II OSK 1750/08

Naczelny Sąd Administracyjny2009-10-30
NSAbudowlaneŚredniansa
prawo budowlanesamowola budowlanarozbiórkaodroczeniedecyzja administracyjnawzględy społecznewzględy gospodarczeNSAskarga kasacyjna

NSA oddalił skargę kasacyjną dotyczącą odroczenia usunięcia samowolnie postawionego barakowozu, uznając brak podstaw społecznych lub gospodarczych.

Sprawa dotyczyła skargi kasacyjnej M. B. od wyroku WSA w Olsztynie, który oddalił jego skargę na decyzję o odmowie odroczenia usunięcia barakowozu. M. B. wnioskował o odroczenie terminu rozbiórki, powołując się na trudności techniczne, zawodowe oraz plany zagospodarowania przestrzennego. Sądy obu instancji uznały, że przedstawione argumenty nie stanowią wystarczających względów społecznych lub gospodarczych, aby odroczyć wykonanie prawomocnego nakazu rozbiórki.

Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznał skargę kasacyjną M. B. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Olsztynie, który utrzymał w mocy decyzję odmawiającą odroczenia wykonania przymusowej rozbiórki barakowozu. Skarżący powoływał się na trudności w usunięciu obiektu, takie jak kradzież osi, obowiązki zawodowe za granicą oraz plany zagospodarowania przestrzennego, które miałyby umożliwić legalizację samowoli. Sądy administracyjne uznały jednak, że przedstawione okoliczności nie spełniają kryteriów względów społecznych lub gospodarczych, o których mowa w art. 39 Prawa budowlanego z 1974 r. Podkreślono, że przepis ten ma charakter uznaniowy, a przedstawione argumenty miały charakter indywidualny i nie przemawiały za celowością czasowego wykorzystania obiektu. NSA oddalił skargę kasacyjną, stwierdzając brak podstaw prawnych do uwzględnienia zarzutów dotyczących naruszenia prawa materialnego i procesowego.

Asystent AI do analizy prawnej

Przeanalizuj tę sprawę w kontekście orzecznictwa, przepisów i doktryny. Uzyskaj pogłębioną analizę, projekt pisma lub odpowiedź na pytanie prawne.

Analiza orzecznictwa Badanie przepisów Odpowiedzi na pytania Drafting pism
Wypróbuj Asystenta AI

Zagadnienia prawne (3)

Odpowiedź sądu

Nie, przedstawione okoliczności nie stanowią wystarczających względów społecznych lub gospodarczych, które przemawiałyby za celowością czasowego wykorzystania obiektu budowlanego.

Uzasadnienie

Sąd uznał, że argumenty skarżącego dotyczyły głównie indywidualnych trudności w wykonaniu obowiązku, a nie ogólnie pojętych względów społecznych lub gospodarczych. Podkreślono uznaniowy charakter przepisu art. 39 Prawa budowlanego z 1974 r. oraz fakt, że obowiązek rozbiórki był prawomocny od wielu lat.

Rozstrzygnięcie

Decyzja

odrzucono_skargę

Przepisy (12)

Główne

Prawo budowlane art. 37 § ust. 1 pkt 1

Ustawa z dnia 24 października 1974 r. Prawo budowlane

Prawo budowlane art. 39

Ustawa z dnia 24 października 1974 r. Prawo budowlane

Prawo budowlane art. 103 § ust. 2

Ustawa z dnia 7 lipca 1994 r. - Prawo budowlane

Pomocnicze

p.p.s.a. art. 135

Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

p.p.s.a. art. 145 § 1 pkt 1 lit. c

Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

p.p.s.a. art. 183

Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

p.p.s.a. art. 174

Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

p.p.s.a. art. 184

Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

k.p.a. art. 7

Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r.- Kodeks postępowania administracyjnego

k.p.a. art. 8

Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r.- Kodeks postępowania administracyjnego

k.p.a. art. 9

Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r.- Kodeks postępowania administracyjnego

Prawo budowlane art. 83 § ust. 1

Ustawa z dnia 7 lipca 1994 r. - Prawo budowlane

Argumenty

Odrzucone argumenty

Argumenty skarżącego dotyczące trudności technicznych (brak osi), zawodowych (praca za granicą), niesprzyjającej pory roku, konieczności przechowywania narzędzi i uroku działki nie stanowią względów społecznych lub gospodarczych uzasadniających odroczenie rozbiórki. Uznanie, że przepis art. 39 Prawa budowlanego z 1974 r. nakłada obowiązek odroczenia rozbiórki, nawet jeśli przesłanki są spełnione. Zarzuty naruszenia art. 135 p.p.s.a. i art. 145 § 1 pkt 1 lit. a) i c) p.p.s.a. w związku z art. 7, 8 i 9 kpa nie zostały wykazane w sposób spełniający wymogi skargi kasacyjnej.

