II OSK 1779/21

II OSK 1779/21 - Wyrok NSA
Data orzeczenia
2024-04-16
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2021-08-13
Sąd
Naczelny Sąd Administracyjny
Sędziowie
Grzegorz Czerwiński /przewodniczący sprawozdawca/
Magdalena Dobek-Rak
Robert Sawuła
Symbol z opisem
6053 Obywatelstwo
Hasła tematyczne
Obywatelstwo
Skarżony organ
Minister Spraw Wewnętrznych i Administracji
Treść wyniku
uchylono zaskarżony wyrok i decyzje I i II instancji
Odstąpiono od zasądzenia zwrotu kosztów postępowania sądowego
Powołane przepisy
Dz.U. 2020 poz 347
art. 10 ust. 3, art. 55, art. 66
Ustawa z dnia 2 kwietnia 2009 r. o obywatelstwie polskim - t.j.
Dz.U. 1920 nr 7 poz 44
art. 2 pkt 1 , art. 4 pkt 1 , art. 5
Ustawa z dnia 20 stycznia 1920 r. o obywatelstwie Państwa Polskiego.
Dz.U. 2020 poz 256
art. 7, art. 77 § 1, art. 80
Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego - t.j.
Dz.U. 2023 poz 1634
art. 145 § 1 pkt 1 lit. c, art. 151, art. 188, art. 206, art. 207 § 2
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - t.j.
Sentencja
Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: sędzia NSA Grzegorz Czerwiński (spr.) Sędziowie: sędzia NSA Robert Sawuła sędzia del. WSA Magdalena Dobek-Rak Protokolant: starszy asystent sędziego Tomasz Muszyński po rozpoznaniu w dniu 16 kwietnia 2024 r. na rozprawie w Izbie Ogólnoadministracyjnej skargi kasacyjnej A. D. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 16 kwietnia 2021 r. sygn. akt IV SA/Wa 81/21 w sprawie ze skargi A. D. na decyzję Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji z dnia 27 listopada 2020 r., DOiR-I-6270-89/2020/AK w przedmiocie odmowy potwierdzenia posiadania obywatelstwa polskiego 1. uchyla zaskarżony wyrok, zaskarżoną decyzję i utrzymaną nią w mocy decyzję Wojewody Podlaskiego z dnia 25 maja 2020 r. nr OB-III.6122.380.2019.IKM, 2. odstępuje od zasądzenia zwrotu kosztów postępowania sądowego w całości.
Uzasadnienie
Wyrokiem z dnia 16 kwietnia 2021 r., sygn. akt IV SA/Wa 81/21 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie oddalił skargę A. D. na decyzję Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji z dnia 27 listopada 2020 r., znak DOiR-I-6270-89/2020/AK w przedmiocie odmowy potwierdzenia obywatelstwa polskiego.
Powyższy wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie zapadł w następującym stanie faktycznym i prawnym.
Decyzją z dnia 7 listopada 2020 r., nr DOiR-I-6270-89/2020/AK Minister Spraw Wewnętrznych i Administracji po rozpatrzeniu odwołania A. D. od decyzji Wojewody Podlaskiego z dnia 25 maja 2020 r,, nr OB.-III.6122.380.2019.KM, odmawiającej potwierdzenia posiadania obywatelstwa polskiego przez D. D./D. (D. R./D. R.), urodzonego w 1916 r. w D., syna M. i I., zmarłego dnia 5 sierpnia 1984 r., utrzymał w mocy decyzję organu I instancji.
Organ odwoławczy wskazał, że ze względu na datę wszczęcia postępowania w sprawie o potwierdzenie posiadania obywatelstwa polskiego przez stronę, do jej rozstrzygnięcia znajdować winny zastosowanie przepisy ustawy z dnia 2 kwietnia 2009 r. o obywatelstwie polskim (Dz.U, z 2020 r., poz. 347). Ustawa ta weszła w życie w dniu 15 sierpnia 2012 r.
Bezsprzecznym w sprawie jest, że stroną oraz podmiotem postępowania przed Wojewodą w sprawie o potwierdzenie posiadania obywatelstwa polskiego przez D. D. jest A. D.
Istota sporu w sprawie sprowadza się do odpowiedzi ma pytanie czy zebrany w sprawie materiał dowodowy był wystarczający do wykazania nabycia i posiadania przez zmarłego D. D. obywatelstwa polskiego.
