II OSK 1753/23

Naczelny Sąd Administracyjny2024-08-21
NSAAdministracyjneWysokansa
warunki zabudowydecyzja o środowiskowych uwarunkowaniachpostępowanie nieważnościowestrona postępowaniainteres prawnyNSAWSASKOprawo administracyjne

NSA uchylił wyrok WSA i przekazał sprawę do ponownego rozpoznania, kwestionując sposób, w jaki SKO oceniło decyzję o warunkach zabudowy i status strony postępowania.

Sprawa dotyczyła odmowy stwierdzenia nieważności decyzji ustalającej warunki zabudowy dla inwestycji logistycznej. WSA uchylił decyzję SKO, uznając, że organ nadużył swoich uprawnień w postępowaniu nieważnościowym. NSA uchylił wyrok WSA, wskazując na potrzebę ponownego zbadania przez WSA kwestii statusu strony skarżącej oraz prawidłowości postępowania wyjaśniającego prowadzonego przez SKO.

Naczelny Sąd Administracyjny (NSA) uchylił wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego (WSA) w Rzeszowie i przekazał sprawę do ponownego rozpoznania. Sprawa dotyczyła skargi B.D. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego (SKO) w Krośnie, które odmówiło stwierdzenia nieważności decyzji Wójta Gminy S. ustalającej warunki zabudowy dla inwestycji polegającej na budowie zaplecza logistycznego. Skarżąca zarzucała naruszenie przepisów dotyczących decyzji o środowiskowych uwarunkowaniach oraz brak uwzględnienia jej jako strony postępowania. WSA uchylił decyzję SKO, uznając, że organ nadużył swoich uprawnień, prowadząc dodatkowe postępowanie wyjaśniające i dokonując własnych ustaleń sprzecznych z treścią kontrolowanej decyzji. NSA uznał skargę kasacyjną SKO za zasadną, wskazując na błędy w sformułowaniu zarzutów kasacyjnych, ale podzielił stanowisko organu co do dopuszczalności prowadzenia postępowania wyjaśniającego w postępowaniu o stwierdzenie nieważności. NSA podkreślił również, że WSA powinien ponownie zbadać, czy skarżącej przysługuje status strony postępowania, biorąc pod uwagę specyfikę inwestycji i jej potencjalny wpływ na sąsiednie nieruchomości.

Asystent AI do analizy prawnej

Przeanalizuj tę sprawę w kontekście orzecznictwa, przepisów i doktryny. Uzyskaj pogłębioną analizę, projekt pisma lub odpowiedź na pytanie prawne.

Analiza orzecznictwa Badanie przepisów Odpowiedzi na pytania Drafting pism
Wypróbuj Asystenta AI

Zagadnienia prawne (3)

Odpowiedź sądu

Tak, postępowanie o stwierdzenie nieważności decyzji nie wyklucza prowadzenia innych dowodów niż zgromadzone w postępowaniu zwykłym, gdyż ustawodawca nie wprowadził zakazu prowadzenia nowych dowodów w postępowaniu nieważnościowym.

Uzasadnienie

NSA powołuje się na utrwalone orzecznictwo, zgodnie z którym postępowanie wyjaśniające w postępowaniu nieważnościowym ma na celu ustalenie zaistnienia przesłanki nieważności, a dopuszczalne jest uwzględnienie okoliczności, które wystąpiły po wydaniu kontrolowanego rozstrzygnięcia.

Rozstrzygnięcie

Decyzja

uchylono_decyzję

Przepisy (14)

Główne

k.p.a. art. 156 § 1 pkt 2

Kodeks postępowania administracyjnego

p.p.s.a. art. 174

Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

Pomocnicze

u.i.ś art. 72 § 1 pkt 3

Ustawa o udostępnianiu informacji o środowisku i jego ochronie, udziale społeczeństwa w ochronie środowiska oraz o ocenach oddziaływania na środowisko

u.i.ś art. 71 § 2 pkt 2

Ustawa o udostępnianiu informacji o środowisku i jego ochronie, udziale społeczeństwa w ochronie środowiska oraz o ocenach oddziaływania na środowisko

rozporządzenie środowiskowe art. 3 § 1 pkt 58 lit. b

Rozporządzenie Rady Ministrów w sprawie przedsięwzięć mogących znacząco oddziaływać na środowisko