Godne uwagi sformułowania

brak jest jakichkolwiek przesłanek uzasadniających wydanie zgody na czasowe wykorzystanie obiektu i tym samym odroczenie terminu nakazu rozbiórki samowoli budowlanej. Pozostawienie samowoli budowlanej chroniłoby wyłącznie interes faktyczny strony, która nie wykazała, aby decyzja naruszała interes prawny. Sąd zauważył, iż decyzja podejmowana na podstawie art. 39 ustawy Prawo budowlane ma charakter uznaniowy, co oznacza, że odroczenie wykonania przymusowej rozbiórki i zezwolenie na czasowe wykorzystanie samowolnie wybudowanego obiektu budowlanego nie jest obligatoryjne nawet wówczas, gdy zostaną spełnione przesłanki w nim określone. O uznaniu administracyjnym co do zasady mówimy wówczas, gdy w przepisach prawnych stanowi się, że organ administracyjny może podjąć w sprawie rozstrzygnięcie, jednak nie ma w nich nakazu lub zakazu ustalenia określonej treści rozstrzygnięcia. Względem społecznym ani gospodarczym nie jest konieczność przechowywania kilku narzędzi rolniczych służących pielęgnacji drzewek posadzonych na działce. Poza wszelką dyskusją musi natomiast znaleźć się podnoszona przez autora skargi kasacyjnej subiektywnie ujmowana kwestia uroku działki z posadowionym na niej barakowozem, która nie może podlegać rozważaniom w kategoriach względów społecznych czy gospodarczych.

Skład orzekający

Andrzej Gliniecki

przewodniczący

Tomasz Zbrojewski

sprawozdawca

Wojciech Chróścielewski

członek

Informacje dodatkowe

Wartość precedensowa

Siła: Średnia

Powoływalne dla: "Interpretacja pojęcia względów społecznych i gospodarczych w kontekście odraczania wykonania nakazu rozbiórki samowoli budowlanej oraz charakteru uznaniowego decyzji wydawanych na podstawie art. 39 Prawa budowlanego z 1974 r."

Ograniczenia: Orzeczenie dotyczy specyficznego stanu prawnego (Prawo budowlane z 1974 r.) i konkretnych okoliczności faktycznych. Nowe Prawo budowlane może mieć inne regulacje.

Wartość merytoryczna

Ocena: 5/10

Sprawa ilustruje, jak sądy interpretują pojęcie 'względów społecznych i gospodarczych' w kontekście prawa budowlanego, pokazując, że indywidualne niedogodności strony nie są wystarczające do uchylenia prawomocnego nakazu rozbiórki.

Indywidualne problemy nie wystarczą: NSA o odraczaniu rozbiórki samowoli budowlanej.

Sektor

budownictwo

Asystent AI dla prawników

Twój asystent do analizy prawnej

Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka ponad 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.

Analiza orzecznictwa i przepisów
Drafting pism i dokumentów
Odpowiedzi na pytania prawne
Pogłębiona analiza z doktryny