Wojewoda w uzasadnieniu decyzji wskazał rozbieżności w dacie urodzenia pomiędzy dokumentami dołączonymi do wniosku o potwierdzenie posiadania obywatelstwa polskiego D. D., które nie pozwalają w jednoznaczny sposób stwierdzić, iż wszystkie te dokumenty dotyczą jednej osoby. Rozbieżności tych, pomimo wezwania organu, nie wyjaśnił również pełnomocnik wnioskodawcy, ograniczając się jedynie do wskazania, że D. D. urodził się w 1916 r. D. D., urodzony w 1916 r. nie mógłby natomiast – zdaniem organu - zostać w 1935 r. objęty wnioskiem ojca ubiegającego się o obywatelstwo palestyńskie, gdyż byłby wtedy osobą pełnoletnią. Ustalenie dokładnej daty urodzenia D. D. na podstawie zebranego materiału dowodowego nie jest możliwe, natomiast ma istotne znaczenie dla oceny stanu faktycznego mającego wpływ na ewentualne posiadanie i utratę obywatelstwa polskiego przez ww. osobę.
We wniosku inicjującym postępowanie pełnomocnik wskazał, że D. D. (nazwisko rodowe R.) - syn M. R. - urodził się w 1916 r. w D. Tam też zamieszkiwał do około 1934 r., kiedy to wyjechał na stałe do Palestyny. (...). Do wniosku pełnomocnik dołączył wyciąg z rejestru ludności D. D., z którego wynika, iż D. D. urodzony w 1916 r., data wpisu jako imigrant/stały pobyt: 1925 r. Z uwagi na datę urodzenia ojca wnioskodawcy dla ustalenia jego statusu obywatelstwa polskiego stosuje się przepisy ustawy z dnia 20 stycznia 1920 r. o obywatelstwie Państwa Polskiego (Dz.U. R.P. Nr 7, poz. 44 z póżn. zm.), która to ustawa obowiązywała w chwili zaistnienia zdarzeń mających znaczenie dla ustalenia statusu obywatelstwa polskiego przez ojca Zainteresowanego. Natomiast art. 5 tej ustawy wskazywał, iż "przez urodzenie dzieci ślubne nabywają obywatelstwo ojca, a dzieci nieślubne obywatelstwo matki".
Do wniosku o potwierdzenie posiadania obywatelstwa polskiego pełnomocnik przedłożył palestyńskie dokumenty naturalizacyjne M. (M.) R. Z przedmiotowego dokumentu wynika, iż M. (M.) R. przybył do Palestyny w dniu 15 lutego 1933 r., w dniu 6 sierpnia 1934 r., do Palestyny przybyły jego dzieci tj. D. ur. w 1919 r., M. ur. w 1921 r., oraz I. ur. w 1917 r. Rodzeństwo przyjechało do Palestyny będąc wpisanym do polskiego paszportu brata. W1935 r., rodzina ta nabyła obywatelstwo palestyńskie.
Mając na uwadze powyższe rozbieżności Minister w piśmie z dnia 16 czerwca 2020 r., wezwał pełnomocnika strony do wykazania pokrewieństwa pomiędzy D. R., synem M. (M.) urodzonym w 1919 r., w m. D., a D. D. (nazwisko rodowe R.) - synem M. R. - urodzonym w 1916 r. w Polsce /którego izraelskie dokumenty dołączył pełnomocnik do wniosku/, lub dokumentów potwierdzających posiadanie obywatelstwa polskiego przez D. D., urodzonego wg przedłożonych przez pełnomocnika izraelskich dokumentów w 1916 r., w Polsce.
W odpowiedzi na powyższe wezwanie organu pełnomocnik strony przy piśmie z dnia 28 czerwca 2020 r., wskazał iż ojciec wnioskodawcy przyjechał do Palestyny w 1925 r. na podstawie polskiego paszportu brata. Miarodajna data urodzenia D. wynika z załączonego wyciągu z rejestru ludności. Z porównania załączonych do wniosku dokumentów wynika, iż w dokumentach palestyńskich niewłaściwie zapisano daty urodzenia osób w nich wymienionych (wynika to choćby z porównania daty urodzenia M. z treści polskiego dokumentu tożsamości).
Zdaniem Ministra, dokonana analiza całokształtu materiału dowodowego prowadzi do wniosku, iż pełnomocnik Strony nie wykazał, iż D. D., urodzony w 1916 r., w Polsce, przybyły do Palestyny w 1925 r., kiedykolwiek posiadał obywatelstwo polskie a przedłożone przez Stronę dokumenty nie potwierdzają faktu, iż D. R., urodzony w 1919 r., w D., przybyły do Palestyny w 1934 r., to ta sama osoba co D. D., urodzony w 1916 r., w Polsce, przybyły do Palestyny w 1925 r.