k.p.a. art. 145 § 1 pkt 1

Kodeks postępowania administracyjnego

k.p.a. art. 7

Kodeks postępowania administracyjnego

k.p.a. art. 28

Kodeks postępowania administracyjnego

p.p.s.a. art. 145 § 1 pkt 1 lit. a

Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

p.p.s.a. art. 145 § 1 pkt 1 lit. c

Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

p.p.s.a. art. 176 § 1 pkt 2

Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

p.p.s.a. art. 183 § 1

Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

p.p.s.a. art. 185 § 1

Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

p.p.s.a. art. 207 § 2

Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

Argumenty

Skuteczne argumenty

SKO zarzuciło WSA, że błędnie uznało prowadzenie przez SKO postępowania wyjaśniającego za wyjście poza dopuszczalne ramy postępowania o stwierdzenie nieważności. SKO zarzuciło WSA, że nieprawidłowo ustaliło, iż nie wyjaśniono statusu skarżącej jako strony postępowania.

Godne uwagi sformułowania

postępowanie o stwierdzenie nieważności decyzji nie wyklucza prowadzenia innych dowodów niż zgromadzone w postępowaniu zwykłym skutki decyzji, co do której toczy się postępowanie nieważnościowe, jak również skutki obciążających ją uchybień, mają ze swej istoty charakter następczy względem podjętego rozstrzygnięcia właściciele i użytkownicy wieczyści nieruchomości sąsiednich względem terenu, będącego przedmiotem ustalenia warunków zabudowy, mogą być stronami tego postępowania tylko wtedy, gdy będą posiadać interes prawny w rozumieniu art. 28 k.p.a.

Skład orzekający

Leszek Kiermaszek

przewodniczący

Tomasz Bąkowski

sprawozdawca

Grzegorz Rząsa

członek

Informacje dodatkowe

Wartość precedensowa

Siła: Wysoka

Powoływalne dla: "Ustalenie zakresu postępowania wyjaśniającego w sprawach o stwierdzenie nieważności decyzji oraz kryteriów ustalania statusu strony w postępowaniach dotyczących warunków zabudowy."

Ograniczenia: Orzeczenie dotyczy specyficznej sytuacji faktycznej i prawnej, a jego zastosowanie wymaga analizy konkretnych okoliczności sprawy.

Wartość merytoryczna

Ocena: 7/10

Sprawa dotyczy ważnych kwestii proceduralnych w prawie administracyjnym, takich jak zakres postępowania wyjaśniającego i ustalanie statusu strony, co jest istotne dla praktyków.

Czy organ może prowadzić własne śledztwo w sprawie nieważności decyzji? NSA wyjaśnia granice postępowania.

Sektor

nieruchomości

Asystent AI dla prawników

Twój asystent do analizy prawnej

Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka ponad 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.

Analiza orzecznictwa i przepisów
Drafting pism i dokumentów
Odpowiedzi na pytania prawne
Pogłębiona analiza z doktryny

