II OSK 1468/22
Podsumowanie
Przejdź do pełnego tekstuNaczelny Sąd Administracyjny oddalił skargę kasacyjną obywatelki F. Z. Y. od wyroku WSA w Warszawie, utrzymując w mocy decyzję Szefa Urzędu do Spraw Cudzoziemców o zobowiązaniu do powrotu i zakazie ponownego wjazdu, uznając, że nie wystąpiły przesłanki do udzielenia zezwolenia na pobyt ze względów humanitarnych ani tolerowanych.
Skarga kasacyjna dotyczyła decyzji o zobowiązaniu do powrotu obywatelki F. Z. Y. i zakazie ponownego wjazdu do Polski. Skarżąca zarzucała naruszenie przepisów prawa materialnego i postępowania, w tym niezastosowanie Konwencji o Prawach Dziecka i przepisów k.p.a. Naczelny Sąd Administracyjny oddalił skargę, wskazując, że decyzja o zobowiązaniu do powrotu jest decyzją związaną, a okoliczności związane z wojną na Ukrainie nie miały znaczenia dla oceny legalności decyzji wydanej przed tym wydarzeniem. Sąd podkreślił również, że nie można kwestionować ustaleń poczynionych w postępowaniu o udzielenie ochrony międzynarodowej.
Wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego oddalił skargę kasacyjną Z. Y., obywatelki F., od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie, który wcześniej oddalił jej skargę na decyzję Szefa Urzędu do Spraw Cudzoziemców. Decyzja ta utrzymywała w mocy postanowienie o zobowiązaniu cudzoziemki do powrotu do kraju pochodzenia oraz zakazie ponownego wjazdu na terytorium Polski i innych państw obszaru Schengen na okres 2 lat. Skarżąca podnosiła zarzuty naruszenia prawa materialnego, w tym niezastosowania przepisów dotyczących praw dziecka i względów humanitarnych, a także naruszenia przepisów postępowania, w tym zasad k.p.a. dotyczących gromadzenia i oceny materiału dowodowego. NSA uznał skargę za bezzasadną. Sąd podkreślił, że decyzja o zobowiązaniu do powrotu jest decyzją związaną, a nie uznaniową, i jej wydanie jest obligatoryjne w przypadku spełnienia ustawowych przesłanek. NSA stwierdził, że okoliczności związane z wojną na Ukrainie, podnoszone przez skarżącą jako nowe fakty, nie mogły wpłynąć na ocenę legalności decyzji wydanej przed tym wydarzeniem. Sąd wskazał również, że nie można skutecznie zarzucać naruszenia przepisów postępowania, jeśli organ zebrał wystarczający materiał dowodowy, a jego ocena nie naruszała zasady swobodnej oceny dowodów. Ponadto, NSA podkreślił, że ustalenia faktyczne poczynione w postępowaniu o udzielenie ochrony międzynarodowej, które zostały prawomocnie utrzymane w mocy, są wiążące i nie mogą być kwestionowane w postępowaniu dotyczącym zobowiązania do powrotu. Sąd uznał, że nie wystąpiły przesłanki do udzielenia zezwolenia na pobyt ze względów humanitarnych ani tolerowanych, ani też nie naruszono praw rodziny czy dziecka, zwłaszcza że mąż i syn skarżącej również zostali zobowiązani do powrotu.
Asystent AI do analizy prawnej
Przeanalizuj tę sprawę w kontekście orzecznictwa, przepisów i doktryny. Uzyskaj pogłębioną analizę, projekt pisma lub odpowiedź na pytanie prawne.
Zagadnienia prawne (4)
Odpowiedź sądu
Decyzja o zobowiązaniu cudzoziemca do powrotu jest decyzją związaną, a nie uznaniową. Organ nie ma swobody w jej wydaniu, jeśli spełnione są przesłanki ustawowe.
Uzasadnienie
Ustawodawca użył zwrotu 'wydaje się', co wskazuje na obligatoryjność decyzji w przypadku wystąpienia przesłanek określonych w art. 302 ust. 1 ustawy o cudzoziemcach. Jest to zgodne z prawem UE (dyrektywa powrotowa) i utrwalonym orzecznictwem.