W urzędowym potwierdzeniu kontynuacji tożsamości jest niezbędne wykazanie jej stosownymi dokumentami. Ustalenie tej kontynuacji jest warunkiem koniecznym w postępowaniu o potwierdzenie posiadania obywatelstwa. Zdaniem Ministra, należy wykluczyć dopuszczalność formułowania w tym zakresie domniemań, a ustalenia muszą być poświadczone stosownymi dokumentami urzędowymi. W opinii organu pełnomocnik nie dostrzega podstawowej kwestii dotyczącej identyfikacji i tożsamości osoby, i cały ciężar dotyczący ustalenia tożsamości D. D. (a niewyłącznie potwierdzenia obywatelstwa) bezpodstawnie przerzuca na organ, choć organ nie ma kompetencji ani obowiązku w zakresie ustalania danych osobowych D. D.
Organ zwrócił uwagę, że dla ustalenia i potwierdzenia obywatelstwa istotne jest w pierwszej kolejności ustalenie pochodzenia wnioskodawcy oraz tożsamości osób, od których wywodzi wnioskowane obywatelstwo. Dane osobowe są kluczowe dla identyfikacji personalnej (tożsamości) jako strony żądającej od organów administracji podjęcia określonych działań w celu przeprowadzenia postępowania wyjaśniającego.
Wojewoda przeprowadził postępowanie dowodowe zwracając się do USC w D., Archiwum Państwowego w Białymstoku w poszukiwaniu jakichkolwiek dokumentów dotyczących ojca Zainteresowanego. Poszukiwania te okazały się bezskuteczne, gdyż pełnomocnik przedstawił różne dane osobowe D. D. W opinii Ministra należy ustalić w sposób niebudzący wątpliwości dane osobowe osoby, w stosunku do której ma zostać wydana decyzja administracyjna. Wbrew twierdzeniu pełnomocnika przedstawione przez niego dokumenty nie pozwalają nawet poprzez chronologię zdarzeń uznać z cała pewnością, że pomiędzy D. R. a D. D. zachodzi tożsamość podmiotowa niezbędna do potwierdzenia posiadania obywatelstwa polskiego. Kwestia posługiwania się różnymi datami urodzenia nie znajduje również potwierdzenia w materiale dowodowym.
Z przeprowadzonego postępowania wyjaśniającego wynika, iż stwierdzone rozbieżności w treści zgromadzonych dokumentów nie pozwalają na postawienie tezy, że dotyczą one jednej i tej samej osoby i jest nią ojciec Wnioskodawcy. Wykazane nieścisłości w danych przedłożonych przez stronę postępowania nie mogą stanowić podstawy do ustalenia okoliczności wskazujących, że ojciec Zainteresowanego posiadał w przeszłości obywatelstwo polskie, a następnie nie utracił go.
Podsumowując, w realiach rozpatrywanej sprawy, w aktach brak jest wiarygodnych dokumentów potwierdzających okoliczność, że D. D., urodzony w 1916 r., w Polsce, jest ta samą osobą co D. R., urodzony w 1919 r. w D. Wszelkie istotne kwestie dla rozstrzygnięcia tej sprawy powinny zostać udowodnione przez stronę a nie jedynie być oparte na jej oświadczeniach. Materiał dowodowy nie pozwala na ustalenie, czy ojciec Wnioskodawcy posiadał obywatelstwo polskie, bowiem brak jest dowodów potwierdzających, że D. D., nabył obywatelstwo polskie.
Wobec powyższego Minister stwierdził, iż wbrew zarzutom strony, Wojewoda prawidłowo dokonał, zgodnie z zasadą swobodnej oceny dowodów, oceny zebranego materiału dowodowego, w rezultacie której uznał, iż nie jest on wystarczający do jednoznacznego potwierdzenia posiadania obywatelstwa polskiego przez D. D. Powyższy stan rzeczy nie uległ zmianie w toku postępowania odwoławczego.
