pracy o braku podstaw do stwierdzenia zawodowego pochodzenia uczulenia na chrom u B.P. oraz o braku podstaw do rozpoznania u niego choroby zawodowej pod postacią alergicznego kontaktowego zapalenia skóry były wnioski z analizy dokumentacji medycznej badanego pod kątem występowania zmian o charakterze wyprysku kontaktowego rąk w okresie narażenia zawodowego na chromiany (1996-1998) oraz w okresie kilku lat po ustąpieniu ekspozycji zawodowej. Z analizy dostępnej dokumentacji wynikało, że u badanego stwierdzono różnego rodzaju dermatozy, m.in. łojotokowe zapalenie skóry, wyprzenia i łupież rumieniowy, natomiast zmiany o charakterze ognisk rumieniowo-złuszczających w obrębie skóry rąk były odnotowane tylko jeden raz i dotyczyły kciuka prawej ręki (1998). W dokumentacji istnieją wpisy świadczące o rozpoznaniu kontaktowego zapalenia skóry, ale dotyczą one tułowia, okolic grzbietów stóp i podudzi. Podkreślił, że zawodowe narażenie na związki chromu, źródłem których są cement i inne materiały budowlane, dotyczą głównie skóry rąk. W związku z powyższym brak jest podstaw do rozpoznania choroby skóry o etiologii zawodowej u B.P.. Podał, że nie kwestionuje zawodowego narażenia B.P. na związki chromu ani występowania dodatnich testów z chromem, natomiast nie znajduje zmian klinicznych, które odpowiadałyby alergicznemu kontaktowemu zapaleniu skóry, które można by uznać za spowodowane środowiskiem pracy.
Instytut Medycyny Pracy i Zdrowia Środowiskowego w S. poinformował, że: sam fakt występowania objawów choroby w okresie aktywności zawodowej i styczność z potencjalnymi czynnikami szkodliwymi (alergizującymi), a nawet pogarszający wpływ warunków pracy na jej przebieg nie determinuje jeszcze rozpoznania choroby zawodowej. W postępowaniu diagnostyczno-orzeczniczym uwzględniany jest m.in. całościowy obraz kliniczny choroby, jej początek, przebieg, korelacja z narażeniem zawodowym i typowe dla schorzenia zawodowego objawy. Podtrzymujemy tym samym nasze stanowisko zawarte w uzasadnieniu orzeczenia lekarskiego i opiniach uzupełniających, zwłaszcza w odniesieniu do początku choroby skóry (w dzieciństwie), jej obrazu klinicznego i nietypowej dla zawodowego wyprysku kontaktowego lokalizacji zmian. Wieloletni przebieg choroby skóry cechuje się z reguły okresami zaostrzeń i remisji objawów, stąd powoływanie się na brak przeciwwskazań do podjęcia pracy w Zakładzie "[...]' i brak w tym czasie zmian skórnych jest niewystarczający do rozpoznania choroby zawodowej skóry".
W piśmie z dnia 15 czerwca 2013 r. wnioskodawca odniósł się do ww. opinii uzupełniających jednostek diagnostyczno-orzeczniczych właściwych w sprawie i zarzucił, iż ww. opinie są lakoniczne i nie wyjaśniają w należytą z dokładnością poruszonych przez organ II instancji kwestii.
Państwowy Wojewódzki Inspektor Sanitarny we W. w decyzji z dnia [...] lipca 2013 r. utrzymał w mocy decyzję organu I. instancji.
Organ odwoławczy zwrócił uwagę, że placówki służby zdrowia upoważnione do rozpoznawania chorób zawodowych: [...] Wojewódzki Ośrodek Medycyny Pracy we W., Instytut Medycyny Pracy i Zdrowia Środowiskowego w S. oraz Instytut Medycyny Pracy w Ł. były zgodne co do faktu, że brak jest podstaw do stwierdzenia u wnioskodawcy choroby zawodowej: choroby skóry - alergicznego kontaktowego zapalenia skóry (poz. 18.1). Uzasadniając, iż stwierdzone u zainteresowanego zmiany kliniczne nie odpowiadają alergicznemu kontaktowemu zapaleniu skóry, które można by uznać za spowodowane środowiskiem pracy.
