II OSK 1770/23
Podsumowanie
Przejdź do pełnego tekstuNSA oddalił skargę kasacyjną dotyczącą wstrzymania budowy wiaty o powierzchni przekraczającej 50 m2, uznając ją za samowolę budowlaną.
Sprawa dotyczyła skargi kasacyjnej K.G. od wyroku WSA w Rzeszowie, który oddalił jego skargę na postanowienie o wstrzymaniu budowy wiaty. K.G. twierdził, że buduje dwie mniejsze wiaty rekreacyjne, zwolnione z obowiązku uzyskania pozwolenia na budowę. NSA uznał, że wiata o powierzchni 61,28 m2 wymaga pozwolenia na budowę i nie można jej traktować jako dwóch mniejszych obiektów. Sąd oddalił skargę kasacyjną, potwierdzając legalność działań organów nadzoru budowlanego.
Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznał skargę kasacyjną K.G. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Rzeszowie, który utrzymał w mocy postanowienie o wstrzymaniu budowy wiaty. K.G. kwestionował ustalenia organów nadzoru budowlanego, twierdząc, że buduje dwie wiaty rekreacyjne o powierzchni 30,63 m2 każda, które są funkcjonalnie powiązane i tym samym zwolnione z obowiązku uzyskania pozwolenia na budowę na podstawie art. 29 ust. 2 pkt 2 Prawa budowlanego. Organy nadzoru budowlanego oraz WSA uznały jednak, że przedmiotowy obiekt stanowi jedną wiatę o powierzchni zabudowy 61,28 m2, co przekracza dopuszczalny limit 50 m2 dla zwolnienia z obowiązku uzyskania pozwolenia na budowę. W związku z tym budowa została uznana za samowolę budowlaną i wstrzymana. NSA, związany granicami skargi kasacyjnej, nie dopatrzył się naruszeń przepisów postępowania ani prawa materialnego. Sąd uznał, że materiał dowodowy zgromadzony przez organy był wystarczający do ustalenia stanu faktycznego, a przeprowadzenie oględzin nie było konieczne. Podniesione zarzuty dotyczące naruszenia zakazu reformationis in peius również okazały się bezzasadne, gdyż organ odwoławczy jedynie informował o zasadach naliczania opłaty legalizacyjnej, nie pogarszając sytuacji strony. W konsekwencji NSA oddalił skargę kasacyjną, potwierdzając prawidłowość zaskarżonego wyroku.
Asystent AI do analizy prawnej
Przeanalizuj tę sprawę w kontekście orzecznictwa, przepisów i doktryny. Uzyskaj pogłębioną analizę, projekt pisma lub odpowiedź na pytanie prawne.
Zagadnienia prawne (3)
Odpowiedź sądu
Wiata o powierzchni zabudowy 61,28 m2 wymaga pozwolenia na budowę, ponieważ przekracza limit 50 m2 określony w art. 29 ust. 2 pkt 2 Prawa budowlanego. Nie można jej traktować jako dwóch mniejszych, funkcjonalnie powiązanych wiat.
Uzasadnienie
Sąd uznał, że przyjęte rozwiązania konstrukcyjne wskazują na jedną wiatę, a jej powierzchnia zabudowy przekracza dopuszczalny limit 50 m2, co skutkuje koniecznością uzyskania pozwolenia na budowę.
Rozstrzygnięcie
Decyzja
oddalono_skargę
Przepisy (14)
Główne
p.b. art. 28 § ust. 1
Ustawa z dnia 7 lipca 1994 r. Prawo budowlane
Rozpoczęcie budowy obiektu budowlanego wymaga uzyskania pozwolenia na budowę, chyba że przepisy ustawy stanowią inaczej.
p.b. art. 48 § ust. 1 pkt. 1
Ustawa z dnia 7 lipca 1994 r. Prawo budowlane
W przypadku budowy obiektu budowlanego bez wymaganego pozwolenia na budowę, organ nadzoru budowlanego wstrzymuje budowę.
