II OSK 1778/23

II OSK 1778/23 - Wyrok NSA
Data orzeczenia
2024-07-09
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2023-08-21
Sąd
Naczelny Sąd Administracyjny
Sędziowie
Grzegorz Antas /sprawozdawca/
Leszek Kiermaszek /przewodniczący/
Roman Ciąglewicz
Symbol z opisem
6010 Pozwolenie na budowę, użytkowanie obiektu lub jego części,  wykonywanie robót budowlanych innych niż budowa obiektu, prz
Hasła tematyczne
Administracyjne postępowanie
Sygn. powiązane
VII SA/Wa 40/23 - Wyrok WSA w Warszawie z 2023-04-20
Skarżony organ
Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego
Treść wyniku
Oddalono skargę kasacyjną
Powołane przepisy
Dz.U. 2022 poz 1360
art. 45(5) § 2
Ustawa z dnia 23 kwietnia 1964 r. Kodeks cywilny - t.j.
Dz.U. 2022 poz 1467
art. 104 § 3
Ustawa z dnia 15 września 2000 r. Kodeks spółek handlowych (t. j.)
Dz.U. 2022 poz 329
) art. 145 § 1 pkt 1 lit. a i c,
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi  - t.j.
Sentencja
Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: sędzia NSA Leszek Kiermaszek Sędziowie: sędzia NSA Roman Ciąglewicz sędzia del. WSA Grzegorz Antas (spr.) po rozpoznaniu w dniu 9 lipca 2024 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Ogólnoadministracyjnej skargi kasacyjnej [...] [...] sp. k. z siedzibą w W. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 20 kwietnia 2023 r. sygn. akt VII SA/Wa 40/23 w sprawie ze skargi [...] [...] sp. k. z siedzibą w W. na postanowienie Mazowieckiego Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego z dnia 10 listopada 2022 r. nr 1805/2022 w przedmiocie sprostowania błędu pisarskiego oddala skargę kasacyjną.
Uzasadnienie
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie wyrokiem z 20 kwietnia 2023 r., VII SA/Wa 40/23 oddalił skargę [...] Spółka z ograniczoną odpowiedzialnością sp. k. z siedzibą w W. na postanowienie Mazowieckiego Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego (dalej: MWINB) z 10 listopada 2022 r., nr 1805/2022, utrzymujące w mocy postanowienie Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego [...] (dalej: PINB) z 14 września 2022 r., nr I-OT/197/2022, którym wskazany organ, działając na podstawie art. 113 § 1 i art. 123 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2021 r. poz. 735 ze zm.), dalej: k.p.a., sprostował z urzędu błąd pisarski we własnym postanowieniu z 1 lipca 2022 r., nr ITO/141/2022, którym wstrzymał użytkowanie części mieszkalnej budynku mieszkalnego wielorodzinnego z funkcją usługową na parterze przy ul. [...] w W. na terenie Dzielnicy Śródmieście, zmienionej na funkcję zamieszkania zbiorowego bez wymaganego przepisami prawa budowanego zgłoszenia właściwemu organowi wraz z nałożeniem na skarżącą obowiązku przedstawienia w terminie 6 miesięcy od dnia doręczenia ww. postanowienia w PINB wymienionych dokumentów, poprzez dopisanie po wyrazach "[...] Sp. z o.o." wyrazów "Sp.k." jako brakującego członku nazwy określającego formę działania spółki.