Powołując się na orzecznictwo sądowe podał, że bez opinii uprawnionych placówek służby zdrowia, bądź sprzecznie z nimi, organ administracji nie może we własnym zakresie dokonywać rozpoznania choroby zawodowej. Wskazał także, że jeśli orzeczenia lekarskie stwierdzały brak podstaw do rozpoznania choroby zawodowej, to organy administracji związane były takimi ustaleniami i nie mogły wydać, w oparciu o uznanie administracyjne, decyzji oczekiwanej przez zainteresowanego.
W skardze na powyższą decyzję B.P. zarzucił naruszenie prawa materialnego tj. § 1 ust. 1 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 17 listopada 1987 r. w sprawie chorób zawodowych przez błędną wykładnię polegającą na przyjęciu, że stwierdzona u niego choroba alergiczna kontaktowe zapalenie skóry, nie jest chorobą zawodową.
Wojewódzki Sąd Administracyjny, powołanym na wstępie zaskarżonym wyrokiem, oddalił powyższą skargę wnioskodawcy.
Zwrócił uwagę, że postępowanie w niniejszej sprawie zostało wszczęte w 2003 r. Obowiązywało wówczas rozporządzenie Rady Ministrów z dnia 30 lipca 2002 r. które w poz. 18.1 wykazu chorób zawodowych określało chorobę zawodową: alergiczne kontaktowe zapalenie skóry. Rozporządzenia to utraciło moc z dniem 3 lipca 2009 r. w związku z wyrokiem Trybunału Konstytucyjnego z dnia 19 czerwca 2008 r. Z dniem 3 lipca 2009 r. weszło w życie Rozporządzenie Rady Ministrów z dnia 30 czerwca 2009 r. w sprawie chorób zawodowych (Dz. U. Nr 105, poz. 869). Przejęło ono w całości definicję jednostki ujętej w poz. 18.1 Rozporządzenia z dnia 30 lipca 2002 r.
Następnie wskazał, że wnioskodawca został poddany badaniom w trzech uprawnionych jednostkach orzeczniczych, tj. Wojewódzkim Ośrodku Medycyny Pracy we W. Oddział we W., w Instytucie Medycyny Pracy i Zdrowia Środowiskowego w S. oraz w Instytucie Medycyny Pracy w Ł.. Ośrodki te wydały podstawowe opinie – kolejno z dnia 5 września 2003 r. Nr [...], z dnia 10 lipca 2007 r. Nr [...], [...] Wojewódzki Ośrodek Medycyny Pracy we W., z dnia 7 kwietnia 2004 r. [...], z dnia 13 listopada 2007 r., Instytut Medycyny Pracy i Zdrowia Środowiskowego w S. z dnia 12 stycznia 2011 r. oraz z dnia 14 października 2011 r. Instytut Medycyny Pracy w Ł.. Dwa pierwsze ośrodki wydawały ponowne opinie w związku ze zmianą prawa – wejścia w życie Rozporządzenia z dnia 30 czerwca 2009 r. a także w związku z zarzutami B.P. zawartymi w jego pismach i w związku z jego uwagami a także organów I i II stopnia. Ośrodki te sporządziły dodatkowo kilkanaście pism zawierających odpowiedzi na wątpliwości wnioskodawcy oraz organów orzeczniczych. W ocenie Sądu stanowią one opinie uzupełniające. Wszystkie trzy ośrodki diagnostyczno-lekarskie wydały zgodne opinie. Stwierdzono, że rozpoznano u B.P. łupież rumieniowy, zapalenie mieszków włosowych, łojotokowe zapalenie skóry, wyprysk (w tym kontaktowy, rozsiany lub przewlekły) podejrzenie łuszczycy pospolitej. Tylko jedno z nich jest ujęte w wykazie chorób zawodowych – jest to wyprysk kontaktowy wymieniony w poz. 18.1. rozporządzenia.