Powiązane tematy

Pełny tekst orzeczenia

Oryginał, niezmieniony
II OSK 1753/23 - Wyrok NSA
Data orzeczenia
2024-08-21
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2023-08-16
Sąd
Naczelny Sąd Administracyjny
Sędziowie
Grzegorz Rząsa
Leszek Kiermaszek /przewodniczący/
Tomasz Bąkowski /sprawozdawca/
Symbol z opisem
6153 Warunki zabudowy  terenu
Sygn. powiązane
II SA/Rz 1682/22 - Wyrok WSA w Rzeszowie z 2023-05-09
Skarżony organ
Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku
Uchylono zaskarżony wyrok i przekazano sprawę do ponownego rozpoznania przez Wojewódzki Sąd Administracyjny
Sentencja
Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: sędzia NSA Leszek Kiermaszek Sędziowie: sędzia NSA Tomasz Bąkowski (spr.) sędzia del. WSA Grzegorz Rząsa po rozpoznaniu w dniu 21 sierpnia 2024 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Ogólnoadministracyjnej skargi kasacyjnej Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Krośnie od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Rzeszowie z dnia 9 maja 2023 r., sygn. akt II SA/Rz 1682/22 w sprawie ze skargi B.D. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Krośnie z dnia 10 października 2022 r., nr SKO.415.81.1580.2022 w przedmiocie odmowy stwierdzenia nieważności decyzji ustalającej warunki zabudowy 1. uchyla zaskarżony wyrok i przekazuje sprawę do ponownego rozpoznania Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Rzeszowie; 2. odstępuje od zasądzenia zwrotu kosztów postępowania kasacyjnego w całości.
Uzasadnienie
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie wyrokiem z dnia 9 maja 2023 r., sygn. akt II SA/Rz 1682/22, po rozpoznaniu sprawy ze skargi B.D. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Krośnie z 10 października 2022 r., nr SKO.415.81.1580.2022 w przedmiocie odmowy stwierdzenia nieważności decyzji ustalającej warunki zabudowy, uchylił zaskarżoną decyzję (pkt I) i zasądził od Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Krośnie na rzecz skarżącej B.D. kwotę 700 (siedemset) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego (pkt II), jednocześnie zarządził zwrot od Skarbu Państwa – Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Rzeszowie na rzecz skarżącej B.D. kwoty 300 (trzysta) złotych tytułem zwrotu nadpłaconego wpisu sądowego (pkt III).
Wyrok ten został wydany w następującym stanie faktycznym i prawnym sprawy.
Zaskarżoną decyzją Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Krośnie, po rozpatrzeniu wniosku B.D. o stwierdzenie nieważności decyzji Wójta Gminy S. z 27 maja 2020 r., znak: GPIR.b.6730.18.2020, ustalającej na rzecz J.U. – Usługi Sprzętowo-Transportowe warunki zabudowy dla inwestycji polegającej na budowie zaplecza logistycznego dla potrzeb firmy transportowej, tj. budynku biurowo-socjalnego, budynku garażowego z myjnią, placu manewrowo-postojowego wraz z niezbędną infrastrukturą na działce nr [...] położonej w miejscowości P., gmina S. wraz z podniesieniem terenu, odmówiło stwierdzenia nieważności decyzji o warunkach zabudowy dla ww. inwestycji.
W uzasadnieniu wskazano, że skarżąca, reprezentowana przez radcę prawnego, wniosła o stwierdzenie nieważności wskazanej wyżej decyzji Wójta, zarzucając jej rażące naruszenie art. 72 ust. 1 pkt 3 w zw. z art. 71 ust. 2 pkt 2 ustawy z dnia 3 października 2008 r. o udostępnianiu informacji o środowisku i jego ochronie, udziale społeczeństwa w ochronie środowiska oraz o ocenach oddziaływania na środowisko (Dz.U. z 2020 r. poz. 283 z poźn. zm., dalej: "u.i.