Pomocnicze
p.b. art. 29 § ust. 2 pkt. 2
Ustawa z dnia 7 lipca 1994 r. Prawo budowlane
Zwolnienie z obowiązku uzyskania pozwolenia na budowę dotyczy wiat o powierzchni zabudowy do 50 m2, sytuowanych na działce z budynkiem mieszkalnym lub przeznaczonej pod budownictwo mieszkaniowe, z zastrzeżeniem liczby wiat.
k.p.a. art. 7
Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego
Obowiązek organu do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego sprawy.
k.p.a. art. 8
Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego
Zasada pogłębiania zaufania obywateli do organów państwa.
k.p.a. art. 77 § § 1
Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego
Obowiązek organu do wyczerpującego zebrania i rozpatrzenia materiału dowodowego.
k.p.a. art. 80
Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego
Obowiązek organu do oceny na podstawie całokształtu materiału dowodowego, czy dana okoliczność została udowodniona.
k.p.a. art. 85 § § 1
Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego
Możliwość przeprowadzenia oględzin przez organ.
p.p.s.a. art. 134 § § 1
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
Sąd rozstrzyga w granicach sprawy, nie będąc związany zarzutami skargi.
p.p.s.a. art. 145 § § 1 pkt. 1 lit. a i c
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
Podstawy do uchylenia decyzji lub postanowienia organu.
p.p.s.a. art. 139
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
Zakaz reformationis in peius.
p.b. art. 48a § ust. 1 i 3
Ustawa z dnia 7 lipca 1994 r. Prawo budowlane
p.b. art. 49d § ust. 1 pkt. 1
Ustawa z dnia 7 lipca 1994 r. Prawo budowlane
p.b. art. 59f
Ustawa z dnia 7 lipca 1994 r. Prawo budowlane
Argumenty
Skuteczne argumenty
Wiata o powierzchni 61,28 m2 wymaga pozwolenia na budowę. Organy nadzoru budowlanego prawidłowo ustaliły stan faktyczny na podstawie protokołu kontroli i dokumentacji zdjęciowej. Nie doszło do naruszenia zakazu reformationis in peius.
Odrzucone argumenty
Budowa dotyczy dwóch wiat rekreacyjnych o powierzchni 30,63 m2 każda, zwolnionych z obowiązku uzyskania pozwolenia na budowę. Należało przeprowadzić oględziny inwestycji. Organ odwoławczy naruszył zakaz reformationis in peius, zmieniając sposób naliczania opłaty legalizacyjnej na niekorzyść strony.
Godne uwagi sformułowania
Wiata o powierzchni zabudowy 61,28 m2 stanowi samowolę budowlaną. Organy nadzoru budowlanego nie naruszyły przepisów postępowania, a materiał zgromadzony w sprawie był wystarczający do wydania decyzji kończącej postępowanie. Informacja o wysokości opłaty legalizacyjnej nie świadczy o naruszeniu zakazu reformationis in peius, ponieważ wysokość opłaty legalizacyjnej będzie ustalana dopiero na dalszym etapie prowadzonego postępowania legalizacyjnego, w odrębnym postanowieniu.
Skład orzekający
Robert Sawuła
przewodniczący
Tomasz Zbrojewski
członek
Piotr Broda
sprawozdawca
Informacje dodatkowe
Wartość precedensowa
Siła: Średnia
Powoływalne dla: "Interpretacja przepisów dotyczących obowiązku uzyskania pozwolenia na budowę dla wiat, w szczególności w kontekście powierzchni zabudowy i definicji obiektu budowlanego."
Ograniczenia: Dotyczy specyficznej sytuacji budowy wiaty o powierzchni przekraczającej 50 m2. Interpretacja zakazu reformationis in peius w kontekście informowania o opłatach legalizacyjnych.
Wartość merytoryczna
Ocena: 5/10
Sprawa ilustruje praktyczne problemy związane z interpretacją przepisów Prawa budowlanego dotyczących wiat i samowoli budowlanej, co jest istotne dla praktyków prawa budowlanego.
“Wiata o powierzchni 61 m2 to samowola budowlana? NSA rozstrzyga.”
Sektor
budownictwo
Twój asystent do analizy prawnej
Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka ponad 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.