[...] Spółka z ograniczoną odpowiedzialnością sp.k. złożyła skargę kasacyjną, którą zaskarżyła powyższy wyrok w całości, zarzucając Sądowi I instancji, stosownie do art. 174 pkt 1 i 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2023 r. poz. 259 ze zm.), dalej: p.p.s.a., naruszenie:
I. przepisów prawa materialnego poprzez błędną wykładnię art. 455 § 2 ustawy z dnia 23 kwietnia 1964 r. Kodeks cywilny (Dz. U. z 2022 r. poz. 1360 ze zm.), dalej: k.c., w zw. z art. 104 § 3 ustawy z dnia 15 września 2000 r. Kodeks spółek handlowych (Dz. U. z 2022 r. poz. 1467 ze zm.), dalej: k.s.h., wskutek przyjęcia, że element "spółka z ograniczoną odpowiedzialnością" w nazwie skarżącej będącej spółką komandytową może być skracany, w szczególności przy oznaczaniu skarżącej w orzeczeniach organów administracji;
II. przepisów postępowania, które mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy, tj.: 1) art. 145 § 1 pkt 1 lit. a p.p.s.a. w zw. z art. 455 § 2 k.c. i art. 104 § 3 k.s.h. wskutek oddalenia skargi na postanowienie MWINB z 10 listopada 2022 r., pomimo tego, że postanowienie to naruszało prawo materialne w sposób mający istotny wpływ na wynik sprawy; 2) art. 145 § 1 pkt 1 lit. c p.p.s.a. wskutek niedostrzeżenia przez Sąd I instancji, że organ administracji naruszył art. 124 ust. 1 k.p.a. w zw. z art. 455 § 2 k.c. oraz art. 104 § 3 k.s.h., co było wynikiem tego, że MWINB utrzymał w mocy postanowienie PINB z 14 września 2022 r. o sprostowaniu z urzędu błędu pisarskiego w postanowieniu PINB z 1 lipca 2022 r., mimo że postanowieniem prostującym dokonano sprostowania określonego wadliwego oznaczenia strony na inne, również wadliwe.
Z uwagi na powyższe zarzuty skargi kasacyjnej skarżąca wniosła o uchylenie zaskarżonego wyroku w całości i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania Sądowi I instancji oraz zasądzenie kosztów postępowania niezbędnych do celowego dochodzenia praw, w tym kosztów zastępstwa adwokackiego, oświadczając, że zrzeka się rozpoznania skargi kasacyjnej na rozprawie.
Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:
Przeprowadzając kontrolę instancyjną zaskarżonego wyroku, przypomnieć należy, że zgodnie z art. 183 § 1 p.p.s.a. Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej, bierze jednak z urzędu pod rozwagę nieważność postępowania, której przesłanki enumeratywnie wymienione w art. 183 § 2 p.p.s.a. w niniejszej sprawie nie występują. Oznacza to, że przytoczone w skardze kasacyjnej przyczyny wadliwości prawnej zaskarżonego wyroku determinują zakres kontroli dokonywanej przez Naczelny Sąd Administracyjny.
Oceniając w tak zakreślonych granicach skargę kasacyjną wniesioną w niniejszej sprawie, należy stwierdzić, że nie została ona oparta na uzasadnionych podstawach.
W toku kontroli legalności zaskarżonego postanowienia MWINB Sąd I instancji nie naruszył art. 145 § 1 pkt 1 lit. a p.p.s.a. w zw. z art. 455 § 2 k.c. i art. 104 § 3 k.s.h. Nie dopuścił się również naruszenia art. 145 § 1 pkt 1 lit. c p.p.s.a. w zw. z art. 124 § 1 k.p.a. (niepoprawnie ujętym w skardze kasacyjnej jako "art. 124 ust. 1"), określającym elementy postanowienia, które powinno ono zawierać (oznaczenie organu administracji publicznej, datę jego wydania, oznaczenie strony lub stron albo innych osób biorących udział w postępowaniu, powołanie podstawy prawnej, rozstrzygnięcie, pouczenie, czy i w jakim trybie służy na nie zażalenie lub skarga do sądu administracyjnego, oraz podpis z podaniem imienia i nazwiska oraz stanowiska służbowego osoby upoważnionej do jego wydania). Argumentacja wniesionej skargi kasacyjnej wskazuje na to, że skarżąca nie zwalcza tego stanowiska Sądu I instancji, które ze względu na rodzaj zaistniałej w sprawie wadliwości uznaje za uprawnione skorzystanie przez PINB z kompetencji ujętej w art. 113 § 1 w zw. z art. 126 k.p.a. do sprostowania zaistniałego w postanowieniu z 1 lipca 2022 r. błędu pisarskiego w zakresie nieprawidłowego oznaczenia strony skarżącej, do której został skierowany nakaz wstrzymania użytkowania części obiektu budowlanego w związku z niepoprzedzoną zgłoszeniem zmianą sposobu jej użytkowania, sprzeciwia się bowiem jedynie przyjętej przez Sąd ocenie, która przyjmuje, że sposób oznaczenia strony w następstwie przeprowadzonej czynności sprostowania pozostaje poprawny. Naczelny Sąd Administracyjny tak sformułowanego zarzutu jednakże nie podziela, wbrew odmiennemu twierdzeniu skarżącej, nie doszło bowiem w sprawie do sprostowania wadliwego oznaczenia strony na inne, również wadliwe, co z uwagi na skutki, jakie stan ten wywołuje, powinno prowadzić do uchylenia zaskarżonego postanowienia z 10 listopada 2022 r.