Rozstrzygnięcie
Decyzja
odrzucono_skargę
Przepisy (24)
Główne
p.p.s.a. art. 184
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
u.o.c. art. 302 § ust. 1 pkt 1 i 10
Ustawa z dnia 12 grudnia 2013 r. o cudzoziemcach
u.o.c. art. 303 § ust. 1
Ustawa z dnia 12 grudnia 2013 r. o cudzoziemcach
Pomocnicze
u.o.c. art. 348
Ustawa z dnia 12 grudnia 2013 r. o cudzoziemcach
u.o.c. art. 351
Ustawa z dnia 12 grudnia 2013 r. o cudzoziemcach
k.p.a. art. 6
Kodeks postępowania administracyjnego
k.p.a. art. 7
Kodeks postępowania administracyjnego
k.p.a. art. 8
Kodeks postępowania administracyjnego
k.p.a. art. 77 § § 1
Kodeks postępowania administracyjnego
k.p.a. art. 80
Kodeks postępowania administracyjnego
ustawa COVID-19 art. 15 zzs4 § ust. 3
Ustawa z dnia 2 marca 2020 r. o szczególnych rozwiązaniach związanych z zapobieganiem, przeciwdziałaniem i zwalczaniem COVID-19, innych chorób zakaźnych oraz wywołanych nimi sytuacji kryzysowych
p.p.s.a. art. 183 § § 1
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
p.p.s.a. art. 193 § zdanie drugie
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
p.p.s.a. art. 141 § § 4
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
p.p.s.a. art. 3 § § 1
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
p.p.s.a. art. 133 § § 1
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
p.p.s.a. art. 145
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
p.p.s.a. art. 173
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
p.p.s.a. art. 174 § § 1 pkt 2
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
p.p.s.a. art. 176 § § 1 pkt 2
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
p.p.s.a. art. 254 § § 1
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
Konstytucja RP art. 56 § ust. 2
Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej
k.p.a. art. 16 § § 1
Kodeks postępowania administracyjnego
p.p.s.a. art. 170
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
Argumenty
Odrzucone argumenty
Naruszenie przepisów prawa materialnego przez błędną jego wykładnię i niezastosowanie, w tym art. 303 ust. 1 w zw. z art. 348, 351 ustawy o cudzoziemcach przez niezastosowanie przepisów dotyczących praw dziecka i względów humanitarnych. Naruszenie przepisów postępowania mających istotny wpływ na wynik sprawy, w tym art. 145 § 1 pkt 1 lit. c w zw. z art. 151 p.p.s.a. poprzez oddalenie skargi w sytuacji naruszenia przepisów k.p.a. (art. 6-11, art. 7, 77 § 1, art. 80 k.p.a.) przez przekroczenie granic uznania administracyjnego, oparcie decyzji na niekompletnym materiale dowodowym i dowolną ocenę dowodów.
Godne uwagi sformułowania
Decyzja o zobowiązaniu cudzoziemca do powrotu jest decyzją związaną. Okoliczności związane ze wspomnianą wojną nie mogły mieć w ogóle znaczenia z punktu widzenia oceny legalności decyzji Szefa Urzędu. Nie jest dopuszczalne w postępowaniu w sprawie zobowiązania do powrotu zakwestionowanie ustaleń poczynionych w sprawie dotyczącej udzielenia ochrony międzynarodowej.
Skład orzekający
Grzegorz Rząsa
sprawozdawca
Jacek Chlebny
przewodniczący
Zdzisław Kostka
członek
Informacje dodatkowe
Wartość precedensowa
Siła: Wysoka
Powoływalne dla: "Interpretacja przepisów dotyczących decyzji o zobowiązaniu do powrotu jako decyzji związanej, zasady kontroli sądowej decyzji administracyjnych w kontekście zmian stanu prawnego i faktycznego, oraz zasada związania ustaleniami z postępowań dotyczących ochrony międzynarodowej."
Ograniczenia: Dotyczy specyficznej sytuacji prawnej cudzoziemców w Polsce, ale zasady proceduralne i interpretacyjne mogą mieć szersze zastosowanie.
Wartość merytoryczna
Ocena: 6/10
Sprawa dotyczy ważnych kwestii związanych z prawem migracyjnym i prawami cudzoziemców, w tym sytuacji rodzinnej i bezpieczeństwa w kraju pochodzenia. Wyrok NSA precyzuje zasady stosowania prawa w takich przypadkach.
“Cudzoziemka walczyła o pozostanie w Polsce, ale sąd kasacyjny utrzymał decyzję o powrocie. Kluczowe znaczenie miały prawomocne ustalenia z innej sprawy.”
Twój asystent do analizy prawnej
Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka ponad 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.