Powiązane tematy

Pełny tekst orzeczenia

Oryginał, niezmieniony
II OSK 1750/08 - Wyrok NSA
Data orzeczenia
2009-10-30
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2008-11-19
Sąd
Naczelny Sąd Administracyjny
Sędziowie
Andrzej Gliniecki /przewodniczący/
Tomasz Zbrojewski /sprawozdawca/
Wojciech Chróścielewski
Symbol z opisem
6014 Rozbiórka budowli lub innego obiektu budowlanego, dokonanie oceny stanu technicznego obiektu, doprowadzenie obiektu do s
Hasła tematyczne
Budowlane prawo
Sygn. powiązane
II OZ 427/09 - Postanowienie NSA z 2009-05-21
II OZ 25/09 - Postanowienie NSA z 2009-01-19
II SA/Ol 751/07 - Wyrok WSA w Olsztynie z 2008-03-18
II OZ 1240/08 - Postanowienie NSA z 2008-11-27
Skarżony organ
Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego
Treść wyniku
Oddalono skargę kasacyjną
Powołane przepisy
Dz.U. 2002 nr 153 poz 1270
art. 135, art. 145 par. 1 pkt 1 lit. c, art. 183, art. 174, art. 184
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.
Dz.U. 2000 nr 98 poz 1071
art. 7, art. 8 i art. 9
Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r.- Kodeks postępowania administracyjnego - tekst jednolity
Dz.U. 1974 nr 38 poz 229
art. 37 ust. 1 pkt 1, art. 39
Ustawa z dnia 24 października 1974 r. Prawo budowlane.
Dz.U. 2006 nr 156 poz 1118
art. 83 ust. 1, art. 103 ust. 2
Ustawa z dnia 7 lipca 1994 r. - Prawo budowlane - tekst jednolity
Sentencja
Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: Sędzia NSA Andrzej Gliniecki Sędziowie Sędzia NSA Wojciech Chróścielewski Sędzia NSA Tomasz Zbrojewski (spr.) Protokolant Elżbieta Maik po rozpoznaniu w dniu 30 października 2009 r. na rozprawie w Izbie Ogólnoadministracyjnej skargi kasacyjnej M. B. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Olsztynie z dnia 18 marca 2008 r. sygn. akt II SA/Ol 751/07 w sprawie ze skargi M. B. na decyzję Warmińsko - Mazurskiego Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego w Olsztynie z dnia [...] maja 2007 r. nr [...] w przedmiocie odroczenia usunięcia barakowozu oddala skargę kasacyjną.
Uzasadnienie
II OSK 1750/08
U Z A S A D N I E N I E
Wyrokiem z dnia 18 marca 2008 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Olsztynie oddalił skargę M. B. na decyzję Warmińsko – Mazurskiego Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego w Olsztynie z dnia [...] maja
2007 r. w przedmiocie odroczenia usunięcia barakowozu.
W uzasadnieniu wyroku Sąd I instancji przyjął następujące okoliczności faktyczne i prawne:
Wyrokiem z dnia 10 maja 2005 r. Naczelny Sąd Administracyjny oddalił skargę kasacyjną Mikołaja B. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Olsztynie z dnia 31 maja 2004 r. oddalającego skargę Mikołaja B. na decyzję Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego w Olsztynie z dnia [...] listopada 2001 r. w sprawie nakazu rozbiórki obiektu budowlanego.
Pismem z dnia 31 października 2006 r. M. B. zwrócił się do Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego w Mrągowie z wnioskiem o odroczenie do dnia 30 września 2008 r. wykonania przymusowej rozbiórki (usunięcia) barakowozu z działki nr [...], położonej w obrębie D., gmina P. i zezwolenie na czasowe wykorzystanie tego obiektu. Wnioskodawca wskazał, iż aktem notarialnym z dnia 10 czerwca 2005 r. nabył udział we współwłasności działki od Mikołaja B.. Latem 2005 r. został poinformowany o uprawomocnieniu się decyzji nakazującej Mikołajowi B. usunięcie z niej samowolnie ustawionego barakowozu. Na skutek kradzieży osi barakowozu wraz z wózkiem usunięcie barakowozu okazało się jednak niemożliwe. Ponadto obowiązki zawodowe wnioskodawcy nie pozwalają mu na przyjazd do Polski w celu usunięcia barakowozu. Strona przewiduje, że do 30 września 2008 r. uda jej się przeznaczyć kilkanaście dni urlopu na przyjazd do Polski i zajęcie się tą sprawą. Za odroczeniem wykonania przymusowej rozbiórki przemawia również to, iż z informacji uzyskanych w Urzędzie Gminy w Pieckach wynika, że w roku 2007 r. opracowywany będzie plan zagospodarowania