ś") oraz § 3 ust. 1 pkt 58 lit. b) rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 10 września 2019 r. w sprawie przedsięwzięć mogących znacząco oddziaływać na środowisko (Dz.U. z 2019 r. poz. 1839 z późn. zm., dalej: "rozporządzenie środowiskowe") przez wydanie jej bez uprzedniego uzyskania przez inwestora decyzji o środowiskowych uwarunkowaniach, albowiem projektowane przedsięwzięcie jest przedsięwzięciem mogącym potencjalnie znacząco oddziaływać na środowisko. Wskazała też, że na podstawie tej decyzji inwestor jest uprawniony do wybudowania placu manewrowo-postojowego o powierzchni do 9.000 m2 (0,9 ha) i z tego powodu przedsięwzięcie powinno zostać zakwalifikowane jako mogące potencjalnie znacząco oddziaływać na środowisko. W § 3 ust. 1 pkt 58 lit. b) rozporządzenia środowiskowego wskazano, że do przedsięwzięć mogących potencjalnie znacząco oddziaływać na środowisko zalicza się garaże, parkingi samochodowe lub zespoły parkingów, w tym na potrzeby planowanych, realizowanych lub zrealizowanych przedsięwzięć, o których mowa w pkt 52, 54-57 i 59 wraz z towarzyszącą im infrastrukturą, o powierzchni użytkowej nie mniejszej niż 0,5 ha na obszarach innych niż wymienione w lit. a). Podniesiono też, że projektowany plac manewrowy wraz z parkingiem, który ma być wykorzystywany przez przedsiębiorstwo transportowe, powinien zostać uznany jako parking lub zespół parkingów o powierzchni większej niż 0,5 ha. Plac manewrowy może zająć znaczną część powierzchni czynnej działki (60%), a ruch samochodów ciężarowych może w sposób negatywny oddziaływać na środowisko w związku z emisją hałasu. Ponadto skarżąca będąca właścicielką działki nr [...], nie została uwzględniona jako strona postępowania, mimo że projektowane przedsięwzięcie będzie z całą pewnością oddziaływać na jej nieruchomość, którą od działki, na której przedsięwzięcie ma powstać, dzieli tylko wąska droga wewnętrzna.
Kolegium uznało wnioskodawczynię za stronę postępowania w sprawie ustalenia warunków zabudowy na działce nr [...]. Następnie przyjęło, że planowana inwestycja powinna zostać zaliczona do przedsięwzięć mogących potencjalnie znacząco oddziaływać na środowisko, a tym samym przed złożeniem wniosku o ustalenie warunków zabudowy należało uzyskać decyzję o środowiskowych uwarunkowaniach dla planowanego przedsięwzięcia. Stąd też – zdaniem Kolegium – należało przyjąć, że naruszenie prawa z jakim została wydana decyzja o warunkach zabudowy jest oczywiste. Jednak w ocenie Kolegium nie można uznać, aby decyzja ta wywoływała skutki niemożliwe do zaakceptowania z punktu widzenia praworządności, w szczególności takie skutki gospodarcze lub społeczne, których wystąpienie powoduje, że nie jest możliwe zaakceptowanie decyzji jako aktu wydanego przez organ praworządnego państwa.
Kolegium wskazało, że inwestor przedstawił wyjaśnienie zawierające zestawienie powierzchni zabudowy inwestycji projektowanej na działce nr [...], wynikające z opracowanego i zatwierdzonego decyzją Starosty o pozwoleniu na budowę projektu zagospodarowania. Do wyjaśnienia dołączony został również projekt zagospodarowania terenu na mapie do celów projektowych w skali 1:500, na którym w sposób graficzny przedstawiono całość inwestycji. Z przedstawionej dokumentacji wynika, że rzeczywista projektowana powierzchnia placu manewrowego wynosi nie 9.000 m2 lecz 4.036,50 m2, natomiast całkowita powierzchnia zabudowy i wszystkich utwardzeń to 5.908,82 m2. W rezultacie cała inwestycja będzie przekraczać 5.000 m2 jedynie o 908,82 m2. Tego rodzaju przekroczenie w ocenie Kolegium nie uzasadnia konieczności wyeliminowania decyzji o warunkach zabudowy z obrotu prawnego. Za takim stanowiskiem przemawia to, że planowana inwestycja jest zlokalizowana na obszarze, na którym oprócz zabudowy mieszkaniowej jednorodzinnej oraz uzupełniającej zabudowy gospodarczo-garażowej znajduje się dużo zabudowy przemysłowej.
Kolegium nie dopatrzyło się również spełnienia pozostałych przesłanek wymienionych w art. 156 § 1 k.p.a., które mogłyby stanowić podstawę do stwierdzenia nieważności decyzji.