Niewątpliwie sposób oznaczenia strony w postanowieniu administracyjnym powinien umożliwiać należytą jej indywidualizację i identyfikację. W przypadku osób prawnych i jednostek organizacyjnych niemających osobowości prawnej organ powinien się posłużyć oznaczeniem odwołującym się do firmy, uwzględniając, że należy jej przypisać funkcję oznaczenia podmiotowego przedsiębiorcy, pod którą tenże działa (art. 432 § 1 k.c.). Istota powstałego w niniejszej sprawie sporu sprowadza się do oceny, czy brzmienie firmy spółki komandytowej z udziałem innej osoby prawnej (spółki z ograniczoną odpowiedzialnością) w charakterze komplementariusza pozwala na zapisanie formy prawnej (typu spółki) komplementariusza w formie skróconej. O ile kwestii tej nie da się ocenić z uwzględnieniem treści przywołanego w skardze kasacyjnej art. 455 § 2 k.c. z uwagi na nieistnienie przytoczonej przez stronę jednostki redakcyjnej w wymienionym akcie prawnym, o tyle drugi ze wskazanych w podstawie skargi kasacyjnej przepisów swoim zakresem zastosowania obejmuje analizowane zagadnienie. Ustawodawca w art. 104 § 3 k.s.h. określił, że jeżeli komplementariuszem jest osoba prawna, firma spółki komandytowej powinna zawierać pełne brzmienie firmy (nazwy) tej osoby prawnej z dodatkowym oznaczeniem "spółka komandytowa". Twierdzenie skarżącej, że powyższy przepis wymaga, by firma (nazwa) komplementariusza była użyta w pełnym brzmieniu, co oznacza, że nie jest możliwe posłużenie się skrótem jego firmy (nazwy), jak też skrótem dodatku obowiązkowego wskazującego na jego formę prawną, znajduje potwierdzenie w piśmiennictwie dotyczącym prawa firmowego wskazującym na nałożenie przez ustawodawcę na wspólników w przypadku spółki komandytowej i spółki komandytowo-akcyjnej, gdy komplementariuszem jest osoba prawna, tego rodzaju ograniczenia w swobodzie kształtowania firmy, niemniej w doktrynie w odniesieniu do treści art. 104 § 3 i analogicznej regulacji art. 127 § 3 k.s.h. formułowane jest również odmienne stanowisko interpretacyjne. Zwraca się w nim uwagę na to, że ww. przepisy nie powinny być odczytywane jako wyłączające możliwość posługiwania się w obrocie dodatkiem wskazującym na formę prawną komplementariusza w formie skróconej. Z art. 160 § 2 k.s.h. wynika uprawnienie spółki z ograniczoną odpowiedzialnością do używania w obrocie skrótu w postaci "sp. z o.o." i wzajemna relacja branych pod uwagę norm pozwala przyjąć, że wymóg zamieszczenia w firmie pełnego brzmienia firmy komplementariusza dotyczy wyłącznie rdzenia (korpusu) tej firmy. Użycie skrótu dopuszczonego przez ustawodawcę jest informacją jednoznaczną, niestwarzającą ryzyka dla obrotu (por. A. Szumański [w:] System Prawa Handlowego. Prawo spółek handlowych. Tom 2A, Warszawa 2019, s. 679; T. Bieniek [w:] Kodeks spółek handlowych. Komentarz, red. Z. Jara, Warszawa 2022, komentarz do art. 127, Nb 7, A. Nowacki, Firma spółki komandytowej i komandytowo-akcyjnej, MoP 2016, nr 17, s. 919).