przestrzennego gminy Piecki i działka, na której znajduje się barakowóz zostanie przekształcona z działki rolniczej na rekreacyjną, co stworzy możliwość ubiegania się o zalegalizowanie samowoli budowlanej. Wnioskujący nadmienił, iż natychmiastowe usunięcie barakowozu doprowadziłoby do tego, że posadzone na działce drzewa, którymi opiekuje się jego rodzina, zostałyby pozbawione właściwej pielęgnacji, a to byłoby sprzeczne z zasadami rozsądnej gospodarki i pozbawiłoby działkę uroku. Do wniosku załączone zostało oświadczenie, iż w dniu [...] czerwca 2005 r. nabył nieodpłatnie od M. B. własność spornego barakowozu.
Decyzją z dnia 8 marca 2007 r. Powiatowy Inspektor Nadzoru Budowlanego w Mrągowie, działając na podstawie art. 39 ustawy z dnia 24 października 1974 r. Prawo budowlane, odmówił M. B. odroczenia wykonania przymusowego usunięcia (rozbiórki) barakowozu o przebudowanym dachu, użytkowanego jako obiekt letniskowy.
Powyższe rozstrzygnięcie, po rozpatrzeniu odwołania M. B., zostało utrzymane w mocy decyzją Warmińsko – Mazurskiego Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego w Olsztynie z dnia [...] maja 2007 r.
W uzasadnieniu organ II instancji wskazał, iż do obiektu budowlanego, którego budowa została zakończona przed dniem 1 stycznia 1995 r. i którego przymusową rozbiórkę nakazano decyzją administracyjną wydaną po dniu 1 stycznia 1995 r. na podstawie ar. 37 ust.1 pkt 1 i art. 54 ust 1 ustawy z dnia 24 października 1974 r. Prawo budowlane w związku z art. 103 ust 2 ustawy z dnia 7 lipca 1994 r. Prawo budowlane znajduje zastosowanie przepis art. 39 ustawy z dnia 24 października 1974 r. Prawo budowlane. W myśl tego przepisu organ administracji może odroczyć wykonanie przymusowej rozbiórki na oznaczony czas i zezwolić na czasowe wykorzystanie obiektu budowlanego, co do którego wydany został nakaz przymusowej rozbiórki na podstawie art. 37 ust 1 pkt 1 ustawy, jeżeli za celowością czasowego wykorzystania obiektu przemawiają względy społeczne lub gospodarcze.
Organ nadzoru budowlanego stwierdził jednak, iż na gruncie rozpoznawanej sprawy brak jest jakichkolwiek przesłanek uzasadniających wydanie zgody na czasowe wykorzystanie obiektu i tym samym odroczenie terminu nakazu rozbiórki samowoli budowlanej. Powoływane przez wnioskodawcę argumenty nie mogą zostać uznane za przesłanki uzasadniające odroczenie terminu usunięcia obiektu. Pozostawienie samowoli budowlanej chroniłoby wyłącznie interes faktyczny strony, która nie wykazała, aby decyzja naruszała interes prawny.
W skardze skierowanej do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Olsztynie M. B. podniósł zarzut błędnego uznania, że ani względy społeczne, ani gospodarcze nie przemawiają za celowością czasowego wykorzystania barakowozu. Skarżący stwierdził, iż fakt postawienia barakowozu na terenie rolnym nie może stanowić podstawy do odmowy załatwienia jego prośby. Również okoliczność, że obiekt leży w bezpośredniej strefie ochronnej jeziora Krzywego nie może stanowić argumentu do takiego załatwienia sprawy, gdyż obiekt w rzeczywistości nie leży w bezpośredniej strefie, lecz poza nią.
Ponadto skarżący zwrócił uwagę, iż WINB utrzymując w mocy decyzję organu I instancji orzekł ponad żądanie i odmówił odroczenia rozbiórki barakowozu, podczas gdy wszystkie decyzje organów obu instancji dotyczą usunięcia barakowozu, a nie jego rozbiórki. Również przepis art. 37 ust. 1 ustawy Prawo budowlane z 1974 r. nie przewiduje usunięcia, a tylko rozbiórkę obiektu, a to skutkuje, że wszystkie decyzje winny ulec uchyleniu, a sprawa winna trafić do ponownego rozpoznania.
W odpowiedzi na skargę Warmińsko – Mazurski Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego w Olsztynie wniósł o jej oddalenie, podtrzymując stanowisko zaprezentowane z zaskarżonej decyzji.