W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego skarżąca wniosła o uchylenie decyzji Kolegium i zasądzenie zwrotu kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa procesowego. Zaskarżonej decyzji zarzuciła naruszenie art. 156 § 1 pkt 2 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. – Kodeks postępowania administracyjnego (Dz.U. z 2022 r. poz. 2000 z późn. zm., dalej: "k.p.a.") przez odmowę stwierdzenia nieważności decyzji Wójta w sytuacji wydania jej z rażącym naruszeniem prawa w postaci naruszenia art. 72 ust. 1 pkt 3 w zw. z art. 71 ust. 2 pkt 2 u.i.ś. w zw. z § 3 ust. 1 pkt 58 lit. b rozporządzenia środowiskowego przez wydanie decyzji w przedmiocie ustalenia warunków zabudowy i zagospodarowania terenu przy braku uzyskania przez inwestora uprzednio decyzji o środowiskowych uwarunkowaniach, z uwzględnieniem, że projektowane przedsięwzięcie jest przedsięwzięciem mogącym potencjalnie znacząco oddziaływać na środowisko.
W uzasadnieniu skarżąca podkreśliła, że w decyzji Wójta wskazano maksymalną powierzchnię zabudowy i wszystkich uprawnień na 9000 m2. To, że finalnie inwestor realizuje mniejszą powierzchnię nie ma znaczenia dla oceny zgodności z prawem ww. decyzji.
W skardze podkreślone zostało, że brak wydania decyzji o środowiskowych uwarunkowaniach nie stanowi braku formalnego wniosku o wydanie decyzji o warunkach zabudowy lecz jest merytoryczną podstawą do odmowy wydania takich warunków, zaś wydanie decyzji o warunkach zabudowy bez uzyskania decyzji o środowiskowych uwarunkowaniach powoduje konieczność stwierdzenia je nieważności.
Kolegium w odpowiedzi na skargę wniosło o jej oddalenie.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie uznał, że skarga jest uzasadniona.
Sąd stwierdził, że Kolegium w nieuprawniony sposób przeprowadziło dodatkowe postępowanie wyjaśniające i w oparciu o wyjaśnienia Biura Projektowego [...] z 22 sierpnia 2022 r. (k. 17 akt Kolegium) dokonało oceny decyzji Wójta z 27 maja 2020 r. Przyjęło również w zaskarżonej decyzji, że załączony do tego wyjaśnienia projekt zagospodarowania terenu został zatwierdzony decyzją o pozwoleniu na budowę, co nie wynika z akt sprawy.
W ocenie Sądu prowadząc postępowanie wyjaśniające i na jego podstawie czyniąc własne ustalenia, które pozostają w oczywistej sprzeczności z treścią kontrolowanej decyzji, Kolegium wykroczyło poza dopuszczalne ramy postępowania o stwierdzenie nieważności. Oznacza to, że zaskarżona decyzja wydana została z naruszeniem art. 156 § 1 pkt 2 k.p.a. w sposób, o jakim mowa w art. 145 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2023 r. poz. 259 z późn. zm., dalej: "p.p.s.a.").
Sąd wskazał także, że rozpoznając ponownie wniosek o stwierdzenie nieważności decyzji Wójta z 27 maja 2020 r. Kolegium, przed przystąpieniem do zbadania przesłanki nieważności objętej dyspozycją przepisu art. 156 § 1 pkt 2 k.p.a., w sposób dogłębny rozważy czy skarżąca jest stroną tego postępowania.
Organ prowadzący postępowanie w sprawie warunków zabudowy ma obowiązek zbadać rodzaj inwestycji, jej rozmiary oraz stopień i zakres jej uciążliwości dla otoczenia, a następnie ustalić, jak daleko będzie sięgać oddziaływanie planowanej inwestycji. Zakres tego oddziaływania pozwala na ustalenie kręgu osób, które mają interes prawny w sprawie. O interesie prawnym przesądza bowiem zasięg oddziaływania inwestycji na nieruchomości sąsiednie oraz stopnień uciążliwości.