Opinie wskazywały, iż zmiany skórne występowały u wnioskodawcy, co wynika z przeprowadzonego wywiadu z zainteresowanym, od dzieciństwa, w okresie nauki w technikum, w okresie praktyki w czasie studiów. Były to zmiany zlokalizowane na przedramionach i w okolicy podkolanowej z towarzyszącym świądem, nawracające w porze letniej. Zmiany chorobowe nawróciły w latach 80, występowały bez związku z porą roku, dotyczyły grzbietów rąk, okolicy mostkowej, okolicy krocza i podudzi, w zgięciach podkolanowych. W Poradni Dermatologicznej B.P. zarejestrował się w 1997 r. W dokumentacji z badań okresowych z października 1991 r. jest wzmianka, że zmiany alergiczne występują od dzieciństwa, lekarz profilaktyk w badaniu fizykalnym – stwierdził wówczas ich obecność. Pomimo zaprzestania pracy zmiany skórne okresowo nawracają, B.P. łączy je z pracą na działce i przy samochodzie.
Diagnostyka alergologiczna wykazała dodatnie odczyny na dwuchromian potasu, chlorek kobaltowy, siarczek niklowy, parafenylenodwuaminę, balsam peruwiański i poliwakcynę (antygeny bakteryjne). Ujemne zaś test celowe dotyczyły farb, olejów, emulsji, chłodziw i smarów.
Jednostki lekarskie stwierdziły, że nie ma podstaw do rozpoznania choroby zawodowej. Powyższa ocena została wydana na podstawie wywiadu chorobowego, badania fizykalnego, dostarczoną dokumentację medyczną oraz wyniki badań, stopnia narażenia zawodowego. Wydanie opinii poprzedziło bowiem nie tylko badania lekarskie, z którymi wiązał się pobyt w szpitalu w dniach 7-20 stycznia 2004 r., 8-22 października 2007 r. oraz przed wydaniem opinii z dnia 12 stycznia 2011 r. przez Instytut Medycyny Pracy w Ł., istniejąca dokumentacja lekarska dotycząca B.P., wyniki badań narażenia zawodowego – stwierdzające, iż takie narażenie w okresie pracy w spółce [...] istniało i miało miejsce w okresie 1996-1998r.
Z powyższego wynika, iż organy orzecznicze zgodnie z powołanymi regułami określonymi w art. 7 i 80 k.p.a. zebrały materiał dowodowy i oceniły go wydając decyzje a także, iż jednostki badawcze wydały orzeczenie lekarskie, zgodnie z regułami dowodowymi określonymi w art. 6 rozporządzenia z dnia 30 czerwca 2009 r.
Podkreślił również, że przed wydaniem opinii końcowej organ II instancji dołączył jako materiał dowodowy opinie, które zostały sporządzone na potrzeby Sądu Okręgowego a także Sądu Apelacyjnego we Wrocławiu w związku z ubieganiem się wnioskodawcy o rentę. Były to opinie z dnia 17 grudnia 1998 r. opracowane przez dr M. B., w opinii tej stwierdzono ogniska wypryskowe na kciuku prawej ręki, opinię dr J. G. z dnia 22 września 2000 r. oraz z 8 listopada 1999 r.
W ocenie Sądu wszystkie te opinie potwierdzają istnienie wyprysku kontaktowego. Stwierdzają też, iż pacjent nie kwalifikuje się do dalszych świadczeń rehabilitacyjnych. W opinii z dnia 8 listopada 1999 r. a także z 17 grudnia 1999 r., stwierdzono, że wyprysk przewlekły, ze względu na nawrotowy charakter i możliwość remisji nie stanowi przeciwwskazań do zatrudnienia. Przedmiotem oceny była również opinia dr J. G. z dnia 24 listopada 2000 r., w której to stwierdzono, że zmieniły się okoliczności a mianowicie stwierdzono utrwalone zmiany skórne, które dają podstawę do dopuszczenia możliwości uznania powoda za częściowo niezdolnego do pracy po dniu 7 maja 1998 r. na stałe. W opinii tej – zdanie ostatnie – stwierdzono "trudności w rozdzieleniu możliwości uczulenia w warunkach pracy lub środowisku poza pracą". Ostatecznie powyższa opinia dała podstawę do uznania przyznania wnioskodawcy prawa do renty z tytułu częściowej niezdolności do pracy, poczynając od dnia 8 maja 1998 r. – wyrok Sądu Apelacyjnego we Wrocławiu z dnia 19 stycznia 2001 r. sygn. akt III A Ua 431/00.