A. D. wniósł skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego na decyzję Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji z dnia 27 listopada 2020 r. podnosząc zarzuty naruszenia:
1. art. 4 pkt 1 w zw. z art. 5 ustawy z dnia 20 lutego 1920 r. o obywatelstwie Państwa Polskiego poprzez nieustalenie nabycia przez skarżącego obywatelstwa polskiego;
2. art. 7, art. 76 § 1, art. 77, art. 80 i art. 107 § 3 K.p.a. w zw. z art. 10 ust. 3 w zw. z art. 55 w zw. z art. 66 ustawy z dnia 2 kwietnia 2009 r. o obywatelstwie polskim poprzez brak wszechstronnej oceny zebranego w sprawie materiału dowodowego spowodowany pominięciem części dokumentów bądź zanegowaniem ich znaczenia w zakresie ustalenia danych osobowych, pokrewieństwa, posiadania obywatelstwa polskiego i uznanie, iż zebrany w sprawie materiał dowodowy nie dotyczył ojca skarżącego z powodu wystąpienia rozbieżności w danych osobowych w dokumentach.
Skarżący w uzasadnieniu podniósł, że istota sporu w niniejszej sprawie sprowadza się do odpowiedzi na pytanie, czy zebrany w sprawie materiał dowodowy był wystarczający do wykazania nabycia i posiadania przez zmarłego D. D. obywatelstwa polskiego. Ustalenie tych okoliczności wymagało szczegółowej analizy i porównania treści poszczególnych polskich i zagranicznych dokumentów. Takiej wszechstronnej oceny organ naczelny zaniechał, a uzasadnienie decyzji nie spełnia wymogów wynikających z 107 § 3 k.p.a.
Strona przyznała przy tym, iż materiał dowodowy nie zawierał dokumentu źródłowego w postaci aktu urodzenia D. D. Tym niemniej w świetle ukształtowanego i jednolitego orzecznictwa sądowoadministracyjnego istnieje możliwość potwierdzenie danych osobowych osoby na podstawie dokumentów pośrednich. I tak do akt sprawy została załączona archiwalna teczka migracyjna M. R., z której wynikało, iż urodził się on w 1870 r. w miejscowości B. w Polsce i przybył do Palestyny: w 1933 r. jako wdowiec. W dokumencie znajduje się informacja o jego dzieciach w tym w szczególności o D. urodzonym w 1919 r. w miejscowości D. (nazwy miejscowości wpisywano fonetycznie i w rzeczywistości chodziło o miejscowości B. i D.). Istotne jest również to, iż dzieci M. R. urodzone w miejscowości D. (D.) zostały wpisane do polskiego paszportu jego brata, w tym w szczególności syn D. Wyjaśnia to wątpliwość i rozbieżność pomiędzy dokumentami naturalizacyjnymi a informacją zawartą w wyciągu z rejestru ludności D. D. o jego przybyciu do Palestyny (odpowiednio 1933 r. i 1925 r.). Do akt sprawy został załączony również polski dokument źródłowy tj. dowód osobisty M. R., z którego wynikało, iż urodził się w 1872 r. w miejscowości B. i zamieszkiwał w D. jako wdowiec wykonując zawód murarza. Dokument ten świadczył zarazem, iż musiał zamieszkiwać w Polsce po 1920 r. i posiadać polskie obywatelstwo. Zdaniem skarżącego zestawienie i porównanie treści obu opisanych dokumentów świadczy, iż dotyczą tej samej osoby. Wynika to z tożsamości imienia i nazwiska, miejsca urodzenia, miejsca zamieszkiwania, wykonywanego zawodu (murarz, kamieniarz), stanu cywilnego (wdowiec) oraz zbliżonej daty urodzenia. Stan cywilny M. R. wskazany w dokumentach palestyńskich - wdowiec - wyjaśniał wpisanie jego dzieci do paszportu jego brata i ich wcześniejsze przybycie do Palestyny. Przesądzenie o tożsamości osoby wymienionej w obu dokumentach daje również podstawę do ustalenia wiarygodności danych zawartych w dokumencie palestyńskim i pokrewieństwa M. R. z jego synem D. Dalej strona wskazała, że brak wszakże podstaw do kwestionowania w tym zakresie treści wpisów do dokumentu urzędowego, na podstawie którego otrzymał on w późniejszym czasie obywatelstwo palestyńskie. Dane osobowe D. R. wynikały również z innych dokumentów urzędowych. Z przedłożonego obywatelstwa izraelskiego, wyciągu z rejestru ludności i aktu małżeństwa wynikało, iż D. D. (poprzednie nazwisko R.) urodził się w Polsce w 1916 lub 1919 r. jako syn M. oraz F./l. i przybył do Palestyny w 1925 r.