Oddalając skargę Wojewódzki Sąd Administracyjny w Olsztynie w pierwszej kolejności podkreślił, iż wpływu na wynik sprawy nie może mieć fakt, iż przepis art. 37 ust. 1 ustawy Prawo budowlane z 1974 r. nie przewiduje "usunięcia", a tylko "rozbiórkę" obiektu budowlanego. Znaczenie tej kwestii przestało być aktualne z chwilą, gdy Naczelny Sąd Administracyjny, wyrokiem z dnia 10 maja 2005 r. o sygn. akt OSK 1564/04 oddalił skargę kasacyjną od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Olsztynie oddalającego skargę na decyzję nakazującą usunięcie samowolnie ustawionego barakowozu o przebudowanym dachu, użytkowanym letniskowo na działce nr ewid. 175/3 w Obrębie D., gm. P..
Obecna kontrola sądowo - administracyjna dotyczy więc wyłącznie sprawy odroczenia wykonania przymusowego usunięcia (rozbiórki) na oznaczony czas i zezwolenia na czasowe wykorzystanie obiektu budowlanego, co do którego wydany został nakaz przymusowego usunięcia na podstawie art. 37 ust 1 pkt 1 ustawy z dnia 24 października 1974 r. Prawo budowlane.
Sąd zauważył, iż decyzja podejmowana na podstawie art. 39 ustawy Prawo budowlane ma charakter uznaniowy, co oznacza, że odroczenie wykonania przymusowej rozbiórki i zezwolenie na czasowe wykorzystanie samowolnie wybudowanego obiektu budowlanego nie jest obligatoryjne nawet wówczas, gdy zostaną spełnione przesłanki w nim określone.
Jednakże w ocenie Sądu I instancji przesłanki te w rozpoznawanej sprawie nie zostały spełnione. Okoliczności, na które powołał się skarżący w toku postępowania administracyjnego, a więc brak jednej z osi barakowozu, działalność zarobkowa zobowiązanego czy też niewygoda przy pielęgnowaniu drzew, nie sposób uznać za względy społeczne lub gospodarcze. Do takowych nie należy również istnienie planów przeznaczenia terenu na cele rekreacyjne. Skarżący myli się twierdząc, że stworzy to możliwość ubiegania się o zalegalizowanie samowoli budowlanej. W rozpatrywanej sprawie obowiązek usunięcia samowoli budowlanej został przesądzony prawomocną decyzją Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego w Olsztynie z dnia [...] listopada 2001 r. i co powoduje, że nie jest możliwa legalizacja owej samowoli i zmiana decyzji nakazującej usunięcie obiektu w zwykłym trybie postępowania administracyjnego.
Sąd stwierdził ponadto, iż oceniając wniosek o odroczenie wykonania przymusowej rozbiórki (usunięcia) i zezwolenie na czasowe wykorzystanie samowolnie wybudowanego obiektu budowlanego, należy mieć na uwadze, że interes publiczny wymaga, aby prawo było przestrzegane. Ustawodawca przewidział zaś, że co do zasady nałożony decyzją obowiązek przymusowej rozbiórki obiektu powinien być wykonany niezwłocznie, także pod rządami ustawy z dnia 24 października 1974 r. Prawo budowlane. Tymczasem w sprawie niniejszej obowiązek usunięcia obiektu budowlanego orzeczony został w 2001 r., a w maju 2005 r. Naczelny Sąd Administracyjny oddalił skargę kasacyjną od wyroku Sądu I instancji oddalającego skargę na decyzję nakazującą usunięcie obiektu budowlanego. Od wyroku Naczelnego Sądu Administracyjnego upłynęło więc już kilka lat i skarżący przez ten okres, mając świadomość ciążącego nakazu rozbiórki, miał czas na przygotowanie się do usunięcia samowoli budowlanej.
W skardze kasacyjnej skierowanej do Naczelnego Sądu Administracyjnego skarżący, reprezentowany przez pełnomocnika w osobie adwokata, podniósł zarzuty:
1) naruszenia prawa materialnego, tj. art. 39 ustawy z dnia 24 października 1974 r. Prawo budowlane w związku z art. 103 ust. 2 ustawy z dnia 7 lipca 1994 r. Prawo budowlane i art. 83 ust. 1 ustawy z dnia 7 lipca 1994 r. Prawo budowlane poprzez uznanie, że:
a) odroczenie wykonania przymusowej rozbiórki nie jest obligatoryjne nawet wówczas, gdy zostaną spełnione przesłanki określone w art. 39 ustawy z dnia 24 października 1974 r. Prawo budowlane, gdyż w sytuacji, gdy przesłanki te zachodzą organ ma obowiązek wydania decyzji o odroczeniu wykonania przymusowej rozbiórki;
b) okoliczności powołane przez skarżącego nie stanowią względów społecznych lub gospodarczych, w sytuacji, gdy zdaniem skarżącego takie względy stanowią;
2) naruszenia przepisów postępowania, które miało wpływ na wynik sprawy, w szczególności:
a) art. 135 p.p.s.a. na skutek niezastosowania przez Sąd I instancji środków przewidzianych ustawą w celu usunięcia naruszenia prawa w stosunku do aktów wydanych we wszystkich postępowaniach prowadzonych w granicach sprawy;
b) art. 145 § 1 pkt 1 lit. a) i c) p.p.s.a. poprzez brak uchylenia decyzji wydanej z naruszeniem prawa materialnego oraz art. 7, art. 8 i art. 9 kpa.
W uzasadnieniu skargi kasacyjnej jej autor wskazał, iż nie sposób uznać, że w sytuacji istnienia ustawowych przesłanek do wydania określonej decyzji, spełnienie tych przesłanek nie powoduje obowiązku jej wydania. Przyjęcie takiego poglądu prowadziłoby do obejścia obowiązujących przepisów prawa, które powinny być bezwzględnie przestrzegane przez organy, jak i sądy administracyjne. Pełnomocnik skarżącego podkreślił, iż wszystkie argumenty przedstawione we wniosku o odroczenie rozbiórki są względami społecznymi lub gospodarczymi w rozumieniu art. 39 ustawy Prawo budowlane. Zdaniem autora środka zaskarżenia, Sąd I instancji zobowiązany był do usunięcia naruszenia prawa w stosunku do decyzji organów administracyjnych, wydanych w szczególności z rażącym naruszeniem art. 8 i art. 9 kpa – zasady pogłębiania zaufania obywateli do organów państwa oraz zasady należytego i wyczerpującego informowania stron (a nie wprowadzania ich w błąd).
Powołując takie zarzuty w ramach podstaw kasacyjnych pełnomocnik skarżącego wniósł o uchylenie zaskarżonego wyroku w całości i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania przez Sąd I instancji bądź rozpoznanie skargi przez Naczelny Sąd Administracyjny, a także o zasądzenie kosztów postępowania kasacyjnego według norm przepisanych.
Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:
Skarga kasacyjna nie zawiera usprawiedliwionych podstaw.
Przede wszystkim należy zauważyć, iż autor skargi kasacyjnej podniósł zarzut naruszenia przepisów zarówno prawa materialnego, jak i przepisów postępowania, zatem w pierwszej kolejności ustosunkowania wymagają zarzuty zgłoszone w ramach podstawy kasacyjnej, o której mowa w art. 174 pkt 2 p.p.s.a.
Jeśli idzie o zarzut naruszenia art. 135 p.p.s.a, to jest on bezpodstawny, jako że przepis ten znajduje zastosowanie wyłącznie w przypadku uwzględnienia skargi przez Sąd I instancji, nie zaś - jak w rozpoznawanej sprawie - gdy skargę oddalono.
Również nie mogą wywołać zamierzonego rezultatu w postaci uchylenia zaskarżonego wyroku zarzuty naruszenia art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) w związku z art. 7, art. 8 i art. 9 kpa. Otóż warto w tym miejscu podkreślić, iż bezspornym jest, że podnosząc zarzut naruszenia przepisów postępowania, skarżący powinien wskazać przepisy, którym uchybił Sąd I instancji, uzasadnić ich naruszenie i wykazać, że wytknięte uchybienia mogły mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Wskazane zarzuty powyższych wymogów nie spełniają.
Jak wynika z analizy uzasadnienia skargi kasacyjnej, jej autor upatruje naruszenia przez Sąd I instancji art. 8 i art. 9 kpa w tym, że posiłkuje się on w zaskarżonym wyroku orzeczeniem Naczelnego Sądu Administracyjnego, które zapadło w podobnych okolicznościach faktycznych, jednak w przypadku działki położonej w strefie bezpośredniej ochrony jeziora, podczas gdy w rozpoznawanej sprawie działka usytuowana jest poza taką strefą. Autor skargi kasacyjnej nie wykazał jednakże w żaden sposób, jakie znaczenie dla rozstrzygnięcia miało powyższe uchybienie i fakt lokalizacji spornego barakowozu. Odnośnie zaś art. 7 kpa brak jest jakiegokolwiek uzasadnienia zgłoszonego zarzutu, co również uniemożliwia ustosunkowanie się do niego z użyciem jurydycznej argumentacji.
Odnośnie natomiast zarzutów zgłoszonych w ramach podstawy kasacyjnej, o której mowa w art. 174 pkt 1 p.p.s.a., to autor skargi kasacyjnej wskazał na naruszenie art. 39 ustawy z dnia 24 października 1974 r. Prawo budowlane w związku z art. 103 ust. 2 ustawy z dnia 7 lipca 1994 r. Prawo budowlane i art. 83 ust. 1 ustawy z dnia 7 lipca 1994 r. Prawo budowlane, przy czym żadnego z tych zarzutów nie można uznać za usprawiedliwiony.