Zdaniem Sądu w przedstawionych okolicznościach brak jest podstaw do zakwestionowana przedstawionych przez ośrodki diagnostyczne opinii, i co dalej idzie decyzji organów orzeczniczych. Opinie lekarskie w zasadzie identyczne podkreślają, że zmiany i dolegliwości skórne występujące w dzieciństwie, badanie fizyczne, badania alergiczne, brak charakterystycznych zmian dla omawianej choroby i występowanie nawrotów, w niektórych momentach dość intensywnych, nie dają podstaw do uznania, że choroba ma charakter zawodowy.
Odnosząc się zaś do zarzutów skargi i przedstawionych wyżej opinii (z lat 1998-2000) oraz badania profilaktycznego z 1991 r., podał, że w świetle wymienionych wyżej dokumentów, za oczywiste twierdzenie skarżącego, że do podjęcia pracy w [...] brak było przeciwwskazań lekarzy. Dodał, iż lekarze specjaliści nie widzieli przeszkód do kontynuowania pracy w [...], w którym był zainteresowany zatrudniony w okresie sporządzania opinii (1998 - 2000) kiedy to niewątpliwie stwierdzono, że cierpi on na choroby skóry w tym na wyprysk kontaktowy. Nie świadczy to jednak o tym, że przed zatrudnieniem w [...] nie miał problemów skórnych. Fakt braku dokumentacji lekarskiej potwierdzającej leczenie tych schorzeń przed 1996 r. nie może być również dowodem, iż zainteresowany nie miał w tym zakresie problemów, jest to bowiem sprzeczne z wywiadem chorobowym a także z ww. badaniami profilaktycznymi z października 1991 r., podczas których stwierdzono zmiany skórne o charakterze chorobowym.
W skardze kasacyjnej od powyższego wyroku B.P. wniósł o uchylenie wyroku w całości oraz o uchylenie decyzji [...].Państwowego Wojewódzkiego Inspektora Sanitarnego z dnia [...] lipca 2013 r. wraz z poprzedzającą ją decyzją organu I. instancji. Ponadto wniósł o zasądzenie zwrotu kosztów postępowania jak również przyznanie kosztów pomocy prawnej udzielonej z urzędu w podwójnej stawce.
Zaskarżonemu wyrokowi zarzucił naruszenie:
- art. 2351 i art. 2352 Kodeksu pracy oraz § 2 i § 8 rozporządzenia Rady Ministrów z 30 czerwca 2009 r. w sprawie chorób zawodowych poprzez błędną wykładnię, polegającą na przyjęciu, że stwierdzona u B.P. choroba alergicznego kontaktowego zapalenia skóry nie jest chorobą zawodową,
- art. 141 § 4 p.p.s.a. w zw. z art 1 § 1 i 2 p.u.s.a., art 77 k.p.a. poprzez ogólnikowość uzasadnienia wyroku, pominięcie istotnych dla rozstrzygnięcia sprawy okoliczności oraz brak wyczerpującego rozpatrzenia całego zebranego w sprawie materiału dowodowego.
Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:
Zgodnie z art. 183 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2012 r. poz. 270 ze zm.), dalej "p.p.s.a.", Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej. Z urzędu bierze pod uwagę tylko nieważność postępowania.
W rozpoznawanej sprawie nie zachodzi żadna z przesłanek nieważności postępowania, wymienionych w art. 183 § 2 p.p.s.a. Sprawa ta mogła być zatem rozpoznana przez Naczelny Sąd Administracyjny tylko w granicach zakreślonych w skardze kasacyjnej.
Rozpatrując skargę kasacyjną w niniejszej sprawie Naczelny Sąd Administracyjny nie znalazł podstaw do uchylenia zaskarżonego wyroku.