Powiązane tematy
Pełny tekst orzeczenia
Oryginał, niezmienionyII OSK 1770/23 - Wyrok NSA Data orzeczenia 2024-08-22 orzeczenie prawomocne Data wpływu 2023-08-18 Sąd Naczelny Sąd Administracyjny Sędziowie Piotr Broda /sprawozdawca/ Robert Sawuła /przewodniczący/ Tomasz Zbrojewski Symbol z opisem 6012 Wstrzymanie robót budowlanych, wznowienie tych robót, zaniechanie dalszych robót budowlanych Hasła tematyczne Budowlane prawo Sygn. powiązane II SA/Rz 1642/22 - Wyrok WSA w Rzeszowie z 2023-05-09 Skarżony organ Inspektor Nadzoru Budowlanego Treść wyniku Oddalono skargę kasacyjną Powołane przepisy Dz.U. 2023 poz 259 art. 134 § 1, 145 § 1 pkt. 1 lit. a i c, Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - t.j. Dz.U. 2021 poz 735 art, 7, 8, 77, 80, 85, 139, Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego - tekst jedn. Dz.U. 2020 poz 1333 art. 28 ust.1, 29 ust. 2 pkt. 2, 48 ust. 1 pkt. 1 Ustawa z dnia 7 lipca 1994 r. Prawo budowlane - t.j. Sentencja Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: sędzia NSA Robert Sawuła Sędziowie: sędzia NSA Tomasz Zbrojewski sędzia del. WSA Piotr Broda (spr.) po rozpoznaniu w dniu 22 sierpnia 2024 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Ogólnoadministracyjnej skargi kasacyjnej K.G. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Rzeszowie z dnia 9 maja 2023 r. sygn. akt II SA/Rz 1642/22 w sprawie ze skargi K.G. na postanowienie Podkarpackiego Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego w Rzeszowie z dnia 7 listopada 2022 r. znak: OA.7722.12.6.2022 w przedmiocie wstrzymania budowy wiaty oddala skargą kasacyjną. Uzasadnienie Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie wyrokiem z 9 maja 2023 r., sygn. akt II SA/Rz 1642/22, oddalił skargę K.G. na postanowienie Podkarpackiego Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego (dalej: PWINB) z 7 listopada 2022 r. znak: OA.7722.12.6.2022 w przedmiocie wstrzymania budowy wiaty. Wyrok zapadł w następującym stanie faktycznym i prawnym sprawy. W dniu 15 czerwca 2022 r. Powiatowy Inspektor Nadzoru Budowlanego [...] (dalej: PINB) przeprowadził czynności kontrolne podczas których ustalił, że na działce nr ewid. [...] położonej w M. przy ul. [...], będącej własnością K.G., znajduje się wiata w trakcie budowy o wymiarach zewnętrznych: długość 10,75 m x szerokość 5,70 m, posiadająca fundamenty betonowe oraz słupy nośne 5 szt. z pustaków zalewanych betonem, ścianę o grubości 25 cm z pustaków Siporeks oraz więźbę dachową o konstrukcji drewnianej. W dniu kontroli nie wykonano pokrycia dachowego oraz obróbek blacharskich. Postanowieniem z dnia 13 lipca 2022 r. znak: NB.5160.14.2022.AH, PINB wstrzymał budowę przedmiotowej wiaty i poinformował o możliwości złożenia wniosku o legalizację. Od powyższego postanowienia K.G. wniósł zażalenie. PWINB postanowieniem z dnia 7 listopada znak: OA.7722.12.6.2022 działając na podstawie art. 138 § 1 pkt 2 w zw. z art. 144 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz.U. z 2022 r. poz. 2000 ze zm.), dalej: k.p.a. oraz art. 48 ust. 1 pkt 1 i ust. 3 oraz art. 48a ust. 1 i 3 ustawy z dnia 7 lipca 1994 r. Prawo budowalne (Dz.U. z 2021 r. poz. 2351 ze zm.), dalej: p.b., uchylił zaskarżone postanowienie w całości i jednocześnie wstrzymał skarżącemu budowę wiaty na działce nr ewid. [...] położonej w M. przy ul. [...]; poinformował, że w terminie 30 dni od dnia wydania postanowienia inwestor, właściciel lub zarządca ww. obiektu budowlanego może złożyć wniosek o jego legalizację oraz poinformował, że w celu uzyskania decyzji o legalizacji budowy ww. obiektu budowlanego konieczne jest wniesienie opłaty legalizacyjnej, której zasady obliczania są określone w przepisach art. 49d ust. 1 pkt 1 i art. 59f p.b. W uzasadnieniu wyjaśniono, iż organ I instancji słusznie ocenił i stwierdził, że roboty budowlane wykonane przez stronę są budową obiektu budowlanego