Powiązane tematy
Pełny tekst orzeczenia
Oryginał, niezmienionyII OSK 1468/22 - Wyrok NSA Data orzeczenia 2023-05-10 orzeczenie prawomocne Data wpływu 2022-06-30 Sąd Naczelny Sąd Administracyjny Sędziowie Grzegorz Rząsa /sprawozdawca/ Jacek Chlebny /przewodniczący/ Zdzisław Kostka Symbol z opisem 6272 Wizy, zezwolenie na zamieszkanie na czas oznaczony, na osiedlenie się, wydalenie z terytorium Rzeczypospolitej Polskiej Hasła tematyczne Cudzoziemcy Skarżony organ Szef Urzędu do Spraw Cudzoziemców Treść wyniku Oddalono skargę kasacyjną Powołane przepisy Dz.U. 2023 poz 259 art. 184 Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - t.j. Dz.U. 2020 poz 35 art. 302 ust 1 pkt1 i 10 Ustawa z dnia 12 grudnia 2013 r. o cudzoziemcach - t.j. Sentencja Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: sędzia NSA Jacek Chlebny Sędziowie sędzia NSA Zdzisław Kostka sędzia del. WSA Grzegorz Rząsa (spr.) po rozpoznaniu w dniu 10 maja 2023 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Ogólnoadministracyjnej skargi kasacyjnej Z. Y. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 25 marca 2022 r., sygn. akt IV SA/Wa 1680/21 w sprawie ze skargi Z. Y. na decyzję Szefa Urzędu do Spraw Cudzoziemców z dnia [...] września 2021 r., nr [...] w przedmiocie zobowiązania do powrotu oraz zakazu ponownego wjazdu na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej i innych państw obszaru Schengen oddala skargę kasacyjną. Uzasadnienie 1. Wyrokiem z 25 marca 2022 r., sygn. akt IV SA/Wa 1680/21, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie (dalej: "WSA w Warszawie") oddalił skargę obywatelki F. Z. Y. (dalej: "skarżąca" lub "cudzoziemka") na decyzję Szefa Urzędu do Spraw Cudzoziemców (dalej: "Szef Urzędu") z [...] września 2021 r., nr [...], którą utrzymano w mocy decyzję Komendanta Placówki Straży Granicznej we W. (dalej: "Komendant Placówki") z [...] maja 2018 r., nr [...] zobowiązującą cudzoziemkę do powrotu oraz zakazującą ponownego wjazdu na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej i innych państw obszaru Schengen na okres 2 lat. 2. Skargę kasacyjną od powyższego wyroku złożyła Z. Y., zaskarżając go w całości i zarzucając: 1. naruszenie przepisów prawa materialnego przez błędną jego wykładnię i niezastosowanie, tj. art. 303 ust. 1 w zw. z art. 348, 351 ustawy z dnia 12 grudnia 2013 r. o cudzoziemcach (Dz. U. z 2013 r., poz. 1650 ze zm., dalej: "u.o.c.", "ustawa o cudzoziemcach") przez niezastosowanie art. 3 ust. 1 Konwencji o Prawach Dziecka z dnia 20 listopada 1989 r., Deklaracji Praw Dziecka, tzw. Deklaracji genewskiej z 1924 r. przyjętej przez Zgromadzenie Ogólne Ligii Narodów w 1924 r., Deklaracji Praw Dziecka Uchwalonej przez Zgromadzenie Ogólne ONZ w dniu 20 listopada 1959 r., art. 56 ust. 2 Konstytucji RP, art. 2, 3, 5, 8 Konwencji o Ochronie Praw Człowieka i Podstawowych Wolności z dnia 4 listopada 1950 r.; 2. naruszenie przepisów postępowania mających istotny wpływ na wynik sprawy, a mianowicie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c w zw. z art. 151 p.p.s.a. poprzez oddalenie przez WSA w Warszawie skargi skarżącej w sytuacji, gdy decyzja Szefa Urzędu z [...] września 2021 r. została wydana z naruszeniem przepisów prawa, a to: - art. 6-11 k.p.a. poprzez przekroczenie granic tzw. uznania administracyjnego oraz rozstrzygnięcie sprawy bez uwzględnienia słusznego interesu skarżącego, - art. 7, art. 77 § 1 i art. 80 k.p.a. poprzez przekroczenie zasady swobody oceny zebranego w sprawie materiału dowodowego poprzez oparcie zaskarżonej decyzji na niekompletnym materiale dowodowym i dowolną, a nie swobodną ocenę, podczas gdy z ustalonego w sprawie materiału dowodowego oraz jego oceny wynika, że skarżąca zgodnie z