Skarga kasacyjna zawiera zarzuty naruszenia zarówno przepisów postępowania, jak i prawa materialnego. W takiej sytuacji w pierwszej kolejności Naczelny Sąd Administracyjny odniesie się do zarzutów procesowych.
Za niezasadny należy uznać zarzut w zakresie naruszenia art. 141 § 4 p.p.s.a. w zw. z art 1 § 1 i 2 p.u.s.a., art. 77 k.p.a.
Zgodnie z treścią art. 141 § 4 p.p.s.a. uzasadnienie wyroku powinno zawierać zwięzłe przedstawienie stanu sprawy, zarzutów podniesionych w skardze, stanowisk pozostałych stron, podstawę prawną rozstrzygnięcia oraz jej wyjaśnienie. Jeżeli w wyniku uwzględnienia skargi sprawa ma być ponownie rozpatrzona przez organ administracji, uzasadnienie powinno ponadto zawierać wskazania co do dalszego postępowania. W ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego uzasadnienie wyroku Sądu I instancji nie zawiera uchybień, które uzasadniałyby jego uchylenie w oparciu o art. 141 § 4 p.p.s.a. W treści uzasadnienia zawarto treść żądania, stan faktyczny i prawny sprawy, oceniono argumenty, które legły u podstaw zaskarżonego wyroku. Sąd I. instancji uzasadnił także swoje stanowisko.
Podkreślenia wymaga, że Sąd I. instancji w uzasadnieniu zaskarżonego wyroku odniósł się do zebranego w niniejszej sprawie materiału dowodowego prawidłowo uznając, że pozwalał on na wydanie rozstrzygnięcia w niniejszej sprawie.
Zdaniem Naczelnego Sądu Administracyjnego w niniejszej sprawie organ administracji zgodnie z treścią art. 77 k.p.a. w sposób wyczerpujący zebrał i rozpatrzył cały materiał dowodowy. W aktach sprawy znajdują się bowiem podstawowe opinie jednostek orzeczniczych, tj. [...] Wojewódzkiego Ośrodka Medycyny Pracy we W. Oddział we W., Instytutu Medycyny Pracy i Zdrowia Środowiskowego w S. oraz w Instytutu Medycyny Pracy w Ł. o braku podstaw do rozpoznania choroby zawodowej u B.P.. Dwa pierwsze ośrodki wydawały ponowne opinie z uwagi na wejście w życie Rozporządzenia z dnia 30 czerwca 2009 r. Ponadto powyższe ośrodki wydały dodatkowe opinie które w wystarczający sposób wyjaśniły wątpliwości zgłaszane przez B.P. jak i organy orzekające w niniejszej sprawie. Powyższy zebrany materiał dowodowy dawał zatem podstawę do wydania rozstrzygnięcia w sprawie.
Za bezzasadny należy uznać także zarzut skarżącego kasacyjnie w zakresie naruszenia prawa materialnego tj. art. 2351 i art. 2352 Kodeksu pracy oraz § 2 i § 8 rozporządzenia Rady Ministrów z 30 czerwca 2009 r. w sprawie chorób zawodowych.
Zgodnie z treścią art. 2351 Kodeksu pracy za chorobę zawodową uważa się chorobę, wymienioną w wykazie chorób zawodowych, jeżeli w wyniku oceny warunków pracy można stwierdzić bezspornie lub z wysokim prawdopodobieństwem, że została ona spowodowana działaniem czynników szkodliwych dla zdrowia występujących w środowisku pracy albo w związku ze sposobem wykonywania pracy, zwanych "narażeniem zawodowym".