tj. wiaty, która wymagała uzyskania pozwolenia na budowę, gdyż jej powierzchnia wynosi 61,28 m2, zatem należy wykluczyć zastosowanie art. 29 ust. 1 pkt 14 lit. c oraz art. 29 ust. 2 pkt 2 p.b. W sprawie bezsprzecznym jest, że na budowę wiaty nie uzyskano pozwolenia na budowę, a więc jej realizacja następuje w warunkach samowoli budowlanej. W oparciu o art. 48a p.b. PWINB wyjaśnił, że w terminie 30 dni od dnia doręczenia postanowienia o wstrzymaniu budowy inwestor, właściciel lub zarządca obiektu budowlanego może złożyć wniosek o legalizację. Dla wiaty (kategoria VIII - inne budowle) współczynnik kategorii obiektu (k) wynosi 5, natomiast współczynnik wielkości obiektu (w) wynosi 1,0. W tym przypadku opłata legalizacyjna będzie równa 125.000 zł, przy czym PINB w sentencji zaskarżonego postanowienia wadliwie wyliczył wysokość opłaty legalizacyjnej i koniecznym stało się zreformowanie tego postanowienia. Skargę na postanowienie organu odwoławczego wniósł K.G. zarzucając decyzji naruszenie: 1) art. 7, art. 77 i art. 80 k.p.a. poprzez brak wszechstronnego rozważenia zgromadzonego materiału dowodowego; 2) art. 8 k.p.a. przez naruszenie wyrażonej w tym przepisie zasady pogłębiania zaufania obywateli do organów państwa; 3) art. 85 k.p.a. poprzez brak wyznaczenia oględzin inwestycji; 4) art. 29 ust 2 pkt 2 p.b., poprzez brak jego zastosowania. W odpowiedzi na skargę PWINB wniósł o jej oddalenie. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie wydanym wyroku uznał, iż skarga nie zasługiwała na uwzględnienie. Sąd wyjaśnił, iż przedmiotem orzekania organów nadzoru budowlanego była wiata, która w dacie kontroli nie była jeszcze ukończona. W dacie budowy skarżący nie posiadał ani pozwolenia na budowę, ani też nie dokonał odpowiedniego zgłoszenia. Należało więc w pierwszej kolejności rozstrzygnąć, czy budowa wiaty zwolniona była z obowiązku uzyskania pozwolenia na budowę oraz zgłoszenia, stosownie do art. 29 ust. 2 pkt 2 p.b. Sąd wyjaśnił, że ustawodawca zwolnił z obowiązku uzyskania pozwolenia na budowę oraz zgłoszenia budowę wiaty będącą pozbawioną trwałych ścian budowlą wspartą na słupach, stanowiących podstawowy element konstrukcyjny i wiążący budowlę trwale z gruntem, bez względu na funkcję wiaty, o ile jej powierzchnia zabudowy nie przekracza 50 m2, jest sytuowana na działce, na której znajduje się budynek mieszkalny lub przeznaczonej pod budownictwo mieszkaniowe, z zastrzeżeniem, że liczba takich wiat na działce nie może przekraczać dwóch na każde 1000 m2 powierzchni działki. W niniejszej sprawie nie było kwestionowane, że będący w budowie obiekt budowlany spełnia cechy wiaty przylegającej do budynku. Z uwagi na powierzchnię zabudowy - 61,28 m2 organy nadzoru budowlanego przyjęły, że budowa wiaty nie spełnia warunków, umożliwiających inwestorowi skorzystanie ze zwolnienia z obowiązku uzyskania pozwolenia na budowę. Sąd wojewódzki nie podzielił stanowiska skarżącego, iż w istocie buduje on dwie wiaty rekreacyjne o powierzchni 30,63 m2 powiązane funkcjonalnie. W trakcie kontroli inwestor w swoich wyjaśnieniach posługiwał się terminem wiaty i nie przedstawiał twierdzeń dotyczących budowy dwóch wiat, powiązanych funkcjonalnie. Także analiza dokumentacji zdjęciowej dołączonej do protokołu wykazała, iż brak jest podstaw do formułowania twierdzenia o budowie przez inwestora dwóch wiat powiązanych funkcjonalnie. Na zdjęciach widoczny jest jeden dach, pokrywający całą powierzchnię wiaty, wsparty jednolicie na pięciu słupach. Cała budowla stanowi jedną powierzchnię. Odnosząc się do zarzutów strony dotyczących zawyżenia wysokości opłaty legalizacyjnej Sąd podniósł, że wiata będąca przedmiotem postępowania, z uwagi na jej wielkość oraz sposób konstrukcji została prawidłowo zakwalifikowana do kategorii VIII – inne budowli i nie stanowi obiektu małej architektury. Organ odwoławczy w sposób prawidłowy zastosował więc