treścią art. 303 ust. 1 w zw. z art. 348 i 351 ustawy o cudzoziemcach spełnia kryteria ustawowe, aby uzyskać status uchodźcy i udzielić jej oraz jej dziecku i mężowi zgody na pobyt ze względów humanitarnych lub zgody na pobyt tolerowany, - art. 77 k.p.a., wyrażające się w braku wyczerpującego zbadania i rozpatrzenia materiału dowodowego, - art. 80 k.p.a., wyrażające się w błędnej ocenie zebranego w sprawie materiału dowodowego, - przepisów postępowania, które mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy, a konkretnie art. 7 k.p.a., art. 8 k.p.a. w zw. z art. 348 pkt 2, art. 75 § 1, art. 77 § 1 , art. 78 § 1, art. 78 § 1 i 2, art. 81 , art. 84, art. 86 , art. 89 § 2 oraz art. 80 k.p.a. poprzez wadliwe gromadzenie oraz ocenę materiału dowodowego. Na podstawie przywołanych zarzutów, skarżąca kasacyjnie wniosła o uchylenie zaskarżonego wyroku w całości i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania WSA w Warszawie oraz o zasądzenie kosztów postępowania według norm przepisanych, w tym zastępstwa adwokackiego. Pełnomocnik skarżącej kasacyjnie wniósł o zasądzenie kosztów z tytułu udzielenia pomocy prawnej z urzędu według norm przepisanych, zgodnie z obowiązującym orzecznictwem sądów i zastosowanie przepisów o udzieleniu pomocy prawnej z urzędu, oświadczając, że nie zostały one uiszczone ani w części, ani w całości. Skarżąca kasacyjnie wniosła ponadto o rozpoznanie sprawy na rozprawie. W uzasadnieniu skargi kasacyjnej wskazano m.in., że niniejsza sprawa powinna być rozpatrywana w sposób szeroki, bowiem decyzja o zobowiązaniu do powrotu dotyczy zarówno skarżącej, jak i jej syna oraz męża, pomimo że złożyli oni osobny wniosek. Są oni rodziną i należy zbadać każdy aspekt, czy ich zdrowie i życie nie będzie zagrożone na terenie F. Podniesiono, że w związku z wybuchem wojny na U. w dniu [...] lutego 2022 r., spowodowanym napaścią R., życie i zdrowie rodziny na terenie F. jest zagrożone. W piśmie z [...] maja 2023 r. pełnomocnik skarżącej podtrzymała skargę kasacyjną oraz wniosła o przyznanie jej wynagrodzenia za pomoc prawną udzieloną z urzędu "według stawek z wyboru". 3. Zarządzeniem Przewodniczącej Wydziału z [...] lutego 2023 r., na podstawie art. 15 zzs4 ust. 3 ustawy z dnia 2 marca 2020 r. o szczególnych rozwiązaniach związanych z zapobieganiem, przeciwdziałaniem i zwalczaniem COVID-19, innych chorób zakaźnych oraz wywołanych nimi sytuacji kryzysowych (Dz. U. z 2021 r. poz. 2095 ze zm.) sprawę skierowano na posiedzenie niejawne. 4. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: 4.1. Skarga kasacyjna nie zasługuje na uwzględnienie. 4.2. W pierwszej kolejności należy przypomnieć, że Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej, bierze jednak z urzędu pod rozwagę nieważność postępowania (art. 183 § 1 p.p.s.a.). W rozpatrywanej sprawie nie występują, wskazane w art. 183 § 2 p.p.s.a., przesłanki nieważności postępowania sądowoadministracyjnego. 4.3. Dalej należy wskazać, że zgodnie z art. 193 zdanie drugie p.p.s.a., uzasadnienie wyroku oddalającego skargę kasacyjną zawiera ocenę zarzutów skargi kasacyjnej. W ten sposób wyraźnie określony został zakres, w jakim Naczelny Sąd Administracyjny uzasadnia z urzędu wydany wyrok, w przypadku gdy oddala skargę kasacyjną. Regulacja ta, jako mająca charakter szczególny, wyłącza przy tego rodzaju rozstrzygnięciach odpowiednie stosowanie do postępowania przed tym Sądem wymogów dotyczących elementów uzasadnienia wyroku, przewidzianych w art. 141 § 4 w zw. z art. 193 zdanie pierwsze p.p.s.a. Mając to na uwadze Naczelny Sąd Administracyjny mógł w niniejszej sprawie zrezygnować z przedstawienia pełnej relacji co do przebiegu sprawy i prowadzić swoją dalszą wypowiedź już tylko co do rozważań mających na celu ocenę zarzutów postawionych wobec wyroku Sądu pierwszej instancji (por. np. wyrok NSA z 10 sierpnia 2022 r., sygn. akt I GSK 2736/18 oraz wyrok NSA z 24 stycznia 2023 r., sygn. akt II OSK 1511/22, CBOSA). 