Zatem aby określone schorzenie mogło być uznane za chorobę zawodową muszą być spełnione łącznie dwie przesłanki tj. rozpoznane schorzenie musi odpowiadać chorobie ujętej w wykazie chorób zawodowych jak również winno być spowodowane czynnikami szkodliwymi dla zdrowia występującymi na stanowisku pracy osoby zainteresowanej albo w związku ze sposobem wykonywania pracy. Nie każde zatem schorzenie, nawet gdy pozostaje w związku ze szkodliwymi warunkami pracy, może być zakwalifikowane jako choroba zawodowa. Nie zawsze także szkodliwe warunki pracy prowadzą do tego wyniku. Przedmiotem badania organu w sprawach z zakresu chorób zawodowych jest więc charakter schorzenia w kontekście jednostki chorobowej wymienionej w wykazie chorób zawodowych, warunki pracy w świetle narażenia na powstanie tej choroby oraz związek przyczynowy między chorobą zawodową, a tymi warunkami.
Zgodnie z treścią art. 2352 Kodeksu pracy rozpoznanie choroby zawodowej u pracownika lub byłego pracownika może nastąpić w okresie jego zatrudnienia w narażeniu zawodowym albo po zakończeniu pracy w takim narażeniu, pod warunkiem wystąpienia udokumentowanych objawów chorobowych w okresie ustalonym w wykazie chorób zawodowych.
Stosownie do treści § 8 ust 1 Rady Ministrów z dnia 30 czerwca 2009 r., decyzję o stwierdzeniu choroby zawodowej albo decyzję o braku podstaw do stwierdzenia choroby zawodowej wydaje się na podstawie materiału dowodowego, a w szczególności danych zawartych w orzeczeniu lekarskim oraz formularzu oceny narażenia zawodowego pracownika lub byłego pracownika. Wedle § 6 ust. 1 ww. rozporządzenia, lekarz właściwy do orzekania w zakresie chorób zawodowych wydaje orzeczenie o rozpoznaniu choroby zawodowej albo o braku podstaw do jej rozpoznania na podstawie wyników przeprowadzonych badań lekarskich i pomocniczych, dokumentacji medycznej pracownika lub byłego pracownika, dokumentacji przebiegu zatrudnienia oraz oceny narażenia zawodowego. Postępowanie przed medycznymi jednostkami orzeczniczymi jest dwuinstancyjne. Zgodnie bowiem z § 7 ust. 1ww. rozporządzenia pracownik lub były pracownik, badany w jednostce orzeczniczej I stopnia, który nie zgadza się z treścią orzeczenia lekarskiego, może wystąpić z wnioskiem o przeprowadzenie ponownego badania przez jednostkę orzeczniczą II stopnia. W świetle też § 8 ust. 2 rozporządzenia, jeżeli właściwy państwowy inspektor sanitarny przed wydaniem decyzji uzna, że materiał dowodowy jest niewystarczający do wydania decyzji, może żądać od lekarza, który wydał orzeczenie lekarskie, dodatkowego uzasadnienia tego orzeczenia, wystąpić do jednostki orzeczniczej II stopnia o dodatkową konsultację lub podjąć inne czynności niezbędne do uzupełnienia tego materiału.
Mając na uwadze powyższe, stwierdzić należy, że postępowanie administracyjne w przedmiocie choroby zawodowej charakteryzuje się istotną specyfiką w zakresie postępowania dowodowego. Zauważyć należy, iż zarówno państwowy inspektor sanitarny, jak i sądy administracyjne kontrolujące wydane przez ten organ decyzje administracyjne, nie posiadają wysoko specjalistycznej wiedzy pozwalającej na samodzielną ocenę konkretnych przypadków lub jednostek chorobowych pod kątem ich zaliczenia do określonej choroby zawodowej. Organ wydający decyzję w sprawie choroby zawodowej nie jest zatem uprawniony do merytorycznej kontroli orzeczeń lekarskich, ani też dokonywania w tym zakresie własnych ustaleń prowadzących do odmiennego rozpoznania jednostki chorobowej.