art 59f ust. 1, ust. 2 i ust. 3 p.b. oraz załącznika do prawa budowlanego w zw. z art. 49d ust. 1 pkt 1 p.b. Samo zaś ustalenie wysokości opłaty legalizacyjnej następuje odrębnym postanowieniem. Skargę kasacyjną wniósł K.G. zaskarżając powyższy wyrok w całości i stosownie do art. 174 pkt 1 i 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2023 r. poz. 259 ze zm.), dalej: p.p.s.a. zarzucił naruszenie: I. przepisów postępowania, które mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy tj. art. 145 § 1 pkt. 1 lit. c p.p.s.a.a poprzez jego niezastosowanie i bezzasadne oddalenie przez Sąd I instancji skargi na postanowienie organu II instancji tj. postanowienia PWINB z dnia 7 listopada 2022 r. nr OA 7722.12.6.2022 w przedmiocie wstrzymania budowy i wskazania przepisów prawa będących podstawą naliczenia opłaty legalizacyjnej, pomimo, że zostało ono wydane z naruszeniem następujących przepisów: a) art. 7 w zw. z art. 77 k.p.a., poprzez niewyjaśnienie ponad wszelką, wątpliwość stanu faktycznego sprawy poprzez niezebranie całego materiału dowodowego w sprawie tj. nieprzeprowadzenie oględzin inwestycji skarżącego a nadto nieprawidłowe rozpatrzenie zgromadzonego materiału poprzez brak odniesienia się do twierdzeń związanych z wybudowaniem przez skarżącego na działce na fundamentach po byłych garażach zgodnie z art. 29 ust. 2 pkt 2 p.b. dwóch wiat rekreacyjnych o powierzchniach 30,63 m2 które są ze sobą połączone funkcjonalnie; b) art. 80 k.p.a. poprzez dowolną a nie swobodną ocenę dowodów, przejawiająca się w pominięciu twierdzeń, wyjaśnień oraz dokumentów dostarczonych przez skarżącego na okoliczność wykazania, że zamierzeniem skarżącego było wybudowanie dwóch wiat rekreacyjnych o powierzchniach 30,63 m2, które są ze sobą połączone funkcjonalnie; c) art. 8 k.p.a. poprzez naruszenie wyrażonej w tym przepisie zasady pogłębiania zaufania obywateli do organów państwa, polegające na braku dokładnego zbadania rodzaju inwestycji będącej przedmiotem niniejszego postępowania; d) art. 85 k.p.a. poprzez brak wyznaczenia oględzin inwestycji skarżącego i poczynienie ustaleń faktycznych głównie na podstawie dokumentacji fotograficznej, podczas gdy powstała inwestycja jest traktowana przez dwa organy jako różny obiekt posiadający odmienny współczynnik kategorii obiektu, podczas gdy wyznaczenie oględzin pozwoliłoby na ustalenie lub wykluczenie możliwości istnienia funkcjonalnego połączenia dwóch wiat będących przedmiotem inwestycji skarżącego; e) art. 134 § 1 p.p.s.a. w zw. z art. 139 k.p.a. poprzez nie wyjście przez Sąd I instancji poza granice zarzutów skargi mimo, że w danej sprawie powinien to uczynić wobec naruszenia przez organ II instancji zakazu reformationis in peius poprzez wydanie przez organ II instancji postanowienia - w następstwie złożonego przez skarżącego zażalenia - na niekorzyść skarżącego (tj. strony odwołującej się) które polegało na wskazaniu odmiennych aniżeli to wskazał organ I instancji współczynników opłaty legalizacyjnej, w sytuacji gdy nie zaszły okoliczności do odstąpienia od zakazu reformationis in peius; f) art. 139 k.p.a. poprzez naruszenie zakazu reformationis inpeius polegające na wydaniu przez organ II instancji postanowienia - w następstwie złożonego przez skarżącego zażalenia - na niekorzyść skarżącego ( tj. strony odwołującej się) poprzez wskazanie odmiennych a jednocześnie niekorzystnych współczynników opłaty legalizacyjnej na niekorzyść skarżącego, w sytuacji gdy nie zaszły okoliczności do odstąpienia od zakazu reformationis in peius); g) art. 8 w zw. z art. 139 k.p.a. poprzez naruszenie fundamentalnej zasady pogłębiania zaufania obywateli do organów państwa, polegające na wydaniu przez organ II instancji postanowienia - w następstwie złożonego przez skarżącego zażalenia - na niekorzyść skarżącego (tj. strony odwołującej się) poprzez wskazanie odmiennych aniżeli to wskazał