Z tym zapatrywaniem współbrzmi uwaga, że sprowadzanie pełnego brzmienia firmy do rozwinięcia formy prawnej powoduje, iż w istocie rzeczy firma spółki komandytowej (komandytowo-akcyjnej) z udziałem innej osoby prawnej w charakterze komplementariusza może wprowadzać w błąd uczestników obrotu poprzez zawarty w tej firmie element wskazujący na formę prawną wspólnika w sposób bardziej wyeksponowany niż na samą formę prawną tej spółki osobowej, która w obrocie może ulegać skróceniu (por. L. Siwik, Skracanie firm spółek osobowych zawierających firmę spółki będącej wspólnikiem, PPiA 2018, nr 112, s. 169 i n.). Stanowisko, że potrzeba nadania omawianej regulacji rozsądnego znaczenia przemawia za nadaniem pierwszeństwa wykładni funkcjonalnej przed literalną, znalazło potwierdzenie w praktyce, uwzględniając, iż wskazywany sposób ujmowania firmy spółki komandytowej jest szeroko stosowany zarówno w orzecznictwie sądowoadministracyjnym, jak i w orzecznictwie Sądu Najwyższego, co nie pozwala działaniu organu administracji publicznej przypisać istotnej wadliwości, jeżeli pomiędzy przepisami normującymi sposób oznaczenia stron będących spółkami prawa handlowego w procedurach sądowych oraz w postępowaniu administracyjnym brak jest zasadniczych różnic.
Jakkolwiek stanowisko skarżącej odnośnie do wynikającego z art. 104 § 3 k.s.h. nakazu posługiwania się przez organy administracji publicznej dla oznaczenia strony postępowania pełną formą prawną spółki pozostającej komplementariuszem oznacza się kategorycznością, z czym współbrzmi uwaga skargi, zgodnie z którą działanie organu nadzoru budowlanego, stanowiąc "bezprawną ingerencję w nazwę spółki", uniemożliwia jej stwierdzenie, czy sporne postanowienie faktycznie jest do niej skierowane, to nie trudno zauważyć, że problem z dopełnieniem wskazywanego przez stronę wymagania dotyczył w kontrolowanej sprawie także jej samej. W związku z wydaniem sprostowanego postanowienia PINB z 1 lipca 2022 r. w kierowanych do PINB pismach procesowych (pełnomocnictwo z 19 listopada 2019 r., k. 99; wniosek o uchylenie postanowienia i umorzenie postępowania z 25 sierpnia 2022 r., k. 101; pismo z 22 września 2022 r., k. 113) nie dostrzegła ona bowiem przeszkód, by posłużyć się dodatkiem wskazującym na formę prawną komplementariusza w formie skróconej, tj. "[...] sp. z o.o. sp. k." lub "[...]" sp. z o.o. spółka komandytowa", zakładając trafnie, że wskazana wersja zapisu firmy nie utrudni organowi nadzoru budowlanego określenia, od jakiego podmiotu pismo to pochodzi. Nawet, jeżeli zgłoszone w niniejszej sprawie przez skarżącą kasacyjnie zastrzeżenia traktować jako wyraz dbałości o właściwe oznaczenie jej jako podmiotu, którego sytuacja prawna została określona postanowieniem PINB z 1 lipca 2022 r., to za niesporny należy uznać wniosek, że posłużenie się przez organy nadzoru budowlanego ustawowymi skrótami oznaczeń form prawnych spółek (spółki z ograniczoną odpowiedzialnością i spółki komandytowej) nie powoduje wątpliwości co do podmiotu, do którego nakazy wynikające z ww. aktu się faktycznie odnoszą. Warto dodać, że również niedoskonałości rozstrzygnięcia zamieszczonego w postanowieniu, o którym mowa w art. 113 § 1 k.p.a., mogą podlegać sprostowaniu, a wątpliwości, jakie rodzi dany sposób ujęcia oznaczenia indywidualizującego przedsiębiorcę, wyjaśnieniu na żądanie organu egzekucyjnego lub strony (art. 113 § 2 k.p.a.).
Kierując się powyższymi względami, Naczelny Sąd Administracyjny na podstawie art. 184 p.p.s.a. orzekł, jak w sentencji. Sprawa została rozpoznana na posiedzeniu niejawnym stosownie do art. 182 § 2 p.p.s.a.