W tym miejscu należy wskazać, że zgodnie z przepisami rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 30 czerwca 2009 r. rozpoznania choroby zawodowej dokonują lekarze zatrudnieni w wymienionych w tym rozporządzeniu jednostkach orzeczniczych (§ 5 ust. 1 i 2). Orzeczenia te mają charakter opinii biegłych. Tak samo należy traktować wszelkie wyjaśnienia jednostek orzeczniczych złożonych w związku z wcześniej wydanym orzeczeniem. Mimo, że właściwym do rozpoznania choroby zawodowej jest jednostka orzecznicza, nie pozbawia to organów państwowej inspekcji sanitarnej uprawnienia oceny wydanych przez taką jednostkę orzeczeń. Dokonując takiej oceny organy te mogą zwracać się do jednostek orzeczniczych m.in. o wyjaśnienie określonych kwestii. Odpowiedź udzielona przez jednostkę orzeczniczą jest więc uzupełnieniem wcześniejszego orzeczenia, czyli opinii.
Tak właśnie postąpiono w rozpoznawanej sprawie. Z uwagi na powstałe w toku postępowania administracyjnego wątpliwości organy orzekające w niniejszej sprawie zwracały się do jednostek uprawnionych do rozpoznania chorób zawodowych o wydanie dodatkowych opinii uzupełniających. Ośrodki te kilkakrotnie udzielały wyjaśnień, mające na celu rozwianie wszelkich zaistniałych wątpliwości w sprawie.
Żadna z uprawnionych jednostek diagnostycznych nie uznała, że w niniejszej sprawie zostały spełnione przesłanki do stwierdzenia u B.P. choroby zawodowej. Pomimo bowiem, iż u B.P. rozpoznano wyprysk kontaktowy (który jest ujęty w wykazie chorób zawodowych) uprawnione jednostki nie stwierdziły w orzeczeniach, że został on wywołany środowiskiem wykonywanej pracy. Stanowisko zawarte w ww. orzeczeniach zostało potrzymane w opiniach uzupełniających.
I tak m.in. Państwowy Powiatowy Inspektor Sanitarny w O. w piśmie z dnia 12 stycznia 2011 r. uznał, że "Przebieg choroby skóry i lokalizacja wykwitów u badanego wskazują, że to właśnie skóra garbowana, a nie cement lub farby chromowe obecne w środowisku pracy, stanowiła u niego źródło uczulenia na sole chromu. Zmiany o charakterze kontaktowego zapalenia skóry występowały u zainteresowanego pierwotnie po stronie zgięciowej nadgarstków, w miejscu przylegania paska od zegarka, a następnie na grzbietach stóp, w miejscu styczności ze skórą obuwiową. Nigdy u badanego nie opisywano zmian typowych dla alergicznego wyprysku kontaktowego u osób pracujących w kontakcie z cementem i innymi materiałami zawierającymi sole chromu, to jest zmian zlokalizowanych na powierzchni grzbietowej rąk. Zarówno dane z wywiadu, jak i dokumentacji medycznej nie wskazują na występowanie i leczenie z powodu kontaktowego zapalenia skóry rąk w okresie ekspozycji zawodowej na chrom, ani też w późniejszym okresie. Dlatego naszym zdaniem, pomimo potencjalnego narażenia na sole chromu w okresie zatrudnienia na stanowisku kierownika zespołu magazynów "[...]" Sp. z o.o. w J. i wielokrotnie potwierdzonego testami naskórkowymi uczulenia kontaktowego brak jest podstaw do rozpoznania u wnioskodawcy alergicznego kontaktowego zapalenia skóry wywołanego środowiskiem pracy."
Instytut Medycyny w Pracy w Ł. w piśmie z dnia 14 października 2011 r. wyjaśnił, iż "W dokumentacji istnieją wpisy świadczące o rozpoznaniu kontaktowego zapalenia skóry, ale dotyczą one tułowia, okolic grzbietów stóp i podudzi. Należy podkreślić, że zawodowe narażenie na związki chromu, źródłem których są cement i inne materiały budowlane, dotyczą głównie skóry rąk. W związku z powyższym, nie znajdujemy podstaw do rozpoznania choroby skóry o etiologii zawodowej u pana B.P.. w naszej opinii nie kwestionujemy zawodowego narażenia pana B.P. na związki chromu ani występowania u danego dodatnich testów z chromem, natomiast nie znajdujemy zmian klinicznych, które odpowiadałyby alergicznemu kontaktowemu zapaleniu skóry, które można by uznać za spowodowane środowiskiem pracy. Jednocześnie informujemy, że w danych epidemiologicznych pochodzących z wielu ośrodków europejskich wynika, że w dalszym ciągu głównym źródłem uczulenia na chrom w populacji generalnej są różnego rodzaju wyroby ze skóry i związki chromu są w dalszym ciągu szeroko stosowane w przemyśle garbarskim."