organ I instancji współczynników opłaty legalizacyjnej, w sytuacji gdy nie zaszły okoliczności do odstąpienia od zakazu reformationis in peius; II. przepisów prawa materialnego tj.: a) art. 29 ust. 2 pkt. 2 p.b. w zw. z art. 145 § 1 pkt. 1 lit. a p.p.s.a. poprzez jego błędną wykładnię i odmowę jego zastosowania w sytuacji gdy sporny obiekt stanowi dwie wiaty rekreacyjne o powierzchniach 30,63 m2 każda, które są ze sobą funkcjonalnie powiązane; b) art. 28 ust. 1 p.b. w zw. z art. 145 §1 pkt. 1 lit. a p.p.s.a. poprzez jego niewłaściwe zastosowanie polegające na uznaniu, że dla spornego obiektu wymagane jest pozwolenie na budowę podczas gdy stanowi on dwie wiaty rekreacyjne o powierzchniach 30,63 m2, powiązanych ze sobą funkcjonalnie a która to okoliczność stanowi podstawę do zastosowania wyłączenia w zakresie uzyskania pozwolenia na budowę o którym stanowi art. 29 ust. 2 pkt 2 p.b.; c) art. 48 ust. 1 pkt. 1 p.b w zw. z art. 145 §1 pkt. 1 lit. a p.p.s.a. poprzez jego błędną wykładnię i niewłaściwe zastosowanie polegające na uznaniu, że w przedmiotowej sprawie istnieją podstawy do wydania postanowienia o wstrzymaniu budowy w postaci braku decyzji o pozwoleniu na budowę, podczas gdy dla budowy spornego obiektu nie jest wymagane pozwolenie na budowę, gdyż stanowi on dwie wiaty rekreacyjne o powierzchniach 30,63 m2, powiązanych ze sobą funkcjonalnie a która to okoliczność stanowi podstawę do zastosowania wyłączenia w zakresie uzyskania pozwolenia na budowę o którym stanowi art. 29 ust. 2 pkt 2 p.b. Z uwagi na powyższe skarżący kasacyjnie wniósł o uchylenie zaskarżonego wyroku w całości i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania Sądowi I instancji, ewentualnie uchylenie zaskarżonego wyroku w całości i rozpoznanie skargi poprzez uchylenie zaskarżonego postanowienia organu II instancji w części obejmującej informację o sposobie naliczania opłaty o której mowa art. 49d ust. 1 pkt. 1 i art. 59f p.b. w zakresie zastosowania do powyższej opłaty legalizacyjnej współczynnika kategorii obiektu z kategorii VIII, i wskazania zastosowania przez organ do powyższej opłaty legalizacyjnej współczynnika kategorii obiektu z kategorii III, albowiem organ II stopnia, ustalił sposób naliczenia opłaty odmiennie niż organ I stopnia naruszając tym samym zakaz reformationis in peius. W każdej z powyższych sytuacji strona wniosła o zasądzenie kosztów postępowania kasacyjnego w tym kosztów zastępstwa procesowego, zrzekając się jednocześnie przeprowadzenia w sprawie rozprawy. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje. Naczelny Sąd Administracyjny jest związany podstawami skargi kasacyjnej, albowiem zgodnie z art. 183 § 1 p.p.s.a. rozpoznając sprawę w granicach skargi kasacyjnej, bierze z urzędu pod rozwagę jedynie nieważność postępowania. Przesłanki nieważności określone w art. 183 § 2 p.p.s.a. w tej sprawie nie wystąpiły. Kontrolując zatem zgodność z prawem zaskarżonego wyroku w granicach skargi kasacyjnej, Naczelny Sąd Administracyjny ograniczył tę kontrolę do wskazanych w niej zarzutów. Rozpatrywana pod tym kątem skarga kasacyjna nie zawiera usprawiedliwionych podstaw. Do skontrolowania procesu subsumcji danego stanu faktycznego pod zastosowany przez Sąd I instancji przepis prawa materialnego może dojść dopiero po przesądzeniu, że stan faktyczny przyjęty przez Sąd w zaskarżonym wyroku jest prawidłowy albo nie został dostatecznie podważony. Odnosząc się do podniesionych w skardze kasacyjnej zarzutów dotyczących naruszenia przez Sąd I instancji przepisów postępowania, stwierdzić należy, że zarzut ten nie zasługiwał na uwzględnienie. Obowiązkiem organu w toku postępowania administracyjnego jest podjęcie czynności w celu dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego sprawy (art. 7 k.p.a.), udokumentowanie poczynionych ustaleń w aktach sprawy (art. 77 § 1 k.p.a.), ocena na podstawie całokształtu materiału