Skarżący wyjaśnił, że rozbieżność w dacie urodzenia można tłumaczyć jego przybyciem do Palestyny prawdopodobnie bez dokumentów źródłowych jako osoby małoletniej wpisanej do polskiego paszportu brata jego ojca. Zwrócił także uwagę, że osoby wyznania mojżeszowego przed wojną nie zawsze rejestrowały fakt urodzenia swoich dzieci bezpośrednio po ich urodzeniu bądź czyniły to po wielu latach. Przedwojenne księgi metrykalne bardzo często nie zachowały się lub zachowały się stanie szczątkowym. Tym samym skarżący nie miał obiektywnych możliwości wykazania faktu urodzenia jego ojca i pokrewieństwa dokumentem źródłowym w postaci aktu urodzenia.
W odpowiedzi na skargę Minister Spraw Wewnętrznych i Administracji wniósł o jej oddalenie.
Wyrokiem z dnia 16 kwietnia 2021 r., sygn. akt IV SA/Wa 81/21 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie oddalił skargę.
W uzasadnieniu wyroku Wojewódzki Sąd Administracyjny stwierdził, że z uwagi na wskazywaną przez skarżącego datę urodzenia ojca Wnioskodawcy (1916 r.) dla ustalenia jego statusu obywatelstwa polskiego stosuje się przepisy ustawy z dnia 20 stycznia 1920 r. o obywatelstwie Państwa Polskiego (Dz.U. R.P. Nr 7, poz. 44 z późn. zm.), która to ustawa obowiązywała w chwili zaistnienia zdarzeń mających znaczenie dla ustalenia statusu obywatelstwa polskiego przez ojca Zainteresowanego.
Dla ustalenia i potwierdzenia obywatelstwa istotne jest w pierwszej kolejności ustalenie pochodzenia wnioskodawcy oraz tożsamości osób, od których wywodzi wnioskowane obywatelstwo.
Z akt sprawy wynika, że M. R. urodził się w 1870 r. w miejscowości B. w Polsce i przybył do Palestyny w 1933 r. jako wdowiec. W dokumencie znajduje się informacja o jego dzieciach, w tym w szczególności o D. urodzonym w 1919 r. w miejscowości D. (D.). Istotne jest również to, iż dzieci M. R. urodzone w miejscowości D. (D.) zostały wpisane do polskiego paszportu jego brata, w tym w szczególności syn D. Wyjaśnia to wątpliwość i rozbieżność pomiędzy dokumentami naturalizacyjnymi a informacją zawartą w wyciągu z rejestru ludności D. D. o jego przybyciu do Palestyny (odpowiednio 1933 r. i 1925 r.). Do akt sprawy został załączony również polski dokument źródłowy tj. dowód osobisty M. R., z którego wynikało, iż urodził się w 1872 r. w miejscowości B. i zamieszkiwał w D. jako wdowiec wykonując zawód murarza. Dokument ten świadczył – jak zasadnie zwróciły uwagę organy - zarazem, iż musiał zamieszkiwać w Polsce po 1920 r. i posiadać polskie obywatelstwo. Zestawienie i porównanie treści obu opisanych dokumentów świadczy, iż dotyczą tej samej osoby. Wynika to z tożsamości imienia i nazwiska, miejsca urodzenia, miejsca zamieszkiwania, wykonywanego zawodu (murarz, kamieniarz), stanu cywilnego (wdowiec) oraz zbliżonej daty urodzenia. Przesądzenie o tożsamości osoby wymienionej w obu dokumentach daje również podstawę do ustalenia wiarygodności danych zawartych w dokumencie palestyńskim i pokrewieństwa M. R. z jego synem D.
We wniosku inicjującym postępowanie pełnomocnik wskazał, że D. D. (nazwisko rodowe R.) - syn M. R. - urodził się w 1916 r. w D. Tam też zamieszkiwał do około 1934 r., kiedy to wyjechał na stałe do Palestyny. Do wniosku pełnomocnik dołączył wyciąg z rejestru ludności D. D., z którego wynika, iż D. D. urodzony w 1916 r., data wpisu jako imigrant/stały pobyt: 1925 r
Poza tym do wniosku o potwierdzenie posiadania obywatelstwa polskiego pełnomocnik przedłożył palestyńskie dokumenty naturalizacyjne M. (M.) R. Z przedmiotowego dokumentu wynika natomiast, iż M. (M.) R. przybył do Palestyny w dniu 15 lutego 1933 r., w dniu 6 sierpnia 1934 r., do Palestyny przybyły jego dzieci tj. D. ur. w 1919 r., M. ur. w 1921 r., oraz I. ur. w 1917 r. Rodzeństwo przyjechało do Palestyny będąc wpisanym do polskiego paszportu brata. W 1935 r. rodzina ta nabyła obywatelstwo palestyńskie.