Stosownie do art. 39 ustawy z dnia 24 października 1974 r. Prawo budowlane (Dz.U.Nr 38, poz. 229 z późn. zm.), jeżeli względy społeczne lub gospodarcze przemawiają za celowością czasowego wykorzystania obiektu budowlanego, co do którego wydany został nakaz przymusowej rozbiórki na podstawie art. 37 ust. 1 pkt 1 ustawy, lub w wypadku, o którym mowa w art. 38 ust. 2, właściwy organ może odroczyć wykonanie przymusowej rozbiórki na oznaczony czas i zezwolić na czasowe wykorzystanie obiektu budowlanego w sposób określony w decyzji. Przepis ten, na podstawie art. 103 ust. 2 ustawy z dnia 7 lipca 1994 r. Prawo budowlane (tekst jedn.: Dz.U. z 2006 r. Nr 156, poz. 1118 z późn. zm.), znajduje zastosowanie również do obiektów budowlanych, których budowa została zakończona przed dniem 1 stycznia 1995 r. i którego rozbiórkę nakazano decyzją wydaną po dniu 1 stycznia 1995 r. na podstawie art. 37 ust. 1 pkt 1 ustawy z dnia 24 października 1974 r., a więc do stanu faktycznego zaistniałego w rozpoznawanej sprawie.
W pierwszej kolejności podkreślenia wymaga, iż konstrukcja cytowanego przepisu oparta została na uznaniu administracyjnym, co autor skargi kasacyjnej – wbrew jego brzmieniu - usiłuje zanegować. Tytułem wyjaśnienia warto zatem wskazać, iż o uznaniu administracyjnym co do zasady mówimy wówczas, gdy w przepisach prawnych stanowi się, że organ administracyjny może podjąć w sprawie rozstrzygnięcie, jednak nie ma w nich nakazu lub zakazu ustalenia określonej treści rozstrzygnięcia (vide: B. Adamiak, J. Borkowski. Kodeks postępowania administracyjnego. Komentarz. Warszawa 2004, s. 461). Oczywistym jest przy tym, że wydawanie decyzji opartych na uznaniu administracyjnym nie może oznaczać woluntaryzmu, dowolności czy arbitralności. Zakres uznania wyznaczony jest zawsze przepisem prawa, ramy uznania określają normy kompetencyjne, przepisy o postępowaniu administracyjnym i przepisy prawa materialnego. Wydając decyzję o charakterze uznaniowym organ jest związany nie tylko przepisem, ale i celem ustanowionego przepisu oraz normami etycznymi. Uznanie administracyjne nie pozwala zatem organowi na dowolność w załatwieniu sprawy, ale jednocześnie nie nakazuje mu spełnienia każdego żądania obywatela (por. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 26 września 2000 r. o sygn. akt I SA 945/00).
Przenosząc powyższe rozważania na grunt art. 39 ustawy z dnia 24 października 1974 r. Prawo budowlane, należy wskazać, iż przesłankami zastosowania instytucji odroczenia jest wystąpienie okoliczności, które nie dość, że spełniać muszą kryteria względów społecznych lub gospodarczych, to także przemawiać mają za celowością czasowego wykorzystania obiektu, w stosunku do którego orzeczony został już nakaz rozbiórki. Jednak nawet w przypadku wystąpienia takich okoliczności, organ administracji jest jedynie uprawniony, a nie zobligowany do podjęcia pozytywnego dla wnioskodawcy rozstrzygnięcia.
W świetle powyższego nie zasługuje na aprobatę twierdzenie autora skargi kasacyjnej, iż Sąd I instancji dopuścił się błędnej wykładni art. 39 ustawy z dnia 24 października 1974 r. poprzez uznanie, że odroczenie wykonania przymusowej rozbiórki nie jest obligatoryjne, nawet wówczas, gdy zostaną spełnione przesłanki określone w tym przepisie, gdyż w sytuacji, gdy przesłanki te zachodzą organ ma obowiązek wydania decyzji o odroczeniu wykonania przymusowej rozbiórki.
Twierdzenie autora skargi kasacyjnej należy uznać za bezpodstawne również z tego względu, że na tle okoliczności faktycznych sprawy Sąd I instancji zasadnie przyjął, iż nie istnieją względy społeczne lub gospodarcze, które przemawiałyby za odroczeniem wykonania obowiązku. Tym samym bezprzedmiotowe wydaje się rozważanie, czy organ w tej konkretnej sprawie miał obowiązek odroczyć wykonanie obowiązku, skoro przesłanki odroczenia wynikające w przepisu ustawy nie zostały spełnione. Należy bowiem podzielić pogląd wyrażony w zaskarżonym wyroku, iż okoliczności zgłoszone we wniosku o odroczenie wykonania rozbiórki barakowozu nie mogą być traktowane jako względy społeczne lub gospodarcze, przemawiające za odroczeniem wykonania obowiązku.