dowodowego, czy dana okoliczność została udowodniona (art. 80 k.p.a.) oraz uzasadnienie wydanej decyzji w sposób przewidziany w art. 107 § 3 k.p.a. Sąd I instancji prawidłowo orzekł, że organy prowadzące postępowanie nie naruszyły powołanych przepisów, a materiał zgromadzony w sprawie był wystarczający do wydania decyzji kończącej postępowanie w sprawie. Materiał dowodowy zgromadzony w toku postępowania administracyjnego przez organy umożliwiał stwierdzenie, że podjęto wszelkie czynności niezbędne do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego sprawy oraz jej załatwienia, mając na względzie interes społeczny i słuszny interes obywateli, a materiał dowodowy można było uznać za wyczerpująco prezentujący stan faktyczny. Realizacji wyrażonej w przepisie art. 7 k.p.a. zasady prawdy obiektywnej służy przepis art. 77 § 1 k.p.a., który stanowi, że organ administracji publicznej jest obowiązany w sposób wyczerpujący zebrać i rozpatrzyć cały materiał dowodowy. Obowiązek ten jest niezależny od tego, czy niezbędny materiał dowodowy potwierdza stanowisko strony, czy też je podważa. Wyczerpujące rozpatrzenie materiału dowodowego polega zaś na takim ustosunkowaniu się do każdego ze zgromadzonych w sprawie dowodów, z uwzględnieniem wzajemnych powiązań między nimi, aby uzyskać jednoznaczność ustaleń faktycznych i prawnych. Prawidłowe ustalenie stanu faktycznego sprawy stanowi warunek konieczny do prawidłowego rozstrzygnięcia sprawy. Niewyjaśnienie lub niedostateczne wyjaśnienie stanu faktycznego sprawy może prowadzić do wydania wadliwej decyzji. Zakres i przedmiot postępowania wyjaśniającego determinują przepisy prawa materialnego, bowiem to normy prawa materialnego przesądzają o przedmiocie sprawy i okolicznościach prawnie istotnych. W niniejszej sprawie wszystkie okoliczności zostały wyjaśnione. Skarżący nie wskazuje na czym polega nie wyjaśnienie sprawy. Ogranicza się jedynie do lakonicznego stwierdzenia, że należało przeprowadzić oględzin celem potwierdzenia prezentowanego przez niego stanowiska, że obiekt będący przedmiotem niniejszego postępowania stanowi dwie wiaty powiązane ze sobą funkcjonalnie, a nie jak ustalił organ jedną wiatę o powierzchni zabudowy uzasadniającej konieczność uzyskania pozwolenia na budowę. Wbrew twierdzeniom skarżącego kasacyjnie ustalenia organów nie pozostawiają wątpliwości, co do tego, że wiata stanowi jeden obiekt z uwagi na przyjęte rozwiązania konstrukcyjne. W niniejszej sprawie organy nadzoru budowlanego w toku czynności kontrolnych przeprowadzonych na działce skarżącego ustaliły, że budowana jest wiata o powierzchni zabudowy 61,28 m2, bez wymaganego prawem pozwolenia na budowę. Jednocześnie z tych czynności kontrolnych sporządzony został protokół oraz dokumentacja zdjęciowa, stąd nie było konieczności przeprowadzania oględzin w celu ustalenia okoliczności, które wynikały z czynności kontrolnych pracowników organu nadzoru budowlanego. Brzmienie art. 85 § 1 k.p.a. wskazuje wyraźnie na to, że przeprowadzenie oględzin ma charakter fakultatywny i zależy od uznania organu prowadzącego postępowanie, na co wskazuje użyty w tym przepisie wyraz "może". Zatem o przeprowadzeniu dowodu z oględzin decyduje organ, a nie subiektywne przekonanie strony o takiej potrzebie. Trzeba podkreślić, że wykorzystanie tego środka dowodowego jest zasadne, gdy dla prawidłowego załatwienia sprawy, ze względu na poziom jej skomplikowania, wymagane są wiadomości, którymi nie dysponuje organ. W kontrolowanej sprawie sytuacja taka nie miała miejsca. W konsekwencji przedstawionej powyżej oceny jako niezasadne należało uznać zarzut skargi kasacyjnej dotyczący naruszenia przepisów postępowania tj. art. 145 § 1 pkt 1 lit. a c p.p.s.a. w zw. z art. 7, art. 8, art. 77 § 1, art. 80 i art. 85 § 1 k.p.a. W sprawie nie doszło również do naruszenia przez PWINB zakazu reformationis in peius (art. 139 