Według Sądu w rozpoznawanej sprawie powyższe uwagi mają istotne znaczenie, gdyż w postępowaniu zakończonym poddaną kontroli w trybie nieważnościowym decyzją Wójta z 27 maja 2020 r., skarżąca nie została uznana za stronę. Z akt administracyjnych tego postępowania wynika bowiem, że działka skarżącej nr [...] nie graniczy bezpośrednio z terenem planowanej inwestycji. Na tę okoliczność zwrócono uwagę już we wniosku o stwierdzenie nieważności argumentując, że pomimo braku bezpośredniego sąsiedztwa "przedsięwzięcie z całą pewnością będzie oddziaływać" na tę nieruchomość (k. 5 akt Kolegium, wniosek, s. 3). We wniosku nie podano jednak, na czym może polegać to oddziaływanie. Zdaniem Sądu dopiero jednoznaczne ustalenie statusu skarżącej pozwoli Kolegium, przy przyjętym wnioskowym charakterze postępowania nieważnościowego, na ocenę przesłanki z art. 156 § 1 pkt 2 k.p.a. Dokonując natomiast oceny decyzji Wójta, Kolegium ograniczy się do materiału dowodowego zgromadzonego w postępowaniu zakończonym decyzją z 27 maja 2020 r., poddając kontroli osnowę tej decyzji oraz uzasadnienie.
Skargę kasacyjną od powyższego wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego wniosło Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Krośnie, reprezentowane przez profesjonalnego pełnomocnika. Wyrok zaskarżono w całości.
Wyrokowi zarzucono:
1. na podstawie art. 174 pkt 1 p.p.s.a. naruszenie przepisu prawa materialnego, tj. art. 145 § 1 pkt 1 lit. a p.p.s.a. w zw. z art. 156 § 1 pkt 2 k.p.a. przez uznanie, że Kolegium wykroczyło poza dopuszczalne ramy postępowania o stwierdzenie nieważności decyzji i w sposób nieuprawniony przeprowadziło dodatkowe postępowanie wyjaśniające wykorzystując wyjaśnienia Biura Projektowego [...] z 22 sierpnia 2022 r. podczas gdy dodatkowe postępowanie w powyższym zakresie było niezbędne w celu ustalenia czy skutki decyzji Wójta Gminy S. z 27 maja 2020 r. ustalającej warunki zabudowy były niemożliwe do zaakceptowania z punktu widzenia praworządności, a tym samym czy wydana decyzja mogła zostać uznana za rażąco naruszającą prawo.
2. Na podstawie art. 174 pkt 2 p.p.s.a. naruszenie przepisów postępowania, tj. art. 145 § 1 pkt 1 lit. c p.p.s.a. w zw. z art. 7 i art. 28 k.p.a. przez nieuprawnione przyjęcie, że w sprawie doszło do naruszenia przepisów postępowania, które mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy, tj. nie wyjaśniono czy skarżącej przysługuje status strony postępowania nieważnościowego, podczas gdy z uzasadnienia decyzji Kolegium oraz okoliczności sprawy wynika, że stronie skarżącej taki status przysługuje.
Na podstawie powyższych zarzutów wniesiono o uchylenie zaskarżonego wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Rzeszowie w całości i orzeczenie o oddaleniu skargi, względnie o uchylenie tego wyroku i przekazanie sprawy do ponownego rozpatrzenia, zasądzenie na rzecz strony przeciwnej kosztów postępowania sądowego według norm przepisanych.
W odpowiedzi na skargę kasacyjną skarżąca B.D., reprezentowana przez profesjonalnego pełnomocnika, wniosła o oddalenie skargi kasacyjnej oraz o zasądzenie od organu wnoszącego skargę kasacyjną na rzecz skarżącej B.D., kosztów postępowania kasacyjnego, w tym kosztów zastępstwa procesowego według norm przepisanych.
W uzasadnieniu strona odniosła się do treści skargi kasacyjnej, kwestionując zasadność pierwszego z podniesionych w niej zarzutów.
Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:
Sprawę rozpoznano na posiedzeniu niejawnym po stwierdzeniu spełnienia ustawowych warunków przewidzianych w art. 182 § 2 p.p.s.a. Pełnomocnik skarżącego kasacyjnie organu, który wniósł skargę kasacyjną, zrzekł się rozprawy, zaś strona przeciwna nie zażądała przeprowadzenia rozprawy.
Według art. 174 p.p.s.a., skargę kasacyjną można oprzeć na następujących podstawach: 1) naruszeniu prawa materialnego przez błędną jego wykładnię lub niewłaściwe zastosowanie; 2) naruszeniu przepisów postępowania, jeżeli uchybienie to mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy.