Przedstawiona chronologia zdarzeń i załączona dokumentacja - świadczy zdaniem skarżącego - o posiadaniu przez jego ojca obywatelstwa polskiego. Organy przyjęły natomiast, że wskazane przez stronę okoliczności są niespójne, zawierają braki, a w związku z tym uniemożliwiają przyjęcie stanowiska skarżącego za prawidłowe.
Zdaniem Sądu, rację w powyższym sporze należy przyznać organom, które dokonały wszechstronnej analizy całokształtu materiału dowodowego, która zasadnie doprowadziła do wniosku, iż wbrew twierdzeniu pełnomocnika przedstawione przez niego dokumenty nie pozwalają nawet poprzez chronologię zdarzeń uznać z całą pewnością, że pomiędzy D. R. a D. D. zachodzi tożsamość podmiotowa niezbędna do potwierdzenia posiadania obywatelstwa polskiego. Minister zasadnie bowiem przyjął, że dokonana analiza materiału dowodowego prowadzi do wniosku, iż pełnomocnik strony nie wykazał, iż D. D.i, urodzony w 1916 r., w Polsce, przybyły do Palestyny w 1925 r., kiedykolwiek posiadał obywatelstwo polskie a przedłożone przez Stronę dokumenty nie potwierdzają faktu, iż D. R., urodzony w 1919 r., w D., przybyły do Palestyny w 1934 r., to ta sama osoba co D. D., urodzony w 1916 r., w Polsce, przybyły do Palestyny w 1925 r.
Zdaniem Sądu, należy mieć na uwadze, że ustalenie kontynuacji tożsamości jest warunkiem koniecznym w postępowaniu o potwierdzenie posiadania obywatelstwa. Nie można w tym zakresie formułować domniemań, a ustalenia muszą być poświadczone stosownymi dokumentami urzędowymi. W ocenie Sądu, stwierdzone rozbieżności w treści zgromadzonych dokumentów nie pozwalają na postawienie tezy, że dotyczą one jednej i tej samej osoby i jest nią ojciec Wnioskodawcy. Wykazane nieścisłości w danych przedłożonych przez stronę postępowania nie mogą stanowić podstawy do ustalenia okoliczności wskazujących, że ojciec wnioskodawcy posiadał w przeszłości obywatelstwo polskie, a następnie nie utracił go.
Jak wynika z akt sprawy i czego skarżący nie kwestionuje, materiał dowodowy nie zawiera dokumentu źródłowego w postaci aktu urodzenia D. D. Co do zasady istnieje możliwość potwierdzenia danych osobowych osoby na podstawie dokumentów pośrednich. Jednak w niniejszej sprawie mamy do czynienia z sytuacją, gdy materiał dowodowy, który stanowi podstawę ustaleń faktycznych w sprawie o potwierdzenie obywatelstwa jest niespójny i niejednoznaczny i nie daje pewności identyfikacji osoby, co do której toczy się to postępowanie. W aktach znajdują się dokumenty wskazujące na sprzeczne dane ojca skarżącego (wyrok NSA z 13 kwietnia 2021 r., II OSK 3221/20, CBOSA). Nie może być mowy, aby dokumenty urzędowe zawierały rozbieżne dane - począwszy od daty urodzenia, miejsca urodzenia ubiegającego się o potwierdzenie posiadania obywatelstwa - nie pozwalały na bezsporne zidentyfikowanie osoby.
Podsumowując, Sąd stwierdził, iż w oparciu o posiadany materiał dowodowy nie było możliwe ustalenie, że ojciec skarżącego posiadał obywatelstwo polskie, ponieważ̇ okoliczności kluczowe i istotne dla prowadzonej sprawy nie zostały rozstrzygnięte ponad wszelką wątpliwość́.
Zdaniem Sądu, nie można zarzucić też organowi, że nienależycie zebrał materiał dowodowy. Organy swoje ustalenia co do stanu faktycznego oparły na wszystkich dowodach przedłożonych przez wnioskodawcę i dowodach pozyskanych z urzędu (organ prowadził postępowanie dowodowe, zwracał się do USC w D., Archiwum Państwowego w Białymstoku w celu poszukiwania dokumentów dotyczących ojca skarżącego). Poza tym w toku postępowania wzywał pełnomocnika strony do złożenia wyjaśnień w spornym zakresie.