k.p.a.) zgodnie, z którym organ odwoławczy nie może wydać decyzji na niekorzyść strony odwołującej się, chyba że zaskarżona decyzja rażąco narusza prawo lub rażąco narusza interes społeczny. Jak wskazuje orzecznictwo, przez "niekorzyść" w rozumieniu art. 139 k.p.a. należy rozumieć niekorzyść lub uszczerbek w materialnoprawnej sytuacji odwołującej się strony. Dla oceny, czy doszło do naruszenia tak określonego zakazu reformationis in peius niezbędne jest porównanie osnowy decyzji organu I instancji oraz decyzji organu odwoławczego. W rozpoznawanej sprawie takie porównane prowadzi do jednoznacznego wniosku, że decyzja administracyjna PWINB nie stanowi zmiany orzeczenia organu I instancji na niekorzyść strony skarżącej (zob. wyrok NSA z dnia 19 października 2021 r. sygn. akt III OSK 3993/21 - orzeczenia.nsa.gov.pl). Zawarta w uzasadnieniu zaskarżonego postanowienia informacja o wysokości opłaty legalizacyjnej, nie świadczy o naruszeniu zakazu reformationis in peius, ponieważ wysokość opłaty legalizacyjnej będzie ustalana dopiero na dalszym etapie prowadzonego postępowania legalizacyjnego, w odrębnym postanowieniu wydawanym w trybie art. 49 ust. 2a p.b. Natomiast w ramach niniejszego postępowania organ nadzoru budowlanego jedynie informuje o konieczności wniesienia opłaty legalizacyjnej oraz zasadach jej naliczania, stąd nie może być mowy o pogorszeniu sytuacji skarżącego. Opłata legalizacyjna jest wprawdzie obowiązkowym elementem procesu legalizacji samowolnie wybudowanego obiektu, a jej uiszczenie jest podstawą do legalizacji obiektu, lecz opłata ta ma charakter dobrowolny i stanowi alternatywę dla sankcji rozbiórki samowoli budowlanej, przewidzianej w art. 48 ust. 1 p.b. Organ nadzoru nie nakłada więc na inwestora obowiązku uiszczenia opłaty, a wyłącznie ustala jej wysokość. W tej sytuacji za chybione należało uznać zarzuty kasacyjne wskazujące na naruszenie art. 134 § 1 p.p.s.a. w zw. z art. 8 k.p.a. i art. 139 k.p.a. Przyjmując, że organy nadzoru budowlanego zasadnie uznały, iż sporny obiekt budowlany stanowi jedną wiatę o powierzchni zabudowy 61,28 m2, a nie jak twierdzi skarżący kasacyjnie dwie wiaty połączone ze sobą funkcjonalnie, nie znajdują uzasadnienia także podniesione w skardze kasacyjnej zarzuty naruszenia przepisów prawa materialnego. Zgodnie z art. 29 ust. 2 pkt 2 p.b. nie wymaga decyzji o pozwoleniu na budowę oraz zgłoszenia, o którym mowa w art. 30, budowa wiat o powierzchni zabudowy do 50 m2, sytuowanych na działce, na której znajduje się budynek mieszkalny, lub przeznaczonej pod budownictwo mieszkaniowe, przy czym łączna liczba tych wiat na działce nie może przekraczać dwóch na każde 1000 m2 powierzchni działki. Nie ulega wątpliwości, że sporny obiekt nie wypełniał dyspozycji powołanego przepisu z uwagi na powierzchnię zabudowy. Zatem zgodnie z art. 28 ust. 1 p.b. rozpoczęcie jego budowy było możliwe jedynie na podstawie pozwolenia na budowę. W sytuacji gdy skarżący kasacyjnie nie legitymował się pozwoleniem na budowę, zasadnie organy przyjęły, że sporna wiata stanowi samowolę budowlaną i wydały postanowienie w trybie art. 48 ust. 1 pkt 1 p.b. Stąd chybione są zarzuty kasacyjne naruszenia art. 145 § 1 pkt 1 lit. a p.p.s.a. w zw. z art. 29 ust. 2 pkt 2 p.b. art. 28 ust. 1 p.b. i art. 48 ust. 1 pkt 1 p.b. Mając powyższe na uwadze, Naczelny Sąd Administracyjny na podstawie art. 184 p.p.s.a. skargę kasacyjną oddalił. Jednocześnie na mocy art. 182 § 2 p.p.s.a. Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznał skargę kasacyjną na posiedzeniu niejawnym, gdyż strona, która ją wniosła, zrzekła się rozprawy, a pozostałe strony, w terminie czternastu dni od dnia doręczenia skargi kasacyjnej, nie zażądały przeprowadzenia rozprawy.
Potrzebujesz pomocy prawnej?
Asystent AI przeanalizuje Twoje pytanie w oparciu o orzecznictwo, przepisy i doktrynę — jak rozmowa z ekspertem.
Zadaj pytanie Asystentowi AI