4.4. Odnosząc się do sformułowanych w uzasadnieniu skargi kasacyjnej obaw o życie i zdrowie skarżącej na terenie F., w związku z wybuchem wojny na U. w dniu [...] lutego 2022 r., należy wskazać, że okoliczności związane ze wspomnianą wojną nie mogły mieć w ogóle znaczenia z punktu widzenia oceny legalności decyzji Szefa Urzędu, która była przedmiotem kontroli przeprowadzonej zaskarżonym wyrokiem WSA w Warszawie. Otóż WSA w Warszawie dokonywał tej kontroli uwzględniając stan prawny i faktyczny obowiązujący na dzień wydania zaskarżonego aktu, czyli na 2 września 2021 r. (por. np. wyrok NSA z 7 lutego 2023 r., sygn. akt II OSK 1907/22, CBOSA). Zasada ta wywodzona jest m.in. z art. 3 § 1 p.p.s.a. (kontrolna funkcja sądownictwa administracyjnego), art. 133 § 1 p.p.s.a. (orzekanie na podstawie akt sprawy), a także można ją wyprowadzić z art. 145 p.p.s.a., w którym wskazano okoliczności, których wystąpienie może uzasadniać uwzględnienie skargi na decyzję lub postanowienie. Te zasady, charakteryzujące model kasacyjny sądownictwa administracyjnego, obowiązują tym bardziej w postępowaniu przed Naczelnym Sądem Administracyjnym, gdzie przedmiotem zaskarżenia jest nie akt administracyjny, ale orzeczenie wojewódzkiego sądu administracyjnego (art. 173 p.p.s.a.; por. np. wyrok NSA z 15 grudnia 2022 r., sygn. akt II OSK 1014/22, CBOSA). 4.5. Bezzasadne okazały się zarzuty skargi kasacyjnej dotyczące naruszenia przepisów postępowania. Po pierwsze, nie można skutecznie zarzucać Szefowi Urzędu przekroczenia granic uznania administracyjnego (zarzut z punktu 2 tiret pierwsze petitum skargi kasacyjnej). Przypomnieć należy, że decyzja o zobowiązaniu cudzoziemca do powrotu jest decyzją związaną. W szczególności, w art. 302 ust. 1 in principio ustawy o cudzoziemcach ustawodawca posłużył się, w odniesieniu do decyzji o zobowiązaniu do powrotu, zwrotem "wydaje się", a nie np. "można wydać" lub innym zwrotem równoważnym. Organom nie pozostawiono zatem, co do zasady, uznania, czy w razie zajścia okoliczności określonych w art. 302 ust. 1 u.o.c. można zastosować ten środek prawny, kierując się np. względami słuszności. Teza o związanym charakterze decyzji o zobowiązaniu do powrotu jest już utrwalona w orzecznictwie (por. np. wyrok NSA z 5 października 2022 r., sygn. akt II OSK 2503/21; wyrok NSAS z 9 września 2021 r. sygn. akt II OSK 95/21; wyrok NSA z 22 października 2019 r., sygn. akt II OSK 1796/19; wyrok NSA z 13 kwietnia 2016 r., sygn. akt II OSK 1935/14, CBOSA), jak i w piśmiennictwie (zob. np. P. Dąbrowski, [w:] Prawo cudzoziemców, pod red. J. Chlebnego, Warszawa 2020, s. 599). Wymaga podkreślenia, że obowiązek wydania decyzji o zobowiązaniu do powrotu jest niezależny od tego, czy w realiach danej sprawy cudzoziemiec miał świadomość okoliczności określonych w art. 302 ust. 1 u.o.c. Chodzi tu bowiem o obiektywną odpowiedzialność administracyjną, a nie odpowiedzialność karną opartą na zasadzie winy (por. np. wyrok NSA z 26 maja 2017 r., sygn. akt II OSK 2250/16 oraz wyrok NSA z 31 sierpnia 2011 r., sygn. akt II OSK 1123/10, CBOSA). Należy dodać, że przywołane wyżej, surowe zasady odpowiedzialności z tytułu nielegalnego pobytu na terytorium RP, w pełni korespondują z prawem Unii Europejskiej. W szczególności, w świetle art. 6 ust. 1 dyrektywy 2008/115/WE Parlamentu Europejskiego i Rady z 16 grudnia 2008 r. w sprawie wspólnych norm i procedur stosowanych przez państwa członkowskie w odniesieniu do powrotów nielegalnie przebywających obywateli państw trzecich (Dz.U.UE.L.2008.348.98; dalej: "dyrektywa powrotowa"), państwa członkowskie mają obowiązek wydania decyzji nakazującej powrót każdemu obywatelowi państwa trzeciego nielegalnie przebywającemu na ich terytorium. W orzecznictwie wskazuje się przy tym, że podstawowym celem dyrektywy powrotowej jest ustanowienie skutecznej polityki wydalania i powrotu nielegalnie przebywających obywateli państw trzecich (zob. np. wyrok TSUE z 16 czerwca 2018 r., C 181/16 Sadikou Gnandi, pkt 48). Po drugie, wbrew twierdzeniom skargi kasacyjnej, Szef Urzędu zebrał materiał dowodowy wystarczający do wydania decyzji zobowiązującej do powrotu, a ocena tego materiału nie narusza zasady swobodnej oceny dowodów Tym samym bezzasadne okazały się pozostałe zarzuty skargi kasacyjnej dotyczące naruszenia przepisów postępowania, wskazane w punkcie 2 tiret drugie – piąte petitum skargi kasacyjnej, w tym naruszenia m.in. art. 7, 77 § 1 oraz art. 80 k.p.a. W szczególności, skarżąca została dwukrotnie przesłuchana, tj. [...] marca 2018 r. oraz [...] marca 2018 r. (k. 21-23 oraz 54-55 akt administracyjnych). Okoliczność, że Szef Urzędu oparł się również na materiałach i ustaleniach zawartych w decyzji tego organu z [...] sierpnia 2020 r., odmawiającej udzielenia skarżącej ochrony międzynarodowej, nie może być uznana za naruszenie przepisów prawa. W tym miejscu należy przypomnieć, że prawomocnym wyrokiem z 16 marca 2022 r., sygn. akt IV SA/Wa 1819/21, WSA w Warszawie oddalił skargę Z. Y. na decyzję Rady do Spraw Uchodźców z [...] września 2021 r., nr [...], w przedmiocie odmowy udzielenia ochrony międzynarodowej. Wymaga również podkreślenia, że okoliczności, na jakie powoływała się skarżąca we wniosku o udzielenie ochrony międzynarodowej oraz okoliczności, mające, zdaniem skarżącej, uzasadniać udzielnie jej zezwolenia na pobyt ze względów humanitarnych lub zezwolenia na pobyt tolerowany, były tożsame. Otóż zdaniem skarżącej, w F. grozi jej utrata życia lub zdrowia w związku z działaniami męża. W tym miejscu należy zauważyć, że również mężowi skarżącej (tj. A. A.) odmówiono ostatecznie udzielenia ochrony międzynarodowej. Natomiast prawomocnym wyrokiem WSA w Warszawie z 15 marca 2022 r., sygn. akt IV SA/Wa 1665/21, oddalono jego skargę na decyzję Szefa Urzędu z [...] września 2021 r., nr [...], utrzymującą w mocy decyzję Komendanta Placówki z [...] maja 2018 r., nr [...], o zobowiązaniu do powrotu oraz zakazie ponownego wjazdu na terytorium RP i innych państw obszaru Schengen na okres 2 lat. Odwołanie się do materiałów i ustaleń poczynionych przez Szefa Urzędu w sprawach dotyczących męża skarżącej, zwłaszcza w sytuacji, w której skarżąca upatrywała podstaw do udzielenia jej ochrony przed zagrożeniami związanymi z działaniami męża, nie naruszało prawa. Również bezzasadne są zarzuty dotyczące oceny zebranego materiału dowodowego. Należy podkreślić, że dla skutecznego podważenia oceny dowodów, przeprowadzonej przez organ administracji publicznej, a zaakceptowanej następnie przez wojewódzki sąd administracyjny, nie jest wystarczające przedstawienie przez stronę wnoszącą skargę kasacyjną własnej wersji takiej oceny. W skardze kasacyjnej należy wówczas wykazać, że granice swobodnej oceny dowodów, wyznaczone przez ustawodawcę w art. 80 k.p.a., zostały wyraźnie przekroczone, a w szczególności, że wnioski wyprowadzone ze zgromadzonego materiału w sposób oczywisty są sprzeczne z zasadami doświadczenia życiowego lub regułami logicznego rozumowania (por. np. wyrok NSA z 15 grudnia 2022 r. sygn. akt II OSK 2335/21 oraz wyrok NSA z 1 marca 2023 r., sygn. akt II OSK 2796/21, CBOSA). W realiach niniejszej sprawy, w skardze kasacyjnej takiego wywodu, wykazującego oczywistą sprzeczność przeprowadzonej oceny dowodów z zasadami logiki i doświadczenia życiowego, nie przeprowadzono. 