Zgodnie z art. 183 § 1 p.p.s.a., Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej, bierze jednak z urzędu pod rozwagę nieważność postępowania. Wobec niestwierdzenia przyczyn nieważności sprawę rozpoznano w granicach zakreślonych w skardze kasacyjnej.
W ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego skarga kasacyjna zasługuje na uwzględnienie.
W pierwszej kolejności należy jednak podnieść, że w zarzucie, który ma dotyczyć naruszenia prawa materialnego, wbrew art. 174 p.p.s.a. pkt 1 p.p.s.a., nie określono czy naruszenie to polega na błędnej wykładni, czy też niewłaściwym zastosowaniu wskazanych w nim przepisów. Ponadto zarzut uznania, że Kolegium wykroczyło poza dopuszczalne ramy postępowania o stwierdzenie nieważności decyzji i w sposób nieuprawniony przeprowadziło dodatkowe postępowanie wyjaśniające, nie może oznaczać naruszenia art. 145 § 1 pkt 1 lit. a p.p.s.a. w zw. z art. 156 § 1 pkt 2 k.p.a.
W związku z powyższym należy wyjaśnić, że przedstawienie podstaw kasacyjnych, w świetle art. 174 pkt 1 i 2 oraz art. 176 § 1 pkt 2 p.p.s.a., jest obligatoryjne, zaś same podstawy powinny być prawidłowo sprecyzowane. Wprawdzie w praktyce orzeczniczej Naczelnego Sądu Administracyjnego nie dochodzi do automatycznego dyskwalifikowania skarg kasacyjnych w sytuacji, gdy zarzuty kasacyjne nie wypełniają wszystkich wymogów konstrukcyjnych określonych w art. 176 w zw. z art. 174 p.p.s.a., nie oznacza to jednak umocowania Naczelnego Sądu Administracyjnego do konkretyzowania, czy też korygowania podnoszonych zarzutów. To bowiem wnoszący skargę kasacyjną określa granice kontroli orzeczenia Sądu I instancji. Do autora skargi kasacyjnej należy zatem wskazanie, konkretnych przepisów prawa materialnego lub przepisów postępowania oraz w jaki sposób – w jego ocenie – doszło do ich naruszenia. Naczelny Sąd Administracyjny, będąc związanym granicami skargi nie może domyślać się intencji skarżących kasacyjnie i formułować za nich zarzutów pod adresem skarżonego wyroku (por. wyrok NSA z 17.05.2021 r., II OSK 3828/18, LEX nr 3192269).
Niezależnie od tego należało podzielić stanowisko skarżącego kasacyjnie organu co do poglądu wyrażonego przez Sąd I instancji, zgodnie z którym w postępowaniu w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji nie prowadzi się postępowania wyjaśniającego oraz że ustalenia Kolegium dokonane w trakcie postępowania wykraczają poza dopuszczalne ramy postępowania nieważnościowego. Otóż w orzecznictwie sądowoadministracyjnym wielokrotnie podnoszono, że postępowanie o stwierdzenie nieważności decyzji nie wyklucza prowadzenia innych dowodów niż zgromadzone w postępowaniu zwykłym, gdyż ustawodawca nie wprowadził zakazu prowadzenia nowych dowodów w postępowaniu nieważnościowym, które organ może prowadzić w granicach sprawy o stwierdzenie nieważności (por. wyroki NSA z: 16.04.2020 r., I OSK 807/19, LEX nr 3111163; 29.04.2020 r., I OSK 672/19, LEX nr 3085277; 11.05.2021 r., II OSK 2858/18, LEX nr 3192279; 12.05.2022 r., I OSK 1759/21, LEX nr 3626864; 23.01.2023 r., I OSK 1846/22, LEX nr 3558073; 29.11.2023 r., III OSK 2949/21, LEX nr 3707733). Prowadzone w postępowaniu nieważnościowym postępowanie wyjaśniające ma bowiem na celu ustalenie zaistnienia przesłanki nieważności (por. wyrok NSA z 10.11.2023 r., I OSK 1732/22, LEX nr 3643583).
Podzielając przytoczone stanowisko należało uznać za wskazane przeprowadzenie postępowania wyjaśniającego w kierunku ustalenia, czy oprócz zdiagnozowanej przez Kolegium oczywistości naruszenia prawa, zachodzą pozostałe przesłanki (skutki gospodarcze lub społeczne, których wystąpienie powoduje, że nie jest możliwe zaakceptowanie decyzji jako aktu wydanego przez organ praworządnego państwa), których łączne wystąpienie – jak przyjmuje się powszechnie – świadczy o rażącym naruszeniu prawa, o którym mowa w art. 156 § 1 pkt 2 k.p.a.