Realizując zasadę prawdy obiektywnej, na podstawie art. 7 i art. 77 § 1 K.p.a., organ jest wprawdzie zobowiązany do wyczerpującego zebrania i rozpatrzenia całego materiału dowodowego, jednakże strona nie jest zwolniona od współdziałania w wyjaśnianiu okoliczności faktycznych. Powinna ona bowiem przedstawić wszystkie informacje niezbędne do ustalenia stanu faktycznego sprawy, jak również udostępnić dowody znajdujące się w jej posiadaniu lub które tylko ona może przedstawić. Obowiązki te w żaden sposób nie wyłączają wymogu dążenia przez organ administracji do wyjaśnienia prawdy materialnej (art. 7 i art. 77 § 1 K.p.a.), niemniej jednak oznaczają, że strona składająca wniosek powinna aktywnie współdziałać z organem w celu ustalenia wszystkich okoliczności sprawy. To na niej spoczywa bowiem ciężar dowodu w znaczeniu obiektywnym (materialnym), sprowadzający się do obciążenia strony składającej wniosek skutkami prawnymi nieudowodnienia okoliczności, których stwierdzenie jest podstawą wydania decyzji zgodnie ze zgłoszonym żądaniem (por. wyrok NSA z 27 lipca 2011 r. sygn. II OSK 1560/10).
W rozpoznawanej sprawie organy w sposób właściwy wywiązały się z wymogu dążenia do wyjaśnienia wszystkich okoliczności sprawy i prawidłowo oceniły zebrany w sprawie materiał dowodowy.
Od powyższego wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie skargę kasacyjną wniósł A. D. podnosząc zarzuty naruszenia:
1. art. 2 pkt 1 ustawy z dnia 20 lutego 1920 r. o obywatelstwie Państwa Polskiego poprzez nieustalenie nabycia przez D. D. obywatelstwa polskiego;
2. art. 141 § 4, art. 134, art. 145 § 1 pkt 1 lit. c, art. 151 P.p.s.a. oraz art. 7, art. 76 § 1, art. 77, art. 80 w zw. z art. 10 ust. 3 w zw. z art. 55 w zw. z art. 66 ustawy z dnia 2 kwietnia 2009 r. o obywatelstwie polskim poprzez błędne ustalenie, iż zebrany w sprawie materiał dowodowy nie pozwalał na przyjęcie, iż pomiędzy D. R. i D. D. zachodzi tożsamość podmiotowa.
W uzasadnieniu skargi kasacyjnej przedstawione zostały argumenty mające, zdaniem skarżącego kasacyjnie, potwierdzać zasadność podniesionych zarzutów.
Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje.
Skarga kasacyjna zasługuje na uwzględnienie.
Na wstępie należy wskazać, że Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje sprawę tylko w granicach skargi kasacyjnej (art. 183 § 1 P.p.s.a.), z urzędu biorąc pod uwagę jedynie nieważność postępowania, co oznacza związanie przytoczonymi w skardze kasacyjnymi jej podstawami, określonymi w art. 174 P.p.s.a. Nadto, zgodnie z treścią art. 184 P.p.s.a., Naczelny Sąd Administracyjny oddala skargę kasacyjną, jeżeli zaskarżone orzeczenie mimo błędnego uzasadnienia odpowiada prawu.
Zdaniem Naczelnego Sądu Administracyjnego, skarga kasacyjna wniesiona przez A. D. ma usprawiedliwione podstawy.
Za zasadny uznać należy zarzut naruszenia art. 80 K.p.a. poprzez naruszenie zasady swobodnej oceny dowodów. Zgromadzony w sprawie materiał dowodowy, w ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego, może stanowić podstawę do ustalenia, że ojciec skarżącego kasacyjnie był synem M. (M.) R. Skarżący kasacyjnie nie mógł przedstawić oryginału aktu urodzenia swojego ojca jednakże wynikało to z niezależnych od niego przyczyn. Należy wziąć pod uwagę, że miejsce w którym położony jest D. było miejscem, w którym wielokrotnie odbywały się działania wojenne. Okoliczność ta daje uzasadnione podstawy do przyjęcia, że dokumentacja ta mogła ulec zniszczeniu lub zaginięciu, zwłaszcza ta część dokumentacji, która dotyczyła osób narodowości żydowskiej, które to osoby były poddane okrutnemu prześladowaniu w czasie II wojny światowej. Przedstawione przez skarżącego kasacyjnie dokumenty mające pośrednio wskazywać pochodzenie jego ojca zawierają nieścisłości jednakże nie są to nieścisłości, których nie można racjonalnie wyjaśnić.