4.6. Bezzasadne okazały się również zarzuty dotyczące naruszenia przepisów prawa materialnego. Istota tych zarzutów sprowadza się do twierdzenia, że skarżącej powinna być udzielona zgoda na pobyt ze względów humanitarnych (z uwagi na zagrożenie dla życia i zdrowia oraz potrzebę ochrony życia rodzinnego oraz praw syna skarżącej). Przede wszystkim trzeba zauważyć, że w skardze kasacyjnej nie podważono skutecznie prawidłowości ustaleń faktycznych poczynionych przez Szefa Urzędu. W takim przypadku sąd kasacyjny, dokonując oceny zarzutów naruszenia prawa materialnego, za miarodajny uznaje stan faktyczny przyjęty przez sąd pierwszej instancji jako podstawę oceny legalności zaskarżonej decyzji w aspekcie prawnomaterialnym. Trzeba przy tym dodać, że ustalenia faktyczne nie mogą być skutecznie kwestionowane poprzez zarzut naruszenia prawa materialnego przez błędne jego zastosowanie (por. np. wyrok NSA z 5 października 2022 r., II OSK 3188/19 oraz wyrok NSA z 6 grudnia 2022 r., sygn. akt II OSK 3768/19, CBOSA; J. Drachal, A. Wiktorowska, R. Stankiewicz, [w:] Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Komentarz, pod red. R. Hausera i M. Wierzbowskiego, 8 wyd., Warszawa 2023 r., Nb 21 do art. 174). Z ustaleń tych wynika, że skarżąca nie będzie narażona, w razie powrotu do F., na zindywidualizowane zagrożenie dla jej życia i zdrowia. W sprawie nie wystąpiły zatem przesłanki, o których mowa w art. 348 pkt 1 u.o.c. W tym miejscu trzeba podkreślić, że Naczelny Sąd Administracyjny zobowiązany jest z urzędu uwzględnić okoliczność, że w obrocie prawnym funkcjonuje, przywołany wyżej, prawomocny wyrok WSA w Warszawie z 16 marca 2022 r., sygn. akt IV SA/Wa 1819/21,. Wyrokiem tym oddalono skargę Z. Y. na decyzję Rady do Spraw Uchodźców z [...] września 2021 r., nr [...], w przedmiocie odmowy udzielenia ochrony międzynarodowej. Okoliczności, na podstawie których skarżąca domagała się udzielenia ochrony międzynarodowej oraz okoliczności, które miały stanowić podstawę udzielenia skarżącej zgody na pobyt ze względów humanitarnych w oparciu o art. 348 pkt 1 u.o.c., były tożsame. W tym kontekście należy podkreślić, że nie jest dopuszczalne w postępowaniu w sprawie zobowiązania do powrotu zakwestionowanie ustaleń poczynionych w sprawie dotyczącej udzielenia ochrony międzynarodowej. Nie jest m.in. dopuszczalne stwierdzenie, że wbrew temu, co ustalono w postępowaniu w sprawie udzielenia ochrony międzynarodowej zakończonym ostateczną decyzją, istnieje wobec danego cudzoziemca, w razie powrotu do kraju pochodzenia, realne zagrożenie doznania poważnej krzywdy. Takie postępowanie naruszałoby zasadę trwałości ostatecznych decyzji administracyjnych (art. 16 § 1 k.p.a.), a w razie, gdy od takiej decyzji Rady do Spraw Uchodźców oddalono by skargę, także zasadę prawomocności materialnej orzeczeń sądów administracyjnych (art. 170 p.p.s.a.) – por. np. wyrok NSA z 9 marca 2023 r., sygn. akt II OSK 12/22 oraz wyrok NSA z 5 kwietnia 2023 r., sygn. akt II OSK 1374/22, CBOSA. Trzeba mieć na uwadze, że na mocy art. 16 § 1 k.p.a. ostateczna decyzja organów administracji publicznej korzysta z domniemania legalności, wiąże erga omnes i dopóki funkcjonuje w obrocie prawnym, dopóty organ, podobnie zresztą jak i sąd, zobowiązany jest do jej uwzględnienia przy wydawaniu swojego rozstrzygnięcia (por. np. wyrok NSA z 21 maja 2014 r., sygn. akt I OSK 2484/12 oraz wyrok NSA z 14 października 2021 r., sygn. akt I OSK 504/21, CBOSA). Z kolei określona w art. 170 p.p.s.a. moc wiążąca prawomocnego orzeczenia sądu administracyjnego w odniesieniu tak do organu administracji publicznej, jak i do sądu administracyjnego oznacza, że