Wypada przy tym zaznaczyć, że z racji tego, iż skutki decyzji, co do której toczy się postępowanie nieważnościowe, jak również skutki obciążających ją uchybień, mają ze swej istoty charakter następczy względem podjętego rozstrzygnięcia, przy ich ocenie nie tylko dopuszczalne, ale i konieczne jest uwzględnienie również tych okoliczności, które wystąpiły po wydaniu kontrolowanego rozstrzygnięcia, ponieważ skutki wadliwej decyzji ujawniają się dopiero po jej wydaniu (por. wyrok NSA z 20.06.2023 r., II OSK 2160/20, LEX nr 3604737).
Za trafny należało również uznać zarzut naruszenia art. 145 § 1 pkt 1 lit. c p.p.s.a. w zw. z art. 7 i art. 28 k.p.a. przez nieuprawnione przyjęcie, że nie wyjaśniono czy skarżącej przysługuje status strony postępowania nieważnościowego, a co za tym idzie, wcześniej przeprowadzonego postępowania w sprawie ustalenia warunków zabudowy.
Wprawdzie z uwagi na przedmiot i charakter decyzji o warunkach zabudowy oraz prawne konsekwencje jej wydania, stroną w sprawach ustalenia tychże warunków są co do zasady inwestor (wnioskodawca) oraz właściciel terenu, do którego mają się odnosić warunki zabudowy (jeżeli sam nie jest wnioskodawcą). Jednakże stronami w tych sprawach mogą być też właściciele i użytkownicy wieczyści działek przyległych do terenu, będącego przedmiotem ustalenia warunków zabudowy, a nawet właściciele i użytkownicy wieczyści działek sąsiednich nieprzylegających bezpośrednio do działki inwestycyjnej (por. m.in. wyrok NSA z 8.11.2022 r., II OSK 739/20, LEX nr 3458941). Trzeba przy tym zastrzec, że właściciele i użytkownicy wieczyści nieruchomości sąsiednich względem terenu, będącego przedmiotem ustalenia warunków zabudowy, mogą być stronami tego postępowania tylko wtedy, gdy będą posiadać interes prawny w rozumieniu art. 28 k.p.a., będący interesem indywidualnym i realnym, a więc znajdującym potwierdzenie w okolicznościach faktycznych sprawy, które uzasadniają zastosowanie danej normy prawa materialnego (por. wyrok NSA z 23.06.2022 r., II OSK 978/21, LEX nr 3400826).
Biorąc to pod uwagę należało podzielić stanowisko organu odnoszące się do podstaw faktycznych uznania skarżącej za stronę postępowania administracyjnego. Zważywszy bowiem na usytuowanie działki skarżącej wobec terenu, na którym ma być realizowana zabudowa określona w decyzji z 27 maja 2020 r., a który jest od niej oddzielony jedynie wąskim pasem drogi wewnętrznej oraz na planowane przeznaczenie tego terenu pod zaplecze logistyczne dla potrzeb firmy transportowej, w tym pod budynek garażowy z myjnią oraz plac manewrowo-postojowy, należało przyjąć, tak jak uczynił to organ rozpatrujący wniosek o stwierdzenie nieważności decyzji, że przedsięwzięcie to będzie negatywnie oddziaływać na nieruchomość skarżącej.
W tym stanie rzeczy Naczelny Sąd Administracyjny, na podstawie art. 185 § 1 p.p.s.a. orzekł jak w sentencji.
Ponownie rozpoznając sprawę Sąd I instancji odniesie się do jej meritum, a co za tym idzie, dokona kontroli legalności zaskarżonej decyzji, w szczególności pod kątem prawidłowej oceny zaistnienia przesłanek warunkujących stwierdzenia nieważności decyzji o warunkach zabudowy, czy też braku podstaw do takiego rozstrzygnięcia.
Na podstawie art. 207 § 2 p.p.s.a. odstąpiono od zasądzenia zwrotu kosztów postępowania kasacyjnego w całości. Jeżeli bowiem przyczyną uruchomienia postępowania kasacyjnego i uchylenia zaskarżonego wyroku okazała się błędna ocena przeprowadzonego przez organ postępowania wyjaśniającego oraz statusu skarżącej, to brak jest dostatecznych podstaw do tego, by obciążać stronę przeciwną kosztami postępowania kasacyjnego.

Potrzebujesz pomocy prawnej?

Asystent AI przeanalizuje Twoje pytanie w oparciu o orzecznictwo, przepisy i doktrynę — jak rozmowa z ekspertem.

Zadaj pytanie Asystentowi AI