Natomiast Instytut Medycyny Pracy i Zdrowia Środowiskowego w S. w piśmie wyjaśniającym z dnia 19 lutego 2013 r. wskazał, że: "Sam fakt występowania objawów choroby w okresie aktywności zawodowej i styczność z potencjalnymi czynnikami szkodliwymi (alergizującymi), a nawet pogarszający wpływ warunków pracy na jej przebieg nie determinuje jeszcze rozpoznania choroby zawodowej. W postępowaniu diagnostyczno-orzeczniczym uwzględniany jest m.in. całościowy obraz kliniczny choroby, jej początek, przebieg, korelacja z narażeniem zawodowym i typowe dla schorzenia zawodowego objawy. Podtrzymujemy tym samym nasze stanowisko zawarte w uzasadnieniu orzeczenia lekarskiego i opiniach uzupełniających, zwłaszcza w odniesieniu do początku choroby skóry (w dzieciństwie), jej obrazu klinicznego i nietypowej dla zawodowego wyprysku kontaktowego lokalizacji zmian. Wieloletni przebieg choroby skóry cechuje się z reguły okresami zaostrzeń i remisji objawów, stąd powoływanie się na brak przeciwwskazań do podjęcia pracy z Zakładzie [...] i brak w tym czasie zmian skórnych jest niewystarczający do rozpoznania choroby zawodowej skóry."
Mając na uwadze powyższe, stwierdzić należy, iż w warunkach niniejszej sprawy - wobec jednoznacznych i zgodnych orzeczeń jednostek oraz złożonych w toku postępowania dodatkowych przez nie złożonych wyjaśnień - o braku podstaw do rozpoznania u B.P. choroby zawodowej, rozstrzygnięcia organów obu instancji uznać należy za prawidłowe. Stwierdzenie przez właściwe jednostki orzecznicze, że rozpoznane u B.P. schorzenie nie może być uznane za chorobę wywołaną środowiskiem pracy, oznacza bowiem brak spełnienia wymogów z art. 2351 Kodeksu pracy, warunkujących stwierdzenie choroby zawodowej. Podkreślenia wymaga, iż dla stwierdzenia choroby zawodowej nie jest wystarczające jedynie wykazanie ekspozycji zawodowej na czynnik wywołujący chorobę. Warunkiem koniecznym jest rozpoznanie choroby zawodowej przez właściwą jednostkę orzeczniczą, która potwierdzi zawiązek pomiędzy warunkami w miejscu pracy, a stanem zdrowia badanego. W niniejszej sprawie wyspecjalizowane jednostki orzecznicze w wydanych orzeczeniach stwierdziły, że stwierdzone u B.P. zmiany skórne nie są wynikiem środowiskiem pracy.
Z przedstawionych powyżej względów, wobec braku wskazania takich podstaw skargi kasacyjnej, które pozwalałyby na jej uwzględnienie, Naczelny Sąd Administracyjny na podstawie art. 184 p.p.s.a. skargę kasacyjną oddalił.
Wyjaśnić należy, że Naczelny Sąd Administracyjny nie orzekł w wyroku o przyznaniu pełnomocnikowi skarżącego kasacyjnie wynagrodzenia za zastępstwo wykonane na zasadzie prawa pomocy, gdyż przepisy art. 209 i art. 210 p.p.s.a. mają zastosowanie tylko do kosztów postępowania między stronami. Natomiast wynagrodzenie dla pełnomocnika ustanowionego z urzędu za wykonaną pomoc prawną, należne od Skarbu Państwa (art. 250 p.p.s.a.), przyznawane jest przez Wojewódzki Sąd Administracyjny w postępowaniu określonym przepisami art. 258 - 261 p.p.s.a.