muszą one przyjmować, że dana kwestia prawna kształtuje się tak, jak stwierdzono w prawomocnym orzeczeniu, co powinno skutkować uwzględnieniem treści prawomocnego wyroku w wydawanych przez nie rozstrzygnięciach. Oznacza to, że w kolejnym postępowaniu, w którym pojawia się dana kwestia, nie może być ona ponownie weryfikowana, a tym bardziej odmiennie rozważona. Przedmiotowe związanie prawomocnym orzeczeniem sądu administracyjnego rozciąga się na motywy wyroku w takich granicach, w jakich zdeterminowały one treść jego sentencji. Jak się przyjmuje jednolicie w orzecznictwie sądowoadministracyjnym, ratio legis art. 170 p.p.s.a. polega na tym, że gwarantuje on zachowanie spójności i logiki działania organów państwowych, zapobiegając funkcjonowaniu w obrocie prawnym rozstrzygnięć nie dających się pogodzić w systemie sprawowania władzy publicznej (por. np. wyrok NSA z 4 stycznia 2023 r. sygn. akt II OSK 1419/22, CBOSA). W sprawie nie wystąpiły również powody do udzielenia skarżącej zgody na pobyt ze względów humanitarnych z uwagi na ochronę życia prywatnego i rodzinnego oraz prawa dziecka (art. 348 pkt 2 i 3 u.o.c.). Po pierwsze, mając na uwadze datę wjazdu skarżącej do P. (2017 r.), a następnie jej historię migracyjną związaną z bezskutecznymi próbami uzyskania ochrony międzynarodowej w N. oraz we F., nie sposób przyjąć, że skarżąca prowadzi na terenie P. życie prywatne tego rodzaju, że potrzeba jego ochrony przeważa nad potrzebą zapewnienia porządku prawnego w kontekście zasad przebywania cudzoziemców na terytorium P. Po drugie, w niniejszej sprawie bezzasadne jest powoływanie się na potrzebę ochrony życia rodzinnego skarżącej oraz praw jej małoletniego syna, I. A., jeżeli zważy się, że zarówno dziecko, jak i mąż skarżącej kasacyjnie, w świetle prawomocnego wyroku WSA w Warszawie z 15 marca 2022 r., sygn. akt IV SA/Wa 1665/21, również zostali zobowiązani do powrotu do F. W takiej sytuacji jedność rodziny nie zostaje naruszona (por. np. wyrok NSA z 23 listopada 2021 r., sygn. akt II OSK 190/21, CBOSA). Jeżeli zaś chodzi o zarzut naruszenia art. 351 u.o.c., to nie został on w ogóle uzasadniony. Przypomnieć należy, że przepis ten, składający się zresztą z trzech punktów, przewiduje przypadki, w których należy udzielić cudzoziemcowi zgody na pobyt tolerowany. W świetle art. 176 § 1 pkt 2 p.p.s.a., obowiązkiem kasatora jest nie tylko przywołanie naruszonego przepisu, ale również przedstawienie uzasadnienia tego zarzutu, czyli przedstawienie argumentów jurydycznych, które w realiach danej sprawy, mają przemawiać na rzecz tezy o naruszeniu prawa przez sąd pierwszej instancji. Brak przedstawienia takiej argumentacji w skardze kasacyjnej uniemożliwia Naczelnemu Sądowi Administracyjnemu odniesienie się meriti do danego zarzutu, co z kolei prowadzi do jego nieskuteczności (por. np. wyrok NSA z 5 października 2021 r., sygn. akt II OSK 60/21; wyrok NSA z 20 grudnia 2022 r., sygn. akt II OSK 2315/21; wyrok NSA z 5 kwietnia 2023 r. sygn. akt II OSK 1109/20, CBOSA). 4.7. Mając powyższe na uwadze, na podstawie art. 184 p.p.s.a., orzeczono jak w sentencji. 4.8. Odnosząc się do wniosku pełnomocnika skarżącej o przyznanie kosztów nieopłaconej pomocy prawnej należy wskazać, że zgodnie z art. 254 § 1 p.p.s.a. właściwy do orzekania w takiej sprawie jest Sąd pierwszej instancji (por. np. wyrok NSA z 15 grudnia 2022 r., sygn. akt II OSK 2335/21, CBOSA). Pełnomocnik skarżącej powinien zatem wystąpić z odrębnym wnioskiem do WSA w Warszawie, powołując się na niniejszy wyrok, kończący postępowanie kasacyjne.
Potrzebujesz pomocy prawnej?
Asystent AI przeanalizuje Twoje pytanie w oparciu o orzecznictwo, przepisy i doktrynę — jak rozmowa z ekspertem.
Zadaj pytanie Asystentowi AI