We wniosku o przyznanie naturalizacji M. R. wskazał troje dzieci, to jest: D. urodzonego w 1919 r. w D., M. urodzoną w 1921 r. w D. oraz I. urodzoną w 1917 r. w D. Z załączonego do akt administracyjnych wyciągu z rejestru ludności wydanego przez Ministerstwo Spraw Wewnętrznych Izraela wynika natomiast, że ojciec skarżącego kasacyjnie D. D. urodził się w 1916 r. W ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego, data urodzenia wskazana we wniosku o przyznanie naturalizacji mogła wynikać z omyłkowego zapisu. Potwierdzeniem tego może być dokument w postaci świadectwa rejestracji urodzin nr [...]. Z dokumentu tego wynika, że [...] 1940 roku urodził się Y. R. Jako ojciec dziecka widnieje w tym dokumencie D. R. Podany został też wiek D. R – 24 lata. Jeśli od 1940 roku odjąć wiek D. R., to wynika z tego, że urodził się on w 1916 r. Zdaniem Naczelnego Sądu Administracyjnego, nie ma uzasadnionych podstaw by kwestionować fakt, że skarżący kasacyjnie A. D. jest synem D. D. urodzonego w 1916 r. Nie ma też uzasadnionych podstaw do kwestionowania faktu, że ojcem D. D. był M. (M.) R. urodzony w 1870 r. w Polsce w miejscowości B. W ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego, brak jest też podstaw do przyjęcia, że było dwóch D. R., (D.), z których jeden urodził się w 1916 r. zaś drugi urodził się w 1919 r. i nie wiadomo, która z tych osób była synem M. (M.) R. Synem M. (M.) R. był D. D. urodzony w 1916 r. w D., który zmienił w 1949 r. nazwisko z R. na D. Twierdzenie Wojewody, że gdyby D. D. urodził się w 1916 roku nie mógłby być objęty wnioskiem o nabycie obywatelstwa palestyńskiego, gdyż byłby osobą pełnoletnią jest twierdzeniem nieuprawnionym. Wniosek sporządzony został 11 grudnia 1934 r. D. D. w 1934 r. skończyłby 18 lat jednakże nie jest znany dzień jego urodzenia. Mógł on urodzić się po 11 grudnia 1916 r. i w takim przypadku w czasie składania wniosku nie miałby ukończonych 18 lat. Nadto organ arbitralnie przyjął, że D. D. uzyskałby pełnoletność w wieku 18 lat podczas gdy nie wiadomo, czy z przepisów obowiązujących w miejscu składania wniosku nabycie pełnoletności następowało w wieku 18 lat czy też np. w wieku 21 lat.
Zauważyć należy, że dowód osobisty M. (M.) R. jest w posiadaniu skarżącego kasacyjnie, który jest synem D. D. ur. w 1916 r. i nie ma podstaw do formułowania tezy, że został on uzyskany przez skarżącego kasacyjnie nielegalnie. Skoro dowód ten jest w posiadaniu skarżącego kasacyjnie, to świadczy to o tym, że jest to dokument znajdujący się w rodzinie skarżącego kasacyjnie, przekazany przez M. (M.) R. swojemu synowi D. D.
Podsumowując, zdaniem Naczelnego Sądu Administracyjnego, organy administracji rozstrzygając ponownie sprawę wezmą pod uwagę ww. stanowisko Naczelnego Sądu Administracyjnego, to jest, że ojciec skarżącego kasacyjnie, to jest D. D. ur. w 1916 r. w Polsce był synem M. (M.) R. urodzonego w 1870 r. w B. w Polsce. Organy administracji dokonają również ustaleń czy spełnione zostały inne przesłanki potwierdzenia posiadania obywatelstwa polskiego przez D. D. ur. w 1916 r. w Polsce.
Z przytoczonych wyżej względów Naczelny Sąd Administracyjny, na podstawie art. 188 P.p.s.a., art. 145 § 1 pkt 1 lit. c P.p.s.a. oraz art. 206 P.p.s.a. i art. 207 § 2 P.p.s.a., orzekł jak w sentencji.