Przede wszystkim należy zauważyć, iż ustawodawca wymaga, aby społeczne lub gospodarcze względy przemawiały za celowością czasowego wykorzystywania obiektu budowlanego. Argumenty przedstawione przez skarżącego sprowadzają się zaś przede wszystkim do wykazania, że usunięcie barakowozu napotyka trudne czy też wręcz niemożliwe do przezwyciężenia przez skarżącego trudności (brak mobilności barakowozu na skutek kradzieży elementów, nadchodząca pora zimowa, pobyt za granicami kraju etc.). Tymczasem zauważyć wypada, iż organ nadzoru budowlanego nie orzekł o osobistym wykonaniu rozbiórki przez skarżącego. Zatem nawet jeśli przebywa on poza granicami kraju, jest w stanie zorganizować rozbiórkę przy pomocy osób trzecich, w tym podmiotów gospodarczych. Nie przekonuje również argument dotyczący niesprzyjającej pory roku, zwłaszcza w kontekście tego, że od chwili orzeczenia nakazu rozbiórki minęło już kilka lat, a więc i okresów o sprzyjających warunkach pogodowych. Argumenty te ponadto w żaden sposób nie wskazują na celowość dalszego wykorzystywania obiektu. Względem społecznym ani gospodarczym nie jest konieczność przechowywania kilku narzędzi rolniczych służących pielęgnacji drzewek posadzonych na działce. Nie ulega wątpliwości, że konieczność zapewnienia miejsca do przechowywania narzędzi może być traktowana jedynie w kategoriach indywidualnego interesu wnioskodawcy, który nie pozostaje w zbieżności z ogólnie pojętym interesem społecznym lub gospodarczym (vide: wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 30 sierpnia 2005 r. o sygn. akt OSK 1867/04). Poza wszelką dyskusją musi natomiast znaleźć się podnoszona przez autora skargi kasacyjnej subiektywnie ujmowana kwestia uroku działki z posadowionym na niej barakowozem, która nie może podlegać rozważaniom w kategoriach względów społecznych czy gospodarczych.
W konsekwencji zarzut naruszenia art. 39 ustawy z dnia 24 października
1974 r. Prawo budowlane poprzez błędne uznanie, iż okoliczności powołane przez skarżącego nie stanowią względów społecznych lub gospodarczych nie jest uzasadniony. Dodatkowo warto także zwrócić uwagę, iż nie może zostać uznany za prawidłowo uzasadniony zarzut oparty jedynie na polemice z twierdzeniem Sądu I instancji, którego autor, poza powtórzeniem zwrotów ustawowych, nie precyzuje nawet, o istnieniu jakich względów (społecznych czy gospodarczych) świadczą podnoszone przez stronę argumenty.
Na marginesie warto również wskazać, iż nie stanowi okoliczności uzasadniającej żądanie odroczenia wykonania nakazu rozbiórki fakt przygotowywania miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego dla obszaru, w obrębie którego położona jest działka strony. Uchwalenie miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego na gruncie obowiązujących przepisów nie prowadzi bowiem do legalizacji istniejącej samowoli budowlane, w stosunku do której orzeczony już został nakaz rozbiórki.
Poza rozważaniami pozostaje również kwestia naruszenia art. 83 ust. 1 ustawy z dnia 7 lipca 1994 r. Prawo budowlane, który został co prawda przywołany w petitum skargi kasacyjnej, jednak w uzasadnieniu środka zaskarżenia jego autor nie wskazał, na czym to naruszenie mogłoby polegać.
Reasumując, Sąd I instancji zasadnie uznał, iż strona nie wykazała, że istnieją szczególne okoliczności uzasadniające odroczenie rozbiórki barakowozu, a skoro przesłanki wymienione w treści art. 39 ustawy z dnia 24 października 1974 r. Prawo budowlane nie wystąpiły, nie może być także mowy o przekroczeniu granic uznania administracyjnego,
Z tych wszystkich względów Naczelny Sąd Administracyjny, na podstawie art. 184 p.p.s.a., orzekł jak w sentencji.

Potrzebujesz pomocy prawnej?

Asystent AI przeanalizuje Twoje pytanie w oparciu o orzecznictwo, przepisy i doktrynę — jak rozmowa z ekspertem.

Zadaj pytanie Asystentowi AI